Unutmak Kurtuluşsa, Hatırlamak Neden Hâlâ İnsan Kalmanın Bedeli?
I—BAŞLANGIÇ:
Şimal Yıldızı: Unutmanın Kurtuluş, Hatırlamanın Yangın Olduğu Bir Dünya
Bazı kitaplar vardır; kapağını kapatırsınız ama içindeki karanlık bir süre daha odada kalır.
Şimal Yıldızı benim için tam olarak böyle bir kitap oldu.
Oğuz Yılmaz, bu eserinde sadece yıkılmış bir dünyanın hikâyesini anlatmıyor; yıkılmış insanın, kırılmış hafızanın, susmuş vicdanın ve hâlâ bir yerlerde titrek de olsa yanmaya çalışan umudun hikâyesini anlatıyor. Kitabı okurken şunu çok net hissettim: Burada asıl mesele dünyanın sonu değil; insanın, dünyanın sonundan sonra bile insan kalıp kalamayacağı.
II—İNCELEME:
Romanın atmosferi karanlık. Hatta yer yer insanın içine işleyen, boğucu, sisli ve soğuk bir karanlık bu. Ama bu karanlık sıradan bir dekor değil. Yazar, distopik bir evren kurarken aslında bugünün insanına da ayna tutuyor. Çünkü kitapta gördüğümüz o yıkım, sadece dışarıdaki şehirlerde, sistemlerde, düzenlerde yaşanmıyor; insanın içinde de yaşanıyor.
Hafıza, unutmak, geçmiş, korku, kibir, inanç, yara, direniş ve insan kalma meselesi romanın damarlarında dolaşıyor. Hele bazı cümleler var ki, insan onları okuyup geçemiyor. Bir yerde durmak, nefes almak, hatta kendi içindeki eski defterlere bakmak zorunda kalıyor.
Bu kitabın en güçlü tarafı bence tam da burada:
Oğuz Yılmaz, büyük büyük olaylar anlatırken bile insanın en küçük iç sızısını unutmuyor. Distopya yazıyor ama kalbi ihmal etmiyor. Karanlık bir dünya kuruyor ama o dünyanın ortasına insanın iç yangınını yerleştiriyor.
Kitapta unutmak bir nimet mi, yoksa insanın kendinden vazgeçmesi mi? Hatırlamak bir lanet mi, yoksa insan kalmanın son şartı mı?
Geçmiş gerçekten geride bırakılabilir mi, yoksa insan nereye giderse gitsin kendi kuyusunu da yanında mı taşır? İşte
Kızıl
Stefan Zweig, Kızıl‘da yalnızca bir hastalığın hikâyesini anlatmıyor; insanın kendini bulma yolculuğunu, ölüm korkusunu ve yaşamın gerçek değerini sorgulatıyor. Berger’in yaşadığı içsel dönüşüm öylesine doğal ve etkileyici aktarılmış ki, kitabın sayfaları ilerledikçe onun umutsuzluğunu, yalnızlığını ve yeniden hayata tutunma isteğini siz de iliklerinize kadar hissediyorsunuz.
En sevdiğim yönlerinden biri anlatımının olağanüstü akıcı olmasıydı. Zweig’in kalemi yine hiç zorlamadan akıyor; kısa bir öykü olmasına rağmen karakterlerin ruh dünyasına uzun bir roman okumuş kadar derinlemesine tanık oluyorsunuz. Kitabı okurken kendimi tamamen o dönemin Viyana’sında buldum. Baharın gelişiyle birlikte Berger’in iç dünyasında filizlenen umut, doğayla insan ruhu arasında kurulan o ince bağı çok zarif bir şekilde hissettiriyor.
