Görme Biçimleri, okurken bana yalnızca sanatın ya da resimlerin nasıl yorumlandığını anlatan bir kitap gibi gelmedi. Tam tersine, insanın dünyaya bakışını sorgulatan, yıllardır doğru sandığı pek çok düşüncenin üzerine yeni bir ışık tutan bir eserdi. John Berger, görmenin sadece gözle gerçekleşen bir eylem olmadığını; geçmişimiz, inançlarımız, yaşadığımız toplum ve sahip olduğumuz deneyimlerle şekillendiğini etkileyici bir şekilde ortaya koyuyor.
Kitabın en güçlü yanı, okuru hazır cevaplarla baş başa bırakmaması. Her bölümde insanın zihnine yeni sorular bırakıyor. Bir tabloya baktığımızda gerçekten ne görüyoruz? Gördüğümüz şey mi bize anlam veriyor, yoksa biz mi ona anlam yüklüyoruz? Berger bu soruların peşinden giderken sanat eserlerini, reklamları ve gündelik hayatın sıradan görüntülerini aynı ciddiyetle ele alıyor. Böylece sanatın müzelerde duran ulaşılmaz bir şey olmadığını, hayatın tam içinde olduğunu gösteriyor.
Ancak kitabın beni en çok etkileyen tarafı, görmenin aslında düşünmenin bir biçimi olduğunu hissettirmesiydi. İnsan bazen yıllarca aynı manzaraya bakar ama onu gerçekten görmez. Berger, tam da bu noktada okuru sarsıyor ve alışılmış bakış açılarını kırıyor. Kitabı okudukça yalnızca sanat eserlerine değil, insanlara, olaylara ve hatta kendime bakışımın bile değiştiğini fark ettim.
Bununla birlikte eser, bazı bölümlerde yoğun ve dikkat isteyen bir yapıya sahip. Özellikle sanat tarihi ve görsel kültür üzerine fazla bilgisi olmayan okurlar için yer yer ağır ilerleyebilir. Fakat bu durum kitabın değerini azaltmıyor; aksine her sayfada durup düşünmeyi gerektiren bir derinlik kazandırıyor. Hızlı tüketilen kitaplardan farklı olarak, sindirilerek okunmayı hak ediyor.
Benim için Görme Biçimleri, sadece sanat üzerine yazılmış bir kitap değil; insanın algısıyla
Kitap ilk bakışta kapitalizmden sosyalizme geçişin başarısızlığını anlatan bir distopya gibi görünse de, aslında çok daha derin bir sistem eleştirisidir. Birçok kişi bu eseri genel bir komünizm eleştirisi sanıyor ama yanlış. Orwell burada doğrudan Stalin dönemini ve devrimin nasıl bir diktatörlüğe evrildiğini hedefe alıyor.
Kitabı tam anlamıyla kavrayabilmek için 1917 Rus Devrimi'nin aktörlerini bilmek gerekiyor.
**spoiler
Kitabın bence en sarsıcı kısmı, domuzlar ile insanların aynı masada kağıt oynayıp zaferlerini kutladıkları o son sahneydi. Hayvanlar dışarıdan içeriye bakarken artık kimin domuz, kimin insan olduğunu ayırt edemiyorlar. Bu sahne, "günün sonunda kazananın hep elitler, kaybedenin ise hep halk olduğu" gerçeğini yüzümüze çarpıyor.
Tüm bunların yanında aslında kitap bize şunu fısıldıyor: Güç, kimin eline geçerse geçsin
"kirletir". Dün ezilenin bugün gücü ele geçirdiğinde kendinden zayıfı ezmekte hiçbir sakınca görmemesi, sadece siyasetin değil, günlük hayatın da acı bir gerçeği maalesef. Yine de kitapta da olduğu gibi bunu en çok siyasette görüyoruz; teoride mükemmel olan vaatlerin pratiğe döküldüğüne kaç kere şahit olabildik?
Yani diyeceğim şu ki "iyi yönetim biçimi" veya "kusursuz ideoloji" diye bir şey yoktur; yalnızca iyi niyetli yöneticiler ve en önemlisi, domuzların vaatlerine kanmayacak kadar bilinçli halklar vardır. Aksi halde, düşmanın değiştiğini sandığımız her zaferin sonunda aslında hiçbir zaman aynı tarafta olmadığımızı fark ederiz
"Siz gidin artık
Düşman dağıldı dedikleri bir anda
Anlaşılıyor
Baştan beri bütün yenik düşenlerle
Aynı kışlaktaymışız"
-İsmet Özel
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Cemil Meriç okumak; kişinin düşünce dünyasının zelzelesidir. Okuyan için bir dönüşüm, okumak isteyen için ise devrim. Toplumu kişinin varoluşu üzerinden kaleme alarak yaşadığı toplumun anatomisini çıkarırken, topluma yön veren entelektüel tayfaya da ince ayarlar içerir. Kendisi ve yaşadığı toplumla barışık ama bir o kadar da içten içe değişim kavgası yürüten yazarın bu tutumu onu nadide bir kalem yapıyor.
Çeviri çok kötü.
İlk incelemem direkt diyorum, İngilizce biliyorsanız gidin direkt ingilizce versiyonunu okuyun. Kitap size kötü çeviri ile öyle güzel bir beyin cimnastiği yaptırıyor ki, kapitalizm eleştirisi yerine ezoterik bir metini deşifre etmeye çalışıyorsunuz gibi hissettiriyor.
