Yazar:
Witold Gombrowicz
Çevirmen:
Aykut Derman
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
192
Basım Tarihi:
Nisan 1992
İlk Yayın Tarihi:
1965
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
Cosmos
ISBN:
Yok
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kitap dili ağır olarak nitelendirilebilir. Yoruyor sizi okurken. Bunda yazarın Bilinç Akımı tekniğini kullanmış olmasının payı büyük. Yani karakterin düşünceleri kelimelere yansıyor. Yazar gelişi güzel yazıyor, o an aklından ne geçiyorsa. Kitap özünde bir sözde polisiye. Ama içinde felsefe de var. Varoluşçu izler gördüm ben. Daha çok bir yeraltı edebiyatı olarak tanımlanabilir.
Adı gibi tüm dikkati kendinde toplayan, gizemli detayları, sürükleyen kurgusu ve çok enteresan anlatım tarzıyla sizi kendine bağlayan kitap: Kozmos.
Farklı hayatlardan kopup gelen iki gencin hayalleri için bir pansiyonda kalması ile başlayan hikaye en beklenmedik olaylarla süsleniyor. Süs dediğime bakmayın zira bazıları sizi gerçekten geriyor ve heyecana sürüklüyor. Karanlık bir odada bir şey arıyormuşsunuz gibi hissettiriyor. Ve emin olun bunu çok seviyorsunuz. Kapağından başlayan sevgi zamanla yazara yöneliyor. Şöyle bitireyim: çok ENTERESAN.
Polonya’nın Huzursuz ZihniEdebiyat
Puan vermedi
Gombrowicz’in edebiyatı, dış dünyayı anlatmaktan çok insan bilincinin karanlık işleyişini açığa çıkarma çabasıdır. Kosmos bu tavrın en yoğun örneklerinden biridir. Roman, yüzeyde küçük ve tuhaf olayların peşine düşer gibi görünür; fakat aslında anlatılan şey, insan zihninin rastlantılara katlanamayışı ve her şeyden bir anlam üretme zorunluluğudur.
Ortaya çıkan atmosfer bir gizem duygusu yaratır, ancak bu gizem dış dünyada değil, algının kendisinde kuruludur. Karakterler ipuçlarını çözmeye çalışan dedektifler gibi davranır, fakat adım adım kendi kurdukları anlam ağının içine hapsolurlar. Gombrowicz burada gerilimi olaydan değil, zihnin saplantılı düzen kurma isteğinden üretir.
Yazarın dili özellikle rahatsız edicidir: tekrarlar, yarım bırakılan düşünceler ve mantık zincirleri okuru da bu huzursuz bilincin içine çeker. Okur, metni takip etmez; metnin içinde düşünmeye zorlanır. Bu yüzden Kosmos akıcı bir hikâye sunmaz, bilinçle boğuşan bir okuma deneyimi sunar.
Kosmos, Gombrowicz’in edebiyattaki temel meselesini açıkça gösterir: İnsan, dünyayı anlamlandırmaya çalıştıkça kendi kurduğu düzenin tutsağı olur. Roman bittiğinde geriye çözülmüş bir gizem değil, anlam arayışının kendisine duyulan güvensizlik kalır.
Kosmos-Witold GombrowiczEdebiyat
Çok Garip bir Kitap , kapağı görünce okuduğumda beynimin yandığını , aynı yeri defalarca okuduğumu hatırladım :)) Kitap ta ayrıntılar ustaca işlenmiş ve özellikle dikkat ayrıntılara çekilmiş .
Kaos'tan düzen yaratma çabası
Witold Gombrowicz’in Kosmos romanı, edebiyatın sınırlarını zorlayan, gerçeklikle hayalin, düzenle kaosun iç içe geçtiği bir yapıttır. Yazar, gündelik hayatın sıradan nesnelerini—bir çubuk, bir kuş leşi, tavandaki izler—anlamsız gibi görünen ayrıntılarla örerek, karakterlerin zihninde bir “kozmos” yani düzen arayışına dönüştürür. Roman boyunca okur, küçük tesadüflerin nasıl büyük bir anlam takıntısına dönüştüğünü, insanın kaotik dünyada anlam üretme çabasının nasıl bir saplantıya evrilebildiğini görür. Kosmos, bir polisiye havasıyla ilerler; fakat aslında insan zihninin karmaşık labirentlerini, varoluşun anlamsızlığına karşı üretilen yapay düzenleri gösterir. Gombrowicz, mizah ile felsefeyi ustaca harmanlayarak, okuyucuya hem rahatsız edici hem de düşündürücü bir deneyim yaşatır.
