Yazar:
Damon Galgut
Çevirmen:
Kıvanç Güney
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İyi Doktor Kim?
İyi Doktor, Damon Galgut’tan okuduğum ilk kitap oldu. Yazarı arkadaşım 
fazi sayesinde duymuş oldum. Yine yazarın Vaat isimli oldukça popüler bir romanı varmış. Vaat, 2021 Booker Ödülü’nü de almış.
İyi Doktor ilk bakışta kendi hâlinde bir hikâyeymiş gibi hissettirse de arka planı biraz daha farklı. Yazar kendi coğrafyasında yaşanan siyasi, toplumsal, sosyal sorunları anlatmaya çalışmış. Bu bakımdan Abdulrazak Gurnah’a da benzettim. Galgut, Güney Afrikalı bir yazar. Güney Afrika’da yaşanan Apartheid Rejimi neticesinde siyahi insanların yaşadığı sıkıntılar İyi Doktor’da işleniyor.
Apartheid, ayrı olmak anlamına gelen bir kelime. Afrika’nın güneyinde bulunan Güney Afrika Cumhuriyeti ile bu devlete bağlı Güneybatı Afrika’da (Namibya) 1948-1994 yılları arasında resmî devlet politikası olarak iktidarda bulunan Ulusal Parti Hükümeti tarafından uygulanan ve bu doğrultuda yasalar çıkartarak ırksal ayrımcılığı savunan sistemdir. Beyaz ırkın diğer ırklardan üstün olduğunu savunan bir ideoloji ile yürütülmüş bir sistem bu. Bu sistem, insanların kökenlerine göre sınıflandırılmaları sonucu, beyaz azınlık dışında kalanların vatandaşlık hizmetlerinden daha az yararlanmaları, devletin sağladığı sağlık ve eğitim hizmetleri gibi sosyal hizmetlerden daha az yararlanmaları gibi ırkçı uygulamalara zemin olmuş.
Bu bilgiler ışığında okunduğunda roman daha farklı bir anlam kazanıyor. Güney Afrika’da ‘’Yurtluk’’ adı verilen, adeta terk edilmiş bölgeler bulunuyor. Bu yurtluklar, Apartheid Hükümeti’nin çeşitli siyah ulusların kendi kaderlerini belirlemeleri için ayırdığı fakir ve geri kalmış bölgeler. İşte olaylar böyle bir yerde bulunan bir hastanede geçiyor. Hastanede yıllarını geçirmiş Doktor Frank Eloff ve hastaneye bir yıllık kamu hizmetini tamamlamak için gönüllü olarak gelen Doktor
fazi sayesinde duymuş oldum. Yine yazarın Vaat isimli oldukça popüler bir romanı varmış. Vaat, 2021 Booker Ödülü’nü de almış.
İyi Doktor ilk bakışta kendi hâlinde bir hikâyeymiş gibi hissettirse de arka planı biraz daha farklı. Yazar kendi coğrafyasında yaşanan siyasi, toplumsal, sosyal sorunları anlatmaya çalışmış. Bu bakımdan Abdulrazak Gurnah’a da benzettim. Galgut, Güney Afrikalı bir yazar. Güney Afrika’da yaşanan Apartheid Rejimi neticesinde siyahi insanların yaşadığı sıkıntılar İyi Doktor’da işleniyor.
Apartheid, ayrı olmak anlamına gelen bir kelime. Afrika’nın güneyinde bulunan Güney Afrika Cumhuriyeti ile bu devlete bağlı Güneybatı Afrika’da (Namibya) 1948-1994 yılları arasında resmî devlet politikası olarak iktidarda bulunan Ulusal Parti Hükümeti tarafından uygulanan ve bu doğrultuda yasalar çıkartarak ırksal ayrımcılığı savunan sistemdir. Beyaz ırkın diğer ırklardan üstün olduğunu savunan bir ideoloji ile yürütülmüş bir sistem bu. Bu sistem, insanların kökenlerine göre sınıflandırılmaları sonucu, beyaz azınlık dışında kalanların vatandaşlık hizmetlerinden daha az yararlanmaları, devletin sağladığı sağlık ve eğitim hizmetleri gibi sosyal hizmetlerden daha az yararlanmaları gibi ırkçı uygulamalara zemin olmuş.
