Yazar:
August Strindberg
Çevirmen:
Turan Oflazoğlu
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
86
Basım Tarihi:
1972
Yayınevi:
Varlık Yayınları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kazanan Kim?Tiyatro
Her savaş sonunda kazanmak şart mı? Ne olunca kazanıyoruz? Hayatta kalınca mı?
Aile içindeki iktidar mücadelesini ele alan bir tiyatro eseridir. Kadının şeytanca aklı ile çocuğun babası olmadığı kuşkusunu aşılayıp en sonunda adamı delirtmesi ile galip geldiğini sanan bir mağduriyeti anlatıyor aslında..
Yazar 1885 senesinde bu tiyatroyu yazarken dönemin kadın-erkek ilişkilerinden de bize bilgi veriyor. Türk dizilerine taş çıkaramasa da entrika konusunda yine de o dönem için çok başarılı geldi bana. :))
Ben tiyatro eserlerini okumayı çok sevdiğim için güzel bir okumaydı. Akıcı, kısa ve ilgi çekici bir konu eşliğinde güzel bir yazara temas ettim..
Kadın-erkek ilişkileri üzerine değinen eserde temel sorun: Çocuğun eğitiminden kim sorumludur ve bu konuda karar verme yetkisi kime aittir? Bu tez üzerinden gidiyor çoğunlukla. Tek taraflı bir bakış açısıyla yazılmış da olsa, erkek bakış açısını yansıtmasından dolayı bence çok önemli. Kadın-erkek ilişkilerine dair anladığımsa, ailede erkeğin konumunu sadece işe gitmeyle sınırlandırmak çok yanlış.( Bir cinsiyeti yüceltmek için diğerini pasifleştiremezsin.) Kadınların erkeklere çocukları gibi davranmaları da onur kırıcı bir durum. Kadının anneliği ve eşliği arasında, kesinlikle kalın bir çizgi olmalı. İkisi farklı roller. Bu durumun ne kadar rahatsız edici olabileceğini piyeste görüyoruz. Kadınlık ve erkekliği yarıştırmanın da ne derece saçma olduğunu anlıyorsun. Cinsiyetlere üstünlük atfetmek çok yanlış. Allah insanları bunun için iki farklı cinste yaratmadı. Hadi, birbirinizle yarışın ve üstün olanınız kazansın anlayışı yerine şu ayet tekrar tekrar okunmalı:
Kendileri ile huzur bulasınız diye sizin için türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de O’nun (varlığının ve kudretinin) delillerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için elbette ibretler vardır.
Rûm suresi/21
Bu bir tiyatro oyunu... Öncelikle tiyatroyu sevdiğimi söylemek istiyorum. Ben sanat aşığı biriyim. Her türlü sanattan alıkoyamıyorum kendimi... Zaten August Strindberg de tiyatro öncülerimizden biri. Aile kavramı üzerinde duran bir tiyatro oyunu bu. Kendi yaşamından alınmış bir evlilik kurumu içinde gelişen ve ölüm kalım savaşına dönüşüp trajik sonla biten bir öyküyü ele almış yazarımız.
Kadın özgürlüğü vurgusu yapan İbsen oyunlarına karşıt olarak; kadın erkek ilişkilerini, aradaki güç mücadelesini ele alır. Süvari yüzbaşı Adolf ve eşi Laura arasında kızları Bertha'nın yetiştirilmesi konusunda kimin etkin ve söz sahibi olacağı tartışması çevresinde; kadın, erkeği ruhen yıkan bir güç olarak tasvir edilir.
Strindberg’in Baba’sıTiyatro
Baba, akıcı ve zihni yormayan diliyle okuru hemen içine çeken klasik olarak üç perdeden oluşan kısa bir tiyatro metni.
Az sayıda karakter, onları akılda kalıcı ve etkileyici kılıyor. Olay örgüsü, bir aile içinde geçen güç mücadelesini ve çatışmayı merkezine alıyor: bir baba, çocuğunun ve kendi onurunun kontrolünü kaybetme tehdidiyle yüzleşirken; anne, kendi stratejisi ve güç arayışıyla bu çatışmayı derinleştiriyor.
İlk perde; okuyucuya kısaca mekanı, karakterleri ve anne - baba arasında yaşanacak olan çatışmanın temelini kurar.
