Yazar:
Witold Gombrowicz
Çevirmen:
Neşe Taluy Yüce
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
192
Basım Tarihi:
2017
İlk Yayın Tarihi:
1965
Yayınevi:
Everest Yayınları
Orijinal Adı:
Cosmos
ISBN:
9786051851372
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Ne okudum, nasıl okudum, ne de güzel okudum dedim bu kitap için. Okuması zor kabul etmek gerek, çok fazla iç monolog dönüyor kitapta. Biraz da bilinç akışı var gibi ama merak uyandırması baştan sona kitabı okumaya teşvik ediyor.
Anlatıcımız Witold ailesindeki karmaşadan uzaklaşmak belki de sınava çalışmak için Zakopan'a giderken arkadaşı Fuks ile karşılaşır ve olaylarına onu da dahil eder. Asılmış bir serçe tüm hikayeyi başlatır. Buldukları ucuz pansiyonda olaylar devam eder.
Kitap sonunda bir sonuca bağlanmaz ama okuyucu kendince sonuç çıkarabilir tabii bütün detaylarıyla değil.
Kitabı sevdim. Zor ama güzeldi.
Puan vermedi·192 syf.·
2018 41. kitabı
Yaşam elbette çıplak başlıyor; içgüdülerimiz dışında hiç bir şey olmuyor üzerimizde. Sonra tanışıyoruz temasın kırılgan yapısı ile. Nesne ile temastan önce tensel temas ve davranışa verdiğimiz tepki ile tanışıyoruz. Doymak için kullandığımız ağzımızın tüm işlevini zaman içinde öğreniyoruz. Duyduğumuz seslere verilecek tepkimiz içgüdümüz eşliğinde kültürel ve coğrafik şartlarla şekilleniyor. Kısa zaman sonra da nesne ile olan ilişkimiz başlıyor. Bu ilişkiler silsilesini içsel dünyamıza katıyor ve karakterimizi oluşturuyoruz. Havada süzülen bir el masada karşımıza çıkınca davranış formlarının tümünü değerlendirmeye alıyoruz. Birçok eylemi yaparken nesnelerin bizde oluşturduğu tüm olasılıkları biliyor veya hesaplıyoruz.
“Aşırı gerçek diye bir şey vardır, öyle ki onun fazlalığı çekilmezdir. Onca nesneden sonra, hani sayamayacağım kadar çok, iğneler, kurbağalar, serçe, çubuk, araba falakası, kalem tüyü, kartonlar, vesaire, baca, mantar, çizikler, oluklar, eller topuzlar vb vb. kesekler, tel örgüler, yatak, taşlar, kürdan, tavuk, sivilceler, körfezler, adalar, iğne ve bunun gibi pek çok şey, boğazıma kadar şeylerin içinde batmışken...”
İşte bu noktada kendimizi ifade etme durumu ortaya çıkıyor; bu olasılıklar içinde hangisini yapmayı tercih ettiğimiz önem kazanıyor. Davranışlar bizi dış dünyaya bağlayan en önemli yolu ve ikinci önemli yolu ise kelimeler. Davranışlarımıza yansıyan seçimlerimiz kelimelerle ifade buluyor. Bu etkileşim bizi dış ile diğerleri ile var olmamızı ve kabul görmemizi sağlıyor.
Peki yapma olasılığı ile yapmış olmamız arasındaki fark nedir? Kuantum fiziğinin en sevdiğim noktasına geliyoruz. “Kedi”nin ölü olup olmadığını anlamanın tek yolu gözlem yapmaktır. Gözlem olmazsa gerçeklik kaybolur çünkü kelimeler varsa yalan vardır, çarpıtma vardır.
“Oh,
𝓚𝓸𝔃𝓶𝓸𝓼- -𝓦𝓲𝓽𝓸𝓵𝓭 𝓖𝓸𝓶𝓫𝓻𝓸𝔀𝓲𝓬z
İꪀᥴꫀꪶꫀꪑꫀ
Kitapta alışılmadık bir kurgu var. Olay örgüsü dağınık, daha çok okuyanı bir anlam arayışına sürüklüyor. “Ağaçta asılı bir serçe” bu işaretten anlam aramaya başlayan iki gencin serüvenine şahit oluyoruz. Anlatılmak istenen tema, rastlantılar arasında insan sürekli bir düzen ve anlam arar. Bu arayış ise kişiyi paronayaya ve belirsizliğe sürükler. Kitaptaki kahramanlarda işaretlerden yola çıkarak bunlara bir anlam arıyorlar ama o anlam güç değil yük veriyor. “Kozmos” evrenin kendisi değil; bizim kafamızda kurmaya çalıştığımız, ama kurulamayan düzenin kendisi. Nesneler üzerinde ilerleyen kitap bu olayların, nesnelerin dışında kişisel deneyimlediğim bazı durumları anımsattı. Gerçeklerle yüzleşince yaşadığımız hayal kırıklıkları da olsa onu nasıl sindirebileceğimiz kendi elimizde. Yaşadığımız bu zamanda birilerine güven duyabilmenin çok değerli olduğunu düşünüyorum. İnsanlar yüzeysel ilişkiler kuruyor, çıkar ve menfaatler ön planda tutuluyor. Maalesef güven varoluşsal bir ihtiyaç haline gelmiş durumda. Bazen de kabul etmek zor olsa da kafamızda kurduğumuz şeyler, içimizde hissettiğimiz rahatsızlık hissi sonradan acı şekilde karşımıza çıkıyor. Bazen hiç bir şey tesadüf değildir diyebiliyoruz. Bu da insana güç katmıyor. Ama tecrübe katıyor diyebiliriz. Yazar ne anlatmak istediğini de kitabın son bölümünde belirtmiş. Sabrederek sonuna gelmişseniz bazı ipuçlarını yakalıyorsunuz. Kitabı @dogadakitapokumakulübü olarak Ağustos ayı etkinliğimizde okuduk. Güzel bir sohbet ile sonlandırdık.
