Yazar:
Roland Topor
Çevirmen:
Deniz Yetkin
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 56 dk.
Sayfa Sayısı:
174
Basım Tarihi:
2021
İlk Yayın Tarihi:
1964
Yayınevi:
Norgunk Yayıncılık
Orijinal Adı:
Le Locataire chimérique
Orijinal Dil:
Fransızca
Orijinal Ülke:
Fransa
ISBN:
9786257917056
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kiracı, yaşadığı daireden çıkarıldığı için kendine yeni bir kiralık daire arayışında olan Trelkovsky adlı karakterin, önceki kiracısı intihar teşebbüsünde bulunan bir daire bulmasıyla başlıyor. Karakterin bu daireye taşınmasıyla beraber giderek absürt, huzursuz ve tuhaf bir havaya bürünüyor kitap da. En ufak bir gürültüde komşuları tarafından şikayet edilen karakterimiz, bir yandan da giderek dairenin eski kiracısına benzemeye başladığını fark ediyor. Gerilim dolu, okuru her sayfada kendisine bağlayan, yer yer kafkaesk tarzda bu kurguyla, kiraladığı daireye kısılıp kalan bir adamın hikayesi anlatılıyor. Tek başına kurgusu için bile oldukça başarılı bir gerilim romanı olarak okunabilecek kitap, aynı zamanda sembollerle dolu güçlü bir alt metne sahip. Toplum tarafından kabul görülen koşullara sahip olmayan, ötekileştirilmiş, toplumun çarpık ‘insancıllık’ anlayışı ile çatışma halindeki bireyin gördüğü toplum baskısı, yalnızlaşma, marjinalize edilme ve bu duruma bulunan çözümler olarak daha da kendi kabuğuna çekilme ya da bazı bedelleri ödeyerek tektipleşmeyi, toplumun belirlediği kalıplara girmeyi kabullenmeyi anlatıyor Roland Topor. Yazarın Polonya’dan Fransa’ya göçen bir ailenin çocuğu olduğu ve gençliğinin Nazi zulmünden kaçarak geçtiği göz önünde bulundurulduğunda karakterimizin ismi -Trelkovsky- bile manidar aslında (ki kitapta da buna gönderme var) ve bu tektipleşmeyi ırk dahil pek çok bağlamda ele almak da mümkün. Kitapta özellikle şöyle bir değiniliyormuş gibi görünen küçük ve zekice detaylar muhteşemdi; baskın fikrin gardiyanı konumundaki polis, karakterin gördüğü rüyalar, diş metaforu, mutfak, cinsel kimlik, tuvalet, hastalık ve çöpler en beğendiklerim oldu. Çok sevdiğim yönetmen Roman Polanski’nin meşhur Apartman Üçlemesi’nin sonuncusu olarak filme de
Trelkovsky sıradan alışkanlıkları, sıradan bir görünümü, sıradan arkadaşları ve sıradan bir hayatı olan, şehir yaşamına sıkışmış, kendi halinde bir memurdur. Yeni bir daire kiralamak için farklı tasarıma sahip, eski bir apartmana gelir ve tuvaleti bile olmayan eşyalı bir daireyi kiralar. Dairesel yapıda, tüm dairelerin avluya bakan bir penceresinin olduğu tuhaf, biraz da korkutucu bir yapıdır. Trelkovsky, kendinden önceki eski kiracının aynı dairede intihar girişiminde bulunduğunu ama ölmediğini ve hastanede yatmakta olduğunu öğrenir ve kendinden önceki kiracıya nezaket ziyaretinde bulunur. İşte bütün hikaye bu nezaket ziyaretinde başlar…
Başarılı bir toplum eleştirisi. Size kendi normlarında hareket etmeniz için baskı yapan, buna karşı koymanın tek yolu olarak özgürlükçülük adı altında tamamen çıkıntı, nobran bir yaşam tarzı alternatifi sunan, düşünceli ve kendi olmak isteyen insanlara hayatı zindan eden topluma bir eleştiri.