Bu bilgiler ışığında okunduğunda roman daha farklı bir anlam kazanıyor. Güney Afrika’da ‘’Yurtluk’’ adı verilen, adeta terk edilmiş bölgeler bulunuyor. Bu yurtluklar, Apartheid Hükümeti’nin çeşitli siyah ulusların kendi kaderlerini belirlemeleri için ayırdığı fakir ve geri kalmış bölgeler. İşte olaylar böyle bir yerde bulunan bir hastanede geçiyor. Hastanede yıllarını geçirmiş Doktor Frank Eloff ve hastaneye bir yıllık kamu hizmetini tamamlamak için gönüllü olarak gelen Doktor
İyi Doktor, Güney Afrika’da Apartheid dönemi sonrasında, eskiden siyahilerin yaşam alanı olarak sınırlanmış sonrasında da kaderine terk edilmiş bir kasabadaki hastanede çalışan doktorlar üzerinden ilerleyen bir hikayeye sahip. Hikaye, hastaneye yeni atanan idealist bir doktorun yeni görev yerine gelmesiyle başlıyor ve onun burada kaderine boğun eğmiş, biraz yılgınlık ve uyuşukluğa teslim olmuş biraz da bu durumu şahsi çıkarlarına perde olarak kullanan eski doktorla fikri çatışmalarıyla devam ediyor. Her türlü maddi olanaktan yoksun, dört doktor ve bir hemşirenin hem yaşadığı hem de gelen tek tük hastaya bakmaya çalıştığı bu hastanenin aslında tüm bölgenin bir yansıması olduğunu görüyoruz kitap ilerledikçe. Önce ülkeyi ‘kalkındırmak’ amacıyla yıllarca sömürüp, yerli halkı dışlayan politika, ‘beyaz’ ve ‘siyah’ adam arasındaki dinamikler, sonrasında da sömürgeciliğin sözde bir özgürlük ve eşitlik maskesi altındaki yeni yüzü, bu hastanedeki karakterler ve aralarındaki çatışmalarla aktarılıyor. Kitap, bu alegorik çıkarımdan bağımsız olarak da okunabilir; oldukça sürükleyici ve merak duygusunu sürekli canlı tutan bir kurguya ve yalın ve akıcı bir anlatıma sahip. Ne olacak acaba, diye merakla çeviriyorsunuz sayfaları. Karanlık, kimi yerde gerilimin iyice arttığı ve oldukça güçlü bir atmosferi var kitabın. Yazar, bu atmosferi hem karakterlerin özel hayatında yaşananlar ve kişisel meseleleri hem de ülkenin siyasi ve toplumsal durumundan donelerle beslemiş ve bu dengeyi çok iyi kurmuş. Bir yandan bir karakterin geçmişini ve vurucu bir olayın gerçekleşeceği hissiyatıyla yaşanacakları merak ediyor, diğer yandan kendinizi sürgün edilmiş bir diktatörün, eski bir askeri darbenin izini sürerken buluyorsunuz. Yazarın anlatımı ve okurken zihnimde canlananlar bana yer yer Coetzee’nin
Booker Ödülü sahibi Güney Afrikalı yazar Damon Galgut ile tanışma kitabım olan İyi Doktor'dan bahsedeceğim bugün. Yine çok iyi bir Kıvanç Güney çevirisi idi eser. Ayrıca kitabın tüm atmosferini yansıtan Nahide Dikel kapak tasarımını çok beğendim.
