Felsefe Sözlüğü
Voltaire
Tahmini Okuma Süresi:
19 sa. 23 dk.
Sayfa Sayısı:
684
Basım Tarihi:
Kasım 2011
İlk Yayın Tarihi:
1995
Yayınevi:
İnkılap Kitabevi
Orijinal Adı:
Dictionnaire Philosophique
ISBN:
9789751031761
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Voltaire’in Felsefe Sözlüğü ÜzerineFelsefe
2010 yılında, uzun süre Cumhuriyet gazetesinde köşe yazıları yazan, Strasburg Üniversitesi Anayasa profösörü ve pek çok kitabında yazarı olan Server Tanilli ile bir sohbetimde, Server hoca 17 yaşında iken kendisinin ateist olmasına neden olan şeyin o dönem yasak olmasına rağmen gizlice bulup okuduğu Voltaire’in Felsefe Sözlüğü kitabı olduğunu söylemişti. O gün bende bir merak başladı. Bu nasıl bir kitaptı ki insanı ateizme sürüklüyordu? Sonunda bende okuma cesareti buldum. Voltaire bu kitabında başta Yahudilik ve Hristiyanlık olmak üzere dinlere ve inançlara sorgularla eleştiriler getiriyor. Eğer yeterli dini bilginiz yoksa okumanızı önermem. Gerçekten insanın içini kemiren sorular yöneltiyor. Özelliklen Yahudiliği yerin dibine sokuyor. 
Voltaire
VoltaireFelsefe Sözlüğü 1Voltaire 
Felsefe Sözlüğü I Kitabının ikincisini de en kısa zaman da okumak isterim. Kitap okuması kolay anlaşılır ve herkesin hemen hemen aşina olduğu hikayelerle dolu. İnsanın herşeyi bilemeyeceğini defaatle dile getirmiş ve benim görüşüme göre haklı da. Kitabın son sayfasını alıntı yapmaktansa burada yazmak istedim.
Hayvanlarda kalp hareketlerinin ilk ilkesi iyice biliniyor mu? Çoğalmanın nasıl meydana geldiği apaçık bilebiliyor muyuz? Bize duyumları,düşünceleri, hafızayı veren şey nedir? keşfedebildik mi? Maddenin özü hakkında, onun sathına dokunan çocukların bildiğinden fazla bir şey bilmiyoruz.
Toprağa serptiğimiz şu buğday tanesinin, nasıl olup da başakla yüklü bir sap meydana getirmek için yükseldiğini, sonra aynı toprağın şu ağacın tepesinde bir elma, yanı başındaki ağaçta da bir kestane yetiştirdiğini bize kim öğretecek? Bir çok bilgiç: ''biz neler bilmeyiz?'' demişler. Montaigne ise ''ben ne bilirim ki?'' diyordu.
İnsan bilinmeyeni bilmek, kanıtlanmış bir gerçeğe ulaşmak ister ama hikayeler ne bilinebilir ne de gerçek bir kanıt sunabilir. Kitap felsefe açısından okunmaya değer bir kitap okuyuculara şimdiden iyi okumalar.
Voltaire
Voltaire Felsefe Sözlüğü I Kitabının ikincisini de en kısa zaman da okumak isterim. Kitap okuması kolay anlaşılır ve herkesin hemen hemen aşina olduğu hikayelerle dolu. İnsanın herşeyi bilemeyeceğini defaatle dile getirmiş ve benim görüşüme göre haklı da. Kitabın son sayfasını alıntı yapmaktansa burada yazmak istedim.
Hayvanlarda kalp hareketlerinin ilk ilkesi iyice biliniyor mu? Çoğalmanın nasıl meydana geldiği apaçık bilebiliyor muyuz? Bize duyumları,düşünceleri, hafızayı veren şey nedir? keşfedebildik mi? Maddenin özü hakkında, onun sathına dokunan çocukların bildiğinden fazla bir şey bilmiyoruz.
