Kınalı Serçe
İlber OrtaylıTahmini Okuma Süresi:
4 sa. 18 dk.
Sayfa Sayısı:
152
Basım Tarihi:
Ocak 2025
Yayınevi:
Kronik Kitap
ISBN:
9786259506586
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Bu kitabı okumadan büyümemeli hiçbir çocuk!
“Diyarın birinde göğsü kınalı bir serçe varmış. Ne zaman gök gürlese yere yatar ve ayaklarını gökyüzüne doğru kaldırırmış. Bir değil, iki değil, üç değil… Bir gün göğsü kınalı serçeye sormuşlar, “Neden böyle yaparsın?” diye; Demiş ki kınalı serçe…”
Topkapı Sarayı’na gittiniz mi hiç? 360tr.com/topkapi-sarayi-... Onu görme, gezme şansınız oldu mu? On sekiz binden fazla el yazması kitap… Peki, orada yaşamak ister miydiniz? Tarihin akışının orada devam ettiği anda, orada büyümek, Osmanlı İstanbul’una orada şahitlik etmek, Osmanlı saray hayatını tanımak, Milli mücadele yıllarını, değişen toplumu, yeşeren ümitleri, Cumhuriyetin kuruluş heyecanını oradan görebilmek… Ne büyük talih değil mi? Ya da ne büyük talihsizlik… Hayata baktığın pencere öyle önemli ki! Bazen şehzade olarak doğamazsın, ama şamaroğlanı olarak yaşadığın hayatı şehzade olsan yaşayamazsın.
“Sevenim çok ama kimse sarılmanın ne olduğunu bilmiyor.”
“Ömür boyu sorumlusun, gönül bağı kurduğun her şeyden,” der 
Küçük Prens, “gönül bağı” ne kadar önemli değil mi? Kan bağındaki zorunluluk yok ama gönlünle bağlanmışsın bir kere kaçışı da yok. “Gözlerimin içine baktı, bir süre sustu, sonra Seni benden alacaklar diye korktum,” dedi. Kimsesi olmayan bir Lala’nın şehzadeden çok bağlandığı, çocuğu bildiği şamaroğlanına bağı bazen gönül bağı, ya da bir şamaroğlanının evi bildiği, vatanı bildiği, herkes gitse de bırakıp gidemediği Topkapı Sarayı’na bağlılığı, “Sonra herkes gitti. Biz bir avuç insan kaldık Topkapı Sarayı’nda. Bir avuç insan ve eşyalar ve anılar ve tarih ve gökyüzü…” Herkes gider, sen gidemezsin bazen. “Bazı insanlar kopamaz kök saldığı topraklardan... Dedem öldü, ninemi alıp getiremedik mesela evimize.” Gidebilmiş miydi 
Gazap Üzümleri'nde Joad Dede. Gitmek ölüm
Küçük Prens, “gönül bağı” ne kadar önemli değil mi? Kan bağındaki zorunluluk yok ama gönlünle bağlanmışsın bir kere kaçışı da yok. “Gözlerimin içine baktı, bir süre sustu, sonra Seni benden alacaklar diye korktum,” dedi. Kimsesi olmayan bir Lala’nın şehzadeden çok bağlandığı, çocuğu bildiği şamaroğlanına bağı bazen gönül bağı, ya da bir şamaroğlanının evi bildiği, vatanı bildiği, herkes gitse de bırakıp gidemediği Topkapı Sarayı’na bağlılığı, “Sonra herkes gitti. Biz bir avuç insan kaldık Topkapı Sarayı’nda. Bir avuç insan ve eşyalar ve anılar ve tarih ve gökyüzü…” Herkes gider, sen gidemezsin bazen. “Bazı insanlar kopamaz kök saldığı topraklardan... Dedem öldü, ninemi alıp getiremedik mesela evimize.” Gidebilmiş miydi Gazap Üzümleri'nde Joad Dede. Gitmek ölüm
Puan vermedi·152 syf.··
Beğendi
·2025 224. kitabı
·25 saatte okudu
·Okunma: 26 Kasım 2025 10:52
Şermin Yaşar’ın Kınalı Serçe kitabını okurken, bir çocuk kitabından çok daha fazlasıyla karşılaştığımı hissettim. Anlatı öyle zarif, öyle yumuşak bir dille akıyor ki, sayfaları çevirirken hem tarihin gölgesinde geziyor hem de içimde bir yerlerde saklı kalan merak duygusunu yeniden uyandırıyorum. Şermin Yaşar’ın çocuklara yazdığı kitaplar arasında bence okunması gereken en nadide eserlerden biri bu; hem dilinin sade güzelliği hem de taşıdığı ince bilgelik sebebiyle.
