Yazar:
Georges Bataille
Çevirmen:
M. Mukadder Yakupoğlu
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 38 dk.
Sayfa Sayısı:
199
Basım Tarihi:
Mart 2018
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
Orijinal Adı:
L’Expérience Intérieure
ISBN:
9789753633307
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·199 syf.·
2025 33. kitabı
Georges Bataille, sıradışı düşünen bir sürrealist yazar. Bu yüzden bazıları onu rahatsız edici bulurken, bazıları da fikirlerini fazlasıyla uçuk olarak değerlendiriyor. Felsefede kolay kolay anlaşılmayan, metinleriyle okurunu zorlayan biri. İç Deney de tam olarak böyle bir kitap: dikkat isteyen, yoğun ve kolayca içine girilemeyen bir metin.
Bataille, aklın değil, hissin peşinde. İç Deney dediği şey, ölüm korkusu, yoğun haz ya da acı gibi uç anlarda ortaya çıkan bir tür varoluşsal patlama. Bu anlarda benlik çözülür ve insan mutlak bir şeye yaklaşır Düşüncenin ötesine geçer; işte iç deneyimin başladığı yer tam da burasıdır.
Bataille bu hali dinî vecd anlarına benzetir. Ama onun için Tanrı da sorgulanması, hatta aşılması gereken bir güç. Asıl amaç onunla yüzleşmek ve benliğin sınırlarını zorlamak.Bu yolculukta haz, suç ve acı iç içe geçer. İçsel deneyim, işte bu zıtlıkların kesişiminde ortaya çıkar ve tam da burada, bir tür tanrısallık barınır.
Bataille’ın düşünceleri, yer yer Heidegger’in " Hiç" kavramına ait düşüncelirini bana hatırlattı. Farklı yollardan gidiyorlar; Biri daha mistik, diğeri daha felsefi ilerliyor ama insanın kendisiyle yüzleştiği o sınırlarda yolları kesişiyor gibi...
Kitabın dili de içeriği kadar sarsıcı. Düz bir anlatım beklemeyin. Parça parça ilerleyen aforizmalarla dolu, kopuk bir yapıya sahip. Okurken zaman zaman bu parçalanmış yapının içinde kayboldum ama geri dönüp tekrar okuyunca etkisini daha iyi hissettim. Çünkü bir bütün olarak değil, sarsıcı anların dizisi olarak okunuyor. Nesnel bir bilgi sunmuyor. Ancak felsefi bir anlam çerçevesinde anlatılamayanı akılla kavranamayanı sanki anlamak için değil hissetmek için söze dökmüş.
Her şeye anlam bulmaya çalışıldığı bu dönemde, İç Deney bizi varoluş sorgulaması ile başbaşa bırakıyor.
Önsözünde de belirtildiği gibi "Bataille felsefesinin özeti niteliğinde bir eser."
Özeti bile kafa karıştırmak için fazlasıyla yeterli. Esere entelektüel bir yaklaşımla bakmadan, Bataille'ı anlama niyetiyle yola çıkmamız için Hegel, Kant ve Blanchot'u da anlayabilmemiz gerekir. Çünkü Bataille zor dil adamıdır. Dilinin zorluğu, dil sanatlarını kullanış biçiminden gelmiyor. Kelimeleri kendi içinde kavramlaştırmıştır. Yeni bir sözlük oluşturacak şekilde Bataille lügatına katmıştır. Bu yüzden anlaşılması oldukça zor bir yazar ve eser.
Kitabın atmosferine yapabileceğim tek kesin yorum: İnsanın iç dünyasına dair çok korkunç ve haklı çıkarımlar yaptığıdır.
Daha iyi bir inceleme için başta kendi eserlerinden Erotizm, Gözün Hikayesi okunmalı sonra Hegel, Kant ve Blanchot'tan yardım istenmeli.
Varoluş ve pessimist felsefenin kemikleşmiş anlatımlarını bu kitapta bulamayacaksınız.
Yüz yıllık derin Tanrı sorgusuFelsefe
Bataille'nın dini, ahlaktan ve tanrı inincından oluşmaz, o insanın gündelik hayatta her zaman yaşayabileceği gizemsel iç yolculuklarından, gizemci iç deneylerden bahseder. (Arka kapaktan)
İnsanın varoluşunu sorguladığı anlarda yakaladığı ipuçları gibi olguları, iç deney (im) olarak tanımlar yazar. #nietszche 'nin 'Tanrı öldü' felsefesinin sıkı takipçisi olarak; 2.dünya savaşı hemen öncesi buhranlı yıllarında yazmıştır bu eseri, kendince aydınlanmanın arifesinde.
