Şiir Hakkında Düşünceler ve Melih Cevdet, Oktay Rifat, Orhan Veli'den Seçilmiş Şiirler
Garip
Orhan Veli KanıkYazar:
Orhan Veli Kanık
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 2 dk.
Sayfa Sayısı:
72
Basım Tarihi:
Mart 2018
İlk Yayın Tarihi:
1995
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
ISBN:
9789750833298
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
Garip
1.318 okunmaYapı Kredi Yayınları · Mart 2018 · 72 s.
Garip
75 okunmaParodi Yayınları · Nisan 2021 · 104 s.
Garip
10 okunmaOkur Yazar Derneği Yayınları · 2021 · 71 s.
Garip
11 okunmaPen Yazarlar Derneği Yayınları · 1995 · 64 s.
Garip
4 okunmaYapı Kredi Yayınları · 2014 · 72 s.
Garip
1 okunmaAlakarga Yayınları · 8 Nisan 2021 · 72 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Garip¿·72 syf.·Edebiyat
8/10
2022 4. kitabı
Garip akımı Modern Türk şiirinin oluşumunda en önemli kırılmalardan biri olmuştur. Altı yüz yıllık şiir geleneğini ortadan kaldırma söz konusudur. Orhan Veli bu eski edebiyatı "Ana'ane" olarak isimlendirir.
Garipçiler üç canciğer arkadaştan oluşur:
Orhan Veli Kanık
Melih Cevdet Anday
Oktay Rifat
İsimleri aklınızda tutmak için OMO olarak kodlayabilirsiniz.
Küçük yaşlarda tanışan üç şair edebiyatta büyük bir değişim ve tartışma yaratmıştır. Yeni bir edebi hareket getiren üç arkadaş ismini hâlâ yaşatmakta ve yaptıkları yeniliğin etkisi hâlâ devam etmektedir. Kafiye, vezin vs. eski edebiyatı silip yerine serbest ve her konuda işlenecek şiir getirmek istemişlerdir. Toplumun unutulmuş kişilerini şiirlerine almışlar. Şiirin konusu genişlemiş ve sıradan şeyler de şiirin konusu olmuştur.
Orhan Veli bir yazısında bu yeni oluşumu şöyle anlatır:
"Yirmi yaşımızı dolduralı bir iki seneden fazla olmamıştı; beylik kalıplar. Beylik oyunlar, beylik dünyalar, içinde bunalmış kalmış olan şiire yeni imkânlar arayalım dedik. Şiire yeni dünyalar, yeni insanlar sokarak yeni söyleyişler bularak şiirin sınırlarını biraz daha genişletmek istedik. "
Garipçiler küçük insanı ve onun sınırlı hayatını şiire sokarak Türk şiirini o güne kadar ihmal ettiği bir kitleyi edebiyatın konusu haline getirmiştir.
Orhan Veli ve arkadaşları her ne kadar vezin, kafiye, heceye karşı olmuşlarsa da şiirlerinde bunları görmek mümkün. Şiirin estetik tarafını kaldırmak asıl amaçları olmuştu.
Gerek görüşleriyle ve gerek şiirleriyle dönemlerinde garip / tuhaf görülen üç şair isimlerini Garip olarak belirlemişlerdir, ayrıca yayınladıkları kitabında adı olmuştur.
Garip mukaddimesi dokuz bölümden oluşmuştur. Her bölüm şiirle ilgili bir bahsi tartışmaya açmaktadır. Kimi zaman haklı, kimi zaman haksız, kimi zaman kendisiyle çelişen bir yazı
Orhan Veli Kanık
Melih Cevdet Anday
Oktay Rifat
İsimleri aklınızda tutmak için OMO olarak kodlayabilirsiniz.
