Kargasabunu
Faruk DumanYazar:
Faruk Duman
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 24 dk.
Sayfa Sayısı:
120
Basım Tarihi:
Ağustos 2025
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
ISBN:
9789750855467
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Modern MasallarEdebiyat
Edebiyatımızın kendi sesini bulmuş, şahsına münhasır yazarlarından Faruk Duman . 
Kargasabunu adlı eserinde de onun tarzını bilenlerin aşina olduğu ve sevdiği şekilde kullanmış yine dili. Halk kültüründe yer etmiş on farklı söylenceyi, öykü ya da masalı kendi bakış açısıyla yeniden yorumlamış. Yer yer çocukluğuma gittim. Annemden dinlediklerimize çok benzeyen masallar vardı. Masallar hep mutlu sonla biter klişesini değiştirmiş biraz Faruk Duman. Devamı okuyucunun muhayyilesine bırakılan ve hüzünlü biten masallar da vardı. Güzel bir yolculuktu benim için. Kalemine sağlık yazarımızın.
Bazı alıntılar:
Korku insanın en eski atasıdır. Yalnız içini değil, bacaklarının dermanını keser. İnsan böylece, alıp vereceğini bile unutmakla yönünü hepten şaşırır. s.65
Işıksız insan çabuk yaşlanır. Işıksız insanın gözünde fer mi bulunur? s.67
Dünyanın zorda kalan her bir canlısına yardım etmek güzel Allah'ın işidir. s.71
UNUTMA Kİ HER GELMENİN BİR DE GİTMESİ VAR. s.72
... elden bir şey gelmez. Elden bir şey gelmez. Bu dünya böyle, kıyamete dek asla aynı fikirde olamayacağız. Düşüncelerimizi, aptallık olmasa bile, hırs, düşmanlık, cehalet, çekememezlik ve rekabet yönetecek. s.85
Ama o işler öyle olmuyor. Olmuyor. İnsan en güç zamanında bile zorluklara dayanıyor, her işin altından kalkıyor. Her zorluğa ve her koşula alışıyor. Akıllı yarayışlı kimselerin de yaşam karşısında, deneyimler karşısında alacakları dersin yeri de zamanı da olmuyor. s.105
Şu hayatta yalnız olmak, görüp geçirmek, yaşamın türlü hileleriyle türlü ödüllerini almak kabul etmek, insan bir yaşa kadar bir savaşın içinden geçiyor. Savaş bitip bir kenara çekilince de zaten kendini yorgun hissediyorsun. Eskilerin dediği gibi, yaşam bir cenk, dünya da cenk alanıdır. Sağ kalmak da, şans. s.111
Allah , üslubunu saklar
Faruk Duman . Kargasabunu adlı eserinde de onun tarzını bilenlerin aşina olduğu ve sevdiği şekilde kullanmış yine dili. Halk kültüründe yer etmiş on farklı söylenceyi, öykü ya da masalı kendi bakış açısıyla yeniden yorumlamış. Yer yer çocukluğuma gittim. Annemden dinlediklerimize çok benzeyen masallar vardı. Masallar hep mutlu sonla biter klişesini değiştirmiş biraz Faruk Duman. Devamı okuyucunun muhayyilesine bırakılan ve hüzünlü biten masallar da vardı. Güzel bir yolculuktu benim için. Kalemine sağlık yazarımızın.
Bazı alıntılar:
Korku insanın en eski atasıdır. Yalnız içini değil, bacaklarının dermanını keser. İnsan böylece, alıp vereceğini bile unutmakla yönünü hepten şaşırır. s.65
Işıksız insan çabuk yaşlanır. Işıksız insanın gözünde fer mi bulunur? s.67
Dünyanın zorda kalan her bir canlısına yardım etmek güzel Allah'ın işidir. s.71
UNUTMA Kİ HER GELMENİN BİR DE GİTMESİ VAR. s.72
... elden bir şey gelmez. Elden bir şey gelmez. Bu dünya böyle, kıyamete dek asla aynı fikirde olamayacağız. Düşüncelerimizi, aptallık olmasa bile, hırs, düşmanlık, cehalet, çekememezlik ve rekabet yönetecek. s.85
Ama o işler öyle olmuyor. Olmuyor. İnsan en güç zamanında bile zorluklara dayanıyor, her işin altından kalkıyor. Her zorluğa ve her koşula alışıyor. Akıllı yarayışlı kimselerin de yaşam karşısında, deneyimler karşısında alacakları dersin yeri de zamanı da olmuyor. s.105
Şu hayatta yalnız olmak, görüp geçirmek, yaşamın türlü hileleriyle türlü ödüllerini almak kabul etmek, insan bir yaşa kadar bir savaşın içinden geçiyor. Savaş bitip bir kenara çekilince de zaten kendini yorgun hissediyorsun. Eskilerin dediği gibi, yaşam bir cenk, dünya da cenk alanıdır. Sağ kalmak da, şans. s.111
Allah , üslubunu saklar
Faruk Duman, Ardahan’ın serin rüzgârını, taşra gecelerinin sessizliğini cebinde taşıyan bir anlatıcı. Ankara’da aldığı kütüphanecilik eğitimi, ona yalnızca kitapların düzenini değil, kelimelerin raflardaki kokusunu da öğretti. Yıllar boyu editörlük masasında eğildiği her satır, onun yazarlığında ayrı bir ince işçiliğe dönüştü. Cümleleri acele etmez; bir nehir gibi ağır ağır kıvrılır, ama vardığı yerde okurun içine derin bir iz bırakır. O, hikâyeyi toprağa gömen, sabırla sulayıp masal çiçekleri açtıran bir usta.