Kitaplarla ve sevgiyle kalınız
Sorun yasadığı ailesinden kacan Witold' un anlatımı ile başlayıp biten kitap oldukca farklı bir usluba sahip.
Kapıyı açan kadın, tavandakı iz, konusan kadının dudakları, ellerin mikro hareketi vb gibi anlatıcının maruz kaldığı sıradan olayların mikroskopik boyuttaki detayları ve bunlara takılı kalan hatta aralarında kurduğu bağ ve bu bağı güçlendirecek başka mikro olaylar ve imler bulmasıyla ilerliyor kitap.
Ilginc bir okuma idi.
kitap yarım bırakmak huyum değil ama buna daha fazla katlanamayacağım. Çok ağır ve sıkıcı çevirmeden mi yazardan mı bilemedim ilerlemiyor artık boğmaya başladı bir şey olacak diye bekledim ama yok ne yazık ki yarısında bırakmak zorunda kaldım.
Bu romanda sıradan olayların arasına gizlenmiş anlam arayışını zekice bir kurguyla anlatıyor.
İki genç adamın bir pansiyonda tesadüfen buldukları “işaretler” üzerinden şekillenen hikâye, yavaş yavaş bir takıntıya ve kaotik bir çözümleme sürecine dönüşüyor. Anlamlandırma çabasıyla gerçeklik arasındaki çizgi giderek silikleşiyor…
Yazarın ironik dili, absürt atmosferi ve insan zihninin sınırsız sorgulama eğilimi kitabı hem düşündürücü hem de tuhaf bir şekilde sürükleyici kılıyor. Kozmos, okuru zihinsel bir bulmacanın içine sokuyor.
Kozmos aykırılıklardan biçimlenmiş bir eser olarak ortaya çıkar. Burada her şey kendi tezadından izler taşır ( içi birbiriyle alakasız mikro olayların kaosuyla kaplanmış tutarlı olay örgüsü içi saçmalıklarla kaplanmış mantıklı konuşma), iki temel sorunsal motif ( epistemolojik ve psikolojik) birbirine nüfuz eder ve karışır. Dahası, eser iki parçaya ayrılır: kompozisyon merkezinde beklenmedik biçimde yeni olay örgüsü düzeni ve yeni anlamlar sistemi doğar.
Bu kitabı okumaya çalışmak hayatımın en sinir bozucu deneyimiydi sanırım. Yazar sayfaları anlamsız sözcükler ve saplantılarıyla doldurmak yerine sayfalara doğrudan kussaymış eminim ki daha anlamlı bir eser ortaya çıkarmış. Hayatımda daha kötü hiçbir şey okumadım. Belki de kendisini tebrik etmek gerek.
1965’te yayımlanan Kozmos, Witold Gombrowicz’in vasiyet niteliğindeki son romanı, ayrıca en ciddi ve çok yönlü olanıdır.
Kozmos, Witold Gombrowicz kaleminden, Everest Yayınlarından basımı yapılan, 192 sayfadan ibaret eser.
Tesadüfen karşılaşan iki gencin, hayatlarındaki sorunlardan bir nebze uzaklaşıp kafa dinlemek niyetiyle bir pansiyona yerleşmelerinin ardından karşılaştıkları gariplikleri irdelemeleri ile yaşananları konu alıyor. Birisi saplantılı, diğeri de onun oyununa katılmaktan başka çaresi kalmayan mecburi arkadaşların, kitap boyunca semboller, kelimeler ve eylemler sürekli tekrarlanıyor. okura da bu sele kapılıp gitmekten başka çare bırakmıyor.
Belirli bir nesne üzerine yoğunlaştığınız zaman, zihninizin dağılmasına yol açarsınız; bu tek nesne, geriye kalanları maskeler, gözümüzü haritada tek bir noktaya diktiğimizde, öteki noktaları artık görmez oluruz.
Hiç kimse doğmakta olan anın karmaşıklığını aktaramaz, kaostan doğmuş olarak bir daha onunla Hiç karşılaşmamak neye benzer, biz sadece bakarız, bakışlarımızdan düzen ve biçim doğar.
