Matmazel Julie
August StrindbergYazar:
August Strindberg
Çevirmen:
Rüstem Ertuğ Altınay
Tahmini Okuma Süresi:
1 sa. 49 dk.
Sayfa Sayısı:
64
Basım Tarihi:
Aralık 2012
İlk Yayın Tarihi:
1966
Yayınevi:
Agora Kitaplığı
Orijinal Adı:
Matmazel Julie
ISBN:
9786051031859
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Matmazel Julie, alt sınıf ve aristokrasi sınıfının kadın ile erkek çatışmasını ele alıyor. Sınıfsal farklılık, cinsellik, toplumsal cinsiyet arasındaki çatışmaların yanı sıra insanın varoluş sorununu da konu ediniyor. Sınıfsal yükselme yaşamak isteyen uşak Jean, yaşadıkları cinsel ilişki sonucunda Julie'yi onursuzlaştırıyor ve onun düşüşünü, kendi yükselişini başlatıyor. Julie onursuz yaşamaktansa ve bir erkeğin boyunduruğuna girmektense trajik sonunu kendi getiriyor ve intihar ediyor. Böylece hem kendi onurunu hem de babasının itibarını kurtarmış oluyor. Diğer bir yandan da Jean'in bir anlam, aidiyet arayışı vardı.
Kitabı bitirdiğimde ataerkil düzende yetişen/yaşayan kadının hangi sınıfta olduğu önemsenmeksizin üreme özgürlüğünün ve cinsel özgürlüğünün olmadığını gördüm. Ailenin ataerkil yapıda olması da cinsiyetçi sömürüyü artırması da acı verici bir gerçek oldu benim için.
Seni Kurnaz Jean!
İsveçli yazar August Strindberg tarafından 1888 yılında yazılmış bir tiyatro oyunudur. Doğalcılık (natüralizm) akımının önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir. Oyun, sosyal sınıf çatışmalarını, cinsiyet rollerini ve bireyin içsel çelişkilerini ele alır.
Oyun, bir yaz gecesi, malikânede hizmetlilerin eğlendiği bir sırada başlar. Julie, aristokrat olmasına rağmen uşak Jean ile tehlikeli bir flört içine girer. Aralarındaki çekim, hem sınıfsal gerilimlerle hem de cinsiyet rollerinin getirdiği güç oyunlarıyla karmaşık bir hal alır.
Bakalım olaylar nasıl şekillenecek?
BU BİR İNCELEME DEĞİLDİR.. BİR TİRADDIR.
Julie: Hayır, gitmiyorum daha. Gidemem… bakacağım. Dinle! Bir araba sesi. Demek kan görünce dayanamıyorum sence. O kadar güçsüz sanıyorsun beni. Ah, senin kanını, beynini bir satır tahtası üstünde görmeyi ne kadar isterdim! Ne çok isterdim bütün o cinselliğin bir kan denizinde yüzsün. Tutup kafatasından içerdim, sonra ayaklarımı göğsünün içinde yıkar, yüreğini olduğu gibi kızartıp yerdim. Demek güçsüzmüşüm ben. Demek seni sevdiğimi sanıyorsun, sanki benim rahmim senin tohumların için yanıp tutuşuyor; kalkıp senin dölünü bağrıma basıp onu kendi kanımla besleyeceğim demek. Aklınca sana çocuk doğuracağım ve senin adını taşıyacağım. Bu arada sorayım bari, adın ne senin? Soyadını duymadım hiç. Olduğunu da hiç sanmam. Olsaydı, ‘Bayan Hovel’ ya da ‘Bayan Dunghill’ filan olurdum şimdi. Seni gidi köpek, boynuna taktığın o tasma, ceketinin üstündeki arma benim, uşak bozuntusu! Seni kendi aşçımla paylaşıp kendi hizmetçimin rakibesi oldum bir de! Of, ooff!.. Aklınca korkağın biriyim, hemen kaçıp gideceğim. Yo, kalıyorum işte, çıngar çıksın bakalım. Babam nasılsa dönecek… Bakacak masanın çekmecesi kırılmış… Paralar gitmiş. Çalacak zili, uşağını çağıracak, sonra polise başvuracak… Ben de her şeyi anlatacağım… Her şeyi. Ah, ne güzel olurdu bütün bunlara bir son vermek… Gerçek bir son!.. Babamın kalbi tutar ve ölür; bu da hepimizin sonu olur. Yalnızca sessizlik ve dinginlik… Sonsuz dinleniş. Soyumun arması tabutla birlikte göçüp gider. Kont’un soyu da … Uşağın soyu ise yetim evine düşer; köprü altlarında başına defne dalları konur ve sonunda hapishaneyi boylar.
Modern dünya edebiyatı dersinde konuştuğumuz kitaplardan biriydi. Konusu ilgimi çektiği için okudum, merak uyandıran bir konu işlenmiş.
Kont'un kızı olan Matmazel Julie ve evin uşağı Jean arasındaki ilişki anlatılmış.
Kitapta olaylar net olarak anlatılmayıp tamamlanması için okuyucuya bırakılmış.
Kitap boyunca, zaten pek normal olmayan Matmazel Julie'yi , Jean'in kışkırtıp durduğunu görüyoruz.
Sınıf farklarına ve insanların dinsel anlayışlarına da yer verilmiş arka planda.
Yazıldığı döneme göre başarılı bir eser olduğunu düşünüyorum.
Bugün metroda gelirken okudum bu incecik oyunu. Oyunu pek anlayamadım aslında herşey çok hızlı gelişti ama genel anlamda güzeldi. Matmazel Julie'nin 'kan görmeye dayanamam mı sanıyorsun' tiradını okumak için almıştım bu kitabı ve o tiradda gerçekten güzeldi.
Üç kişili tek perdelelik bir oyun sunmuş bize İsveç'li yazar. Sınıf ve sınıf farkı eleştirisi yapmış. Bayan Julie bir soylu kızı olmasına rağmen mutfakta aşçı kadın ve babasının özel uşağı ile vakit geçirmektedir. 'Uygun değil küçük hanım' denmesine rağmen 'Ne varmış bunda, bana ne ya' diyerek hafife alıp tepki verse de, olayın korkunç sonuçlarını yine yanlarına gidip onurlandırdığı (!) alt sınıf insanlar eliyle bulacaktır. Çünkü toplum sınırları bireysel olarak yıkılmaz, en beter savunucuları bazen en alt tabakadaki insanlar çıkarlar...
Düşündürücü bir oyundu. Basit hikayenin arkasında büyükçe bir psikanaliz yatmaktadır...
Yazar Hakkında
August StrindbergYazar · 14 kitap
Oyunları, romanları ve kısa öyküleriyle tanınır. Yaklaşık yarısı tiyatro oyunu olan 120 kadar eser üreten Strindberg, Avrupa ve Amerikan tiyatrosu üzerinde büyük etkisi olmuş bir yazardır. Toplumsal eleştiriler içeren ve bir yandan da kadın-erkek çatışmasını konu edinen oyunlar yazmıştır; Bayan Julie, Ölüm Dansı, Rüya Oyunu, Hayalet Sonatı gibi oyunları günümüzde de dünya sahnelerinde sıklıkla oynanır.
Strindberg edebiyatçılığının yanı sıra astronomi, kimya, zooloji gibi bilimlerle amatör olarak ilgilenen bir bilimadamı; fotoğrafçılık, resim, sinoloji (Çinbilimi) ile uğraşan çok yönlü bir kişi idi.
100. ölüm yıldönümü olan 2012, “Strindberg yılı” ilan edilerek çeşitli etkinliklere vesile olmuştur.