Örnek vermek gerekirse
Orjinal metin
Capitalist ideology in general, Zizek maintains, consists
precisely in the overvaluing of belief - in the sense of inner
subjective attitude - at the expense of the beliefs we exhibit and
externalize in our behavior.
Kitaptaki çevirisi
Genelde kapitalist ideoloji, diye ileri sürer Žižek, sergilediğimiz ve davranışlarımızda dışsallaştırdığımız inançlar aleyhine, tastamam -içsel öznel tutum anlamındaki- inanca aşırı değer vermekten oluşur.
Olması gereken çeviri
Zizek'e göre, genel olarak kapitalist ideoloji,
tam olarak içsel öznel tutum anlamında inancın aşırı değer görmesinden ibarettir; bu da sergilediğimiz ve davranışlarımızda dışa vurduğumuz inançların göz ardı edilmesine yol açar.
Ezoterik yapının, gayet basit bir çeviri aracılığı ile net bir biçimde ne anlatmak istediği aşikar, o yüzden tekrardan diyorum ingilizceniz var ise orjinal metini okuyun.
Eser Erdost-Hanuman İncelemesiDuygu ve Düşünce
Hanuman, merak edip aldığım kitaplardan biriydi.Kitap,Hint mitolojisi ile Anadolu kültürünü ve geleneklerini bir araya getiren özgün bir anlatı sunuyor. Ancak benim gibi Hint mitolojisine çok hâkim değilseniz, okumaya başlamadan önce karakterler ve mitolojik arka plan hakkında kısa bir araştırma yapmak faydalı olacaktır.
Kitapta olaylar ve hikâyeler zaman zaman iç içe geçiyor. Bu durum bende sık sık kopukluk hissi yarattı ve bazı bölümleri tekrar okumama neden oldu. Buna rağmen anlatının merkezinde yer alan siyaset, ideoloji, inanç ve insan doğasına dair dokundurmaları her geçişte vurgulamış ve dikkat çekici.
Hint mitolojisinin kahramanları, tanrıları ve inanç dünyası ile Anadolu kültürünün harmanlanması ilgi çekici bir mozaik oluşturuyor. Hint miti ve Anadolu’nun yazılı olmayan geleneğinin harmonisi her sayfa da hissediliyor.Yazar da,ister tanrı ister insan olsun, her varlığın aslında kendi özüyle ve iç çatışmalarıyla mücadele ettiğini vurguluyor.
Hikâyeler arasındaki geçişler biraz daha net olsaydı, kitabın verdiği ince mesajlar çok daha etkili hissedilebilirdi. Buna rağmen farklı kültürleri ve mitolojik öğeleri bir araya getiren, düşündüren ve kendine özgü bir eser olarak okunmayı hak ediyor.
Kimlik Kıskacındaki Devletin Somut Reçetesi: Üç Tarz-ı Siyaset
Yusuf Akçura’nın 1904 yılında Kazan’da (Rusya) kaleme aldığı 'Üç Tarz-ı Siyaset' makalesinin ve ona muasır gelen eleştirilerin yer aldığı bu kitabı incelemeye geçmeden evvel, eserin telif edildiği döneme dair ufak hatırlatmalar yapmak gerekir. Osmanlı’nın Balkanlar’da isyanlarla kaynadığı, iktisadi iflasın eşiğine gelip varidatını Düyun-u Umumiye’ye kaptırdığı bu süreçte, alternatif siyaset üretmek çok sıkı bir sansür rejimiyle engelleniyordu. Bu istibdat ortamında muhalif Jön Türkler, hukuken Osmanlı’ya tabi olsa da fiilen İngiliz idaresinde olan Kahire’ye sığındılar. Sansür zincirinin kırıldığı ve radikal fikirlerin serbestçe tartışılabildiği Türk Gazetesi’nde neşredilen bu makale, kendisi de bir sürgün olan Akçura’nın Osmanlı’ya dışarıdan bakarak yaptığı rasyonel ve duygusallıktan uzak tahlilin en somut örneğidir. Dolayısıyla bu derleme, yalnızca maziye gömülen imparatorluğun çöküşüne dair bir reçete sunmakla kalmıyor; aynı zamanda günümüz Türk siyasi düşüncesinin de temel taşlarını döşüyor.
Akçura, bahsettiğimiz bu üç siyasi akımı faydalı ve uygulanabilirlik açısından inceliyor ve bir siyaset bilimci gibi, “Ben size hayal satmayacağım. ‘Bu fikir tüm insanlığı kurtaracak’ gibi boş ve süslü safsatalarla analiz yapmayacağım,” diyor. Bu doğrultuda sırasıyla her bir fikre, “Hangisi Osmanlı toplumuna daha çok kuvvet kazandırır ve onun bu acımasız dünyada hayatta kalmasını sağlar?” şeklinde yaklaşır. Akçura’ya göre Osmanlı Devleti’nin güçlenmesi; bütün Müslümanların ve Türklerin menfaatine ters değildir. Fakat sadece İslamcılık siyaseti izlemek, Osmanlı Devleti’nin ve Türklerin çıkarlarına tamamen muvafık düşmez. Osmanlı topraklarında yaşayan gayrimüslim tebaayı göz önünde bulundurursak, bu fikrinde pek de yanlış sayılmaz. Türkçülük menfaatine gelince; bu fikir de ne