Kitabın en hoş sürprizlerinden biri ise, yer yer İlber Ortaylı’nın sesi gibi yankılanan o küçük tarih bilgileri… Sayfaların kenarında beliriveren o açıklamalar, hikâyeyi yalnızca süslemekle kalmıyor; ufku genişleten, merak ettiren, araştırmaya çağıran pırıl pırıl duraklara dönüşüyor. Çocuğa hitap ederken yetişkini de kucaklayan, çok katmanlı bir okuma sunuyor.
Hikâyeyi bir şamaroğlanın gözünden okumak ise bambaşka bir tat katıyor. Topkapı Sarayı’nın duvarları arasında büyüyen, tarihin tam ortasına düşmüş bir çocuğun sesinden Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan o uzun yolu dinlemek… Bu, hem tarihe yakınlaştıran hem de duyguyu çoğaltan bir anlatım biçimi olmuş. Sarayın kokusu, koridorların gölgesi, devletin büyük dönüşümü…
Ben bu kitabı okurken hem tarihle aramı yumuşattım hem de çocuk kitaplarının ne kadar güçlü bir anlatıya sahip olabileceğini bir kez daha gördüm.
Kınalı Serçe, sadece okunacak bir hikâye değil; kalbinizde usulca yer eden ve çocuk okurla yetişkin okuru aynı masanın etrafında buluşturan bir yolculuk.
Kınalı Serçe 
Şermin Yaşar
Kınalı Serçe Şermin Yaşar
Bu kitabı rafta gördüğümde öncelikle kapağından etkilendim daha sonra tabi ki muhteşem yazarlarından. Çocuk kitabı olduğunu bilmeden aldım içinde resimler falan görünce iyice merak sardım. Tüm sayfalarını gözlerim dolarak okudum. Kesinlikle çocuklara okutulması gereken bir eser. Osmanlıdan Cumhuriyetin kuruluşuna öyle güzel öyküleyerek bağlanmış ki size anlatamam. Kitap resmen her sayfasında içimi kıpır kıpır yaptı. Çok gururla, çok farklı duygularla okudum. Bu kitap çok kalbime dokundu. Çoçuklarımızın da kalbine dokunması dileğiyle.
Kınalı Serçe Olma Öyküsü
Hikâye, 1840'lı yıllarda Osmanlı dönemindeki Topkapı Sarayı'nda başlayıp Cumhuriyetin ilk yıllarındaki Topkapı Sarayı'na kadar uzanmaktadır. Şermin Yaşar 'ın ve 
İlber Ortaylı 'nın birlikte kaleme almış olduğu bu eserde, bir çocuğun "kınalı serçe" olma öyküsü anlatılırken aynı zamanda çocukların anlayabileceği bir dilde Osmanlı kültürü - geleneği, tarihi olaylar, figürler ve kavramlar da bolca öğretici bir şekilde yer almaktadır. Ana karakter sarayda yaşamakta olan ve şehzadeyle birlikte eğitim gören 9 yaşındaki bir şamaroğludur. Hem yetim hem öksüz olan çocuğa saraydaki Lala sahip çıkmıştır. Lalası sürekli "kınalı serçe" olması gerektiğini söyler ama minik kahramanımız kınalı serçenin ne olduğunu, nasıl kınalı serçe olunduğunu anlayamaz ve yıllarca onu arar. 105 yaşında, Cumhuriyeti görmüş biri olarak hikayenin sonunda aradığı kınalı serçeyi bulur.
Eser ana hatlarıyla 9 yaşındaki bir çocuğun saraydaki hayatını anlatır. Geri planda ise okuyucusuna Osmanlıyı, örf - adetini, Topkapı Sarayı'nın işleyişini, saraydaki görevlileri bir çocuğun gözünden anlatmaktadır. Çocuklar için bu açıdan oldukça güzel, bilgilendirici olan, sade bir dille anlatılan ve çocuğu sıkmadan ona tarihi bilinç kazandıran bir eser Kınalı Serçe
Hikayede çocuk dünyası çok başarılı yansıtılmış ve tarihi kavramların ufak notlarla açıklanması çocuklar için çok faydalı olmuş. Bu kitabın hem çocuklar için hem yetişkinler için okunabilecek en güzel kitaplardan biri olduğunu düşünüyorum. Hiç tereddüt etmeden ortaokul çağından itibaren çocuklara okutabilir ve kendiniz de okuyabilirsiniz.
