Puan
7.510 üzerinden
Bana hala kızgın mısınız?
Her şeye rağmen sizi seviyor olmalıyım.
Diyor kitabında 
Prosper Mérimée
Carmen
Özgürlük arayışı ve tutkunun yıkıcı etkisi üzerine bir trajedidir.
Carmen, özgür ruhlu, baştan çıkarıcı bir kadın olarak, Fransız subayı Don José’yi kendine aşık eder. Ancak Carmen, aşkı kısa sürede kaybolur ve sürekli bağımsızlığını arar, Don José ise ona duyduğu saplantılı aşkla, ahlaki ve toplumsal değerlerini sorgulamaya başlar. Bu ilişki, Don José'nin kıskançlık ve umutsuzluğuyla sona erer. Roman, aşkın yıkıcı gücünü, sahiplenme isteğini ve bireysel özgürlüğü sorgular.
Carmen'in karakteri, toplumsal normlara karşı bir başkaldırıyı simgelerken, Don José’nin dramı ise aşkın tutkulu ve tehlikeli yönünü gösterir.
Çok severek okudum. Herkese naçizane tavsiye ederim. Şimdiden keyifli okumalar dilerim.
Değerli çevirisi için Berna Günen’e teşekkürler.
Prosper Mérimée
Carmen
Özgürlük arayışı ve tutkunun yıkıcı etkisi üzerine bir trajedidir.
Carmen, özgür ruhlu, baştan çıkarıcı bir kadın olarak, Fransız subayı Don José’yi kendine aşık eder. Ancak Carmen, aşkı kısa sürede kaybolur ve sürekli bağımsızlığını arar, Don José ise ona duyduğu saplantılı aşkla, ahlaki ve toplumsal değerlerini sorgulamaya başlar. Bu ilişki, Don José'nin kıskançlık ve umutsuzluğuyla sona erer. Roman, aşkın yıkıcı gücünü, sahiplenme isteğini ve bireysel özgürlüğü sorgular.
Carmen'in karakteri, toplumsal normlara karşı bir başkaldırıyı simgelerken, Don José’nin dramı ise aşkın tutkulu ve tehlikeli yönünü gösterir.
Çok severek okudum. Herkese naçizane tavsiye ederim. Şimdiden keyifli okumalar dilerim.
Değerli çevirisi için Berna Günen’e teşekkürler.
Aşkın Yıkıcı Etkisine Maruz Kalmak ve Özgür Kadın Teması Üzerine: CarmenEdebiyat
"Bana bir şey yasak edildi mi, o şeyi derhal yaparım." - Carmen (sayfa 59)
1. Prosper Merimee Kimdir?
Fransız yazar, arkeolog, tarihçi, çevirmen Prosper Mérimée, 1803’te Napolyon dönemi Paris’inde doğdu. Ressam anne baba ve entelektüel yakın çevresi sayesinde okumaya meraklıydı. Dil öğrenmeye yatkın olması sebebiyle küçük yaşlardan itibaren İspanyolca, İngilizce, Yunanca ve Latincenin yanı sıra, 
Nikolay Gogol ve 
Aleksandr Puşkin gibi yazarların eserlerini çevirebilmek için Rusça da öğrendi. Hukuk eğitimi de gören Merimee, arkeoloji ve tarih alanlarında ülkesi Fransa’da birçok çalışma yaptı. İspanya’ya dair özel bir ilgisi vardı ve oraya dair gezilerinden birinde gelecekte Montijo Kontu olacak bir aristokratla tanışarak sıkı bir dostluk kurdu. Bu durum, Merimee’yi ilerleyen yaşlarında Fransa’da senatörlüğe getirdi. Merimee, 67 yaşında Fransa’nın Cannes şehrinde aktif olarak çevirmenlik hayatına devam ettiği esnada öldü.