Toprağa serptiğimiz şu buğday tanesinin, nasıl olup da başakla yüklü bir sap meydana getirmek için yükseldiğini, sonra aynı toprağın şu ağacın tepesinde bir elma, yanı başındaki ağaçta da bir kestane yetiştirdiğini bize kim öğretecek? Bir çok bilgiç: ''biz neler bilmeyiz?'' demişler. Montaigne ise ''ben ne bilirim ki?'' diyordu.
İnsan bilinmeyeni bilmek, kanıtlanmış bir gerçeğe ulaşmak ister ama hikayeler ne bilinebilir ne de gerçek bir kanıt sunabilir. Kitap felsefe açısından okunmaya değer bir kitap okuyuculara şimdiden iyi okumalar.
Voltaire
Kitapta söyle bir kısım vardi ; agustos bocekleri bir sarayin altinda oturup bu devasa yapinin kesinlikle kendiliginden olamayacağını biliyorum bunu yapan bir ağustos böceği olamaz ama ne oldugunu goremiyorum seklinde Tanrinin varligina dair bir hikayelestirme vardi. Kutuphaneden alıp okumustum. Erdem nedir? Ask nedir? Din nedir? Felsefeyi sevdiren kitaptır. Iki cildini de 2 kez okudum. Her insanin hayatında olmasi gereken kitaptir. Kutuphane den aldigim icin elimde yok bulursam tekrar okuyacağım.
Merhaba arkadaşlar. Yağmurlu bir İstanbul gününden herkese selamlar. 2 cilt halinde muazzam bir külliyat olarak yayınlanan bu 30 yıllık baskıyla sonunda buluşmayı başardık. Güncel tekil baskısı 700 sayfa kadarken bu 2 cilt toplam 1000 sayfayı aşıyor ki daha kapsamlı, açıklamalı bir baskı olduğunu düşünüyorum. Bölüm açıklamalarını da ayrı bölümler halinde orijinal (Fransızca) başlıklarıyla yayımlanmasını da içeriğindeki konuları da ayrı ayrı beğendim. Diğer baskıda da buna değineceğim. Ancak her fikre katılmamızın mümkün olmadığını belirtelim. Zaten öyle olsaydı boşuna Voltaire okumuş olurduk ve bunu yaptığımızı duysaydı bizi eminim ki meşe odunuyla kovalardı. Ve bunu yapacak kadar da çılgın biri olduğunu biliyorum. Peki, birinci cilt bizlere neyi anlatıyor? Bunu görselle aktarmak istiyorum:
hizliresim.com/itvu9v6
hizliresim.com/irkoygx
Eserin en güzel yanlarından birisi, daha önce de söylediğimiz üzere konuların daima güncel kalabilmesi. Çünkü örnek o kadar güzel ki. Ve basit. Sadeliğin en büyük ihtişam olduğunu düşünenlerdenseniz sizin de fikriniz aynı olacaktır. Misal, ev telefonlarını ve büyüklüğünü sorgulayan bir dönem kitabı yazsaydınız, cep telefonları çıkınca kitabınız artık güncel olmayacaktı. Yine aynı misalden, cep telefonlarının (özellikle Nokia, Ericson gibi) büyüklüğünden ve kabalığından bahsetmiş olsanız bu sefer de dokunmatik telefonlar çıkınca güncellik gidecekti. Bu örnek böyle uzar gider. Ama iletişim araçlarını ve kullanımını eleştiren bir yazı yazarsanız, işte bu her dönem için güncelliğini korur. Voltaire de felsefesinde işte bunu yapıyor. İnsanı, insanlığı sorgulayan birinin eseri bütün insanlık yok olmadan güncelliğini kaybeder mi? Hayır.
Fransız politika ve fikir tarihi için oldukça sağlam, geçerli ve güvenilir bir kaynak
7/10
2016 98. kitabı
Voltaire için yaşamış en büyük filozoflardan biri dersek asla yanılmayız, devasa felsefe sözlüğünün içerisindeki 40 madde alınarak hazırlanmış bir kitap, kısacası Voltaire'nin küçültümüş felsefe sözlüğü.