Yaşam elbette çıplak başlıyor; içgüdülerimiz dışında hiç bir şey olmuyor üzerimizde. Sonra tanışıyoruz temasın kırılgan yapısı ile. Nesne ile temastan önce tensel temas ve davranışa verdiğimiz tepki ile tanışıyoruz. Doymak için kullandığımız ağzımızın tüm işlevini zaman içinde öğreniyoruz. Duyduğumuz seslere verilecek tepkimiz içgüdümüz eşliğinde kültürel ve coğrafik şartlarla şekilleniyor.
Ayrıntıların tehlikeli sularında dolanmanın insanı dehşet verici durumlara sürükleyebileceğini ve bilinçaltındaki şeytani düşüncelerin dışa vurulduklarında nasıl bir noktaya gelinebileceğini çok iyi anlatan bir eser.
Ne okudum, nasıl okudum, ne de güzel okudum dedim bu kitap için. Okuması zor kabul etmek gerek, çok fazla iç monolog dönüyor kitapta. Biraz da bilinç akışı var gibi ama merak uyandırması baştan sona kitabı okumaya teşvik ediyor.
Anlatıcımız Witold ailesindeki karmaşadan uzaklaşmak belki de sınava çalışmak için Zakopan'a giderken arkadaşı Fuks ile karşılaşır ve olaylarına onu da dahil eder. Asılmış bir serçe tüm hikayeyi başlatır. Buldukları ucuz pansiyonda olaylar devam eder.
Kitap sonunda bir sonuca bağlanmaz ama okuyucu kendince sonuç çıkarabilir tabii bütün detaylarıyla değil.
Kitabı sevdim. Zor ama güzeldi.
Puan vermedi·192 syf.·
2018 41. kitabı
Yaşam elbette çıplak başlıyor; içgüdülerimiz dışında hiç bir şey olmuyor üzerimizde. Sonra tanışıyoruz temasın kırılgan yapısı ile. Nesne ile temastan önce tensel temas ve davranışa verdiğimiz tepki ile tanışıyoruz. Doymak için kullandığımız ağzımızın tüm işlevini zaman içinde öğreniyoruz. Duyduğumuz seslere verilecek tepkimiz içgüdümüz eşliğinde kültürel ve coğrafik şartlarla şekilleniyor. Kısa zaman sonra da nesne ile olan ilişkimiz başlıyor. Bu ilişkiler silsilesini içsel dünyamıza katıyor ve karakterimizi oluşturuyoruz. Havada süzülen bir el masada karşımıza çıkınca davranış formlarının tümünü değerlendirmeye alıyoruz. Birçok eylemi yaparken nesnelerin bizde oluşturduğu tüm olasılıkları biliyor veya hesaplıyoruz.
“Aşırı gerçek diye bir şey vardır, öyle ki onun fazlalığı çekilmezdir. Onca nesneden sonra, hani sayamayacağım kadar çok, iğneler, kurbağalar, serçe, çubuk, araba falakası, kalem tüyü, kartonlar, vesaire, baca, mantar, çizikler, oluklar, eller topuzlar vb vb. kesekler, tel örgüler, yatak, taşlar, kürdan, tavuk, sivilceler, körfezler, adalar, iğne ve bunun gibi pek çok şey, boğazıma kadar şeylerin içinde batmışken...”
İşte bu noktada kendimizi ifade etme durumu ortaya çıkıyor; bu olasılıklar içinde hangisini yapmayı tercih ettiğimiz önem kazanıyor. Davranışlar bizi dış dünyaya bağlayan en önemli yolu ve ikinci önemli yolu ise kelimeler. Davranışlarımıza yansıyan seçimlerimiz kelimelerle ifade buluyor. Bu etkileşim bizi dış ile diğerleri ile var olmamızı ve kabul görmemizi sağlıyor.
Peki yapma olasılığı ile yapmış olmamız arasındaki fark nedir? Kuantum fiziğinin en sevdiğim noktasına geliyoruz. “Kedi”nin ölü olup olmadığını anlamanın tek yolu gözlem yapmaktır. Gözlem olmazsa gerçeklik kaybolur çünkü kelimeler varsa yalan vardır, çarpıtma vardır.