Güney Afrika'da "apartheid rejimi" sonrasında geçiyor kitap. 1948'de Ulusal Parti'nin Güney Afrika'da iktidara gelmesinin ardından ülke, "Apartheid Rejimi" adı verilen ırkçı ve ayrımcı politikalar ile yönetilmeye başlanmıştır ve bu dönem 1994 yılına kadar sürmüştür.
Dr. Frank Eloff ise apartheid sonrasında terk edilmiş bir hastanede dünyadan kendini soyutlamış ve gönüllü bir sürgün yaşamaktadır. Frank'in hayatı, buraya yeni gelen idealist bir doktor olan Laurence Waters yüzünden değişmeye başlar. Yetersiz kaynaklarla ayakta durmaya çalışan hastanede; arada bir gelen hastalara gerekli hizmeti veremeyen dört doktor ve bir hemşire vardır. Eylemsizlik her birinin kanına hücum etmiştir. Tüm bunların içinde Laurence, istenmeyen bir uyanışın tohumlarını ekmeye başlar. Birbirinden farklı iki karakterin arasındaki sohbetlerle başlayan psikolojik çatışma, yetmezmiş gibi geçmişten gelen bir diktatörün de orada olduğu söylentisi ile işler karışır. Frank hatırlamak istemediği geçmişi ile yüzleşirken, okuyucu da onun sayesinde özgürlük ve adalet kavramlarını sorgular.
Yine siyasi çıkarlar ve sömürü, yine sürgün ve darbe çıkar gün yüzüne kitap ilerledikçe. Burada yaşayan yerli halkın ırkçılık yüzünden yurtlarında dışlanması ve geçmişin bütün kötülükleri tüm canlılığı ile aralarında dolaşır karakterlerin. Her bölümü merakla okumamı sağladı bu durum. Hem sakin ilerleyen hem de sayfalarında gizli bir gerilim barındıran, huzursuz ama güçlü bir kitap İyi Doktor. Vaat ve Yabancı Bir Odada ile yazarı okumaya devam edeceğim.
Yazarın okuduğum ilk kitabıydı, çok severek okudum. Irkçılık, beyazın siyaha üstünlüğü gibi kavramları hikayenin içinde hissedebiliyorsunuz. Kelime dağarcığıma "apartheid" kelimesini kattı kitap. Güney Afrika' da uygulanan ayrımcılık politikasıymış, kelime anlamı da ayrılık anlamına geliyormuş. Sürükleyici ve merak uyandıran bir hikaye.
Yazarın okuduğum ilk kitabı oldu. Büyük bir beklentiyle başlamadım, muhtemelen öyle olsaydı ilk bölümü okuduktan sonra devam edemezdim. Kitabın yarısına geldiğimde bıraksam mı diye de düşündüm. Çünkü bende hiç okuma isteği ve merak uyandırmadı.
Kitapta tamamen zıt diyebileceğim iki ana karakter var: Frank ve Laurence. Frank gerçekçi, Laurence ise tam bir fikir adamı. İkisinin düşünsel olarak çatışmasını okumak bir noktada keyif veriyordu. Laurence yenilik ve değişim peşinde çabalıyor, Frank ise bunları sonuç vermeyecek çabalar olarak görüyor.
Kitabın büyük bir kısmı okurken bana zevk vermedi. Yine de ileride seveceğim bir yeri olur diye okumaya devam ettim.
Ben sevemedim, birine önereceğim bir kitap değil ama okuyup çok sevecek kişiler de olur elbette. Puanım 5, ne iyi ne kötü.
Apartheid, Güney Afrika Cumhuriyeti'nde, 1948-1994 yılları arasında iktidarda bulunan Ulusal Parti hükümeti tarafından uygulanan, ırkçı ve ayrımcı bir politikadır, projedir.Beyaz ırk devletin tüm kontrol mekanizmasına ele geçirip , beyaz ırkın çıkarlarını, siyah ırktan üstün tutmuştur, bu dönemde.
