Felsefe-i Zenan
Ahmet Mithat EfendiYazar:
Ahmet Mithat Efendi
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 29 dk.
Sayfa Sayısı:
158
Basım Tarihi:
Mart 2012
İlk Yayın Tarihi:
Haziran 1998
Yayınevi:
Sel Yayıncılık
ISBN:
9789755703473
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Felsefe-i Zenan (Kadınların Felsefesi)
Felsefe-i Zenan Türk Edebiyatı’nda kadın haklarını açıktan açığa savunan ilk kitap olduğundan oldukça önemli bir yere sahip.Ahmet Mithat Efendi’nin henüz 28 yaşında dönemin en önemli sosyal sorunlarından olan kadın hakları ekonomik özgürlük çok eşli evlilik gibi konulara değinmesi oldukça önemli.
Letaif-i Rivayat’ın en önemli cüzlerinden biri olan Felsefe-i Zenan toplumun genelinden kendini soyutlamış tüm vakitlerini kendilerini yetiştirmeye okumaya adamış,annelerinin yolundan giden Zekiye ve Akile isimli iki kız kardeşin birbirlerinden ayrı düşmelerinin ardından gelişen olayları anlatıyor.Kitapta evlilik ve özgürlük çatışması farklı bakış açılarıyla ele alınmış.Tüm bunların yanı sıra edebiyatımızda mektuplaşma tarzının kullanıldığı ilk eser olma özelliğine de sahip.
Kitabın sayfa sayısının az olması içeriğinin zenginliğini etkilememiş.Kısacası dönemin sosyal sorunlarını her yönüyle ele alan herkesin okuyabileceği dolu dolu bir kitap.
Keyifli okumalar...
Ahmet Mithat Efendi, Tanzimat döneminin en üretken kalemlerinden biri olarak, Felsefe-i Zenan ile yalnızca bir hikâye anlatmakla kalmaz; o dönemin toplumsal yapısını, kadın-erkek ilişkilerini ve "mutluluk" kavramını derinden sorgulayan bir felsefi zemin inşa eder. Akile, Fazıla ve Zekiye gibi karakterler üzerinden kurgulanan bu eser, geleneksel aile yapısının ve kadınlara biçilen "fedakârlık" rolünün bir eleştirisi niteliğindedir.
Eserdeki "Fakat her şeyin cahili olmaktansa o şey hakkında bilgi sahibi olmak yeğ değil midir?" sorusu, aslında Ahmet Mithat Efendi'nin okuruna ve toplumuna verdiği ana mesajdır. Yazar, cehaletin koruyucu bir kalkan değil, aksine bir hapishane olduğunu vurgular. Özgürleşmenin ilk adımı, insanın içinde bulunduğu durumu tüm çıplaklığıyla analiz edebilmesidir.
Toplumsal dayatmaların ötesine geçebilmek, karakterlerin kendi özgür iradelerini keşfetmeleriyle mümkündür. Yazar, aşkı idealize edilen bir masal olmaktan çıkarıp rasyonel bir zemine oturtur:
"Hiçbir aşk yoktur ki masallarda denildiği gibi görür görmez kalbinin derinliklerinden ve can-ı gönülden kopuşup da gelmiş olsun."
Bu cümle, duyguların da bir akıl süzgecinden geçirilmesi gerektiğini savunur. Akile, Fazıla ve Zekiye’nin yaşadıkları, birer duygu tutsaklığından ziyade, kendi zihinlerini özgürlük aşkıyla doldurma çabasıdır. Nitekim karakterin ifadesiyle: "Ben zihnimi, esaretin her yönünü uzun uzadıya ölçüp tarttıktan sonra özgürlük aşkıyla doldurdum." Bu ifade, esaretin sadece fiziksel değil, zihinsel bir tercih veya bir kabulleniş olduğunu gösterir. Kitabın belki de en vurucu eleştirisi, insanın sahte mutluluklar peşinde koşarak kendi özgürlüğünü nasıl sınırladığı üzerinedir:
"İnsan kısmı hürriyet hürriyet der de hürriyetin ne olduğunu dahi bilmez. Mutluluk mutluluk
Öncelikle beni rahatsız eden kitap kapağındaki bu resim.Oysaki resimle içerik arasında bir bağlantı yok yani kimse kimseyi doğramıyor.sanırım feminizmi bu şekilde mi yansıtmaya çalıştılar #selyayincilik ile bu tartışılır.