Toplumun istediği gibi bir birey olduğunuzda ise aslında kendi karakterinizi öldürüyorsunuz.
Kitabın son sayfasını okuyup, bitirdiğimde hala avluya bakan penceredeydim.
Kitapla kalın…
“İşte yine davranışlarını gerekçelendirmesi, açıklamalar yapması, yaşıyor olduğu için özür dilemesi gerekecekti.”
Trelkovsky, evinden atılmak üzereyken arkadaşının haber verdiği bir daireyi tutar. Ancak bu yeni yaşam alanı mükemmel olmaktan uzaktır. Mutfaktaki dökülen alçılar, tuvalet sorunu ve daha birçok pürüz vardır. Ama belki de en dikkat çekici olan, önceki kiracının intihar etmiş olmasıdır. Yine de Trelkovsky’nin fazla seçeneği yoktur ve böylece apartmandaki yeni kiracı olur.
Trelkovsky, sessiz, sakin ve iyi niyetli olduğunu düşünen biridir. Kimseyi bilerek rahatsız etmek istemez, kimseyi kırmaz. İnsanların onu sevmesine, onaylamasına büyük önem verir. Belki de bu, gerçekten sevilmekten çok, sorun çıkarmamak adına duyduğu bir ihtiyaçtır. Bu uğurda kendinden ödün vermesi gerekse bile…
Yeni apartmanında da iyi bir izlenim bırakmak ister. Hem komşuların onayını kazanmalı hem de dairesini riske atmamalıdır. Ancak bu çabası, evde düzenlenen küçük bir kutlama partisi nedeniyle sekteye uğrar. İlk izlenim pek de olumlu olmaz. Fakat Trelkovsky, bir daha böyle bir hata yapmamaya kararlıdır.
Önceki kiracı ölmüştür ama yaşanan olaylar ve Trelkovsky’nin kendi hayatından kaçış arayışı, bu ölümü onun zihninde sürekli diri tutar. Apartmanda yaşayanların da Trelkovsky’e bu konu hakkında yardımcı olduğu pek söylenemez.
Karakterin yaşadığı değişim şaşırtıcı, tedirgin edici ve dışarıdan bir göz için üzücüydü. Hikayenin gideceği noktayı tahmin edenler olabilir mi bilmiyorum, ama ben böyle bir yolculuk beklemiyordum. Kiracı, kendi benliğine sahip çıkma ile kendini kaybetme arasında gel gitler yaşayan Trelkovsky’nin korkusunu, endişesini çok iyi yansıtıyor.
Bu hikayeye birçok açıdan yaklaşılabilir. Benim için en dikkat çekici nokta, insanları memnun etme eğilimi, hatta bunun bir
Basit ve dertsiz bir kurguya girişi andırıyordu, henüz ilk cümleleri.
En fazla ne anlatabilir ki? Yabancı olduğu bir sokağa taşınan adam, nelerle karşılaşabilir ki? Taşındığı evde belki uyum sorunu yaşayabilirdi. Yine de ne gerek vardı ki yeni bir eve taşınan kiracıyı konu edinmeye?
Tüm bu sözleri söylüyorsanız ya henüz kitabı okumaya başlamadınız ya da hâlâ ilk birkaç sayfasını okuyorsunuz!
Dilerseniz abartıyor diyebilirsiniz. Sorun yok, en abartısız ve memnuniyet dolu okumalarımdan birisi ya Kiracı, alınmam için hiçbir sebep göremiyorum.
Zor şartlarda küçük bir ev bulan Trelkovsky, bir binanın en sakin ve uyumlu sakinlerinden biri olmaya adaydır. Ev sahibiyle arasında geçen muammalı görüşmeden sonra yeni evine yerleşir.