Kargasabunu’nda Duman, masalı vitrinden indirip sobanın yanına, suyun sesine, hayvan nefesinin sıcaklığına bırakıyor. On öyküden oluşan bu kitap, halk anlatılarının saklı damarlarından alınmış suyla yoğrulmuş; el değdikçe koyulaşan, dilin köklerindeki pası kazıyan bir hamur. Kimi zaman tılsımlı bir yorganın altından gelen uğultu, kimi zaman Zümrüdüanka’nın kanadındaki mavi, kimi zaman da Nuh’un kıyıya vurmuş ahşap kokusu.
Burada masal “çocukluk”la sınırlı değil; bilakis, çocuğun gözünden bakan yetişkinin karanlığıyla besleniyor. Hortlaklar, periler, kargalar hepsi insanın içine sinmiş o eski korkularla yan yana duruyor. Duman’ın betimlemeleri, okuyucunun gözünü kamaştıran bir estetik değil; tersine, karanlıkta biçimlenen bir görme biçimi. Cümlelerin ritmi, yüksek sesle okunduğunda taşra gecesinin uğultusuna, kuş ötüşlerinin kırık yankısına karışıyor.
Kargasabunu, sadece yeniden yazılmış on masal”değil; Anadolu’nun sözlü kültür arşivinden çıkarılmış, doğa ve insanın birlikte kurduğu bir ahit defteri. Burada dil, bir editör titizliğiyle değil, bir bahçıvan sabrıyla işlenmiş; kelimeler tırnakla değil, toprağa batırılmış elin hafızasıyla seçilmiş. Duman, hikâyeyi yalnızca anlatmıyor; hikâyeyi doğanın nabzına bağlayarak yeniden yaşatıyor.
Ve belki de en
Faruk Duman'ın yeni başyapıtı, yazarın hikâye dünyasında onu seven biz okurlarını en son bıraktığı yerde başlıyor: orman ve doğa. Faruk Duman okuyorsa bir okur, o artık hakiki yuvasının, memleketinin, gerçek vatanının neresi olduğunu çok iyi biliyordur: Bu yuva, bu hakiki vatan ormanın ta kendisidir. Bu orman; ağaçların boy boy uzadığı, hatta meşe adamların yaşadığı bir ormandır, evet, bir yandan, ama aynı zamanda o parsın ağır ağır dolandığı ve o meşum nihayetine adım attığı yerdir de . ve o orman ayrıca bizim zihnimizdir, dilimizdir.
Anadolu masalları ve anlatılarının eksik ve farklı anlatılan versiyonlarıyla beraber bir araya getirilerek Faruk Duman tarafından hikâyeleştirilip büyütülmüş, genişletilmiş, hayâl edilmiş halleriyle Kargasabunu'ndaki bütün hikâyeler, tek tek her biri yazarın hem söyleyiş, hem yazış, hem sesleyiş anlamında tamamen kendine özgü bütün işaretlerini, izlerini ve imzalarını taşıyor. On hikâyeyi okuyup kitabı bitirdiğimizde geriye sadece yeni, farklı masal anlatıları ve hikâyeler değil, ayrıca yazarın bütün edebiyat hayatının en önemli ögeleri olan şahsi izleri, damgalarının hepsi bir arada muazzam bir kıvamla ortaya konmuş, çok lezzetli bir edebiyat tadı da kalıyor. Bu edebiyat lezzetinin tadını önceden almış olanlara şunu söyleyebilirim: kalem artık yükseklerde dolanıyor, ortaya çıkan bütün edebi melodiler de dinlemek ve duymaktan bıkılmayacak kadar güzel. Dil, çağıldıyor.