İçsel sorgu sürecini; dramlaştırma, acıyı yok etme istenci ve benzer amaçla yapılan Yoga'ya dahi değinerek anlatmaya çalışır, kendi tabiriyle 'sessizlik' gibi kaydıran sözcükleri birer aşama varsayarak. Hindulardan semavi dinlere durak yapar; çile ve kurban etme bağlamında, ardından deneyi icselleştirirken hissedilen kader, unutma ve korkunun adeta işkence olabildiğinden, acının eşliğinde ölümün aldatmaca dahi varsayılmasından dem vurur. Deneyi yaşarken gerekirse bilgi ve otorite rededilmelidir yetersizlikler dünyasında.
Kitabın sonlarında ise; tezine dolaylı dayanak olarak belki; Tanrıbilim sorgusu bağlamında #mauriceblanchot 'ın Karanlık Thomas eserine (ki ben de yorumlayıp beğenmiştim) ve esrime üzerinden #marcelproust 'un Kayıp Zamanın İzinde eserine övgü var. Felsefecilerden #bergson #hegel #descartes 'a hem sorgu hem serzeniş bulunmakta.
Bir edebiyatçı olarak; bu metin ağır gelmiş olsa da, özellikle sonlarında zamanı büküp peşinde koşan, hasta yatağında ölümüne kadar başyapıtını yazan Proust'un sayfalarca irdelenmiş olması adeta mutluluk oldu benim için. Yüz yıllık eser ise; ilginç fikirleri sadece öğrenme güdüsü olanlar için çekici gelebilir: İmanını bir kitapla sorgulayanlara değil...
“Olasısızlık nedeniyle, dünyaya gelişi en olasısız olduğu düşünülebilecek ben olan insan bununla birlikte şeylerin tamamını içine almaktadır. Beni öldüren dünyadan beni kurtaran ölüm, aslında bu gerçek dünyayı ölmekte=olan=benin gerçeksizliğinin içine kapatmaktadır.”
Böyle böyle cümlelerle dolu bir kitap...
Bataille ben seni anla(ya)madım...
Aslında bırakırdım okumayı ama ısrarla okumayı sürdürdüm...”ha anladım ha anlayacağım...” derken kitap bitti. Merkür retrosunun bana etkisi midir nedir... hasılı... bitti...
Tanrısız Bir MistikFelsefe
İlginç düşünceler, özgün bakış açısı, derin birikim derken karşımızda zaten okunması anlaşılması zor bir felsefe metni var. Uzman olmadığım bir alanda ahkam kesmek istemem, muhakkak alanında iyi biridir ama çevirmen de halihazırda zor olan bu kitabı kolay bir hale getirmemiş. Bazı cümlelerdeki anlatım bozukluğu yoğunluğu kafa karıştırıcı olabiliyor, kullanılan terimler tabirler zorlayıcı.
Bir noktada yazar aynı yayınevinden çıkan "Kayıp Zamanın İzinde" kitabından bahsediyor, çevirmenimiz ise bunun "Kaybolan Zamanı Ararken" diye çevirmiş. Çevirmenin gözünden kaçmış da içerden bir editörün, bir redaktörün müdahale etmesini beklerdim.
Yazar Hakkında
Georges BatailleYazar · 19 kitap
Bataille 1897'de Billom'da doğdu. 1900'de ailesiyle birlikte Reims'e taşındı. 1917'den itibaren Paris'te "Ecole des Chartes"de okudu ve ardından meslek eğitimini yaparken Bibliothèque Nationale de France'de kütüphaneci olarak çalıştı. 1942'ye kadar burada çalışan Bataille, bu tarihten sonra yakalandığı tüberküloz nedeniyle kütüphanecilik görevini bıraktı. 1949'da yeniden Carpentras'da kütüphaneci olarak göreve başladı. Daha sonra aynı göreve Orléans'ta devam etti.Documents (1928), Acéphale (1937), Critique (1936) gibi etkili dergiler çıkardı. "Collége de sociologie"nin çalışmalarını yönetti. Kimi zaman siyasal kimliğiyle öne çıktı, aydınlarla çeşitli gruplar oluşturdu, etkinliklerde bulundu. Andre Breton veSartre ile sert polemikleri oldu. 1962'de Paris'te öldü. Kitaplarının tüm basımı 1972'de Foucault'nun desteğiyle gerçekleşti.