He bir de kitabın arka kısmında metnin orijinali verilmiş.Akademik çalışma yapacaklar için iyi bir tercih bu açıdanda #selyayincilik ı kutlarım.
#felsefeizenan #ahmetmithatefendi nin "Letâif-i Rivâyat" serisinin üçüncü kitabıdır.
Konusu #tanzimatdönemi yazarlarının değişik roman ve hikâyelerde ısrarla üzerinde durdukları "evlilik kurumu"dur.#ondokuzuncuyüzyıl Türkiye'si için evlilik kurumu bir "problem" teşkil etmektedir.Bu problemin temelinde kadın erkek ilişkileri bir türlü yerli yerine oturtulamamıştır.
Ahmet Mithat Efendi bu hikâyede bir kadının yalnız bir erkekle evlenebildiği halde erkeğin birkaç kadınla evlenmesine karşı çıkar özetle bunu adaletli bulmaz.
Hikâyenin ana teması kadının hürriyetidir.Buna göre de Ahmet Mithat Efendi ile #tanzimatedebiyatı ndaki ilk Türk hikâyelerinde feministliğe eğlimi görürüz.
Okumanız bol olsun
Kadın FelsefesiEdebiyat
Puan vermedi·158 syf.··
Beğendi
·2024 6. kitabı
·34 saatte okudu
·Okunma: 16 Temmuz 2024 09:43
Kadınların hürriyeti, bilgeliği ve evlilik üzerine yazılmış iç burkan ve etkileyici kısa bir hikaye. Döneminde kadınların okuması ve zorba bir koca eline teslim edilip hayatının anlamsızlaşması ve özgürlüğünün kısıtlanmasını çarpıcı ve açıkçası radikal bir şekilde ele almış.
Takdir ettiğim konu şu; döneminde hatta dönemimizde dahi tabu olan meselelere geliştirdiği düşüncelerini cesaretle yazmış ve anlatmış. Bundan 10 sene evvel dahi kadınlar, bu romanda yazmış olduğu karakterlerin ağzından konuşsa birçoğumuz ağzımız açık dinlerdik. İşte o zamanda nasıl bir bomba etkisi yarattığını hayal edebilirim. Üstelik okuma yazma oranları hayli düşük bir zamanda bir erkek tarafından söyleniyor.
Ahmet Mithat okunmalı ve okutulmalıdır. Ben zevkle okudum ve okunmasını tavsiye ederim.
Tanzimat Edebiyatının öncü ve en üretken yazarlarından biri olan Ahmet Mithat Efendi’nin 28 yaşındayken kaleme aldığı Türkçe karşılığı Kadınların Felsefesi, Türk Edebiyatının kadın sorunlarını ele alan ve doğrudan açıklayan ilk eser olarak geçiyor. Geleneksel Türk/Osmanlı aile kültürünün dışına çıkmayı başaran, hayatlarını kitaplara ve eğitime adayan üç sıradışı kadının yaşamını anlatıyor. Fazıla Hanım’ın çocukluktan beri Akile ve Zekiye’ye vermiş olduğu eğitim sayesinde üç ana karakter de evlilik fikrinden küçük yaşta soğumuş, tüm hayatlarını kitaplara adama kararı almışlardır.Mektup/roman tarzı kitap @selyayincilik tarafından ikiye bölünmüş, ilk bölümü günümüz Türkçesi ikinci bölüm ise yazılmış olduğu dönemin Osmanlı Türkçesini kapsıyor. Kısa ve bir seferde bitirilebilecek bir kitap olmasına rağmen, sayfa sayısı içeriğin zenginliğini kesinlikle kısıtlamadı, keyifli ve hızlı bir serüven oldu. Olaylar bir bakıma Akile ve Zekiye’nin ayrı düşmesinden sonra hızlanıyor diyebilirim, daha da detaya girmezsem iyi olur! Kesinlikle öneriyorum!!
