Yazar:
Vassilis Vassilikos
Çevirmen:
Aydın Emeç
Tahmini Okuma Süresi:
10 sa. 34 dk.
Sayfa Sayısı:
373
Basım Tarihi:
1985
İlk Yayın Tarihi:
1969
Yayınevi:
Can Yayınları
ISBN:
Yok
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Yunanistanda 1967 yılında faşist albaylar cuntası tıpkı bizdeki 12 mart ve 12 eylül gibi askeri bir darbe yapmışlardı.Bu darbe ile demokrasiye ara verilip diktacı enosis eoka gibi faşist yapılanmalarla yunan halkına kıbrısa türk kesimine saldırmışlardı. Ben filmini seyretmiştim yanılmıyorsam costa Gavras çevirmişti.. Ortalığı savaş alanına çeviren bu faşist cuntayı yıkan yunan halkı devrimciler ve öğrenci gençlik olmuştur. Yaklaşık 200 e yakın öğrencisini şehid vere okul duvarları tanklarla yıkılan politeknik üniversitesini , şanlı 17 kasım direnişini de saygıyla anıyorum. Tıpkı ülkemizdeki gibi faşist ırkçı sivil milisler devrimcilere demokratlara saldırdılar. Ama şu bir gerçektir ki faşistler , darbeciler, tarihin kanalizasyonların da yok olup giderken direnenler hep onurla insanlığın gerçek örneği olarak bilinçerimizde mücadelemizde yaşıyorlar
Bir "Derin Devlet" öyküsüEdebiyat
Bize benzer şekilde, darbelerle ve faşist yönetimlerle bir kuşağını kaybetmiş komşumuz Yunanistan’dan, gerçek bir suikastın öyküsü “Ölümsüz”. Vassilis kendi devletinin öldürdüğü Z’nin cinayetini ve izleyen soruşturma sürecini adım adım aktarırken, derin devletin kodamanlarının nasıl hep garibanların kafalarına basarak yükseldiklerini de çarpıcı şekilde gösteriyor. Okuduğunuzda eminim ki sizler de benim gibi Bahriye Üçok’tan Uğur Mumcu’ya, Hrant Dink’ten Ahmet Taner Kışlalı’ya, bir çok aydınımızın katli ile inanılmaz sayıda benzerlik bulacak; bu cesur isimlerle ideolojik platformda karşı karşıya gelmekten korkan aciz ve adilerin kimler olduğunu, ne kadar alçalabildiklerini, “devlet memurluğu” sıfatının ve devletin imkanlarının arkasına nasıl saklanabildiklerini ve iş zora girince nasıl da garibanları ateşe attıklarını belki şaşırmadan, ama iğrenerek okuyacaksınız.
Vassilis Vassilikos’un hikayesini aktardığı Z, gerçek adı ile Grigoris Lambrakis, ünlü bir doktor, bir Profesör, madalya sahibi bir atlet ve ılımlı bir siyasetçi. 51 yıllık ömrüne birçok başarı sığdıran Lambrakis’in belki de tek suçu, 2. Dünya Savaşı sonrası iyice rayından çıkan ülkesinde ezilen geniş yoksul kesimin sesi olmak istemesi.
Vassilis’in anlattığı dönemi biraz daha iyi hayal edebilmek için komşumuzun kanlı 1900lü yıllarını kısaca hatırlamakta yarar var: 2. Dünya Savaşı’nın önemli bir kısmında Alman işgali altında kalan bir ülke Yunanistan. Üstelik Yunan Kralı anne tarafından Alman -annesi Hanover prensesi Frederica- ve bu nedenle kral savaş boyunca Alman işgalini aslında “memnuniyetle” karşılıyor ve üstü kapalı himaye ettiği Nazi’ler ile savaş boyunca ülkesindeki komünistleri avlıyor. Kralın bu çabası kendisine faydalı olmuyor belki -zira Almanya savaşı kaybediyor-, ancak ektiği nefret
Faili meçhul yoktur, faili devlet vardır! Bu sloganı duymuş olabilirsiniz, işte bu slogan bu kitabın özetidir. Yunanistan'daki faşist darbe sonrası kral yeniden tahta oturtulur, aşırı sağ hükümettedir. Ülke ikinci Dünya Savaşı'nda işgale uğradığı Almanların bu kez "turist" olarak işgaline uğramaktadır. Ülkede yoksulluk ve cahillik çok yaygındır. Bu ortamda eski milli sporcu ve ünlü doktor Z. Siyaset sahnesine çıkar. Kominist değildir fakat cahil sağ için kendinden olmayan herkes kominist olduğundan kominist ve Bulgar olarak yaftalanır. Amacı ülkeye biraz olsun hizmet edebilmektir. Barışçıl bir toplantı için Selanik'e gelecektir fakat Selanik'te onu istemeyen, ona suikast hazırlığında olan Ordu, emniyet, faşist örgüt ortaklığında bir grup vardır. Olaylar kontrollü bir şekilde gelişir, Z. (Zi şeklinde okunuyor ve kitapta yazana göre Yunancada "ölümsüz" anlamına geliyor aynı zamanda) başına sert bir darbe alır, planlayıcı aynı zamanda yüksek mevkiler olunca polis, jandarma seyirci kalır. Daha sonra asıl plan da devreye sokulur ve trafik kazası süsü verilen suikast sonucu Z. Hayatını kaybeder. Peki suçu kimdir? Suikastı yapan kişi mi, çete mi, devletin üst makamları mı, devlet mi? Cevval bir sorgu yargıcı ve gazeteci ile bir kaç vicdan sahibi vatandaş ile yargı süreci tepeye kadar ulaşır.
