Yazar:
Philip Roth
Çevirmen:
Şeyda Öztürk
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Bir internet sitesinden deneme olarak yaptığım alışverişte öylesine sepete eklediğim kitap. Yazar ve kitap hakkında hiçbir bilgim yoktu.
Kahramanımız Marcus ailelerin ideal olarak nitelendirdiği bir çocuk. Derslerinde başarılı, çalışkan. Babasının kasap dükkanında ona yardım ediyor. Gelgelelim babasının paranoyaları onu çileden çıkarıyor. Babası başka haylaz (babasına göre) çocuklarla kıyaslayıp oğlunun da bu tarz davranışlar içinde olduğuna emin olup onu çevresinden ve özellikle kendisinden korumayı fena halde takıntı haline getirmiştir. Fakat buradaki sorun Marcus'un öyle bir çocuk olmaması. Yaşıtları gibi bir ergenlik yaşamıyor, istediklerini biliyor ve ona göre adımlar atıyor. Marcus çözümü ailesinin yanından taşınıp başka bir okula transferini istemekte buluyor.
Dikkatimi çeken şey bir yerden sonra babanın kaygıları Marcus'un da kaygılarının olması. "Korku acaba bulaşıcı bir şey mi?" diye sordurdu bana. Marcus artık bütün hareketlerini ve adımlarını tedirginlikle atıyor çünkü okuldan atılırsa Kore savaşına gidecek ve savaşta ölecek. Kitabı okurken histerik, sinir krizleri eşliğinde öfkeler beklerken, rutine bindirilmiş ve sıkışmış/sıkıştırılmış öfke görmek hoşuma gitti. Kitabın güzel işlendiğini düşünüyorum. Dönemin siyasi ortamının karakterler üzerinde nasıl izler bıraktığını görüyoruz.
peter pan ve gölgesi
Her gün birkaç sayfasını yaşadığım eserlerden biri. Üzerine düşündüğümde yanlış tarafta durduğumuz fark ettim. Öfke, dur duraksız bir öfkeyi ele alan bir hikaye değil. Yeryüzünün bütün hikayelerine tanık olan zamanın binde birlik hissesine denk gelinen an. Kurgu baskıcı bir babanın hışmından başka bir şehre taşınan genç bir öğrenci üzerinden ilerler. İlk sayfalarda gencin çoktan ölmüş olduğunu hikayenin onun gözleri önünden geçen yaşam şeridinden bir kesit olduğunu öğreniyoruz. Tatlı bir anı olarak, annem de ben uyuduktan sonra okumuş ve belleğime ölümsüz bir şekilde kazınan jest ve mimikleriyle kısa bir değerlendirme sundu bana. :) yukarıda bahsettiğim gibi gencin buhran krizlerini değil de toplumun öfke kıskacının boyutlarını, bu yenilmez araçla ne işler başardığını anlatır. Her şey Marcus'un şapele gitmeyi reddetmesiyle başlar ve seçimlerinin diğerlerini aşan bir çizgide olmasıyla. Kız arkadaşının psikolojik sorunlarından tutun da sürekli oda değiştirmesi, kendi topluluğundan olmayan insanlarla arkadaşlık kurmak istememesi. Size hikayeyi tamamiyle anlatacak değilim üstelik benim anlattıklarıma bakıp "arkadaş bunların hiçbiri yok kitapta sen nerden uydurdun?" diyebilirsiniz. Okulda hikaye inceleme dersi sonrası arkasından 'hocanın aklından gecen yazarın aklına bile gelmemiştir eminim" dediğimiz çok olurdu :) demek istediğim benimki izlenim sadece. Berger'in şu söylemiyle bir nebze açıklık getirebilirim belki: "Bir resmi kendisi kılan, nesneleri nasıl bir arada tuttuğu , ya da tutamadığıdır. Okullar bunun "kompozisyon" dedikleri şeyle ilgili olduğunu söylerler.
Onların verdiği akademik anlamda, kompozisyon ölüm katılığından başka bir şey değildir! Hayır, her şeyi bir arada tutan boşluktur - her farklı örnekte kendine özgü bir tarzda." Ben de kendi
Akıcı bir kitap, bir yandan anne babanın çocukları için uygun gördükleri tercihlerden kaçmaya çalışan, bir yandan da kendi tercihleriyle kendi sonunu hazırlayan genç bir erkeğin hikayesi. Ailesinden kaçmakta haklı fakat bazı şeyleri sonunu bile bile yapıyor olması birçoğumuzun yaptığı bazı şeylere benzer:)
Okumadan önce düşündüğüm ile okuduktan sonra düşünemediğim bir içerik ile karşılaşınca :) beklediğimi tabii ki bulmuş olmadım. Gerçi çok önemli değil de neyi arayıp neyi bulmadığım ..