Ahmet Mithat Efendi, Fessefe-i Zenan
'Felsefe-i Zenan' Ahmet Mithat Efendi, Kadınların toplumdaki yerini ve rolünü sorguluyor. bu eserinde kadınların sadece ev işleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini, eğitim alarak kendilerini geliştirmeleri ve topluma katkı sağlamaları gerektiğini vurguluyor. Eğitimli bir toplumun ancak kadınların da eğitimli olmasıyla mümkün olacağını savunan yazar, o dönemin( tanzimat dönemi) şartlarında oldukça cesur bir yaklaşım sergiliyor. Kadınların yaşam, öğrenme ve gelişme haklarını savunan bu kitabı mutlaka okumanızı öneriyorum
2022 (Pars) yılında okuduğum 83.betik [Karaca ayının 4.betiği]Edebiyat
Türümüzün en muamması, anlaşılması güç olanı ve ne istediği belli olmayanı yani kadınlarımızın iç dünyasına yolculuk eden Yazı Makinesi'nin yazdıklarını okudukça eğitimle ucuz olmayacaklarını anlıyoruz. Bu uzun öyküdeki gibi kadınların tamamen turşusu kurutmalıyız çünkü türümüzün devamı için onlara borçluyuz ve onların görüşlerine önem vermeliyiz.
Bağnazlıktan dolayı gerçek İslam dini yaşamadığımız için dindeki kadın bakış açısını yanlış yorumladığımız için onları hizmetçi, düşüncelerinin bir önemi olmayan ve cinsel obje olarak yorumladık. Oysa Göktanrı inancında kadın bakış açısı ise birey, düşüncelerinin bir önemi olan ve gerekirse koca ulusu yönetecek kadar kapasiteye sahip olduğunu yorumlanmış. Burada dini, bedevilerden değil özümüz araştırarak dolu dolu öğrenmeliyiz ki cinsiyetler arasındaki eşitsizliğe dur demeliyiz.
Uzun öyküde eleştirdiğim iki noktaya gelelim. Bunlardan birincisi; ömrünü okumak ve araştırmakla geçirmiş Fazıla Hanım, Akile ve Zekiye'yi özü gibi yetiştirmekle özünü resmen kopyalatmış çünkü kızlar da onun gibi düşünüyor ve onun gibi hareket ediyorlar. Burada sana emanet edilenleri özü gibi birebir yetiştirmek yerine eğitim ve öğretimler onları topluma kazandırmalıyız. Fazıla Hanım; toplum içinde özü gibi okuma alışkanlığı olan ve kültürlü bir birey bulabilirdi çünkü kafa dengiler elbette toplumun içinde yaşıyorlar sadece onları arayışla bulabilirsin. Burada aslında kader motifi dediğimiz kavram bizi karşılıyor. Yani ne ekersek onu biçeriz.
İkincisi de Zekiye'nin beyzadenin annesi ve ailesi karşısında özünü doğru düzgün ifade etmediği için sağlığından eden bir evlilik yaşadı. Burada Zekiye'nin de beyzadeyi istediğini anlıyoruz çünkü sessiz kalmak ya o şeyi istiyorsun yada bir tarafa tabiisin. Eğer Zekiye'nin özünü doğru düzgün ifade etseydi
Reklam
Yazar Hakkında
Ahmet Mithat EfendiYazar · 107 kitap
Ahmet Mithat (d. 1844; Tophane, İstanbul - ö. 28 Aralık 1912, İstanbul), Türk yazar, gazeteci ve yayıncı. Tanzimat dönemi yazarlarındandır. Türk edebiyatının gerçek anlamda ilk popüler yazarıdır. 1878'de çıkarmaya başladığı ve yayın hayatını 1921'e kadar sürdürmüş olan Tercüman-ı Hakikat gazetesi Osmanlı basın tarihinin en uzun ömürlü ve etkili yayınlarından biri olmuştur.