2. Eserleri Hakkında Kısaca:
Oyunlar, romanlar, deneme ve makale yazılarının yanı sıra, uzun öyküler de kaleme alan Merimee’nin birçok kez sinemaya da uyarlanan en meşhur novellası Carmen’dir. Tarihi konularda 
Walter Scott’tan, drama konusunda ise Aleksandr Puşkin’den etkilendiği bilinen Prosper Merimee’nin özgün ve yaratıcı bir dil yakaladığını söylemek mümkündür. Mistisizme dayalı eserler de kaleme almış olan yazarın kendi uzmanlık alanlarını eserlerinde kullandığını görürüz. Nitekim Carmen’de de buna yönelik bir kurgu çıkar karşımıza. Dünya tarihinin en ilginç halklarından biri olan “çingeneler”e değinilen öykü aynı zamanda garip bir aşk öyküsü de anlatır bize.
Carmen'in Türkçedeki ilk çevirisi 
Avni İnsel tarafından yapılmış ve 1936'da basılmıştır. O günden bugüne dek onlarca yayınevinden basılan kitap, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'nın Hasal Âli Yücel Klasikler Dizisi'nde de
Prosper Mérimée, 1803’te Napolyon dönemi Paris’inde doğdu. Ressam anne baba ve entelektüel yakın çevresi sayesinde okumaya meraklıydı. Dil öğrenmeye yatkın olması sebebiyle küçük yaşlardan itibaren İspanyolca, İngilizce, Yunanca ve Latincenin yanı sıra, Nikolay Gogol ve Aleksandr Puşkin gibi yazarların eserlerini çevirebilmek için Rusça da öğrendi. Hukuk eğitimi de gören Merimee, arkeoloji ve tarih alanlarında ülkesi Fransa’da birçok çalışma yaptı. İspanya’ya dair özel bir ilgisi vardı ve oraya dair gezilerinden birinde gelecekte Montijo Kontu olacak bir aristokratla tanışarak sıkı bir dostluk kurdu. Bu durum, Merimee’yi ilerleyen yaşlarında Fransa’da senatörlüğe getirdi. Merimee, 67 yaşında Fransa’nın Cannes şehrinde aktif olarak çevirmenlik hayatına devam ettiği esnada öldü.
2. Eserleri Hakkında Kısaca:
Oyunlar, romanlar, deneme ve makale yazılarının yanı sıra, uzun öyküler de kaleme alan Merimee’nin birçok kez sinemaya da uyarlanan en meşhur novellası Carmen’dir. Tarihi konularda Walter Scott’tan, drama konusunda ise Aleksandr Puşkin’den etkilendiği bilinen Prosper Merimee’nin özgün ve yaratıcı bir dil yakaladığını söylemek mümkündür. Mistisizme dayalı eserler de kaleme almış olan yazarın kendi uzmanlık alanlarını eserlerinde kullandığını görürüz. Nitekim Carmen’de de buna yönelik bir kurgu çıkar karşımıza. Dünya tarihinin en ilginç halklarından biri olan “çingeneler”e değinilen öykü aynı zamanda garip bir aşk öyküsü de anlatır bize.
Carmen'in Türkçedeki ilk çevirisi Avni İnsel tarafından yapılmış ve 1936'da basılmıştır. O günden bugüne dek onlarca yayınevinden basılan kitap, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'nın Hasal Âli Yücel Klasikler Dizisi'nde deReklam
Hikâyenin Kalbi: Tutku, Özgürlük ve Yıkım
Carmen, bir çingene kadını olan Carmen ile ona delicesine âşık olan Don José’nin hikayesini anlatır. Ama bu, klasik bir aşk hikayesi değil. Tam tersine, tutkunun insanı nasıl esir alabileceğini, özgür ruhlu bir kadına âşık olmanın ne kadar “yakıcı” bir deneyim olduğunu gösterir.
Don José aslında iyi, düzgün bir asker. Ama Carmen’in çekiciliğiyle baş edemiyor. Onun uğruna hem görevini hem de ahlaki sınırlarını kaybediyor. Carmen ise özgür ruhlu, bağımsız ve kimseye boyun eğmek istemeyen bir kadın. José ona sahip olmaya çalıştıkça, Carmen ondan uzaklaşıyor.