Bence öykünün en güçlü yanı ise hastalığın yalnızca fiziksel bir rahatsızlık olarak anlatılmaması. Evet, Berger kızıl hastalığına yakalanıyor; fakat Zweig’in asıl anlattığı hastalık bedeninde değil, ruhunda başlıyor. Berger zaten öykünün ilk sayfalarında hayattan kopmuş, yalnız, amaçsız ve umudunu yitirmiş biri. Kızıl hastalığı, onun içindeki bu çöküşün görünür hâle gelmesini sağlıyor. Ölümle yüzleştiği anda ise yalnızca bedeni değil, ruhu da iyileşmeye başlıyor. İnsanlara yardım etmenin, mesleğinin anlamını keşfetmenin ve sevginin insanı yeniden hayata bağlayabileceğini görüyor. Bu yüzden bana göre öyküdeki “kızıl”, yalnızca tıbbi bir hastalık değil; aynı zamanda insanın içine yerleşen umutsuzluğun ve yalnızlığın sembolü.
Bu yönüyle Kızıl, bana günlük hayatta büyüttüğümüz pek çok kaygının aslında ne kadar önemsiz olduğunu yeniden düşündürdü. Ölüm ihtimaliyle karşılaşan Berger’in yaşamın en küçük ayrıntılarında bile yeniden anlam bulması, insanın bazen en
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Marlo Morgan'ın "Bir Çift Yürek" eseri, fiziksel bir yolculuktan öte, modern insanın doğadan ve öz benliğinden kopuşunu sorgulayan, kültürel ve felsefeyi iç içe geçiren bir anlatıdır. Marlo Morgan, Avustralya Aborjinleriyle gerçekleştirdiğini öne sürdüğü çöl yolculuğu üzerinden, okuru maddi dünyanın dayattığı tüketim alışkanlıklarını, bireysel hırsları ve yabancılaşmayı sorgulatıyor. Klasik anlamda güçlü bir olay örgüsünden ziyade, deneyim ve dönüşüm eksenli bir yapıya sahip. Başkahraman olan anlatıcı, başlangıçta Batılı dünyanın değerlerini temsil eden, konforuna bağlı ve sorgulamayan bir karakter görünümündeyken, yolculuk ilerledikçe doğayla uyum içinde yaşayan Aborjin topluluğunun yaşam anlayışı sayesinde, içsel bir dönüşüm geçirir. Romanın diğer temel karakteri ise bireysel kimliklerinden çok kolektif bilgelikleriyle öne çıkan "Gerçek İnsanlar" olarak adlandırılan Aborjin topluluğudur. Bu karakterler, doğaya saygıyı, paylaşımı, sade yaşamı, sezgisel bilgeliği ve ruhsal olgunluğu simgesel bir düzlemde temsil ediyorlar. Yazarın anlatım üslubu yalın, akıcı ve didaktik özellikler taşırken, yer yer mistik ve alegorik anlatım tekniklerinden de yararlanıyor. Betimlemeler, Avustralya çölünün sert coğrafyasını fiziksel bir mekân olarak değil, insanın kendi iç dünyasına yaptığı yolculuğun metaforu olarak sunuyor. Diyaloglar çoğunlukla öğüt verici ve felsefi bir nitelik taşıyor. Okur yalnızca bir hikâyeye tanık olmuyor, eser yaşam biçimlerini, mutluluk anlayışını ve insan-doğa ilişkisini eleştirel bir bakış açısıyla yeniden değerlendirmeye davet ediyor. Kitabın gerçek yaşam öyküsü olarak sunulmasına rağmen, anlatılanların tarihsel ve antropolojik doğruluğu konusunda ciddi tartışmalar bulunduğunu da göz ardı etmemek gerekir. Bu nedenle eseri belgesel bir metin olarak değil,
"Artık çok yorgunum!
Yıllarca sabahlara kadar süren akşam yemeklerini düzenleten ve konuklarımı çeşitli konularda konuşmaya zorlayan ben değilmişim gibi, şimdi tek başıma kalmak, sadece ömrümün bana ait sinemalarıyla oyalanmak istiyorum..."