Özetle
Bir tek öfkenin getirdiği cesareti ve cesaretinin getirdiği zeka verimliğini sevdim .
Kalan kısım ise çok ilgi çekici gelmedi.
Keyif almadım ben ama sizlere
Keyifli okumalar.
spoiler olablilir...
öyle tesadüfen açıp, eşimin sınavdan çıkmasını beklerken bitirdiğim bir kitap oldu.
belli bir yere kadar günlük okurmuş gibi okudum hatta. 1951 yılında bir üniversitede dekan öğrenciyi yanına çağırıp hayırdır bir derdin mi var, yurt odanı değiştirmişsin, kim üzdü seni falan diyor. üstelik bana "efendim" deme "dekan" de diyerek. enteresan ilgi alaka. ben şu halimde dekanın yanına kendi isteğimle gitmeyi düşünsem ooo, kaldı ki o beni fark edip de derdimi soracak..
neyse kısacık kitap, akıcı da, ergenlikten çıkmaya çalışan bir öğrencinin hayatının sarpa sarmasını anlatıyor, tavsiye olunur.
Philip Roth’un birçok romanının sahnesi olan Newark’ta başlıyor hikaye. Kasap Messner’in oğlu Marcus Messner romanın kahramanı ve hikayeyi ondan dinliyoruz.
Marcus derslerinde çok başarılı, çalışkan, lise münazara takımının başkanı ve herkesin istediği gibi bir evlattır. Üniversite için evinin yakınındaki bir okulu tercih eder ve ilk yılını sınıf birincisi olarak tamamlar. Babasının gereksiz evhamları sonucu davranışlarının kısıtlandığını hisseder ve evden uzaklaşmak için ikinci sınıfta orta batıda bir üniversiteye geçiş yapar. Onun için tek hedef vardır okulunu birinci olarak bitirip avukat olmak ve devam eden, onbinlerce amerikan gencinin ölümüne sebep olan Kore savaşına en az tehlikeye atılacağı haberleşme biriminde katılmaktır. Fakat seküler bir eğitim vermesi beklenen üniversite bağnaz hristiyan gelenekleri ile yönetilmektedir ve Marcus kısa sürede yaptığı hatanın farkına varır. İlgi duyduğu, psikolojik sorunları olan Olivia, ani kararları ve gençlik öfkesi kendisinin de hemen farkına vardığı hatalar yapmasına sebep olur. Yahudi olan ailesinden dini konuda baskı görmeyen ve herhangi bir inanca sahip olmayan Marcus fakülte dekanıyla çatışır. Dini ibadetlerinin hristiyan olmayan öğrencilere bile zorunlu ders olarak yaptırıldığı şapel ziyaretlerini eleştirir.
Dekanın haksız eleştirileri sonunda savunmaya geçer; bu durum Marcus’un öfkesini tırmandırır ve fevri davranışlarda bulunur. Mantıklı ve haklı davranışlarının sorgulanmasına ve çevresiyle uyumsuz bir öğrenci gibi gösterilmek istenmesine karşı çıkar. Diğer öğrenciler gibi fikirlerini gizleyip yönetime şirin görünmek yerine doğru bildiklerini savunur.
Ve verdiği yanlış bir karar ve sonrasında yaptığı küçük hatalar Marcus için geri dönülmez bir yolun başlangıcı olur.
Romanın başı sayılabilecek bir yerde aslında
=Spoiler içerebilir=
Novella bile kabul edilebilecek 140 sayfalık bu kısa roman bir solukta okundu ve bitti.
Yazar, romanın geçtiği dönem olarak Amerika'nın Kore'de girdiği temeli ideolojik ve hala kimin kazandığı meçhul olan bir savaşı anlatırken ön planda Amerika içinde yaşayan Yahudi bir gencin ergenlikten yetişkinliğe geçerken yaşadığı korkularını, ailesi ile olan çatışmalarını, savaşa gidip ölmemek için o günlerin gerek şartı olan okulda başarıyı yaşamak için verdiği gayreti anlatırken aslında Amerikan toplumunun bir eleştirisini de yapmış. Amerikan ideolojisinin o dönemdeki korkulu rüyası Komünizm'den korumak için gelenekleri olan bir taşra üniversitesinin öğrenciler üzerinde uyguladığı geleneksel ve dini baskıların çocuklarda yarattığı negatif etkiyle patlama yaratması aslında tüm toplum üzerinde oluşması muhtemel bir isyanın mesajını vermiş.