II. perde; çatışma derinleşir; manipülasyonlar, psikolojik baskılar ve aile içi çekişmeler doruğa çıkar.
Son perde ise; sonuç ve çözülme; karakterlerin yıkımı, teslimiyeti ve trajik sonuçlar görünür hale gelir.
Karakterlerin düşünce ve duygularına yapılan nüfuz, okura sadece bir hikâye sunmakla kalmaz; insan ruhunun kırılganlığı, teslimiyet, feda ve karşılıklı yıkım gibi evrensel temalara dair güçlü bir pencere açar. Aile içi çekişme; psikolojik yoğunluk ve duygusal derinlikle okura aktarılır. Metin, sona doğru okuru düşünmeye davet eder. Baba, onur ve otorite arasındaki ikilemi yaşarken; anne ise strateji ve güç mücadelesiyle hareket eder. Bu durum, okuyucuyu çatışmanın temelinde kim haklı, kim haksız sorusunu sorgulamaya yönlendirir.
Uygulama aracılığıyla dinlediğim bu kısa tiyatro metnini bir kez de okumak istedim. Özellikle babanın davasını—bazı genellemelerine katılmasam da—biraz daha haklı ve geçerli buldum. Hem düşündüren hem de karakterlerin iç dünyasında kısa bir yolculuğa çıkaran bu kısa tiyatro metnini tavsiye ederim.
Babalık mı, Sahiplik mi? Strindberg’in Aileye Bakışı..Edebiyat
Aile İçi Güç Savaşı:
Oyun, bir baba ile annenin çocukları üzerindeki kontrol mücadelesini merkezine alır. Yüzbaşı, kızının eğitimine karar vermek isterken, Laura onun otoritesini sarsmak için zekice bir plan kurar. Bu çatışma, evlilik kurumunun içindeki gizli savaşları açığa çıkarır.
Babalık ve Aidiyet Krizi:
Laura’nın, Bertha’nın babasının kim olduğuna dair şüphe uyandırması, Yüzbaşı’nın babalık kimliğini sorgulamasına neden olur. Bu, sadece bir bireyin değil, patriyarkal düzenin de çöküşünü simgeler.
Kadın-Erkek Rolleri:
Strindberg, geleneksel cinsiyet rollerini ters yüz eder. Laura, zeka ve stratejiyle hareket ederken; Yüzbaşı, fiziksel güç ve otoriteye dayanır. Ancak sonunda kadın aklı, erkek gücünü alt eder.
Akıl Sağlığı ve Paranoia:
Yüzbaşı’nın zihinsel çöküşü, sadece bireysel bir trajedi değil, aynı zamanda otoritenin kırılganlığına dair bir metafordur. Şüphe, paranoya ve kontrol kaybı, onu deliliğe sürükler.
Yüzbaşı:
Otoriter, entelektüel, ama duygusal olarak kırılgan.
Kontrolü kaybettikçe paranoyaya kapılır.
Sonunda akıl hastanesine gönderilir – bu, hem fiziksel hem de sembolik bir çöküştür.
Laura:
Sessiz ama stratejik bir güç.
Kocasının zihinsel çöküşünü planlı bir şekilde hazırlar.
Kadın zekâsının, ataerkil düzeni nasıl alt edebileceğini gösterir.
Bertha:
Anne-baba çatışmasının ortasında kalan genç kız.
Oyunda pasif gibi görünse de, tüm çatışmanın merkezindedir.
Senaryosu DNA testleri öncesi dönemde yazılmış bir tiyatro oyunu.
Bir erkek kaç çoçuğu olduğunu asla bilemez diye bir espri daha doğrusu bir paranoya var.
Yakınlarda okuduğum 
Soren Kierkegaard 'ın 
Meseller kitabında da benzer bir hikaye vardı. Sadece geçmişte başından bir iki gönül macerası geçtiği için belki de bilmediği bir çoçuğu olmuştur gibi saçma bir olasılığa takılan ve delirerek gördüğü her çoçuğa kendi çocuğuymuş gibi davranan bir adamın hikayesiydi.
Kierkegaard Danimarka'lıydı, bu yazar ise İsveç'li; belki de bu bölgesel bir paranoyadır. Bizimkiler (müslümanlar) bu meseleyi haremlik - selamlık, mahrem - namahrem gibi sınırlar çizerek halletmeye çalışmışlar.