“Oh,
𝓚𝓸𝔃𝓶𝓸𝓼- -𝓦𝓲𝓽𝓸𝓵𝓭 𝓖𝓸𝓶𝓫𝓻𝓸𝔀𝓲𝓬z
İꪀᥴꫀꪶꫀꪑꫀ
Kitapta alışılmadık bir kurgu var. Olay örgüsü dağınık, daha çok okuyanı bir anlam arayışına sürüklüyor. “Ağaçta asılı bir serçe” bu işaretten anlam aramaya başlayan iki gencin serüvenine şahit oluyoruz. Anlatılmak istenen tema, rastlantılar arasında insan sürekli bir düzen ve anlam arar. Bu arayış ise kişiyi paronayaya ve belirsizliğe sürükler. Kitaptaki kahramanlarda işaretlerden yola çıkarak bunlara bir anlam arıyorlar ama o anlam güç değil yük veriyor. “Kozmos” evrenin kendisi değil; bizim kafamızda kurmaya çalıştığımız, ama kurulamayan düzenin kendisi. Nesneler üzerinde ilerleyen kitap bu olayların, nesnelerin dışında kişisel deneyimlediğim bazı durumları anımsattı. Gerçeklerle yüzleşince yaşadığımız hayal kırıklıkları da olsa onu nasıl sindirebileceğimiz kendi elimizde. Yaşadığımız bu zamanda birilerine güven duyabilmenin çok değerli olduğunu düşünüyorum. İnsanlar yüzeysel ilişkiler kuruyor, çıkar ve menfaatler ön planda tutuluyor. Maalesef güven varoluşsal bir ihtiyaç haline gelmiş durumda. Bazen de kabul etmek zor olsa da kafamızda kurduğumuz şeyler, içimizde hissettiğimiz rahatsızlık hissi sonradan acı şekilde karşımıza çıkıyor. Bazen hiç bir şey tesadüf değildir diyebiliyoruz. Bu da insana güç katmıyor. Ama tecrübe katıyor diyebiliriz. Yazar ne anlatmak istediğini de kitabın son bölümünde belirtmiş. Sabrederek sonuna gelmişseniz bazı ipuçlarını yakalıyorsunuz. Kitabı @dogadakitapokumakulübü olarak Ağustos ayı etkinliğimizde okuduk. Güzel bir sohbet ile sonlandırdık.
Kitaplarla ve sevgiyle kalınız
Yazar Hakkında
Witold GombrowiczYazar · 10 kitap
1904’te, Varşova’nın iki yüz kilometre güneyindeki Maloszyce kasabasında doğdu. O sıralarda Polonya’nın büyük bir bölümü Rusya işgali altında olsa da Gombrowicz, refah içinde mutlu bir çocukluk geçirdi. Ailesi 1911’de Varşova’ya taşındı ve Gombrowicz, ilk öğretimini Varşova’da Katolik eğitim veren bir okulda tamamladı. Varşova Üniversitesi’nde hukuk okudu. Eğitim amacıyla gittiği halde vaktini daha çok yazar kahvelerinde geçirdiği Paris’te bir yıl yaşadıktan sonra Varşova’ya dönüp adliye memurluğuna başladı. Bir süre sonra bu işten sıkıldı, hele bir de Radom Mahkemesi’ndeki üst düzey görev talebi reddedilince hukuk kariyerini bırakıp kendisini tümüyle edebiyata verdi. Daha sonra hepsini yakacağı romanlarını yazmaya başladı. İlk eseri 1933’te -bundan birkaç ay sonra vefat edecek olan- babasının da desteğiyle yayımlanan Bir Ergenlik Çağı Günlüğü [Pamiętnik z Okresu Dojrzewania] oldu. Bu seçki, dönemin eleştirmenleri tarafından görmezden gelindi, görenlerse pek ciddiye almadı. 1937’de Ferdydurke yayımladı. Bir yıl sonra ilk oyunu yayımlandı. Yaşadığı ekonomik sıkıntılar nedeniyle takma isimlerle gazetelerde polisiye hikâyeler tefrika etti. Jerzy Giedroyc’un tavsiyesine uyarak Arjantin’e muhabir olarak gitti. Gombrowicz’in Arjantin’e ulaşmasından bir hafta sonra Almanlar Polonya’yı işgal etti ve İkinci Dünya Savaşı resmen başladı. Gombrowicz’in Arjantin’deki ilk yılları yoksulluk içinde fakat yeni arkadaşlarından oluşan kalabalık bir topluluk içinde geçti. Onların da teşviki ve yardımıyla Ferdydurke’yi İspanyolcaya çevirmeye başladı. 1947’de Ferdydurke, İspanyolca yayımlandı. Kosmos, Pornografi, Atlantik Ötesi gibi yeni romanlarının ve Ferdydurke çevirisinin etkisiyle Gombrowicz, birkaç yıl sonra hak ettiği değeri görmeye başlasa da ülkesinde hâlâ yasaklıydı. Neyse ki 1960’ların başında Polonya’da yaşanan kültürel değişimle birlikte kitapları yeniden yayımlandı ve her biri büyük ilgi görmeye başladı. Gombrowicz 1963’te Avrupa’ya döndü. 1968’de Nobel’e aday gösterildi; fakat ödülü tek oyla kaçırdı. 24 Temmuz 1969’da Venedik’te, solunum yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti.