Faruk Duman, edebiyatın hâlâ mümkün olduğunu gösteriyor bize. Edebiyat, hâlâ mümkün. Dilin kendi başına bir varlığa dönüştüğü bu tür eserlerin hepsi aynı şeyi muştuluyor: edebiyat hâlâ var ve edebiyat iyi ki var...
Keşke Kargasabunu'nu anlatabilecek edebi yetkinliğim, bilgim olabilse. Ben sadece hissettiklerimi yazabiliyorum buraya. Bu konuda yanılmadığımı
Faruk Duman’ın Kargasabunu adlı öykü kitabı, dilsel biçimcilik ile doğaya yaslanan bir anlatı geleneği arasında gidip gelen bir anlatım inşa ediyor. Lirizm ile karamsarlık arasında örülmüş öyküler, zaman zaman lirik bir sarhoşluk yaratırken, bazen de anlatının özünü bulanıklaştırıyor. Yazarın betimlemeye olan düşkünlüğü ve iç seslerin katman katman örülmesi, öykülerin etkileyici dünyasını kurarken aynı zamanda okurla arasına mesafe koyabiliyor.
Ne var ki, kitabın sonunda yer alan “Söz Satıcısı” ve “Canlanma” adlı öyküler, adeta kitabın geri kalanından bağımsız bir şekilde parıldıyor. “Söz Satıcısı”, dilin ve anlatının ticarete dönüştüğü bir evrende, kelimelerin değerini sorgularken; “Canlanma” ise ölümün ve unutuluşun kıyısında yeni bir varoluşun ihtimalini düşündürüyor. Bu iki öyküde Duman’ın dili, yorucu bir biçimsellikten arınarak daha sade, ama çok daha çarpıcı bir sembolizme bürünüyor.
Kargasabunu, bütün olarak okunduğunda yazarın anlatı dünyasıyla barışık olmayan okurlar için zaman zaman ağır ve dağınık gelebilir. Ancak finaldeki öyküler, metnin tüm yükünü sırtlayacak kadar güçlü. Faruk Duman, sözcüklerle oynamayı seven ama bazı öykülerde anlamı sisleyen bir anlatıcı iken, “Söz Satıcısı” ve “Canlanma”da gerçek bir hikâye ustası olarak karşımıza çıkıyor. Belki de bu nedenle, kitap son sayfalarda gerçek anlamda “canlanıyor”.
Edebiyatımızdaki dilbilimci hocaların derlediği hikayeler ve masallar vardır. İşte yazar bu parçalardan yola çıkarak öyküleri yazmış. Masal motiflerimizi farklı yorumlamalarla öyküleştirmiş diyebiliriz. Sonuç kısmında bu öyküleri olduğu gibi aktarmak istemediğini zaten hocaların bunu yaptığını belirtiyor. Böyle bakacak olursak farklı bir iş çıkarmış. Masalların fantastik dünyasını sevenlere tavsiyedir.
Kitabımız, yazarımızın halk masallarından ilham alarak yazdığı öykülerden oluşuyor. Tam on adet öykü var içerisinde. Öncelikle bunlardan yedi tanesini çok beğendiğimi söyleyebilirim. Öyküyle pek aram olmadığı için bu rakam benim için çok iyi.
Öykülere gelirsek sınırlı sayfa sayısıyla bu kadar dolu dolu yazmak takdire şayan doğrusu. Masallarda da gördüğümüz öğüt verme özelliğini bu öykülerde de bulabiliyoruz. Yazarımız inceden inceden bizlere mesaj veriyor. Öykülerin böyle dolu dolu olması beni cezbeden en önemli özellik oldu. Cümleler ise su gibi akıp gidiyor. Belki de bu yüzden ne zaman bittiğini anlayamıyoruz.
En kısa zamanda yazarın diğer kitaplarını da okumak istiyorum. Size de keyifli okumalar diliyorum.
1974 Ardahan doğumlu Faruk Duman Ankara'da DTCF Kütüphanecilik Bölümü mezunudur. Bilkent Üniversitesi Kütüphanesi Sanat Bölümü'nde de çalışan Duman 2003 - 2018 yılları arasında Can Yayınları'nda Türk Edebiyatı editörlüğü görevini de yapmıştır. Türk Edebiyatı öykücülüğünün gelişiminde de katkısı bulunan yazar Sarnıç ve Öykü Gazetesi' ni de çıkartmıştır.