Bu sefer de cariye sorunu baş gösteriyor ama kitapta hizmetli sorunu var. Hem kitaptaki hem bizdeki çözüm şu; babalıkla itham edilen adamın iradesi esas alınıyor; çoçuğu kabul ederse sorumluluğu da üstleniyor, etmezse, benden değildir derse kadının hiç bir hakkı olmuyor, çoçuğu da yetimhaneye yerleştiriyorlar.
Bu hikayede ise böyle bir dünyada bir kadın, çocuklarının babası ve ailenin reisi olan baba figüründen yani kocasından kurtulmak için korkunç bir entrika çevirir; önce çevresindeki insanlara adamın deli olduğunu ikna eder daha sonra da adamın kendisini delirtir. Bunu da çoçukların babasının kendisi olmadığına dair imalar yaparak becerir.
Tabi bu kadının kendi çoçuğu hakkında hiç bir tasavvurda bulunmasına izin vermeyen baba'dan intikam alması diye de okunabilir ama ben okuyamam çünkü bir erkeğim.
Öyle.
Bu da kadının kocasına son sözü;
#256340884
Ve bu da Koca'nın
#256339299
Puan vermedi·64 syf.·
2021 22. kitabı
Eserlerinde kendi yaşamından deneyimlediği konuları sıklıkla işleyen August Strindberg’ün bu kısa oyununda; annelik, babalık ve eş olma kavramları üzerinde durulmuş. Bu kavramlar üzerinde esnek bakış açıları kazanmamız açısından okunmaya değer bir oyun olduğunu düşünüyorum.
DNA testi bulunmadan önce insanlar, temalı bir tiyatro eseriydi.
"Ancak bir babanın çocuğu dışında başka bir sürü şeyi vardır, ama anne yalnızca evlada sahiptir." alıntısı ile bir babanın gerçekten baba olup olmayacağının bilinmeyeceğini hep bir kuşku içinde yaşayacağını aktarır yazar bizlere. Kitabın ana teması aile içi çatışmalar olsa da dönemindeki aile içi ilişkilerin nasıl olduğu konusunda bir ayna tutar.
Ben eseri sevdim. Okurken eğlendim zaten tiyatro okumak benim için terapi gibi. Bu yüzden akıcı ve güzel bir okuma oldu.
Sevdiğim tiyatro yazarları kadar beni etkilemese de üzerine analiz yapılabilecek bir eser olduğunu düşünüyorum.
Puan vermedi·70 syf.·
2026 30. kitabı
Açıkçası biraz gerildim çünkü hikaye baştan sona bir güç savaşı gibi ilerliyor. Baba ile anne arasındaki psikolojik çekişme gerçekten çok yoğun ve bazen insanı rahatsız edecek kadar sert. Özellikle kimin haklı olduğunu tam olarak bilememek beni en çok düşündüren şey oldu. Kısa bir oyun olmasına rağmen duygusal olarak oldukça ağır. Bitirdiğimde de aile, otorite ve güç meselesi üzerine bayağı düşündüğümü fark ettim.
Yazar Hakkında
August StrindbergYazar · 14 kitap
Oyunları, romanları ve kısa öyküleriyle tanınır. Yaklaşık yarısı tiyatro oyunu olan 120 kadar eser üreten Strindberg, Avrupa ve Amerikan tiyatrosu üzerinde büyük etkisi olmuş bir yazardır. Toplumsal eleştiriler içeren ve bir yandan da kadın-erkek çatışmasını konu edinen oyunlar yazmıştır; Bayan Julie, Ölüm Dansı, Rüya Oyunu, Hayalet Sonatı gibi oyunları günümüzde de dünya sahnelerinde sıklıkla oynanır.
Strindberg edebiyatçılığının yanı sıra astronomi, kimya, zooloji gibi bilimlerle amatör olarak ilgilenen bir bilimadamı; fotoğrafçılık, resim, sinoloji (Çinbilimi) ile uğraşan çok yönlü bir kişi idi.
100. ölüm yıldönümü olan 2012, “Strindberg yılı” ilan edilerek çeşitli etkinliklere vesile olmuştur.