1844 yılında İstanbul'un Tophane semtinde dünyaya geldi. Babası Bezci Süleyman Ağa, annesi bekar çamaşırı diken Nefise Hanım idi. Annesinin ilk evliliğinden olma Hafız İbrahim adlı bir ağabeyi ve Halime, Şerife, İsmet ve Şerife adlı kardeşleri vardır.
6-7 yaşlarında iken babasını kaybetti ve ailesi büyük geçim zorluğuna düştü. Ailesi ile beraber ağabeyi Hafız Ağa'nın kaza müdürü olarak görev yaptığı Vidin'e gitti ve bir mahalle mektebinde öğrenim görmeye başladı. Ertesi yıl İstanbul'a dönerek öğrenimine Tophane Sıbyan Mektebi'nde devam etti. 1857-1861 yıllarında Mısır Çarşısı'nda bir aktar dükkânında çırak olarak çalıştı.
1861de ağabeyinin yeniden Vidin Kasabası'na atanmasıyla Vidin'e, Mithat Paşa'nın ağabeyini yanına aldırması üzerine Niş kasabasına gitti ve 1864 yılında üç yıllık Niş Rüştiyesini bitirdi.
Mithat Paşa'nın Tuna Valisi olarak atanıp ağabeyini vilayet merkezi Rusçuk'a getirtmesinden sonra kendisi de Rusçuk'ta bir devlet dairesine memur olarak atandı. Memuriyetini sürdürürken bir yandan da Arapça, Farsça ve Fransızcasını ilerlettiği için kendisini takdir eden Mithat Paşa ona kendi ismini verdi. Böylece asıl adı olan Ahmet'in yanına 'Mithat' da eklenerek, bu şekilde anılmaya başladı.
Bu dönemde memuriyet görevlerine ilave olarak Teşkilat Kanunu gereği çıkartılan Tuna Gazetesi'nin yazıişlerinde yardımcılık yapmaktaydı.
1866'da ağabeyinin yanında tercümanlık göreviyle gittiği Sofya'da ailesinin isteği üzerine evlendirildi. Kısa süre sonra Rusçuk'a dönerek çeşitli işlerde çalıştı. 1868de Tuna Gazetesi'nde yazar olarak göreve başladı, gazetenin başyazarı oldu. Bu dönemde tanıştığı Muhacirin Komisyonu (Göçmen Komisyonu) başkanlığını yapmakta olan Şakir Bey'in evinde uzun süre konuk olan Ahmet Mithat, onun zengin kitaplığından yararlandı, Şakir Bey'in Romanyalı bir müzisyen olan eşi sayesinde ilk defa Batı sanatı ile tanıştı.
Bağdat yılları
Şura-yı Devlet Reisi olan Mithat Paşa 1869 yılında Bağdat Valiliği'ne tayin olduğunda Şakir Paşa'yı da merkez mutasarrıfı olarak Bağdat'ta görevlendirmesi üzerine Ahmet Mithat, onunla birlikte Bağdat'a gitmek istedi. Bu isteğini kabul eden Mithat Paşa kendisini bir matbaa kurmakla görevlendirdi ve çıkartılacak olan 'Zevra' adlı gazetenin başına geçirdi.
Bağdat yolculuğu sırasında ressam Osman Hamdi Bey ile tanışmıştı. Osman Hamdi ile dostluğu sayesinde Batı kültürünü tanımaya başladı. Bağdat'ta bulunduğu sırada Muhammed Zuhavi ve yarı derviş bir kişi olan Şirazlı Muhammed Bakır Can Muattar ile tanışıklığı onun kültürünü genişletti, öğrenme hırsını kamçıladı.
Bağdat'ta hem gazete yönetmenliği yaparken hem de sanat okulu öğrencileri için fen bilgileri kitabı hazırladı. Kitabı Maarif Nezareti'nin yarışmasında ödül kazanıp ders kitabı olarak okutuldu. Devrin Maarif Nazırı Saffet Paşa ile yazışmaları onda İstanbul'a dönme isteği doğurdu.