Şermin Yaşar 'ın ve İlber Ortaylı 'nın birlikte kaleme almış olduğu bu eserde, bir çocuğun "kınalı serçe" olma öyküsü anlatılırken aynı zamanda çocukların anlayabileceği bir dilde Osmanlı kültürü - geleneği, tarihi olaylar, figürler ve kavramlar da bolca öğretici bir şekilde yer almaktadır. Ana karakter sarayda yaşamakta olan ve şehzadeyle birlikte eğitim gören 9 yaşındaki bir şamaroğludur. Hem yetim hem öksüz olan çocuğa saraydaki Lala sahip çıkmıştır. Lalası sürekli "kınalı serçe" olması gerektiğini söyler ama minik kahramanımız kınalı serçenin ne olduğunu, nasıl kınalı serçe olunduğunu anlayamaz ve yıllarca onu arar. 105 yaşında, Cumhuriyeti görmüş biri olarak hikayenin sonunda aradığı kınalı serçeyi bulur.
Eser ana hatlarıyla 9 yaşındaki bir çocuğun saraydaki hayatını anlatır. Geri planda ise okuyucusuna Osmanlıyı, örf - adetini, Topkapı Sarayı'nın işleyişini, saraydaki görevlileri bir çocuğun gözünden anlatmaktadır. Çocuklar için bu açıdan oldukça güzel, bilgilendirici olan, sade bir dille anlatılan ve çocuğu sıkmadan ona tarihi bilinç kazandıran bir eser Kınalı Serçe
Hikayede çocuk dünyası çok başarılı yansıtılmış ve tarihi kavramların ufak notlarla açıklanması çocuklar için çok faydalı olmuş. Bu kitabın hem çocuklar için hem yetişkinler için okunabilecek en güzel kitaplardan biri olduğunu düşünüyorum. Hiç tereddüt etmeden ortaokul çağından itibaren çocuklara okutabilir ve kendiniz de okuyabilirsiniz.
Yüzümdeki tebessümle bitirdim kitabımı. Şermin Yaşar’ın çocuk kitaplarını kızımla birlikte okumaya bayılıyoruz zaten ama İlber Ortaylı ile yazmış olduğu bu ikinci kitabı da yine çok sevdim. Her ikisi de iyi ki var ve birlikte nice güzel işler yaparlar
Osmanlı Devleti’nin son yüzyılda Topkapı Sarayı’nda başlıyor eser , Türkiye Cumhuriyeti’nin soyadı devrimi zamanında ve yine Topkapı müzesinde de bitiyor.
1840 yılında o dönem henüz 9 yaşında olan bir şamaroğlanının hayatını okuyoruz eserde. Anne babası olmayan şamaroğlanımız, şehzade yerine azarlanır, lalasının şehzadeye kızma yetkisi olmadığı için. Ama yine de lalasına kızamaz. Çünkü lalası ona hem annelik hem babalık yapar. Sarayda dolaşırken şamaroğlanımız bir kınalı serçe lafı duyar, çokta merak eder. Yıllarca da bu kınalı serçeyi arar. Bu süreçte padişahı görmekte nasip olur ona, Mustafa Kemal Atatürk’ü de… En sonunda da bulur kınalı serçeyi…
İşini layıkıyla yapan herkes bir kınalı serçedir aslında… İşlerimizi hakkıyla yapmak nasip olsun inşallah Gök gürlediğinde, gök yıkılmasın diye ayaklarımızı havada tutabilmek…
Herkese keyifli okumalar
Osmanlı'dan günümüze.