Roman, Öykü ve deneme türünde eserler veren yazar pek çok ödüle değer görülmüştür. Bunlardan bazıları ; İncir Tarihi (2010, Yunus Nadi Roman Ödülü), Köpekler İçin Gece Müziği (2014 Dünya Kitap Ödülü ve Necati Cumalı Edebiyat Ödülü), Sus Barbatus 1 (2018 Orhan Kemal Roman Armağanı ve Cevdet Kudret Roman Ödülü), Av Dönüşleri(1999 Sait Faik Hikaye Armağanı, Keder Atlısı (2004 Haldun Taner Öykü Ödülü), Adasız Deniz ve Aperitifler / Defterden Notlar (2010 Mehmet Fuat Deneme Ödülü) gibi.
Kargasabunu topraklarımızda yeşeren masalların Faruk Duman perspektifinden yansıtılan bir örneğidir. Birbirinden bağımsız 10 masaldan oluşan bu kitap masal dünyasının efsunlu tadını hissettiren, derinliğin, masalsı yolculuğun tadının okuyucuda net bir şekilde hissediliyor.
Faruk Duman’dan Sus Barbatus ya da İncir Tarihi okuyanlar bilirler. (Ben diğer kitaplarını okumadığım icin bu kitapları örnek verdim.) Arada kitabın gidişatıyla ilgili hikayeler de vardır. Bunlar çoğunu daha önceden bildiğimiz masallar ya da rivayetlerden oluşur. Faruk Duman bu masalları ya da rivayetleri kendi yorumuyla tekrar yazar bizim için. Ve bana göre orijinallerinden daha güzel bir anlatı çıkmış olur ortaya. Bu kitap da aynı yolla yazılmış öykülerden oluşuyor. Bu gerçek dışı büyülü dünya beni içine çekiyor her zaman. Her bir hikayeyi ayrı ayrı beğendim. Faruk Duman’in kendine has anlatım tarzı ve kendine özel kelimeleri cümleleri okurken sizi alıp götürüyor yine. Daha önce kitabını okumadıysanız yazarın diline alışmak için bu kitapla baslayabilirsiniz. Kitaplarını okuyan ve özellikle Sus Barbatus evrenini özleyenler için de güzel bir çerezlik okuma olacaktır.
Masalların dünyasında bir gezinti, ya da masalsı uslûpta hikayeler. Büyülü gerçekçilikten daha ziyade kendi masal geleneğimize bir nazire gibi adeta, ben keyifle okudum. Kuyuları, ormanda yalnız bırakılan yetim çocukları, onların geyiklerle ve ormanla saf bağını ve nice nicelerini. Tavsiyedir.
Yazar Hakkında
Faruk DumanYazar · 29 kitap
Ankara Dil ve Coğrafya Fakültesi Kütüphanecilik Bölümünden mezun oldu. Öyküleri, 1991 yılından beri Yazıt, Damar, Papirüs ve Adam Öykü gibi dergilerde yayınlandı. 1996 yılında Çankaya Belediyesi'nin Öykü-Şiir Yarışması'nda Çocuk Öyküleri dalında ikincilik aldı. Bu öyküleri daha sonra Mızıkçı Mızıka adıyla yayınlandı. İlk öykü kitabı Seslerde Başka Sesler 1997 yılında yayınlandı. 1998'de Orhan Kemal ödülleri öykü dalında ikincilik ödülü kazandı. 2000'de Sait Faik Hikâye Armağanı, 2004'de Haldun Taner Öykü Ödülü, 2010'da Yunus Nadi Roman Ödülü'nü kazandı.
Öykü
Kedi'çin Masallar, Notos Kitap (2010)
Sencer ile Yusufçuk, Can Yayınları (2009)
Keder Atlısı, Can Yayınları (2004)
Pîrî, Can Yayınları (2003)
Nar Kitabı, Can Yayınları (2001)
Av Dönüşleri, Can Yayınları (1999)
Seslerde Başka Sesler, Can Yayınları (1997)
Roman
Köpekler İçin Gece Müziği, Can Yayınları (2014)
Ve Bir Pars, Hüzünle Kaybolur, Can Yayınları (2012)
İncir Tarihi, Can Yayınları, (2010)
Kırk, Can Yayınları, (2006)
Deneme
Adasız Deniz, Can Yayınları (2010)
Çocuk Kitabı
Cüce Prens, Can Çocuk Yayınları (2011)
Jüpiter'in Eteği, Can Çocuk Yayınları (2009)
Gagalar, Patiler ve Başka Güzel Şeyler, Can Çocuk Yayınları (2009)