Basra mutasarrıfı (valisi) olan ağabeyi Hafız İbrahim'in ölümü üzerine 1871 yılında görevinden istifa eden Ahmet Mithat, İstanbul'a dönüp ailesinin geçim yükünü üstlendi. 'Ceride-i Askeriye' ve 'Basiret' Gazetelerinde çalıştı gibi matbaahanesini de kurup eserlerini bastı. İlk önce kendi evinin altında kurduğu matbaayı kısa süre sonra Eminönü'nde kiraladığı bir odaya taşıdı. Edebiyatımızın ilk hikâye koleksiyonu olan 'Letaif-i Rivayat' adlı eseri kaleme aldı. 'Letâif-i Rivayat', 'Kıssadan Hisse' ve 'Hace-i Evvel' isimli eserlerini kaleme aldı, bu eserlerin satışıyla geçimini temine çalıştı İlk sayıda kapatılan 'Devir' ve 13. Sayıda kapatılan 'Bedir' Gazetelerinin ardından 'Dağarcık' adlı dergiyi çıkardı.
Bu dönemde Genç Osmanlılar ile ilişki kuran Ahmet Mithat, Ebüzziya Tevfik aracılığıyla Namık Kemal ile tanıştı. Kendi bastığı eserlerinin yanı sıra gazetelerde de yazıları yayımlandı. Namık Kemal'in yayınlamaya başladığı "İbret" gazetesinin sürekli yazarları arasına girdi. 1873 yılında kendine ait Dağarcık mecmuasında yazdığı yazılar ve Yeni Osmanlılar'la yakınlığı nedeni ile tepki çekti. Özellikle mecmuanın 4. Sayısında yayınladığı Duvardan Bir Seda adlı makalesi nedeniyle dinsizlikle suçlandı. Namık Kemal'in Vatan Yahut Silistre oyununun yarattığı hava içinde Gedikpaşa Tiyatrosu'nda iken 6 Nisan 1873'te Ebüzziya Tevfik ile birlikte Rodos'a sürüldü.
38 ay süren sürgün sırasında çok sayıda eser yayınladı, Rodoslu çocuklara ders verdi, 'Medreseyi Süleymaniye' adlı bir ilkokul açtı. En üretken dönemlerinden birini yaşayan yazar, 'Hasan Mellah', 'Hüseyin Fellah' ve 'Dünyaya Yeniden Geliş ya da İstanbul'da Neler Olmuş' gibi önemli eserlerini burada yazdı. İstanbul'da çıkan 'Kırkambar' dergisi'ne yazılar gönderdi. Abdülaziz'in vefat etmesi ve V. Murat 'ın başa geçmesiyle çıkan genel af sonucu İstanbul'a geri dönmesine izin verildi.
İstanbul'a döndükten sonra gazetecilik, yayıncılık ve romancılığa ağırlık verdi. İstanbul'a dönüşünden 15 gün sonra 'İttihad' adlı gazeteyi çıkardı. Vakit gazetesinde yazar (1877), Takvim-i Vakayi'de müdür oldu (1878). Bu dönemde yazdığı ve sürgüne kadarki hayatı ile sürgün yıllarını anlattığı 'Menfa' adlı eserinde Yeni Osmanlılar'ı eleştirdi; 'Üss-i İnkılab' adlı eserinde de II.Abdülhamid'in siyasetini överek yeni sultanın gözüne girdi.
27 Haziran 1878'de Osmanlı sarayının desteği ile Tercüman-ı Hakikat gazetesini yayımlamaya başladı; gazete, Osmanlı basın tarihinin en uzun ömürlü ve etkili yayınlarından birisi oldu. Başlangıçta gazetenin tüm yazılarını kendisi yazıyordu. Zamanla gazetenin yazarları arasına giren Ahmet Cevdet, Hüseyin Rahmi, Ahmet Rasim gibi isimler, bu gazetenin sütunlarında meşhur oldular. 1879da Matbaayı Amire'ye müdür olarak tayin edildi.