Bu yazarların ortak kitap çalışmasını sevdim. Bu ikinci çalışmaları. Daha önce 
Cumhuriyet'in İlk Sabahı kitabını çıkarmışlardı. Onu da çok sevdim. Çocuklara tarih anlatmak zordur. Tarihi anlamaya çalışmak ve içselleştirmek biz yetişkinler için bile zorken Şermin Yaşar bunu bir çocupın ağzından tam da çocukların düşüneceği şekilde yazmış ve İlber Ortaylı notlarıyla değerli ve gerekli bilgileri tam dozunda vermiş. Büyük küçük herkesin okuması gereken bir kitap. Hatta çocuklarınızla okuyup tartışabilirsiniz. Tarih kokan sayfalarda eğlenceli ama bir o kadar da verimli anlar geçireceğinizden şüphem yok. :)
Cumhuriyet'in İlk Sabahı kitabını çıkarmışlardı. Onu da çok sevdim. Çocuklara tarih anlatmak zordur. Tarihi anlamaya çalışmak ve içselleştirmek biz yetişkinler için bile zorken Şermin Yaşar bunu bir çocupın ağzından tam da çocukların düşüneceği şekilde yazmış ve İlber Ortaylı notlarıyla değerli ve gerekli bilgileri tam dozunda vermiş. Büyük küçük herkesin okuması gereken bir kitap. Hatta çocuklarınızla okuyup tartışabilirsiniz. Tarih kokan sayfalarda eğlenceli ama bir o kadar da verimli anlar geçireceğinizden şüphem yok. :)Kınalı Serçe - Şermin YAŞAR & İlber ORTAYLI·152 syf.·
10/10
Beğendi
·2026 2. kitabı
Bu, kınalı serçenin kanatlanıp uçtuğu
Ve çalıkuşunun hüzünle buluştuğudur
《Diyarın birinde göğsü kınalı serçe varmış. Ne zaman gök gürlese yere yatar ve ayaklarını gökyüzüne doğru kaldırırmış. Bir değil, iki değil, üç değil... Bir gün göğsü kınalı serçeye sormuşlar, " Neden böyle yaparsın?" diye
Demiş ki kınalı serçe...》
Diyerek başlıyor hikayemiz ve 1830 yılının İstanbul'unda bir serçe dünyaya geliyor. Bu serçe henüz yavruyken hem öksüz kalıyor hem yetim... Annesi ölmeden önce minik serçeyi Topkapı Sarayı'nda bir kınalı serçeye emanet ediyor. Gel zaman git zaman minik serçe, kınalı serçenin peşinde kah şamaroğlanı oluyor, kah laklakî, kah helvacı paşa oluyor kah sabuncuzade...
Bu sırada sarayda herkesin dilinde bir kınalı serçe masalıdır dönüp duruyor. Kimdir bu kınalı serçe, nasıl olunur? Bir türlü öğrenemiyor. Serçecik bu masalın peşinde dolanırken bir de sarayın yıkılacağı haberini duymasın mı? Başlıyor ayakları havada gezmeye bizim minik serçe...
Anlamadınız değil mi? Anlamayın...
O minik şamaroğlanının, yaralı gönlünü sarmak için koşup hasbahçedeki çınar ağacına sarılarak ağladığını okuyan çalıkuşunun, ulu çınarın dallarına konup gözyaşlarıyla serçenin başını okşadığını anlamayın..
Benim yastığım da benim derdimi bilmez dediği yerde "-Ah be minik serçe, ayakların havada gezdin durdun. İşte sen de kınalı serçesin." diye içlendiğini anlamayın..
Anadolu toprağındaki kuru otların bile düşman askerinin ayakları altında ezildiği sırada eşi, aşiyanı, baharı var olan bülbül ile bir olup kıyametler kopardığını anlamayın..
Ama okuyun. Okuyun ki bir çocuk kitabının hüzünlendirirken nasıl tebessüm ettirebileceğini anlayın. Okuyun ki şu alıntının neyi ifade ettiğini anlayın. Çünkü Cumhuriyet:
"O gece bu âlemdeki son rüyamda, ülkemin her şehrinden yüz binlerce göğsü
Çocuklar için yazılmış olan bir kitap olsa da büyüklerinde bir çırpıda keyifle okuyacağı bir kitap olmuş. İlber Ortaylı’nın dokunuşuyla çocuklara tarih bilincini öğretecek güzel bir kitap ortaya çıkmış. Saray gelenekleri, işgal yılları, cumhuriyet dönemi küçük bir çocuğun gözlerinden bizlere aktarılıyor.
Tarih ve çocuk edebiyatı okumayı sevenler için güzel bir seçim olacaktır.