Carmen Karakteri: Döneminin Ötesinde Bir Kadın
Carmen gerçekten ilginç bir karakter. Kadınların itaatkâr ve sessiz olması beklendiği bir dönemde, o son derece özgür, başına buyruk ve arzularının peşinden gidiyor. Bu yüzden bazı eleştirmenler onu bir “femme fatale” yani erkeği felakete sürükleyen kadın olarak görür. Ama aslında Carmen’in yaptığı tek şey, kendi hayatına sahip çıkmak. “Sevgi dayatma değildir” diyebilen bir kadın Carmen. Bu yanıyla hem cesur hem de trajik.
Don José’nin Dönüşümü: Sevgi mi, Takıntı mı?
Don José başta masum bir adam gibi görünse de zamanla Carmen’e olan aşkı bir tür saplantıya dönüşüyor. Kıskançlık, öfke ve güç arzusu arasında boğuluyor. Bu da Mérimée’nin, tutkunun nasıl bir insana zarar verebileceğini göstermek istediği kısımlardan biri. Yani burada aslında “sevgi” adı altında işlenen bir şiddetin hikayesini okuyoruz.
Anlatıcı: Meraklı Bir Gözlemci
Kitabın anlatıcısı da dikkat çekici. Bu kişi bir tür gezgin akademisyen gibi; tarih, kültür ve insan doğasıyla ilgileniyor. Carmen’i tanıdığında hem büyüleniyor hem de hayrete düşüyor. Onun gözünden Carmen’in egzotik, baştan çıkarıcı ve anlaşılması zor yönlerini izliyoruz. Bu da romanı biraz
Carmen güzel mi güzel bir çingene kızı. Baş kahramanımız da onun için eşkıya olmuş adam öldürmüş ne kadar istemesede karşı koyamadığı bu kadın için kaçakçılık , soygunculuk yapmış ama bu onursuz yaşamı asla kabullenememiştir.
Kitapla ilgili asıl soru şu; "Siz sevdiğiniz biri için ne kadar ileri gidebilirsiniz?"
Aslına bakılırsa çingenelik ilgi çekici bir kültürdür ama insanlar genelde inceleyecek mesafeye gelmemişlerdir.
Hayatımın bir on yılını harbi çingeneler arasında geçirdiğim için, hayatları, düşünce yapıları bana pek de yabancı değildir.
İlgi çekici, asla değişmeyecek olan bir huyları özellikle hoştur ki; gündelik yaşayan insanlardır. Çingene bakkallarında sigara tek tek, yağ-şeker-zeytin gibi yemeklikler de bardakla satılır. Yani o an, o gün ne kadar gerektiyse o kadar alırlar. Cebinde dünya kadar parası olan dahi sigarayı paketle değil taneyle alır. Fal gibi şeylere, gizeme merakları vardır. Ama bu fal olayı bulundukları ülkeye göre değişir. Türkiye'de kurşun döker, balkanlarda tarot açabilirler. Türkiye'de tarot bakanını da gördüm.
Kadın erkek ilişkileri de enteresandır, çingenenin duygusal manada çingene olmayanla pek işi olmaz. Kur yapması veya yakın davranması yanıltıcıdır, tuzaktır. Zaten bir insan da az bir saftiriklik gördüler mi, kaçışı yoktur. Ama tanıyor, biliyorsan, ters köşe yapman muhtemeldir. Hayatları, yakınlarına sadık ve cefakar, yabancılara karşı umursamazdır. Yani çingene mahallerinde asla komşu komşuyu soymaz desem sanırım anlaşılmış olur.
Genelde utanma sıkılma pek bilmezler. Yani fight club'a katılanlardan birisi çingene olsaydı tüm kitap güme giderdi.
Sanıldığının aksine, kavgadan pek haz etmezler. Genelde kadınlar kavga eder, bu kavgalar grup/mahalle olarak da gerçekleşebilir ve izlenmesi keyiflidir.
Eğlenceye, müziğe olan meraklarını sanırım bilmeyen yoktur. Klarnet, keman gibi enstrumanları mükemmel çalarlar. Kendilerine çalgıcı denmesinden nefret ederler. Sanatkar diyeceksin beyefendi! Bir de durduk yere vur patlasın çal oynasın olur, alışık olmayan düğün dernek var sanır, şaşırır. Bu eğlence merakına karşın gözlerinde genelde hüzün
Reklam
Reklam