Cengiz Dağcı kitaplarını kronolojik sırayla okumayı tercih ediyorum. Dönüş kitabı da Dağcı'nın 1968 yılında kaleme aldığı bir kitap. 109 sayfalık kitap, çeşitli başlıklardan oluşuyor.
••• Kitapları daha sonra hatırlamak üzere inceleme yazdığımdan bundan sonraki kısımlar ipucu (spoiler - tatkaçıran) içerebilir. Kitapla ilgili daha genel bilgiler okumak isteyenler bu kısımdan sonraki yazıyı okuyabilir.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Bu kitap, teyzelerini ziyarete Gurzuf'a giden bir kişinin, komşu evsahibi hakkında teyzesiyle biraz sohbet ettikten sonra, merakına yenilerek terk edilmiş eve girmesiyle başlıyor. Terk edilen eve giren kişi evde birkaç kitap ve defter buluyor. Defteri açıp okuduğunda da kendini, Gurzuflu Niyazi'nin kaleminden çıkan satırlarla baş başa buluyor. Niyazi'nin yazısının başında arkadaşı Veli'yle karşılaşması, milliyetçilik hakkındaki konuşmalarından bahsediliyor. Daha sonra 'Cenaze' başlıklı bölümde, anne ve babasıyla ilgili; babasını doğumundan bir ay önce, annesini ise altı ay sonra kaybedişinden, süt annesinin baktığından bahsediliyor. Babasının milliyetçi biri olup, Rus çarı aleyhinde konuşmaları, karakol yanında çıkardığı bir kavga nedeniyle Rus polisi tarafından öldürülmesi gibi konular yazılmış bu kısma. Niyazi bu nedenle Ruslardan hoşlanmaz. Okumak için Petersburg'a giden Niyazi, Gurzuf'a geldiğinde dedesinin öldüğünü öğreniyor. Amcaları Ak Toprak'a (Türkiye) gitmeye hazırlanırken onlardan okul için para istemek niyetindedir, ancak amcalarının gönülsüz olduklarını hissettiğinde bundan vazgeçmiştir. Bir gün arkadaşı Veli, Yalta'ya gitmek üzereyken karşılaşırlar. Beraber iskeleye giderler. Yolcu ettikten sonra iskelede Rus asker Gorohov ve eşi Anna Arkadiyevna ile tanışır, onları gitmek istedikleri Gurzuf'a yerleşmiş emekli asker