Yazarın anlatımında bir gazeteci havası var, okumayı defalarca bırakmak zorunda kaldım sinirden. Bu kadar da olmaz diyemiyorsun çünkü bizim memleketimiz de aynı durumda. Kitap yazıldıktan çok sonra Sivas katliamı gerçekleşti, çok benziyor kitapta anlatılanlara.
“Yunanistan'da Albaylar Cuntasından önce Karamanlis'in başbakanlığı dö neminde ılımlı bir solcu olan milletvekili Lambrakis'in öldürülmesi olayı…”
İnsan hakları, özgürlük, adalet v.b…Sahip olamadığımız ne varsa…
Edebi yönü zayıf. Dönemi atmosferini anlamak için okunabilir.
Bizim hiç yabancısı olmadığımız bir hikaye.
Günümüzün ve aynı zamanda içinden geçtiğimiz sürecin ruhuna uygun bir kitap. Her ne kadar olaylar Yunanistan'da geçiyor olsa da çok tanıdık ve çok aşina olduğumuz mevzular, cinayetler, yapılanmalar...
Devlet denilen yapılanmayı anlamak adına son derece başarılı ve okunulması gereken bir eser.
Birilerinin iktidarı, saltanatı devam etsin diye devletin içerisindeki kirli odakların, derin güçlerin nasıl da hukuk dışına çıktığını, çetelerle iş tuttuğunu, siyasi cinayetlere varan vahşice tutumlar içerisinde bulunduklarını gözler önüne seriyor Vasili Vasilikos.
Kısacası devletin görünmeyen çirkin yüzüyle yüzleştiriyor okuyucuyu Vasilikos....
2. Dünya savaşı sırasında annesi Alman olan kralı Konstantin’in memnuniyetle işbirliği yaptığı Nazi işgalinde uzun süre kalan Yunanistan da bu işgal ülkede yalnız yahudilere değil komunizm’e karşı da kullanılmıştı.
Ölümsüz Kraliyet devam ederken Atina’ya göre daha az gelişmiş, liman işçilerinin, cahil kesimin ve sağcıların yoğun olduğu Selanik’te devlet tarafından organize edilen bir cinayetin öyküsü “Ölümsüz”
Kitabı okurken aynı bölgedeki, Ege’nin iki yanındaki iki ülkenin kafa yapısının, cehaletinin, devleti yönetenlerinin ne kadar benzer olduğunu görüyoruz.
Olaylar birer birer gözünüzün önüne geliyor, 12 Eylül öncesi cinayetler, Maraş ve Çorum katliamları, Madımak otelinin önünde toplanıp oteli yakan güruh ve arkasındakilerden şehit cenazesine katılan muhalefet liderinin linç edilmek istenmesine kadar…
Kitap, siyasi bir cinayetin planlanma, uygulama ve örtbas edilmeye teşebbüs aşamalarını anlatıyor. Olaylar ve ülkeler arasındaki fark ise oradaki adli tabipler, savcılar ile genç bir Sorgu Yargıcının bir de gazetecinin mesleklerinin gereğini yerine getirecek şekilde çalışmaları.
Okurken, ülkedeki kadın cinayetlerinin, Gülistan Doku’nun, Nadira Kadirova’nın, -Rabia Naz’ın, Leyla’cığın ve Narinciğin cinayetlerini de öyle görüyorum-siyasiler ve kamu görevlileri tarafından nasıl örtbas edildiğini bile düşündüm doğrusu. Yunanistan son anda AB trenine atlayarak nispeten daha iyi duruma gelmeyi başardı günümüzde o nedenle kitabı kendi yakın tarihinde olup biten yozlaşma ve kamu görevlilerinin işgüzarlıkları, görevi kötüye kullanmaları nasıl olmuş diye okuyabilirler. Bizim okumamız daha farklı biz hâlâ daha çok üzülerek okuyoruz bu tip kitapları.