Kendinden önceki kiracının şaibeli durumunun da etkisiyle birlikte ruhsal sorunları baş gösterir, uyum problemi yaşamaya başlar. Ya da uyum sorunu yaşatılır. Çünkü bir insan ne kadar sorunsuzsa çevresindekiler bir o kadar sorunlu olmaya başlar.
İş arkadaşları, komşuları, ev sahibi gibi birçok etmen yüzünden psikolojisi alt üst olup iç muhasebesi zirve yapar. Paranoyaklaşır, halüsinasyonlar görür, bir önceki kiracıyla kurulan empati artar. Olaylar bitmez.
Güya bekar ve sakin bir hayatı vardır ama işin aslı öyle görünmüyor. Okurken psikolojik gerilimin uçlarında gezindiğimi, bir aralık o tuvalet camının görüntüsünü rüyalarıma taşıdığımı hatırlıyorum.
Yazarın aynı zamanda senaryolaştırdığı ve filminin de olduğu bu kitabı okurken bu denli gerildiysem filmde kim bilir neler hissederim. O yüzden uzun bir süre izlemeyi düşünmüyorum.
Yabancılaşmanın ve sosyal uyumun psikolojisini aktarırken alt metinde kimlik, ötekileştirme ve sosyal sınıflanmanın da izlerini keşfettiğim bu kitap okumazsa olmaz.
Abartısız bu senenin okuduğum en iyi kitaplarından
9/10
2023 18. kitabı
Roman, Trelkovsky evinden yeni kapı dışarı edilmesinden sonra yeni bir apartmana taşınmasıyla başlıyor. Taşınacağı evde de ondan önceki kiracı Simone camdan atlayarak intihar ettiğini öğrenince -ki kadın hala kiracı- hastaneye giderek kadının durumunu görüyor. Tek gözü dışında vücudu tamamen sargılı, konuşamaz durumda, bacağı askıda. Simone'u görmeye gittiğinde de Simone'un arkadaşı Stella da orda oluyor, ziyaretten sonra da birlikte takılıyorlar. Sonraki gün de Simone'un öldüğünü öğreniyorlar. Daha sonra da eve taşınıyor. İşte buradan sonra olaylar gelişiyor.
Stephen King'in The Shining kitabına da ilham kaynağı bu roman Trelkovsky'nin mi kendince paranoyaya kapıldığı yoksa gerçekten de apartman sakinlerinin ona bu durumları yaşattığını bilemediğimizden okuru da çıkmaza sokuyor. İlk önce sakin günlük durumlarından bahsetse de apartmanda olup biten "gizemler"i yine bize arada da söylüyor. Yazar genel bilgi mi vermiş yoksa Trelkovsky'nin kendi kafasında oluşturduğu gizemler mi bunlar?
Kitap 1964'te yazılmış, 1976'da da Roman Polanski tarafından "apartman üçlemesi"nin 3. filmi olarak filme uyarlanmış.
Ben şahsen ilk çok sakin diye biraz sıkılsam da gizemlerden ve apartman sakinlerinin yaptığı sesler ve davranışlarından sonra tek seferde oturup bitirdim. Finali için bir sürü olasılık oluşturuyorsunuz. Ve sonra da finalinde farklı bir şeyle karşılaşıyorsunuz. Ama illaki o oluşturduğunuz olasılıklardan biri çıkıyordur. Eğer gizem kitaplarına aşinaysanız. Güzel bir gizem gerilim romanıydı. Beğendim. Ters köşe eden filmleri ve kitapları seviyorum.
Mikro Toplum:Apartman
“Komşular tarafından tasviye edilmiş, yavaş yavaş yok olmuştu.”