Rodos sürgününden döndükten sonra Kabataş'ta yeni bir eve taşınan Ahmet Mithat Efendi, burada şair Fıtnat Hanım ile komşu olmuştu. Annesi Nefise Hanım'ın kardeşinin kızı olan Fıtnat Hanım ile aralarında doğan aşk, mektuplarla sürdürüldü. Mektuplaşmaları 1944 yılında kitaplaştı.
1880 yılında Beykoz bir çiftlik satın aldı. Ona ait araziden kaynayan suya 'Sırmakeş' adını verdi ve şişeleyerek içme suyu satışı başlattı. Beykoz kıyısında bir yalı satın alarak sanat ve edebiyat çevrelerinden pek çok kişiyi bu yalıda ağırladı.
1884te büyük kızı Mediha'yı Muallim Naci ile evlendirdi. Damadı Muallim Naci, 1883te Tercüman-ı Hakikat'in edebiyat sayfasının yönetimini üstlendi. Ne var ki Ahmet Mithad eski edebiyat alışkanlıklarını savunan damadı ile görüş ayrılığına düştüğü için 2 yıl sonra onu gazeteden kovdu.
1888'de 'Gümüş İmtiyaz Madalyası', 1889'da 'Bâlâ Rütbesi' ve ikinci dereceden 'Mecidî' aldı. 1888'de Türkiye temsilcisi olarak Stockholm'daki VIII. Müsteşrikler Kongresi (Doğu Bilimleri Kongresi)'ne katıldı. Dönünce gözlemlerinden yola çıkarak 'Avrupa'da Bir Cevelan' kitabını yayımladı.
1908'e kadar Tercüman-ı Hakikat'te roman, hikaye ve makaleler yazmayı sürdürdü.
Yazar, II. Meşrutiyet döneminde yaş haddi nedeniyle emekliye ayrıldı. Yazıları eskisi gibi rağbet görmediği için yazı hayatından da çekildi[1]; Bakanlar Kurulu'nun özel kararıyla Darülfünun'da genel tarih, felsefe tarihi; Darülmuallimat'ta tarih ve eğitimbilim dersleri; Medreset-ül-Vaizin'de dinler tarihi dersleri verdi; ayrıca Darüşşafaka'da gönüllü olarak öğretmenlik yaptı. 28 Aralık 1912 tarihinde Darüşşafaka'da nöbetçi olduğu bir sırada kalp durmasından hayatını kaybetti. Fatih Camii Mezarlığı'na defnedildi.
Ölümüne dek ikiyüzden fazla eser yayımlayan Ahmet Mithat, Türk edebiyatının gerçek anlamda ilk popüler yazarıdır. En büyük arzusu kitap okuyan bir toplum yaratmak idi. Çoğunluğa hitap etmek, dertlerine tercüman olmak kaygısıyla çok sayıda eser verdi 'kırk beygir gücünde yazı makinesi' olarak tanındı.
Eserlerinde Avrupa'nın bilim, sanayi ve çalışkanlığını överken Osmanlı toplumunun ahlaki değerlerinin korunması gerektiğini vurguladı. Genç yazarlara destek verdi, dilde sadeleşmeyi savundu, devlete ve dine itaatsizliği, tembelliği, müsrifliği, özentiliği eleştirdi. Ürünlerini daha çok öykü ve roman türünde vermiştir. Romancılığı ve öykücülüğü, halk öykücülüğünden Batı tarzı öykü ve romancılığına geçiş olarak kabul edilebilir. Ayrıca tiyatro alanında da çalışmalar yapmış, 'Açıkbaş, Ahz-i Sar, Ziba' adlı kitaplarıyla dram ve operet türlerinde ürünler vermiştir.
Fransızca'dan yaptığı roman çevirileri, Batı yazınının ilk çeviri örneklerini oluşturur. Romanları, Namık Kemal, Şemseddin Sami ve Samipaşazade Sezai ile birlikte onu ilk Türk romancılar kuşağının bir üyesi yaptı.
Gazeteciliğin dışında tarih, coğrafya ve felsefeye ilgi duymuş; çoğunlukla Batı kaynaklarından yararlanarak kaleme aldığı bu eserleri hem kitap oylumunda, hem de fasikül olarak çıkarmıştır.