Bu alıntı Ulu Önder'imizin hasta yatağında ölümü beklediği günleri ve psikolojik durumunu ortaya koyuyor.
Birçok savaştan sağsalim çıkmış , ne badireler atlatmış, ülkemize sayısız zaferler yaşatmış, Cumhuriyet ve yanında birçok devrim yaratmış olan Atatürk -fikirleri her ne kadar ölümsüz olsa da- o Perşembe ölüme yenik düşmüştü.
Son günlerinde dahi ülkesini , Hatay meselesini , barış ve seçimi düşünen Atam'ın son Kasımına ve son perşembesine kadar yaşayıp düşündüklerini canım moderatörüm 
Semra tavsiyesi ile sevgili @benaysekulin kaleminden okuyabilmek , adeta Atam'ın içini dökmesine şahit olmak, hayatını film şeridi gibi onunla birlikte izlemek , mutlulukları kadar mutsuzluklarına, başardıkları yanında başaramadıklarına ve belki pişmanlıklarına tanık olmak gurur vericiydi.
Kitap 176 sayfa olmasına rağmen ben sindire sindire okudum.Bir çırpıda okuyup kenara kaldırmak istemedim. Atam ile daha uzun zaman kalmak istedim sanki...
Yazar; bu kitapta , İyi Asker ve Kurucu Devlet Adamı Atatürk'ü değil çocuk Mustafa'nın , delikanlı Mustafa Kemal'in , dost, aşık, evli, boşanmış ve en sonunda hasta ama her dem yalnız bir adamın iç dünyasını anlatıyor.
Bu güzel kitap, yazar ile tanışma kitabım olarak da ayrı bir yere sahip olacak.İyi ki okudum.Sizler de mutlaka okuyun derim...
Semra tavsiyesi ile sevgili @benaysekulin kaleminden okuyabilmek , adeta Atam'ın içini dökmesine şahit olmak, hayatını film şeridi gibi onunla birlikte izlemek , mutlulukları kadar mutsuzluklarına, başardıkları yanında başaramadıklarına ve belki pişmanlıklarına tanık olmak gurur vericiydi.
Kitap 176 sayfa olmasına rağmen ben sindire sindire okudum.Bir çırpıda okuyup kenara kaldırmak istemedim. Atam ile daha uzun zaman kalmak istedim sanki...
Yazar; bu kitapta , İyi Asker ve Kurucu Devlet Adamı Atatürk'ü değil çocuk Mustafa'nın , delikanlı Mustafa Kemal'in , dost, aşık, evli, boşanmış ve en sonunda hasta ama her dem yalnız bir adamın iç dünyasını anlatıyor.
Bu güzel kitap, yazar ile tanışma kitabım olarak da ayrı bir yere sahip olacak.İyi ki okudum.Sizler de mutlaka okuyun derim...