Alıntının devamında kiracının çocukluğundan bir anıda ızdırap ve utanç hissettiği geçiyor. Toplum bizi şekillendirir, bizi biricik kılan özelliklerimizi belki de ızdırap ve utançla edindik. Kiracı absürt, huzursuz kurgusuyla toplumun birey üzerindeki etkilerini, öteki olmayı güzel irdeliyor. Mekanın kişiyi yansıtması ya da mekanın kişi üzerindeki dönüştürücü etkileri de unutulmamalı. Mikro toplum apartman kurgularını seviyorum. Görsellere bu konuyla ilgili sevdiğim iki kitabı daha ekledim, Babil ve Gökdelen. Roland Topor’ın illüstrasyonlarından sonra.
instagram.com/p/Chb3nEWqxFE/?...
Merak uyandırıcı, tuhaf ve akıcı kurgusuyla Kiracı okurların seveceği bir kitap diye düşünüyorum. Yönetmenliğini Roman Polanski’nin yaptığı filmi de var.
Babil 
Gökdelen 
Yasmina Reza 
J. G. Ballard
Babil Gökdelen Yasmina Reza J. G. BallardKiracı -Roland TaporEdebiyat ve Psikoloji
Her geçen gün daha da kalabalıklaşan insanlık beraber ve yanyana yaşama çabası içindedir. Beraber yaşayan bu kalabalık içinde insanlar birbirlerine daha yakın,daha anlayışlı ve daha iyi değiller maalesef, özellikle şehir hayatı insanı daha kaba yapıyor.anlayışsız kaba insanlar sürüsü dolu işte kitabımızın kahramanı terlekovsy kiraladığı yeni daire de bu anlayışsız suratsız komşuları ve ev sahibi ile sorunsuz yaşamaya çalışan terlekovsy daha önceki kiracı gibi psikolojisini bozuyor . intihar eden modern yaşamın sorunları ile baş edemeyen sürekli birbirine benzeyen karakterler yaratan bu kaos ortamı özellikle nazik ve kibar insanlar için değil aslında buradaki apartman dairesi bir işyeri de olabilir.sürekli eleştiren hep kusur arayan bir toplum da yaşıyoruz sürekli olarak bir ötekileştirme çabası var. Bu ortamı alt etme yöntemi onlara benzeyerek içindeki iyi insanı öldürerek oluyor maalesef kitap çok akıcı ve güzel bir kitap şiddetle tavsiye ederim. 
Kiracı Roland Topor
Kiracı Roland Topor
Roland Topor, illüstratör,ressam, şair, yazar, yönetmen, oyuncu, şarkı sözü yazarı olarak, yirminci yüzyıl Fransız sanatına yön vermiş bir isim.
Fernando Arrabal ve Alexandro Jodorowsky ile Panik Hareketi'nin kuruculuğunu yapmış.
Özgün adıyla "El Panico" ; korku, mizah ve eşzamanlılık ilkeleriyle, masallar, öyküler, tiyatro gösterileri ve sergiler ortaya koyan bir hareket.
Topor'un 1964 yılında yazdığı ilk romanı Kiracı. 1970 yılında Roman Polanski'nin Aparman Üçlemesi'nin son filmi olarak, Polanski tarafından sinemaya uyarlanmış.Filmde başrolleri Polanski ve Isabelle Adjani paylaşmış
El Panico hareketi hakkında bir şeyler okuyunca, Kiracı'yı daha iyi algıladığımı söylemeliyim.
Romanın ana karakteri Trelkovsky, arkadaşı Simon'un , Pyrénées Sokağı'ndaki boş daireden bahsettiği sırada, kapıya konulmak üzeredir.
Trelkovsky, kıt kanaat geçinen, nazik, namuslu, 30'lu yaşlarında genç bir adamdır.Yeni bir daireye taşınmak onun için neredeyse imkânsız olmasına karşın boş daireyi görmeye gider.
Mutfağı olmayan, iki karanlık odadan ibaret olan dairenin bir odasının tek penceresi yan binanın, tuvalet vasistasına açılırken, tavan çatlak içindedir, yerde tavandan düşen alçı parçaları bastıkça çıtırdar.