Romanın yukarıda anlatamaya çalıştığım arka planının önünde hikayenin kahramanı Marcus'un ebeveynleri olan ilişkisinin ve özellikle babanın, evladının yaşadığı korkuların özellikle gençliğe geçiş dönüşümünü yaşadığı o riskli dönemde kendisi üzerinde oluşturduğu olumsuzluk da çok çarpıcı biçimde verilmiş. Öyle ki bence romanın kırılma noktası ya da mesajın asıl verildiği cümle, "Ben babam olmuştum" itirafını yaptığı noktaydı.
Romanı inceleyen bir diğer okurun dediği gibi, korkuların bulaşıcı olması, babasının yaşadığı korkuların Marcus'a geçmesi, dolayısıyla toplumun yaşadığı korkuların yani komünizm korkusunun her kesime hatta ülkenin tamamına yayılacağı ana temasını; yan temayı da da savaş korkusu ve savaşa gidip ölme tedirginliğinin insan ruhunda yarattığı fırtınalar olarak gördüm diyebilirim.
Romandan bana kalanlar bunlar. Okuma etkinliği yapıp üzerinde uzun uzun konuşulabilecek bir roman olarak seçilebilir diye
Öfke (Indignation, 2008)
Philip Roth (1933-2018, 85y )
Çeviri: Şeyda Öztürk
Philip Roth 1933 Newark New Jersey doğumlu. Yahudi cemaatine mensup bir bölgede yetişiyor. İngiliz Edebiyatı yüksek lisansı yapıyor. Birçok kitabı ve ödülü var. 2018’de 85 yaşında ölüyor.
Bu kitap yazar 75 yaşındayken yayınlanmış..
Kitap ‘morfin etkisinde’ ve ‘etkiden kurtuluş’ şeklinde bir kurguyla ve son olarak da okunulanlara dair gerçek hayatta meydana gelmiş değişimi belirten kısa bir tarihi nottan oluşuyor..
Kısaca özetlemek gerekirse..
..görgü kuralları arasında boğulan insan ruhu..
..ezilen arzu..
..belleğin tutsak edebilme gücü..
..düzenin genç insanları hoyratça kullanması..
işleniyor kitapta..
..insanın en alelade, en önemsiz ve hatta gülünç seçimleri… korkunç ve anlaşılmaz biçimde oransız sonuçlara yol açabilir..
Ana karakterimiz Marcus Messner‘ın hayatının bir kısmına ortak oluyoruz. Koşer kasap bir babanın oğlu. 1950 yılında Robert Treat Üniversitesi’ne kaydını yaptırmasıyla başlıyor. Kore Savaşı’nın patlak verdiği bu yıl Marcus için aslında bir evden kaçış yılı. Babasının kısıtlamalarına ve tavırlarına daha fazla dayanamayan Marcus kendini küçük bir üniversitede buluyor. Ama şans yüzüne orada da pek gülmüyor. Yahudi olan ve okulun Hristiyan inanışına göre her hafta verdiği vaazlara katılma zorunluluğu, üstüne oda arkadaşlarıyla anlaşamaması,düzen delisi bir dekan Marcus’u iyice çileden çıkartacak duruma getiriyor. Üstelik aşık olduğu kız (Olivia Hutton) hakkında bilmedikleri, bildikleri, sonu… Vaazlara katılma zorunluluğu ve kendisinin Tanrı’ya inanmaması da bu zorlama ayinlerden kaçmak için her fırsatı değerlendirip başına daha çok iş açmasına neden oluyor. Benim için kitapta en iyi yer dekanla olan tartışmasıydı. Kitap duyguyu o kadar güzel geçiriyor ki siz de öfkeleniyor, duygularınızı kontrol edemiyorsunuz.
1951 yılında vaazlar yüzünde başı belaya giren Marcus okuldan atılır ve aynı yıl çıkan yüksek öğrenim görmeyen 18-20 yaş arası erkeklerin askere alınmasıyla Kore’ye gider.
Aslında günlük hayatta bizim de üst üste gelen sorunlarımızın bir yansıması bu kitap. Baskılarla başa çıkma yollarımızı görebiliyoruz. Konunun işlenişi ve olayın savaşı eleştirir bir şekilde bitmesi kitabı daha da özel kılıyor. Basit bir kurgu mu? Belki, evet. Fakat konunun işlenişi o kadar farklı ki içine çekiyor.