Küçük yaşlarda tanışan üç şair edebiyatta büyük bir değişim ve tartışma yaratmıştır. Yeni bir edebi hareket getiren üç arkadaş ismini hâlâ yaşatmakta ve yaptıkları yeniliğin etkisi hâlâ devam etmektedir. Kafiye, vezin vs. eski edebiyatı silip yerine serbest ve her konuda işlenecek şiir getirmek istemişlerdir. Toplumun unutulmuş kişilerini şiirlerine almışlar. Şiirin konusu genişlemiş ve sıradan şeyler de şiirin konusu olmuştur.
Orhan Veli bir yazısında bu yeni oluşumu şöyle anlatır:
"Yirmi yaşımızı dolduralı bir iki seneden fazla olmamıştı; beylik kalıplar. Beylik oyunlar, beylik dünyalar, içinde bunalmış kalmış olan şiire yeni imkânlar arayalım dedik. Şiire yeni dünyalar, yeni insanlar sokarak yeni söyleyişler bularak şiirin sınırlarını biraz daha genişletmek istedik. "
Garipçiler küçük insanı ve onun sınırlı hayatını şiire sokarak Türk şiirini o güne kadar ihmal ettiği bir kitleyi edebiyatın konusu haline getirmiştir.
Orhan Veli ve arkadaşları her ne kadar vezin, kafiye, heceye karşı olmuşlarsa da şiirlerinde bunları görmek mümkün. Şiirin estetik tarafını kaldırmak asıl amaçları olmuştu.
Gerek görüşleriyle ve gerek şiirleriyle dönemlerinde garip / tuhaf görülen üç şair isimlerini Garip olarak belirlemişlerdir, ayrıca yayınladıkları kitabında adı olmuştur.
Garip mukaddimesi dokuz bölümden oluşmuştur. Her bölüm şiirle ilgili bir bahsi tartışmaya açmaktadır. Kimi zaman haklı, kimi zaman haksız, kimi zaman kendisiyle çelişen bir yazıGaripŞiir
Merhabalar, bugün canım şairim Orhan Veli, Melih Cevdet Anday ve Oktay Rifat tarafından yazılmış olan ve şiirimizde büyük çığır açan "Garip" adlı eserle geldim. Bir dönem edebiyat dünyasını sallayan bir akım olan Garip akımının da adı buradan geliyor. Kitabına bir türlü isim bulamayan Orhan Veli, birgün arkadaşı Cavit Yamaç'a isim konusunda danışmış. Kendisi "Tahattur" ismini düşünüyormuş aslında. Yamaç, bu adı eski bulmuş. Ve ona "Senin şiirlerin yadırganıyor. Acayip, garip bulunuyor. Öyle bir isim vermelisin." demiş. "Yabancı, acayip, garip" derken bu isim çıkmış ortaya.
************************
İlk kez 1941'de yayımlanan Garip'te, Melih Cevdet Anday'ın on altı, Oktay Rifat'ın yirmi bir ve Orhan Veli'nin yirmi dört şiiri yer alıyor. Kitabın başında daha sonra akımın manifestosu olarak kabul edilecek olan önsöz, Orhan Veli tarafından yazılmış. Kitapta en yıkıcı özelliğe sahip olan eser, Orhan Veli'nin "Kitabe-i Seng-i Mezar" adlı şiiri olmuş. Çünkü şiirde Süleyman Efendi'nin nasırından bahsediliyordu. Böyle bir şey nasıl olabilirdi? Halbuki şu unutuluyordu; Garip ile beraber şiir sokağa, tramvaylara, vapurlara yani halka taşınmıştı. Yani bu üçlü şiire kasket giydirmişlerdi. Günümüzde ise, kitabın arka kapağında da yazdığı gibi "Garip, bugün artık hiçbirimize garip gelmiyor." Ben yine çoook severek okudum. Eğer siz de şiir okumayı seviyorsanız bu kitabı öneririm. Şiirle ve sevgiyle kalın dostlar.
Garipçileri de anlamak lazım dedim. Okudum. Peki anladım mı? Tabiki hayır. Bi kere onların içerisinde oldukları dönemin hissiyatıyla günümüzün hissiyatsızlığı aynı kefeye konulamaz.
“Bayram” şiirinden (sayfa 54) konuşmak istiyorum.