- Yıllar erir ay olur, aylar gün, günler saat, dakika, saniye, saniyeler de uçup gider. Yakalayamazsınız, uçup giderler. Neyim ben? Bir saniyeler yığını, uçup gitmiş. Sonuç : Hiç. Hiç.
Karpat Dağları civarında bir tatil yöresinde rastlantı eseri karşılaşan, günlük hayattan uzakta, huzur dolu bir tatil geçirmek isteyen iki genç, aile işletmesi bir pansiyonda oda tutar. Gelgelelim daha yol üstünde tuhaf ve ürkütücü bir hadiseye tanık olurlar. Dinlenmek bir yana gün geçtikçe pansiyonu işleten ailenin bireylerinin garip davranışları, psikolojik sorunları içine çekilen gençler, yaşadıklarına bir anlam vermeye çalışırken, kendilerini varoluşsal ve riskli bir sorgulamanın içinde bulurlar. Kozmos, klasik kara-film motifleri
Sanırım kitabımızı anlayabilmek bir çok konuda oldukça fazla bilgi sahibi olmayı gerektiriyor. Zira sürekli ögeler toplanıp dağıldığı için eseri öykü olarak adlandırmak zor. Söylevler birden belirsiz, dolambaçlı, tereddüt izlerine rastlanan ve aykırılıktan bağımsız olmayan, aykırılıklardan biçimlenmiş bir hal alıyor. Bazen polisiye olmayan tersyüz edilmiş grotesk bir roman, bazende çarpıklaştırılmış, erotik duyguların iç içe geçtiği bir aşk romanı olduğunu düşündürüyor. Polisiye romanına özgü olay örgüsü bir sonuca varmadığı gibi, bu olay örgüsüne yerleştirilen aşk romanı modeli de gerçekleşmiyor....
Garip ifadelerle dolu, ama yine de anlaşılabilirlik sınırında dengeyi sağlayan, çocukça olduğu kadar epey gizemli, cinselliğin ve psikolojik sorunların güdümünde ki metni umarım sizler idrak edebilirsiniz. Benim için akıcı ama anlaşılmaz bir okumaydı. Keyifli okumalar dilerim....
Yazar Hakkında
Witold GombrowiczYazar · 10 kitap
1904’te, Varşova’nın iki yüz kilometre güneyindeki Maloszyce kasabasında doğdu. O sıralarda Polonya’nın büyük bir bölümü Rusya işgali altında olsa da Gombrowicz, refah içinde mutlu bir çocukluk geçirdi. Ailesi 1911’de Varşova’ya taşındı ve Gombrowicz, ilk öğretimini Varşova’da Katolik eğitim veren bir okulda tamamladı. Varşova Üniversitesi’nde hukuk okudu. Eğitim amacıyla gittiği halde vaktini daha çok yazar kahvelerinde geçirdiği Paris’te bir yıl yaşadıktan sonra Varşova’ya dönüp adliye memurluğuna başladı. Bir süre sonra bu işten sıkıldı, hele bir de Radom Mahkemesi’ndeki üst düzey görev talebi reddedilince hukuk kariyerini bırakıp kendisini tümüyle edebiyata verdi. Daha sonra hepsini yakacağı romanlarını yazmaya başladı. İlk eseri 1933’te -bundan birkaç ay sonra vefat edecek olan- babasının da desteğiyle yayımlanan Bir Ergenlik Çağı Günlüğü [Pamiętnik z Okresu Dojrzewania] oldu. Bu seçki, dönemin eleştirmenleri tarafından görmezden gelindi, görenlerse pek ciddiye almadı. 1937’de Ferdydurke yayımladı. Bir yıl sonra ilk oyunu yayımlandı. Yaşadığı ekonomik sıkıntılar nedeniyle takma isimlerle gazetelerde polisiye hikâyeler tefrika etti. Jerzy Giedroyc’un tavsiyesine uyarak Arjantin’e muhabir olarak gitti. Gombrowicz’in Arjantin’e ulaşmasından bir hafta sonra Almanlar Polonya’yı işgal etti ve İkinci Dünya Savaşı resmen başladı. Gombrowicz’in Arjantin’deki ilk yılları yoksulluk içinde fakat yeni arkadaşlarından oluşan kalabalık bir topluluk içinde geçti. Onların da teşviki ve yardımıyla Ferdydurke’yi İspanyolcaya çevirmeye başladı. 1947’de Ferdydurke, İspanyolca yayımlandı. Kosmos, Pornografi, Atlantik Ötesi gibi yeni romanlarının ve Ferdydurke çevirisinin etkisiyle Gombrowicz, birkaç yıl sonra hak ettiği değeri görmeye başlasa da ülkesinde hâlâ yasaklıydı. Neyse ki 1960’ların başında Polonya’da yaşanan kültürel değişimle birlikte kitapları yeniden yayımlandı ve her biri büyük ilgi görmeye başladı. Gombrowicz 1963’te Avrupa’ya döndü. 1968’de Nobel’e aday gösterildi; fakat ödülü tek oyla kaçırdı. 24 Temmuz 1969’da Venedik’te, solunum yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti.