Bu kitabı alıp çantanıza veya pantolonunuzun arka cebine koyun, toplu taşıma kullanırken veya canınız sıkıldığında çıkartıp okuyarak kısa sürede bitireceğiniz bir kitap, oldukça zevk alacaksınız.
Reklam
Yazar Hakkında
VoltaireYazar · 37 kitap
François Marie Arouet (21 Kasım 1694 - 30 Mayıs 1778), Voltaire takma adıyla tanınan Fransız yazar ve filozof. Fransız Devrimi ve Aydınlanma hareketine büyük katkısı olmuştur.
Din ve ifade özgürlüklerinin yanı sıra, insan hakları konusundaki düşünceleri ve felsefi yazıları ile ünlenmiştir. Eserlerinde Kilise dogmaları ve döneminin Fransız müesseselerini yoğun olarak hicvetmiştir. Zamanın en etkili isimlerinden biri olarak tanınır.
Voltaire Paris'te, 1694'te doğmuştur. Sekiz yıl boyunca sanat eğitiminin başladığı Collège Louis-le-Grand'da okumuştur. Fakat orada "Latince ve aptallıklar" dışında bir şey öğrenmediğini iddia etmiştir.
Mezun olduktan sonra Voltaire edebiyatta kariyer yapmaya başladı. Babası ise oğlunun hukuk eğitimi almasını istiyordu. Bu nedenle Voltaire, Paris'te bir avukatın asistanı olarak çalışıyormuş gibi gözüküp, zamanının büyük bir kısmını hicivsel şiirler yazmaya adamıştır. Babası bunu öğrendiğinde Voltaire'i yine hukuk okumaya göndermiştir; yine de Voltaire yazmayı sürdürmüştür. Sivri dili ile aristokratik ailelerin beğenisini toplamıştır. Kral XV. Louis'nin naibi, Orléans Dükü, II. Philippe'i konu alan bir yazısı nedeniyle Bastille'de hapsedilmiştir. Oradayken çıkış yaptığı piyesi Oedipe'yi kaleme almış ve Voltaire ismini almıştır. Oedipe'nin başarısı Voltaire'i etkili bir isim yapmakla beraber onu Fransız Aydınlanmasına dahil etmiştir.
İngiltere'ye sürgün
Voltaire'in hazır cevaplılığı ve sivri dili başına bela olmayı sürdürdü. Genç bir asilzadeyi gücendirmesi onun mahkeme dahi olmadan sürgün edilmesine yol açtı. Voltaire'in İngiltere'ye sürgünü, İngiltere'deki düşünsel durum ve yaşadıkları düşüncelerini büyük oranda etkilemiştir. İngiliz monarşisinden ve ülkenin din ve ifade özgürlüğüne verdiği değerden etkilenen genç yazar, ülkenin yazar ve düşünürlerinden de etkilenmiştir, Shakespeare gibi. Gençlik yıllarından Shakespeare'i Fransız yazarlarına bir örnek olarak görse de, daha sonraları kendini ondan daha büyük bir yazar olarak görmüştür.
3 yıllık sürgünden sonra Paris'e dönmüş ve fikirlerini İngiliz hükümetini konu alan kurgusal bir metinde toplayarak bastırmıştır; Lettres philosophiques sur les Anglais ("İngiliz(ler) hakkında felsefi mektuplar"). İngiliz monarşisini daha gelişmiş ve insan haklarına daha saygılı görmesi nedeniyle yazınları Fransa'da büyük bir tartışmaya yol açmış ve sonunda öyle bir noktaya gelinmiştir ki evrakın kopyaları yakılmış Voltaire ise Paris'i terk etmeye zorlanmıştır.
Château de Cirey ve sonrası
Bundan sonra sınırdaki Château de Cirey'e yerleşen Voltaire burada Marquise (Markiz) du Châtelet, Gabrielle Émilie le Tonnelier de Breteuil ile de bir ilişkiye başladı. Voltaire ile Marquise 21.000'den fazla kitap toplamışlardır. Kuşkusuz Voltaire'in 15 yıl süren bu ilişkisi entelektüel gelişimine yardımcı olmuştur. Yazmaya devam eden Voltaire Mérope gibi oyunları ve bazı kısa öyküleri yayımlamıştır. İngiltere'de geçirdiği zamanda onu en çok etkileyen şeylerden birisi Isaac Newton'un çalışmalarıdır. Eser ve düşüncelerinde bunun etkileri görülebilir.