Kapıcı kadın, daha önce dairede oturan kadın kiracı Matmazel Choule'ün, kendisini pencereden attığını söyler.Kadın henüz ölmemiş, bir hastanede yatmaktadır.
Dairenin sahibi olan Mösyö Zy, dairenin tekrar kiralanabilmesinin Matmazel Choule'ün durumuna bağlı olduğunu söylerken, daireyi kiralama şartlarından bahsetmekten de geri durmaz.
Trelkovsky, evli olmamalıdır, zira çocuk sesine tahammülü yoktur apartman sakinlerinin, kadın arkadaş getirmek yasaktır, evcil hayvan beslemek yasaktır.
Her türlü gürültü kesinlikle yasaktır.
Trelkovsky, eski kiracıyı hastanede ziyaret edip,
“Trelkovsky yıkımını hedefleyen mekanizmanın varlığını keşfettiğinden bu yana, dönüşümü olabildiğince mükemmel hale getirmeye çalışmaktan acıyla karışık bir zevk alıyordu.”
.
Düşünüyorum da, acaba hangimiz bir toplumsal grubu dahil olmak için, ait hissetmek için özümüzden taviz vermedik. İçimizden geldiği gibi değil, onların bizden beklediği gibi davranmak bir süre sonra kendimizden uzaklaşmak, onlara yakın ama kendine yabancı bir ben ile kalakalmak… Sen kabul görmek için ne yapabilirsin? Sevdiğin yemeklerden vazgeçer misin? Ya alışkanlıklarından? Ya da kişiliğinden? Topor tüm bunlardan vazgeçen bir hikaye ya da geçerliliği hâlâ olan bir gerçek ile karşılaştırdı bizi.
.
1976 yılında Roman Polanski tarafından filme uyarlanan kitap sizi rahatsız ediyor. Ama hep söylenildiği gibi eğer bir kitap sizi rahatsız ediyorsa, düşündürüyorsa ve o güvenli alanınıza sızıyorsa gerçekten başarılır.
Romanın ana karakteri Trelkovsky, büyük zorluklarla bulduğu kiralık dairede deliliğin sınırlarında dolaşırken onun nezdinde siz de kendinizi sorguluyorsunuz. Onun gelgitleri, özünde hassas ve kibar biri olmasına rağmen ruhunun geçirdiği evrimler dalga dalga üzerinize geliyor. Üzerinde hissettiği baskı ile korkularını açığa çıkaran absürt olaylar silsilesi ve romanın sonunda yazarın okuyucuya yaptığı sürpriz ile mutlaka okunması gereken eserler arasında yer alıyor.
Tek solukta okunabilen uzun bir yürüyüş tadında. İnsanın sahip olabileceği tüm ruh hallerinden bir parça alıp karakterde işliyor adeta.
Yabancı, aylak adam, suç ve ceza, fikrimin ince gülü kitaplarındaki karakterin Trelkovsky adıyla vücut bulmuş hali biraz da. Bir sıyırmanın, çıldırmanın, karmaşanın hikayesi de diyebiliriz.
Trelkovsky kendi halinde sosyal kaygıları yüksek, takıntılı biri olarak kiralık bir eve yerleşir. Ev sahibi, komşular, kapıcı, iş arkadaşları, ilk kiracı, ilk kiracının arkadaşı karakterleri ve onların tutumu arasında sıkışır zorlu bir zihinsel kaosun içinde bulur kendini. Özellikle kiraladığı evin çevresinde oluşan bu karmaşa akıcı güzel bir anlatımla aktarılmış. Kitabın sonu da oldukça başarılı. Filmi yapılası bir kitap. Mutlaka okuyun. Keyifli okumalar.
Yazar Hakkında
Roland ToporYazar · 4 kitap
Roland Topor, Fransız oyun yazarı, ressam, şair, yönetmen ve film yapımcısı. Fransız sanat hayatının önde gelen isimlerinden olup, eserlerindeki sürreal yaklaşım ile dikkat çekmiştir