İyi ki bugün okumuşum bu kitabı. Günün önemine uyan çok güzel bir kitaptı Osmanlıyı ve cumhuriyetin ilk yıllarını şamaroğlanın ve laklakinin gözünden çok duygusal anlatmış yazar. Kesinlikle okumanızı tavsiye ederim.
9/10
2025 179. kitabı
Kitaba puanimi verdim ama Şermin Yaşar'a puanım 0
Bizim milli duygularımızı kullanıp para kazanirken her şeye ok ama Haksızlığa,Hukuksuzluğa ve Adaletsizliklere karşı SUSMAYI TERCIH ETTIĞI ICIN BIR DAHA ONUN CIKARDIGI HICBIR ŞEYI OKUMAYACAGIM.
Bu kitabı da olaylar öncesinde almıştım.
Sermin hanim burada yazmissiniz ama olayi anlamamissiniz BIR GÜN HERKES GIDER BU DEVLET KIMSENIN BABASININ MALI DEGIL TÜRK HALKININDIR. VE BU MILLET FIL HAFIZALIDIR. KIMIN NE YAPTIĞINI ASLA UNUTMAZ!
Yazar Hakkında
İlber OrtaylıYazar · 66 kitap
İlber Ortaylı, Türk tarih profesörü, tarihçi, akademisyen ve yazardır. Türk Tarih Kurumu şeref üyesiydi. Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesiydi.
AİLESİ;
Kafkasyalı Karaçay asıllı annesi Kırım’ın önde gelen asilzade ailelerinden Karaşay ve Çarlar'ın prenslik verdiği ve Kırım mirzalarından olan Şirinski ailesinden ve Stalingrad'da Rus Dili ve Edebiyatı okumuş olan Şefika Ortaylı (1918-2020), babası ise Kırım doğumlu, Türkçeye Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine eserler ve makaleler çevirmiş bir uçak mühendisi olan 
Kemal Ortaylı'dır. Annesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümünde yıllarca hocalık yapmıştır. Ortaylı, Türkçe, Almanca ve Rusçanın konuşulduğu ev ortamında büyümüştür. Enver, Emeldar ve Nuriye adlarında üç kardeşi vardır.
21 Mayıs 1947 tarihinde Müttefik işgali altındaki Avusturya'nın Bregenz şehrinde Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. İki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç etti. İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesinde tamamladı. 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesinden mezun oldu.
AKADEMİK KARİYERİ;
1970 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni ve Ankara Üniversitesi Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi'nin tarih bölümünü bitirdi. Viyana Üniversitesi Slavistik ve Orientalistik Bölümü'nde öğrenim gördü. Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesi'nde Prof. Dr. Halil İnalcık ile yaptı. Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde "Tanzimat Sonrası Mahallî İdareler" adlı tezi ile 1974 yılında doktor, "Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfûzu" adlı çalışmasıyla 1979'da doçent oldu. 1982 yılında devletin akademik politikalarına tepki olarak görevinden istifa etti. Bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde misafir öğretim üyeliği yaptı, buralarda seminerler ve konferanslar verdi. 1989'da Türkiye'ye dönerek profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yaptı. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde 16. ile 19. yüzyıllar arası Osmanlı tarihi ve Rus tarihi ile ilgili makaleleri yayınlandı. 2002 yılında Galatasaray Üniversitesi'ne, iki yıl sonra ise Bilkent Üniversitesi'ne konuk öğretim üyesi olarak geçti. Şu anda Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Türk Hukuk Tarihi derslerini vermektedir. Galatasaray Üniversitesi Senato üyesidir. Ayrıca İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı Kapadokya Meslek Yüksekokulu Mütevelli Heyeti üyesidir.
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi başkanı oldu. 7 yıl bu görevde kalan İlber Ortaylı 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevi Ayasofya Müzesi başkanı Haluk Dursun'a devretti.
Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ile Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesidir. Tarih Vakfı ve Afet İnan ailesinin işbirliğiyle iki yılda bir verilen Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü'nün 2004 yılındaki sahipleri Prof. Dr. İlber Ortaylı'nın da içinde bulunduğu jüri tarafından belirlenmiştir. 2009 yılında İzmir Kitap Fuarı'na katılmıştır. Milli Saraylar Daire Başkanlığı'nın Dolmabahçe Sarayı'nda düzenlediği Vefatının 150. Yılında I. Abdülmecit ve Dönemi Uluslararası Sempozyumu'nda açılış ve kapanış oturumlarına katılmıştır.