Azerbaycan asıllı İranlı yazar Feriba Vefi'nin (1963) “İran'ın en iyi romanı” seçilen “Uçup Giden Bir Kuş” (Perende-i Men), epik ve bilinç akışı tekniği ile yazılmış bir roman olarak karşımıza çıkmaktadır. Eserde zengin yaşam olayları, karmaşık hikâyeler, İnsanoğlunun kaderi ve karakterler sanatsal bir bakış açısı ile geniş ve kapsamlı bir şekilde yansıtılır. Eserin “bilinç akışı” yöntemiyle sunumu da dikkat çekicidir. “Bilinç akışı” yöntemine dayanan eserde anlatılan olaylar, kahramanın çevredeki dünyayla yüzleşmesi ve ana karakterin düşünceleri arka planında sunulur. Akıldan geçen karışık duygu ve düşünceleri olduğu gibi sunmayı sağlayan şapka teknik olan iç monoloğun, modernizm edebî akımının bir özelliği olduğu açıktır. “Bilinç akışı”, 20. yüzyıl modernizm literatüründe kullanılmaya başlayan psikoloji ile ilgili bir yöntem olarak dikkat çekmektedir. Feriba Vefi “Uçup Giden Bir Kuş” romanında kahramanın baştan savma, mantıksız ve gelişigüzel kurulmuş iç monologlarını kullanır. Onun düşüncelerini yazıya döker. Zira bu teknikte olayın kahramanı çoğunlukla düşünceleri, iç monologları ile vardır. “Bilinç akışı”nda kahramanın yaşam yolu, ruhsal arayışları, iç dünyası, kahramanın düşüncelerinde, hayatında karşılaştığı şoklar ve trajik durum, sosyal ve politik durumun çelişkisi açıklığa kavuşturulur ve bir bütün olarak ortaya çıkar. Kahramanın düşüncesine nüfuz eden ayaklanmalar ve trajediler, insanlık sorununun bir parçası olarak yansıtılır. Eserin kahramanının yaşadığı çalkantılar ve aile içi çatışmalar, kahramanın iç dünyasının prizmasından ortaya çıkar. Yazarın sunduğu olayların arka planına karşı okuyucu, roman kahramanının çatışmasına ve çalkantılarına canlı bir tanık olur. Feriba Vefi'nin “Uçup Giden Bir Kuş” romanında kahramanın düşünceleri farklı olaylara farklı
Araf..·118 syf.·1000Kitap
10/10
2026 115. kitabı
Seni düşünüyordum, Susana. Yeşil tepelerde. Rüzgârlı havalarda uçurtma uçururduk tepelerde, aşağılarda kalan köyün sesleri gelirdi kulaklarımıza, rüzgâr uçurtmanın ipini çekelerdi. “Koş, Susana.” Yumuşak ellerin ellerimi yakalardı. “Gevşek bırak ipi."
Rüzgâr nasıl güldürürdü bizi; ip parmaklarımızdan kayarken birbirimize bakardık; bir kuşun kanatları çarpmış gibi usulca kopardı ip. Kâğıt-kuş yukarlardan taklalar atarak düşerdi, toprağın yeşili içinde eriyene kadar saçaklı kuyruğunu sürürdü ardından. Dudakların ıslaktı, çiy tanelerini öpmüştüm sanki.
Seni düşünüyordum. Orada deniz-yeşili gözlerinle bana bakışını.
Susanna, ne kadar uzaklardasın sen, bulutların üstünde, ta uzaklarda, tepelerde gizlenmişsin. O’nun büyüklüğünde, O’nun bağış dolu Kutsal Yüceliğinde saklısın, seni bulamam artık, göremem. Orada sözlerim erişemez kulaklarına."
Damlaların düşüşünü gözlüyordum Susana, şimşeğin parıltısında her soluk bir iç çekişiydi, her düşüncem sen."
---
Ne yazsam az kalacak, ne desem eksik...
Ne dökülür ki kelimelere; yaşayanlar mı, ölenler mi, anılar mı, geç kalınmış bir intikam isteği mi yoksa aşk mı? Comala’da bu ayrım çoktan silinmiştir. Ne gerçeğin ayakları yere basar burada, ne de büyünün kanatları vardır; anlatılan her şey, sıcaktan kavrulmuş taşın ve toprağın kendi kendine mırıldanmasıdır belki de bir yerlere sinmiş, saklanmış yankılar vardır.
Zaman, dağınık ilerler, ileri geri akmaz, evet. Ama belki de hiç akmaz. Her fısıltı, her çığlık ve her susuş, o hiç geçmeyen, her an yeniden doğup aynı yerde can veren sonsuz bir şimdinin içinde gizlidir. Ne geçmiş gömülebilmiştir ne de gelecek bir umuttur; her şey şu anda asılı kalmıştır.
Adem’in dünyaya bırakılması gibi bırakılır Juan Preciado bu coğrafyaya. Kimse karşılamaz. Tekinsiz, kurak ve ölü bir