Kargalar, sakın anneme söylemeyin!
Bugün toplar atılırken evden kaçıp
Harbiye Nezaretine gideceğim.
Söylemezseniz size macun alırım,
Simit alırım, horoz şekeri alırım
Sizi kayık salıncağına bindiririm kargalar,
Bütün zıpzıplarımı size veririm.
Kargalar ne olur anneme söylemeyin.
Bu şiiri anlamak için o zamana gitmemiz gerek. Orhan Veli 1912 yılında doğmuştur. 1919 yılındaysa Kurtuluş Savaşı başlamış ve 1923 yılında tamamen sonlanmıştır. Orhan Veli Kurtuluş Savaşı bittiğinde sadece on bir yaşında küçük bir çocuktu. ‘…Bugün toplar atılırken evden kaçıp/ Harbiye Nezaretine gideceğim…’ buradaki Harbiye Nezareti de bizim için çok önemli. Çünkü Harbiye Nezareti hapishane değil tam tersine savaş işlerine bakmakla görevi bakanlıktı. Şimdiki Milli Savunma Bakanlığı diyebiliriz. Kısacası yazar küçükken o top atışlarını duyunca işgal altında olduğunu düşünüp o küçük yaşta gidip orada savaşmak istemiş. Annesinin o yaşta savaşa gitmesine çok üzüleceğini bildiği içinse güvenilmeyecek kişilerden (kargalardan) savaşa gittiğini ona söylememelerini istiyor. Ama başlık neden ‘Bayram’ diye düşünüyor olabilirsiniz. Çünkü o top atışları orayı işgal ettikleri için değil Ramazan bayramı olduğu için atılmış. Bu yüzden ‘Bayram’ diye başlık koyduğunu düşünüyorum. Ve onlara sevdiği şeyleri verirse korktuğu şeylerin başına gelmeyeceğini düşünmüş. (horoz şekeri, macun, zıpzıp ve simitle tahminen yazarın en sevdiği şeyler bunlardı.) Gerçekten de küçüklüğümüze insek kötü bir olayı yaşamamak için sevdiği şeylerden feragat etmeyi düşünmemiş bir çocuk bulabilir miyiz? 
Garip Orhan Veli Kanık Melih Cevdet Anday Oktay Rifat
Garip Orhan Veli Kanık Melih Cevdet Anday Oktay RifatSANAT TOPLUMUN MALIDIR, BURJUVAZİNİN SERMAYESİ DEĞİL!Edebiyat
Sonlarına doğru hafif gözlerim doldu ...
"Bu dünyada biraz da yaşayalım
O tek başına, ben tek başıma..."
İnsanları ırkına, mezhebine, parasına göre ayırt etmeyen sosyalist şairlerden biridir Orhan Veli Kanık .
İnsanların ve dünyanın dertlerini yüreğinde daima taşımış bir şair vesselam.
Halkın yorgunluğunu, mahpusluğunu, sürgünlerle ambargolarla, emperyalizme kucak açanların sefa sürerken buna rağmen halkın açlığını görüyoruz bu Garip eserinde de.
Ölüm Allah'ın emri
ayrılık olmasaydı...
" Güneşi görmeyen bir şehirde söyle nasıl yaşanır?"
Sansürün, mahpusun, kitap yasağının, sürgünün şairi diyince akla
Nazım Hikmet Ran 'ten sonra gelen ikinci şairdir Orhan Veli Kanık .
Halkın ileriye gitmesi için toplumcu fikirlerini bu eserdeki şiirlerinde görmek pek mümkün.
Şiirlerini burjuvazinin keyfi için değil, halkın dertlerine mütercim olmak için yazmıştır Orhan Veli üstad.
Şiirde alışagelmiş nazım ölçüsünün dışına çıkmış şairlerden biridir.
Orhan Veli Kanık .
İnsanların ve dünyanın dertlerini yüreğinde daima taşımış bir şair vesselam.