Ortaylı; Türkçe; ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca ve Rusça; orta seviyede Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Sırpça ve Yunanca bilmektedir.
ÖZEL HAYATI;
1981 yılında Mersin eski Senatörü Dr. Talip Özdolay'ın kızı Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı oldu. Daha sonra 1999 yılında eşinden boşandı. Ortaylı, bilgisayar ve internet kullanmayı sevmemektedir. Herhangi bir sosyal medya sitesinde adına açılmış hesapların hiçbiri kendisinin değildir. İlber Ortaylı'nın ayrıca çocukluğundan beri büyük bir tutku ve özenle biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyonu vardır.
Televizyon Programları ve Yazıları
2004 yılında TRT 2'de başlayıp TRT Türk'te haftasonları yayınlanan "İlber Ortaylı ile" adlı belgeseli sunmuştur. NTV'de "İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri" adında bir program yapmıştır. Günümüzde Bloomberg HT kanalında "İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz" adlı bir program hazırlamaktadır. 2000 yılından beri Pazar günleri Milliyet gazetesinde, aylık Atlas Tarih ve üç aylık Doğu Batı dergilerinde makaleler yazmaktadır. Bir dönem yayınlanan Popüler Tarih ve Tarih ve Toplum dergilerinde ve Habertürk gazetesinin Habertürk Tarih ekinde de makaleleri yayınlanmıştır. Halen Doğu Batı ve NTV Tarih dergilerinin danışma kurulu üyesidir.
Aldığı Ödüller
Prof. Dr. İlber Ortaylı, "Osmanlı Tarihinde Aile" isimli eserinin yanı sıra, tarih alanında 1970'li yılların başlarından itibaren yaptığı çalışmaları, yayınladığı makaleler ve kitapları, tarih biliminin yaygınlaştırılması çabaları, tarihi her yaştan Türk insanına sevdirme konusundaki faaliyetleri, yurtdışındaki bilimsel etkinlikleri ve Türk tarihçiliğinin uluslararası alanda önemli bir ismi olması da göz önüne alınarak tarih dalında 2001 Aydın Doğan Ödülü'ne değer bulundu. 2006 yılında İtalya'da Lazio bölge yönetiminin başlattığı ve her yıl devam etmesi öngörülen Akdeniz Festivali'nde, toplumsal ve kültürel tarih alanındaki "Avrupa ile Akdeniz arasında Lazio" ödülünün Prof. Dr. İlber Ortaylı'ya verilmesi uygun görülmüştür. 2007 yılında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin imzasıyla Rusya Federasyonu tarafından Rus dilini ve kültürel mirasını yayan, ülkelerin ve halkların birbirlerine yaklaşmasını sağlayan kişilere verilen Puşkin Ödülü'ne Türkiye'den Ortaylı layık görülmüştür.
13 Mart 2026 tarihinde, 79 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.
Kemal Ortaylı'dır. Annesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümünde yıllarca hocalık yapmıştır. Ortaylı, Türkçe, Almanca ve Rusçanın konuşulduğu ev ortamında büyümüştür. Enver, Emeldar ve Nuriye adlarında üç kardeşi vardır.
21 Mayıs 1947 tarihinde Müttefik işgali altındaki Avusturya'nın Bregenz şehrinde Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. İki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç etti. İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesinde tamamladı. 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesinden mezun oldu.
AKADEMİK KARİYERİ;
1970 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni ve Ankara Üniversitesi Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi'nin tarih bölümünü bitirdi. Viyana Üniversitesi Slavistik ve Orientalistik Bölümü'nde öğrenim gördü. Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesi'nde Prof. Dr. Halil İnalcık ile yaptı. Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde "Tanzimat Sonrası Mahallî İdareler" adlı tezi ile 1974 yılında doktor, "Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfûzu" adlı çalışmasıyla 1979'da doçent oldu. 1982 yılında devletin akademik politikalarına tepki olarak görevinden istifa etti. Bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde misafir öğretim üyeliği yaptı, buralarda seminerler ve konferanslar verdi. 1989'da Türkiye'ye dönerek profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde İdare Tarihi Bilim Dalı Başkanı olarak görev yaptı. Yerli ve yabancı bilimsel dergilerde 16. ile 19. yüzyıllar arası Osmanlı tarihi ve Rus tarihi ile ilgili makaleleri yayınlandı. 2002 yılında Galatasaray Üniversitesi'ne, iki yıl sonra ise Bilkent Üniversitesi'ne konuk öğretim üyesi olarak geçti. Şu anda Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Türk Hukuk Tarihi derslerini vermektedir. Galatasaray Üniversitesi Senato üyesidir. Ayrıca İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı Kapadokya Meslek Yüksekokulu Mütevelli Heyeti üyesidir.
