inan ulusan
@inanulusan
Şu anda okuduğu kitaplar
Mevcut eğitim, din ve devlet de dahil olmak üzere her tür
kurumsallaşmış otoritenin insan düşüncesine bir müdahale aracıdır. Birey odaklı özgürlükçü
eğitim teorileri, geleneksel eğitim teorilerinin eğitimi insana istenilen biçimi
verme aracı olarak ele almalarına karşı çıkarak bu tür tanımları ve anlayışlan
reddederler. Geleneksel eğitim anlayışı bireyi, sözde bir toplumsal düzenlilik
uğruna, resmi ideoloji doğrultusunda devlete iyi birer yurttaş yetiştirmeyi
ve bu kaliba göre biçimlendirmeyi, onu devlet makinesinin bir çarkı haline
getirmeyi hedefler. Bu bağlamda dogal eşitlik, bireysel ilgi, istidat ve yetenekler, bireysel özgünlük ve özgürlükler ve dolayısıyla da bireyin kendisi
olması engellenir.
Oysa insanı insan yapan kendi doğallıgı, kendiligindenliği
ve otonomisidir .
Reklam
Eğitilmiş insana Karşı Özgür -Kendinde- İnsan
Stirner'e göre, bazen insanlar, eğitimliler ve eğitimsizler olarak iki sınıfa
ayrılırlar. Eğitimliler kendilerine verilen paye nispetince mutlak addedilen
düşüncelerle, tinle iştigal ederler. İlkesi düşünce, mutlak hakikat olan Hıris-
tiyanlık sonrası dönemde eğitimliler ve kültürlüler hükümran olduklarından
kabul ettikleri düşüncelere saygı duyulmasını ve bunlara tabi olunmasını istediler.
Devlet, hükümdar, Kilise, Tanrı, ahlâklılık, düzen, vb. ise sadece mutlak tin için varolan düşünceler ve aslında hayaletlerdir. Oysa gerçekten canlı
bir varlık, örneğin bir hayvanın bunlar umurunda değildir, tıpkı bir çocuğun
umurunda olmadığı gibi. Eğitimsiz kişiler de çocuk gibi bunları umursamaz-
lar, umursadıkları tek şey hayatlarını idame ettirmektir, yani geçim derdindedirler. Fakat güçsüzlüklerinden dolayı bu düşüncelere tabi olup onların
hükümranlığı altına girerler. Hiyerarşi denilen şey işte budur; düşüncenin,
tinin egemenliğidir. Bugüne dek insanoğlu hiyerarşi içinde yaşadı, sırtını
mutlak'a, kutsal'a hülasa düşüncelere yaslayanlar insanı baskı altına aldılar.
Her daim eğitimli ile eğitimsiz birbiriyle mücadele halindedir fakat bu iki
farklı insanın birbiriyle mücadelesi şeklinde değil bir tek insanın içinde gerçekleşen mücadeledir.
Sayfa 97 - özne dergi
Lao Tse ( Tao) insanların başkalarını kontrol etme ihtiyacı içerisindeyken dengeyi nasıl kaybettiklerini
fark etti. İnsanlar başkalarının kendi ritmine göre
yaşamasına izin vermek yerine sürekli müdahale eder. Bulaşık makinesinin nasıl doldurulması
gerektiğinden ülkenin nasıl yönetilmesi gerektiğine
kadar her şeyi yapmanın tek yolunun kendi bildiği
yol olduğunu düşünen kişi, bunun en güzel örneği-
dir. Bu tür insanlar, sürekli sinir harbi içindedir;
çünkü gerçeklik onların dayattı
Lao Tse onlara gevşemelerini ve bir bitkinin haya-
tindan ders çıkarmalarını söyler. Bitkilere neleri
nasıl yapacağını söylemenize gerek yoktur. Bitki-
ler kendi doğasını takip eder. İnsanlar neden ay-
nısını yapamaz? Neden müdahalelerde bulunmayı
kesip her şeyi akışına bırakamaz? Lao Tse hayata
yaklaşımını wu-wet yani yapmayarak yapmak, her
şeyin olmasına izin vermek, her şeyin gerçekleşme-
sine izin vermek olarak tanımladı. Kurallar ve dü-
zenlemelerden hoşlanmadı. İnsanların farklılıkları
kucaklamak yerine herkesi hayat çemberinde kendi
bulunduğu noktaya çekmeye çalışan zorlayıcı önderlerin yolundan gitmedi.