Halkın yorgunluğunu, mahpusluğunu, sürgünlerle ambargolarla, emperyalizme kucak açanların sefa sürerken buna rağmen halkın açlığını görüyoruz bu Garip eserinde de.
Ölüm Allah'ın emri
ayrılık olmasaydı...
" Güneşi görmeyen bir şehirde söyle nasıl yaşanır?"
Sansürün, mahpusun, kitap yasağının, sürgünün şairi diyince akla
Nazım Hikmet Ran 'ten sonra gelen ikinci şairdir Orhan Veli Kanık .
Halkın ileriye gitmesi için toplumcu fikirlerini bu eserdeki şiirlerinde görmek pek mümkün.
Şiirlerini burjuvazinin keyfi için değil, halkın dertlerine mütercim olmak için yazmıştır Orhan Veli üstad.
Şiirde alışagelmiş nazım ölçüsünün dışına çıkmış şairlerden biridir.
Yüz kelimelik bir şiir yüz güzellik arayan insan vardır. Halbuki bin kelimelik bir şiir bile bir güzellik için yazılır. Tuğla güzel değildir, sıva güzel değildir, fakat bunlardan terekküp eden bir mimari eseri güzeldir. Buna mukabil ağat, helyatrop, gümüş gibi maddelerdən bir bina yapabileceğini farz edelim. Eğer bu bina elemanlarının taşıdığı güzellik haricinde bir güzelliğe malik değilse sanat eseri sayılmaz.
Tüm üç ay hasta yattım,
Kendimi bilmeden
Ve şehrin sokaklarını,
Tavlada dübeş kapısını unuttum.
Sevdiğim kızın yüzünü.
Şimdi ne güzel, yeni baştan
Yürümeye ve sevmeye başlamak!
Melih Cevdet Anday
Dört kişi parkta çektirmişiz;
Ben, Oktay, Orhan bir de Şinasi.
Anlaşılan sonbahar;
Kimimiz paltolu, kimimiz ceketli.
Yapraksız arkamızdakı ağaçlar.
Henüz babası ölmemiş Oktayın,
Ben bıyıksızım.
Orhan Süleyman Efendiyi tanınmamış,
Lakin ben hiç böyle mahzun olmadım.
Ölümü hatırlatan ne var bu resimde?
Halbuki hayattayız hepimiz...
Melih Cevdet Anday
Garip (Birinci Yeni) akımının tam anlamıyla ne manaya geldiğini Garipçilerin açıkladığı bir araştırma-şiir kitabı. Garipçiler; kafiyeyi,vezini,söz sanatlarını şiirde resim,müzik ve mimariyi yok saymışlar ve günlük konuşma dilini ve günlük konuları şiire sokmuşlardır. Aslında Türk edebiyatında şuan bile süregelen büyük ve köklü bir değişimin öncüsü olmuşlardır. Hernekadar İkinci yeni şiirine sempati duysam da Garipçileri de bi okadar çok sevdim. Bir gün Edebiyat öğretmeni olursam, öğrencilerime okutacağım kitaplar arasında yerini aldı bile. :)
GaripŞiir
Gurbet
O şımdı yalnızdır.
Anasız, babasız;
Şapkasız, elbisesiz.
Her şeyi arkada bıraktı;
Ne konuşacak arkadaşı,
Ne okuyacak kitabı var.
Yalnız, yapa yalnız.
Gurbet
O şımdı yalnızdır.
Anasız, babasız;
Şapkasız, elbisesiz.
Her şeyi arkada bıraktı;
Ne konuşacak arkadaşı,
Ne okuyacak kitabı var.
Yalnız, yapa yalnız.
Garip, Türk şairler Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday'ın 1941 yılında İstanbul'da yayınlanan ilk şiir kitabıdır.
Şiir yazmaya çok meraklı olan Orhan Veli'nin lisede ise edebiyat öğretmeni Ahmet Hamdi Tanpınar olmuştur. Tanpınar bu süreçte Orhan Veli’ye destek olmuş; onu edebiyat konusunda yüreklendirmiştir.