Marquise'in ölümünden sonra Voltaire Berlin'e, yakın arkadaşı ve hayranı olan Büyük Friedrich'e gitmiştir. Kral zaten onu daha önce ısrarla saraya davet etmişti. Her ne kadar ilk zamanlarda buradaki yaşamı iyi gitse de, zamanla çeşitli zorluklarla karşılaşmaya başlamıştır. Sivri dili ile burada da haksız bulduğu durumları eleştirmiştir. Sonunda kızdırdığı Friedrich, Voltaire'in tüm evrakının kopyalarını yakmış, Voltaire'i de tutuklatmıştır. Voltaire Paris'e doğru yola çıkmış fakat XV. Louis onun kente girmesini yasaklayınca, Cenevre'ye gitmiştir. Her ne kadar iyi karşılansa da tiyatral performansları yasaklayan Cenevre yasaları Voltaire'in Candide, ou l'Optimisme ("Candide, veya İyimserlik") isimli eserini yazmasına ve kenti terk etmesine neden olmuştur. Bu eser Gottfried Leibniz'in felsefesinin hicvidir. Bugün Voltaire'in en tanınmış eseri Candide'dir. Ferney'de malikâne almış ve 1778'deki ölümüne kadar burada yaşamıştır.
Çalışmaları
Çok üretken bir yazar olan Voltaire neredeyse tüm edebi şekillerde eser vermiştir. Başlıca eserleri şunlardır:
Oedipe (1718)
Zaire (1732)
Lettres philosophiques sur les Anglais (1733)
Le Mondain (1736)
Sept Discours en Vers sur l'Homme (1738)
Zadig (1747)
Micromegas (1752)
Candide (1759)
Dictionnaire philosophique (1764)
Épître à l'Auteur du Livre des Trois Imposteurs (1770)
Oyunlar
Voltaire, tamamlanamamışlar dahil, 50-60 arası oyun kaleme almıştır. Bunlardan bazıları:
Ecossaise
Eriphile
Mahomet
Mérope
Nanine
Zaire
Şiir
Voltaire'in ilk basılan çalışması şiirdir. İki uzun şiir kaleme almıştır: Henriade ve Pucelle. Bunların yanında birçok kısa şiir de yazmış ve genellikle kısa şiirleri bu iki uzun şiirinden daha fazla beğeni toplamıştır.
Mektup
2. Katerina ile yapmış olduğu 26 mektuplaşması vardır. Bu mektuplardan 30 Ekim 1768 tarihlisinde Volter (Voltaire) "İmparator Majesteleri, Türkleri öldürerek beni hayata döndürüyor. [...] Yani haklıydım, ben Muhammed'den daha peygamberim: Ben şarkı söylediğimde Tanrı ve yengili birlikleriniz duymuştu." [...]
Felsefe
Voltaire'in en tanınmış ve büyük felsefi eseri Dictionnaire philosophique yani "Felsefe Sözlüğü"dür. Dönemin Fransız siyasi müesseselerine yoğun eleştiri içeren yazınlar içeren sözlük, aynı zamanda o dönemlerde popülerleşmiş düşünceler ve Voltaire'in rakip ve düşmanları hakkında da yazınlar içerir. Bunun dışında eserde din eleştirisi de bulunmaktadır.
Diğer çalışmaları
Voltaire bunların dışında tarihi ve düzyazı eserler kaleme almıştır. Düzyazı eserlerine şunlar örnek verilebilir: L'Homme aux quarante ecus, Zadig, dini ve felsefi optimizme saldıran ünlü Candide. Ayrıca yaşamı boyunca yaklaşık 20.000'den fazla mektup yazmıştır ve bu mektuplar gerek kişiliği gerekse düşünce tarzı açısından büyük önem taşır. 1740 yılında basılan Anti-Machiavel isimli eseri Prusya kralı II. Friedrich için Niccolò Machiavelli'nin Prens adlı başyapıtına yanıt olarak kaleme almıştır.