“Z” aslında komünist olmayan, halkın yoksulluğuna isyan eden ve sevilen bir milletvekili. İyi bir doktor, atlet,
Buram buram Maras ve Madımak kokan gerçek bir hikaye ....Edebiyat
Yunanistan'da 59 yıl önce yaşanmış ve bize çok tanıdık gelecek gerçek bir olayı konu alan bir kitap .
Yönetimini sözde "demokrasi" olarak tanımlayan bir devletin, farklı ideolojik düşünceleri "ideolojik küf" olarak görüp ; halkını din ve milliyetçilik fasfataları ile galeyana getirip solcuların ve aydınların üzerine salıyor (çok tanidik manzaralar degil mi?).
Demek ki coğrafya değişse de sağcıların devlet tarafından kullanılması din,milliyet adı altında fasizanlikları, katliam yapmaları, kan dökmeleri,insanlığa verdikleri zarar değişmiyor.
Devletin tüm organlarının nasıl ele geçirildiği, olayların hükumetin desteği ile nasıl katliama dönüştüğü, yüksek kamu görevlerinde bulunanların çürümüşlüğü, iktidar-ordu-yargı ilişkileri konuları beni şaşırtmadı nedense ,hatta sanki bunlara bire bir şahit olmuşum gibi bir hissiyata kapılmadım değil.
Faşizm ve her türden baskıya ve gericiliğe dayalı rejimler, cehaletten beslendiginin örneklerinden sadece bir tanesidir kitapta geçen olay.
Umarım bir gün bu gibi olaylardan herkes gereken dersi alır ve dünya üzerinden faşizm silinir gider.
#1001kitap~~~Edebiyat
~~~ÇokçaTanıdıkManzaralar~~~
Vasili Vasilikos, Yunanistan'da ve Avrupa'da yüz binler satan, Costa-Gavras tarafından Z adıyla beyazperdeye aktarılıp pek çok uluslararası ödüle de layık görülen unutulmaz eser Ölümsüz, fakat ben henüz izlemedim :-(((
"Ölümsüz!"
"Yaşıyor!"
"Başka kana hayır!"
"Yaşıyor! Yaşıyor! Z! Z!"
Cenaze töreninde, insanlar "Z!" (zei) yani "Yaşıyor!" veya "Lambrakis Yaşıyor!" sloganları atmışlardır, atılan sloganlar, göz göre göre, biline biline yapılan 1suikast ki okurken çok da şaşırmamayacağımız hatta nekadar tanıdık durumlar diyeceğimiz 1suikast ve ardında yaşananlar, oluşum durumu ve sadece halkın tuttuğu 1inin nasıl bile bile hiç umursamadan ölüme sürüklenişinin hikâyesidir Ölümsüz. Hikâyesi oldukça tanıdık gelecek ""Z"", aradan geçen yarım yüzyıla rağmen güncelliğini hiç kaybetmeyen 1kitaptır, satır aralarında verilen bazı olaylarla da Yunanistan ın da bizim de yaşadığımız 1çok haber niteliğindeki olaylara hakim olduğunu göreceğiz, """1i kızını mı öldürmüş yine yoksa, sana dokunmayan yılan bin yaşasın gibi."""
Belgesel niteliğinde gibi olan """Ölümsüz Z""" 5ana bölümden oluşmaktadır, ilk bölüm suikastın olduğu, 2.bölüm oluşum anı ve cenaze, 3.bölüm görgü tanığı, baskı altindaki sorgu hakimleri, olay anında yaşananlar, anlatılanlar ama medyaya yansıyanlar!!! ve nereyi tutsa elin kirlendiği olaylar, 4.bölüm savunmalar adı altında saptırılan olaylar, 5. bölüm olayın 1yıl sonunda her zamanki gibi olayın alkollü araç kullanma sonucu meydana gelen "trafik kazası" olduğu görüşünü destekleyen sanıkların ifadelerinin alınması, ve ülkelerin gerçekleriyle bağlantıları çok yerinde tespitlerdi bence, kaç paraya ifadeni değiştirirsin olayından Yangos un başına gelenleri biliyorsun daha ağır ceza yersin ve rüşvete kadar çokça bilindik durumlar..
60'lı
faşizmin dini, coğrafyası, dili yokRoman
Şuradan başlayalım, roman yüzde yüz gerçek bir hikayeden aktarılıyor. Ünlü yönetmen Costa Gavras tarafından beyazperdeye de aktarılmış. Şu sözlerle başlıyor film.
" Gerçek olaylarla, sağ ya da ölü olsun gerçek kişilerle benzerlikler rastlantısal değildir. Her şey kasitlidir."
Yunanistan'daki solcu milletvekili Grigoris Lambrakis'in altmışlı yıllarda milliyetçi duygular sömürülerek , emniyet, ordu, bürokrasi ve yerel makamlar elbirliği ile katledilmesini anlatıyor roman. Bu cinayet yine aynı güçler tarafından örtbas edilmeye de çalışılıyor. Ama...