Orhan Veli, Türk edebiyatı tarihinde yenilikçi fikirlerin ilk savunucularından biri kabul edilmiştir. Garip akımında günlük konuşma dili şiire uygulanmaya çalışılmıştır. Vezin ve kafiyeye karşı çıkılmıştır. Yaşama sevinci şiire fazlasıyla yansıtılmıştır. Eskiye ait olan her şeyin karşısında durulmuştur ve sıradan insanlar şiire konu olmuştur.
Türk şairi Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rifat ile birlikte yenilikçi Garip akımının kurucusu ve en önemli temsilcilerinden biri olmuştur.Yazar Hakkında
Orhan Veli KanıkYazar · 56 kitap
Orhan Veli Kanık, daha çok Orhan Veli olarak bilinen Türk şair. Melih Cevdet ve Oktay Rifat ile birlikte yenilikçi Garip akımının kurucusu olan Kanık, Türk şiirindeki eski yapıyı temelinden değiştirmeyi amaçlayarak sokaktaki adamın söyleyişini şiir diline taşıdı. Şair 36 yıllık yaşamına şiirlerinin yanı sıra hikâye, deneme, makale ve çeviri alanında birçok eser sığdırdı.
Yeni bir zevk ortaya çıkarabilmek için eski olan her şeyden uzak duran Orhan Veli, hece ve aruz ölçülerini kullanmayı reddetti. Kafiyeyi ilkel; mecaz, teşbih, mübalağa gibi edebi sanatları gereksiz bulduğunu açıkladı. "Geçmiş edebiyatların öğrettiği her şeyi, bütün geleneği atmak" amacıyla yola çıkan Kanık'ın bu arzusu şiirinde kullanabileceği teknik olanakları azaltsa da şair, ele aldığı konular, bahsettiği kişiler ve kullandığı sözcüklerle kendine yeni alanlar oluşturdu. Yalın bir anlatımı benimseyerek şiir dilini konuşma diline yaklaştırdı. 1941 yılında, arkadaşlarıyla birlikte çıkardıkları Garip adlı şiir kitabında bu fikirlerinin örnekleri olan şiirleri yayınlandı ve Garip akımının doğmasına sebep oldu. Bu akım özellikle 1940-1950 yılları arasında Cumhuriyet dönemi şiirinde büyük etki bıraktı. Garip şiiri hem yıkıcı hem de yapıcı özelliği ile Türk şiirinde bir mihenk taşı kabul edilir.
Kanık, şiire getirdiği bu yenilikler yüzünden önceleri büyük ölçüde yadırgandı, çok sert eleştiriler aldı ve küçümsendi. Geleneklerin dışına çıkan eserleri, önce şaşkınlık ve yadırgama, daha sonra eğlenme ve aşağılamayla karşılansa da hep ilgi uyandırdı. Bu ilgi ise kısa zamanda şaire duyulan anlayış, sevgi ve hayranlığın artmasına yol açtı. Sait Faik Abasıyanık da Orhan Veli'nin bu yönüne dikkat çekerek onu "üzerinde en çok durulmuş, zaman zaman alaya alınmış, zaman zaman kendini kabul ettirmiş, tekrar inkâr, tekrar kabul edilmiş; zamanında hem iyi hem kötü şöhrete ermiş bir şair" olarak tanımladı.
Her ne kadar Garip döneminde yazdığı şiirleriyle öne çıksa da Orhan Veli "tek tür" şiirler yazmaktan kaçınmıştı. Durmadan arayan, kendini yenileyen, kısa yaşamı boyunca uzun bir şiir serüveni yaşayan Kanık'ın edebiyat hayatı farklı aşamalardan oluşmaktadır. Oktay Rifat bu durumu "Orhan Fransız şairlerinin birkaç nesillik şiir macerasını kısacık ömründe yaşadı. Türk şiiri onun kalemi sayesinde Avrupa şiiriyle atbaşı geldi." ve "Birkaç neslin belki arka arkaya başarabileceği bir değişmeyi o birkaç yılın içinde tamamladı." sözleriyle açıkladı.