Beyazların dışındaki Afrika halklarını Bantu yurtlarına iterek, beyazların topraklarından uzaklaştırarak kabileciliği güçlendirmeyi amaçlamışlardır.Sözde Afrikalılar kendi bağımsız Bantu yurtlarını yaratma özgürlüğüne sahip olacaklardı bu uygulamayla.
Bantu yurtlarında artan nüfus nedeniyle barınma, gıda, sağlık, eğitim sorunları katlanarak artmış.
Küçük alanlara sıkışmak zorunda kalmıştır, siyahlar.
Damon Galgut'un İyi Doktoru'nda mekân olarak seçilen eski Bantu Yurdu'nun sözde başkentini daha iyi anlayabilmek için bahsettim bunlardan.
Apartheid rejimi sonrası, Bantu yurdu olarak kullanılmış, neredeyse terk edilmiş, insansız, yıkık dökük bir başkentin hastanesine, idealist, yeni mezun olmuş bir doktor olan Lawrence Waters gönüllü olarak gelir.
Hastanede Dr Negma, Dr Jorge Santander, Dr Claudia Santander, hemşirelikle birlikte diğer işleri yapan Thego ve anlatıcımız Dr.Frank Eloff çalışmaktadır.
Hastanenin imkânları o kadar kısıtlıdır ki ancak, ufak tefek vakalara bakıp, genellikle merkezdeki hastaneye sevk edilmektedir hastalar.
Civar köylerin halkları, burada bir hastane olduğunu bile bilmemektedir.
Lawrence ile Frank'in aynı odayı paylaşmasıyla birlikte, aralarında tuhaf, güvenilmez, bir arkadaşlık gelişir.
Frank'in kabullenmişliği, yılgınlığı, soğukluğu Apartheid rejiminin yarattığı yıkımın ağırlığını taşırken, Lawrence'ın gençliği, kararlılığı, azmi daha iyi bir dünyanın mümkün olabilmesi ihtimalini içeriyor.
Hikâye sadece bu karakterler arasında akmıyor
Puan vermedi·256 syf.·
2025 75. kitabı
Kitap bana "Tatar Çölü"hissi verdi. Kendine uygun olmayan bir yerde,sonsuza dek aynı döngü içinde yaşabilecek insanların özetiydi. Tatar Çölünde umudu,değişme ve geri dönmeyi hissetmiştim. Bu kitapta ise saf teslimiyet ve kendini gerçekleştiren kehanet vardı. Ulaştığım sonuç; şartlar ve yaş farketmeksizin insanoğlu kendini kandırmak için her zaman isteklidir.
Apartheid sonrası siyahilere verilen verimsiz bölgelerden birinin göze çarpmayan hastanesine idealist Doktor Laurence gelir. Oraya yıllarını veren Doktor Frank ise değişime inanmaz, onun için değişim anlamsızdır. İki zıt karakter aynı odada kalmaya başlar.
Değişim işte tam bu noktada başlar.
.
Vaat, Taşocağı ve Domuzların Güzel Çığlıkları’ndan sonra İyi Doktor’da da aynı coğrafyanın sesini duyuruyor Damon Galgut. Değişen siyasi rollerin ağırlığı altında bir adım öteye gidemeyen toplulukların sesini. Bir şeyleri değiştirmek isteyenlerin hayalperest olarak adlandırıldığı yerleri.
Frank ve Laurence üzerinden ilerleyen hikayenin gizli özneleri de çok kuvvetli.
Yazar Galgut büyük resimde yavaş bürokrasiyi, yozlaşmayı, ayrımcılığı anlatıyor. Arka planda ise daha bireysel çekişmeler var: aldatma-vicdan-ebeveyn ilişkileri. Kazıdıkça beğendiğim bir eser oldu İyi Doktor~
.
Kıvanç Güney çevirisi, Nahide Dikel kapak tasarımıyla ~
Kitap ayracını görmeseydim ne yazardan ne de kitaptan haberim olacaktı.