Bir sorgu yargıcı tüm planları bozuyor, cinayet her türlü baskıya, tehdide karşı aydınlatıliyor.
Bu romanı okurken yakın zamanda meydana gelen Madımak katliamini hatırlıyoruz. Olayın planlanlanmasi, sonrasında sanatçılarin suçlu çıkarılması neredeyse birebir örtüşüyor. Yine hayatını benzer bir şekilde kaybeden, yine barış sevdalısı, beyaz güvercin Hrant Dink'i hatırlattı. O da benzer bir şekilde, aynı güçler tarafından, milliyetçilik kisvesi altında, Ege'nin bu yakasında öldürülmüştü. Onun da cenaze töreni, tıpkı Lambrakis gibi barış yürüyüşüne dönüşmüştü.
Faşizmin dini, imanı, dili, toprağı yok. Her yerde aynı şeyden besleniyor. Emperyalist güçleri arkasına alıp, vatanseverlere, barış savaşçılarına acımasızca saldırıyorlar.
Ve...
Bu kitabı okurken bana eşlik eden sevgili
Lina,
Hem kitaptan hem de beraber okumaktan büyük keyif aldım. Çok çok çok teşekkür ederim. Minnettarım...
Bir güzel inceleme de buraya bırakayım..
Lina,
Hem kitaptan hem de beraber okumaktan büyük keyif aldım. Çok çok çok teşekkür ederim. Minnettarım...
Bir güzel inceleme de buraya bırakayım..Ege·367 syf.·
8/10
2018 24. kitabı
Ege’nin iki yakası asla bir araya gelememiştir. Tarihsel birliktelik bir yana ortak bir coğrafyada yaşadığımız gerçeğini asla kabul edemedi iki millette. Oysa çok benzer insanlarız dilimiz inanç sistemlerimiz farklı olsa bile. Ortak bir kültürel mirasın üzerinde oturuyoruz. Biz oradayız onlar burada aslında. Birlikte olmayı bir türlü başaramasak da demografik yapımız aynı. Siyasi çalkantılarımız, toplumsal yargılarımız, öfkemiz, sevincimiz, yendiğimiz içtiğimiz aynı. Politika bile aynı şekilde yapılıyor ve yaşanıyor her iki ülkede de. Takım tutar gibi parti tutuyor, komünist düzeni öcü gibi görüyor, komünist manifestoya inanları da terörist ve ya anarşist olarak nitelendiriyoruz. Vatan, millet Sakarya söylemi üç aşağı beş yukarı aynı. Aynı dokuyu pek çok romanda okumak mümkün aslında film de oyunda ve kahvede. Taverna kültüründe aynı açmazlar yaşanıyor meyhaneler aynı.
Bütün bunlar elbette görülüyor da görmezden geliniyor. Türkler Mars’tan Yunanlılar Venüs’ten sanki. Roman bu minvalde bir siyasi çalkantı dönemini anlatıyor. Üstelik gerçek bir öykü. Kurgu da kullanılan isimler ve yerler biraz değiştirilip yazılmış bir roman. Öykü bir dönemde geçtiği için o döneme ait tüm unsurları bulmak mümkün bu kitapta. Ama en çok siyasi ve kirli oyunları oluyorsunuz. Süreçleri okuyorsunuz. Ve kelimelerin bir olayı anlatmak için nasıl manipüle edildiğini görüyorsunuz. Bakış açısının insan çıkarları için nasıl değiştiğini, gücü elinde bulunduranların bu erki devam ettirme isteklerini ve tüm enstrumanları bu yolda nasıl kullandığını hayret ve şaşkınlıkla okuyorsunuz. Aslında çok şaşılacak bir durum olmadığını biliyorsunuz. Bu tür olaylar her zaman tarihin her döneminde yaşandı ve yaşanmaya devam edecek. Şaşılacak bir şey yok elbette ama iki yakası bir araya gelememiş iki deniz kıyısı
Reklam
Yazar Hakkında
Vassilis VassilikosYazar · 4 kitap
Vassilis Vassilikos 1934 yılında Yunanistan'ın Kavala kentinde doğdu. Çocukluğu ve ilk gençliği Selanik'te geçti. İlk kitabı Jason'un Öyküsü 1953 yılında yayımlandı. Bunu, 1956'da çıkan Barışın Kurbanları ile üç ayrı öykünün anlatıldığı Üçlü (1961) izledi. Üçlü ile Vassilikos Yunanistan'ın en büyük roman ödülü olan 12'ler Ödülü'nü kazanan en genç yazar oldu. 1964'te Amerika Mitolojisi. 1966'da röportajlarından oluşan Duvarların Dışında 1967'de de Ölümsüz (Z) adlı ünlü romanını yayımladı.