Düşüncesi
Her ne kadar ömrü boyunca yurttaşlık hakları ve din özgürlüğü gibi kavramları savunmuş olsa ve var olan Fransız rejimini eleştirse de Voltaire demokrasiden yana değildi. Onun gözünde en iyi yönetim biçimi 'aydın' bir monarşi veya 'aydınlanmacı mutlakiyet'ti. Nitekim hayatının sonuna kadar "aydınlanmış bir monark'ın yönetimini ideal bir yönetim tarzı olarak savundu."
Bunun dışında sınıfların varlığını da bir zorunluluk olarak görmüş ve ne teorik ne de pratik açıdan bunu eleştirmiştir. Din açısından ise Voltaire'in tutumları biraz karışıktır. Philosophes'den olan Voltaire genelde, diğerleri gibi, bir deist olarak tanımlanmıştır. Fakat çeşitli söylemleri nedeniyle ateist olduğu da düşünülmüştür. Ünlü felsefi eseri Felsefe Sözlüğü'nde (Dictionnaire philosophique) Voltaire ateizmi ve ateistleri eleştirir. Ortaya koyduğu dini fikir ve söylemler deist çerçevededir. Bazı araştırmacılara göre Voltaire'in deist çizgide kalmasının, kişisel nedenler bir yana, fikri nedeni onun yönetim biçimi konusundaki fikirleridir. Voltaire'e göre din halkın uygun biçimde yönetimi için neredeyse şarttır. Nitekim Voltaire'in tanınmış aforizmalarından birisi Si Dieu n'existait pas, il faudrait l'inventer yani "Eğer tanrı var olmasaydı, onu icat etmek gerekirdi" onun dini fikirlerini anlamak açısından önemlidir. Bunların dışında Voltaire, var olan dinî inanç ve yapıyı eleştirmiştir. Her açıdan Voltaire'in dini dogmatizme karşı olduğu aşikardır. Özellikle dini bağnazlığa sert biçimde karşı çıkmış, Hristiyanlığı ve Musevileri yermiştir. Bu tutumları da yine "Felsefe Sözlüğü"nde görülebilir.
Voltaire'in düşünce tarihi açısından önemli biri sayılır. Zaten tarihsel planda çok büyük önem taşıyan Fransız Devrimi'nin de babası sayılmıştır.
2020 yılındaki George Floyd eylemleri sırasında; servetinin bir kısmını sömürge ticaretine borçlu olduğu iddia edilen Voltaire'in Paris'te bulunan heykeline protestocular tarafından kırmızı boya döküldü.
Masonluğu
Voltaire, ölümünden kısa bir süre önce 4 Nisan 1778 tarihinde, Paris'te bulunan Dokuz Kız Kardeş Locası'nda (Les Neuf Sœurs Locası) Masonluğa alınmıştır. Yaşamı boyunca Masonlarla yakın temas içinde bulunan ve Fransız aydınlanma düşüncesini birlikte oluşturdukları Masonların geç davetine icabet etmiş, tekris töreni büyük bir ihtişam içinde gerçekleşmiştir. Benjamin Franklin gibi birçok isim, ABD'den sadece Voltaire'in tekrisinde bulunmak için Paris'e gelmiştir. Kendisine gösterilen bir saygı ve ihtimamın örneği olarak, Voltaire'e farklı bir tekris prosedürü uygulanmış, mabet kapısına gerilen siyah bir örtünün arkasından gerçekleştirilmiştir. Gözleri bağlanmamış ve Masonların kabulü esnasında uygulanan testler yaptırılmamıştır. Her üç derece de aynı gün içerisinde kendisine tevcih edilmiş, tekrisin ardından Loca başkanı tarafından yanına davet edilmiş ve orada oturmuştur.
Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Voltaire