Kitap çoğunlukla Dr. Frank ve Dr. Laurence arasında geçiyor.
Dr. Frank belirli bir yaşa gelmiş ve terk edilmiş bir hastanede dertsiz sıkıntısız bir şekilde çalışmaya devam ediyor. Dr. Laurence ise, genç yeni doktor olmuş mesleğine bağlı biri, terk edilmiş hastanede bazı şeyleri değiştirmeye ve yenilikler yapmaya çalışıyor ama birbirlerine zıt karakterler oldukları için anlaşmazlıklar yaşıyorlar.
Aslında değişik bir kitap çok ilgi çekici değil, ama farklı bir kitap okuyayım diyorsanız işte o zaman bu kitap size göre...
İyi okumalar...
İyi Doktor ~ Damon Galgut
.
Alıntılar;
.
İçimde kıpır kıpır bir hoşnutsuzluk vardı. Sormamayı öğrendiğim eski sorular yeniden benimleydi.
.
Artık kendimi izleniyormuş gibi hissediyordum. Ağaçlar etrafımı saran karanlık ve gizemli bir varlıktı, kayalar içlerindeki yaşamla kabarmıştı. Dünya beni bu şekilde gözetlemeyeli yıllar olmuştu; yeniden çocukluğuma dönmüştüm.
.
Bir şeyleri değiştirme güçlerine körü körüne ve safça inanan insanlar. Bu çok basit bir inançtı ve basitlik hem güçlü hem de aptalca bir şeydi.
.
Suçluluk sonradan, yavaş yavaş filizlenen karanlık bir tohum gibi.
.
Bir insanın karakteri, belli bir noktadan sonra kendi kendini tanımlıyor ve zihnimizde sabitleniyordu belki de.
.
Kitap Yorumu;
.
Güney Afrika da geçen resmen kaderine terk edilmiş bir hastane ve o hastanenin içinde bulunan bir kaç doktorun hem kendileriyle hem de düzen ve çevreyle olan mücadeleleri hatta mücadele etmemeleri de denebilir. Gerçi insan böyledir gittiği yere ayak uydurur yalnız iyi insanlar çevresini değiştirmek için mücadele eder ve bu da onun mücadelesini gösteriyor. Dr. Frank uzun yıllardır bu hastanede görev yapmaktadır. Hayatı da karışık ve kişilik olarak da böyle çok melankolik ve bohem bir durum söz konusu ve o dönemde ki rejim tarafından yeni stajyer bir doktor atanır bir yıl kalması adına gelecek olan Dr. Laurence dir ve isteyerek gönüllü olarak gelmiştir. Gelmesiyle birlikte hastane de ve çevresinde ki değişiklikler yüz göstermeye başlar ve bu değişimlerle beraber bir şeylerinde hareketlenmesi dikkat çeker. Irkçılığı da göz önünde bulundurarak aslında nasıl da sömürülüp de gelişememişliğin anlatımı da. Bireylerin kendi içlerinde yaşadıkları psikolojik durumları göz önünde bulundurabiliriz. Durağan giden bir hikaye olup sürükleyiciliği konusu göreceli bu tarz durağan
Yazar Hakkında
Damon GalgutYazar · 4 kitap
Damon Galgut 1963 yılında Güney Afrika’nın Pretoria kentinde doğdu. University of Cape Town’da drama eğitimi aldı. İlk romanı “A Sinless Season”ı on yedi yaşında yazdı. Diğer kitapları “Small Circle of Beings” (1988), “The Beautiful Screaming of Pigs” (1991), “The Quary” (1995) ve “The Good Doctor”dır (2003). “The Good Doctor” Man Booker Prize son listesine kaldı, IMPAC Dublin Prize ve Commonwealth Writers’ Prize ödüllerini aldı. Son romanı “In a Strangers Room” (2010) Man Booker Ödülü adayı oldu. Damon Galgut Cape Town’da yaşıyor.