Tavsiye edilir.Philip Roth'un kitabını elime aldığımda güzel bir hikaye okuyacağımı biliyordum. Gerçekten çok iyi bir yazar. İlk defa kitaplarından birini okuyacak biri bu kitabından sonra diğerlerinide okuyacaktır.
-Öfke-
Hikayeyi okumaya başladığımızda kahramanımız Marcus'un yaşadıklarının ne kadar da bize benzediğine şahit oluyoruz. Bir çoğumuz baba/anne'mizden sürekli dışarıda serserilik yapmayalım, kötü arkadaşlar edinmeyelim diye uyarılar almışızdır. Marcus'ta aynı durumu yaşıyor babası sürekli uyarılarıyla Marcus'u bunaltıyor. Yahudi olmaları hasebiyle zaten baskıcı bir din ve aile yapısına sahiptir. Üniversite çağına geldiğinde, başka bir şehirde üniversite okumaya gider. Ailesinden uzak bir yerde okumak istemektedir. Oradada sürekli babasından baskı görür ve bu baskılar zamanla aykırı davranışlar yapmasına sebebiyet verir. Cinsel maceralar yaşar, tahammül seviyesini aşan arkadaşlarıyla sorunlar yaşar. Bu durumları okurken aslında ne kadarda bizlere benzediğini görürüz.
Okumaya değer bir kitap.
Philip Roth'un kitabını elime aldığımda güzel bir hikaye okuyacağımı biliyordum. Gerçekten çok iyi bir yazar. İlk defa kitaplarından birini okuyacak biri bu kitabından sonra diğerlerinide okuyacaktır.
-Öfke-
Hikayeyi okumaya başladığımızda kahramanımız Marcus'un yaşadıklarının ne kadar da bize benzediğine şahit oluyoruz. Bir çoğumuz baba/anne'mizden sürekli dışarıda serserilik yapmayalım, kötü arkadaşlar edinmeyelim diye uyarılar almışızdır. Marcus'ta aynı durumu yaşıyor babası sürekli uyarılarıyla Marcus'u bunaltıyor. Yahudi olmaları hasebiyle zaten baskıcı bir din ve aile yapısına sahiptir. Üniversite çağına geldiğinde, başka bir şehirde üniversite okumaya gider. Ailesinden uzak bir yerde okumak istemektedir. Oradada sürekli babasından baskı görür ve bu baskılar zamanla aykırı davranışlar yapmasına sebebiyet verir. Cinsel maceralar yaşar, tahammül seviyesini aşan arkadaşlarıyla sorunlar yaşar. Bu durumları okurken aslında ne kadarda bizlere benzediğini görürüz.
Okumaya değer bir kitap.Yazar Hakkında
Philip RothYazar · 23 kitap
19 Mart 1933'te New Jersey'in Newark kentinde doğdu. Bucknell Üniversitesi'ni bitirdikten sonra Chicago Üniversitesi'nde yüksek lisans öğrenimi gördü. Ardından Chicago'da İngiliz edebiyatı, Iowa ve Princeton üniversitelerinde yaratıcı yazarlık dersleri verdi. 1959'da, altı öyküsünü bir araya getirdiği ilk kitabı Goodbye Columbus yayımlandı (Kucak Dolusu, Çev.: Ülkü Tamer, Sander Yayınları, 1971). ABD'li Yahudilerin yaşamını son derece kişisel, keskin ve ironik bir dille tasvir ettiği bu kitapla Roth, 1960'ta Ulusal Kitap Ödülü'nü aldı. Ardından iki roman yazdı: 1962 tarihli Letting Go (Libby, Çev.: Seçkin Selvi, Sander Yayınları, 1973) ve 1967'de yayıımlanan When She Was Good. Şöhret ise 1969'da, ABD'nin nezih edebiyat çevrelerini karıştıran Portnoy's Complaint (Portnoy'un Feryadı, Çev.: Özden Arıkan, Ayrıntı Yayınları, 1999) ile geldi. Bilinç akışı tekniğinde eşsiz bir monolog olarak nitelenen bu eser, çağdaş, Amerikan edebiyatının en komik, en unutulmaz karakterlerinden birini yaratıyordu. 1972'de Ernest Lehman tarafından aynı adla sinemaya uyarlayan Portnoy'dan sonraki kitaplarında Roth, hep değişik anlatım teknikleri denedi, her seferinde değişik konulara el attı, ama ana temalarından ya da "takıntıları"ndan hiç uzaklaşmadı: Yahudi olmak, erkek olmak, bir ananın oğlu olmak, aydın olmak; ve bütün bunlardan doğan her türlü marazilikle uğraşmaya devam etti.