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi başkanı oldu. 7 yıl bu görevde kalan İlber Ortaylı 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevi Ayasofya Müzesi başkanı Haluk Dursun'a devretti.
Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ile Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesidir. Tarih Vakfı ve Afet İnan ailesinin işbirliğiyle iki yılda bir verilen Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü'nün 2004 yılındaki sahipleri Prof. Dr. İlber Ortaylı'nın da içinde bulunduğu jüri tarafından belirlenmiştir. 2009 yılında İzmir Kitap Fuarı'na katılmıştır. Milli Saraylar Daire Başkanlığı'nın Dolmabahçe Sarayı'nda düzenlediği Vefatının 150. Yılında I. Abdülmecit ve Dönemi Uluslararası Sempozyumu'nda açılış ve kapanış oturumlarına katılmıştır.
Ortaylı; Türkçe; ileri seviyede Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca ve Rusça; orta seviyede Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Sırpça ve Yunanca bilmektedir.
ÖZEL HAYATI;
1981 yılında Mersin eski Senatörü Dr. Talip Özdolay'ın kızı Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı oldu. Daha sonra 1999 yılında eşinden boşandı. Ortaylı, bilgisayar ve internet kullanmayı sevmemektedir. Herhangi bir sosyal medya sitesinde adına açılmış hesapların hiçbiri kendisinin değildir. İlber Ortaylı'nın ayrıca çocukluğundan beri büyük bir tutku ve özenle biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyonu vardır.
Televizyon Programları ve Yazıları
2004 yılında TRT 2'de başlayıp TRT Türk'te haftasonları yayınlanan "İlber Ortaylı ile" adlı belgeseli sunmuştur. NTV'de "İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri" adında bir program yapmıştır. Günümüzde Bloomberg HT kanalında "İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz" adlı bir program hazırlamaktadır. 2000 yılından beri Pazar günleri Milliyet gazetesinde, aylık Atlas Tarih ve üç aylık Doğu Batı dergilerinde makaleler yazmaktadır. Bir dönem yayınlanan Popüler Tarih ve Tarih ve Toplum dergilerinde ve Habertürk gazetesinin Habertürk Tarih ekinde de makaleleri yayınlanmıştır. Halen Doğu Batı ve NTV Tarih dergilerinin danışma kurulu üyesidir.
Aldığı Ödüller
Prof. Dr. İlber Ortaylı, "Osmanlı Tarihinde Aile" isimli eserinin yanı sıra, tarih alanında 1970'li yılların başlarından itibaren yaptığı çalışmaları, yayınladığı makaleler ve kitapları, tarih biliminin yaygınlaştırılması çabaları, tarihi her yaştan Türk insanına sevdirme konusundaki faaliyetleri, yurtdışındaki bilimsel etkinlikleri ve Türk tarihçiliğinin uluslararası alanda önemli bir ismi olması da göz önüne alınarak tarih dalında 2001 Aydın Doğan Ödülü'ne değer bulundu. 2006 yılında İtalya'da Lazio bölge yönetiminin başlattığı ve her yıl devam etmesi öngörülen Akdeniz Festivali'nde, toplumsal ve kültürel tarih alanındaki "Avrupa ile Akdeniz arasında Lazio" ödülünün Prof. Dr. İlber Ortaylı'ya verilmesi uygun görülmüştür. 2007 yılında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin imzasıyla Rusya Federasyonu tarafından Rus dilini ve kültürel mirasını yayan, ülkelerin ve halkların birbirlerine yaklaşmasını sağlayan kişilere verilen Puşkin Ödülü'ne Türkiye'den Ortaylı layık görülmüştür.
13 Mart 2026 tarihinde, 79 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.