Sayfa 124
Akıl almaz bir serveti olduğunu duymuştum. On mil.
yonun üzerinde olduğu söyleniyor servetinin...
– Ne onu! Kırk milyonu aşkındır! Bu gidişle yakında
Rusya'nın yarısı onun eline geçer!..
Çiçikov küçük dilini yutacaktı:
- Ne diyorsunuz? -dedi çığlık atar gibi.
– Hiç kuşkunuz olmasın! Akıl almaz bir hızla büyüyor
serveti. Bilinen şeydir: Yüz bin rublesi olan yavaş yavaş zen-
ginleşir; ama milyonları olan için ölçüler farklıdır. Her yatır-
dığı iki uç kat fazlasıyla geri döner. Yatırım alanı sınırsızdır.
Rakibi de yoktur. Kimse boy ölçüşemez onunla. Neye ne
fiyat biçerse, onun fiyatı odur: Bunu değiştirmek kimsenin
elinde değildir.
Çiçikov'un gözleri yuvalarından uğramış, ağzı açık kal-
mıştı. Soluk almakta zorlanıyor gibiydi. Bakışlan
Konstanjoglo'nun gözlerine çivilenmişti.
Biraz kendine gelir gibi olunca:
– Akıl alır gibi değil! -dedi.- İnsanın kafası duruyor, kav-
ramakta zorlanıyor! Bilimin börtü böcek üzerine incelemele-
rini şaşırtıcı buluyor insanlar... bence bir ölümlünün elinde
nasıl olup da bu kadar büyük bir servetin birikebildiğidir asıl
şaşırtıcı olan! İzin verirseniz bir noktayı aydınlığa kavuştur
manızı rica edeceğim: Bu müthiş servetin temelinde hiç mu
haksızlık, haram yok?
Ölü Canlar
İkinci Ciltten Önce
"Manik depresif psikoz” diye adlandırılan bir hastalığı
vardı Gogol'ün; hayatı boyunca çekti büyük yazar bu hasta-
liktan. Manik durumdayken müthiş enerjik oluyordu; sanat
gücü, yaratıcı düşünceleri doruğa ulaşıyordu. Ama sarkaç
öbür tarafa geçtiğinde her şey kararıyordu. O dönemlerde
hekimler bu hastalığa doğru tanı koyamadıkları için, doğal
olarak doğru bir tedavi de uygulayamıyorlardı. Yazarı sürek-
li islak çarşaflara sarıyorlardı örneğin. Tedavinin ruhsal yanını üstlenen papaz ise insafsız bir oruç uyguluyordu.
Kuşkusuz, hastanın ruhsal acılarına son vermekten uzak
tedavi yöntemleriydi bunlar.
Yazar, ilk krizini 1840 yılında, 31 yaşındayken Roma'da
yaşadı. 1846 yılında durumu öylesine ağırlaştı ki, kendini
asmak
ya da göle atlayıp boğulmak biricik çıkar yol gibi
görünmeye başladı gözüne. Zamanla nöbetler hem sıklaştı
hem şiddetlendi.
İkinci önemli krizi 1842'de yaşadı. Şöyle anlatıyordu
bunu: “Alışılmış (artik "alışılmış” diyordu hastalığına),
dönemsel hastalığımın tutsağıyım yine: İki üç hafta boyunca
odamda kımıltısız kalıyorum. Kafam odunlaşıyor. Dünyayla
bütün bağlarım kopuyor."
Son krizini 1851 yılı Aralık ayı ile 1852 yılının Ocak ve
Şubat aylarında yaşadı.
İki gün boyunca ağzına tek lokma bir şey koymadan, kutsal tasvirlerin önünde diz çökmüş ola-
rak durdu. Üzerinde uzun süredir çalıştığı büyük romanı
Ölü Canlar'ın ikinci cildi kendisini dehşetli rahatsız ediyor-
du. İlk cildinde birbiri ardınca olumsuz tipler sergilediği
romanının ikinci cildinde olumlu tipler sergilemeyi ve sevgili