Franz Kafka'nın Dönüşüm kitabı sanki bu kitaptan uyarlanmış duygusu uyandırdı. Yok sayılan bir insanın yok olması veya hiç olmaması, görmek lazım insanları değer vermek lazım çünkü herkes görünmek değer görmek ister
Sayfaca az ama damakta bıraktı tat bakımından çok yükü bir kitap
PaltoNikolay Gogol · Can Yayınları · 202546,3bin okunma
"Hepimiz Gogol'un Paltosundan çıktık" sözünü duymuşuzdur. Dostoyevski aslında 'hepimiz' sözüyle Rus edebiyatından bahsediyor. Haklı mı? Tartışılır.
Biraz Gogol'u tanıyalım:
Nikolay Gogol Rus edebiyatının öncü isimlerinden biri kendileri. Genellikle ölü canlar kitabıyla tanınıyor ben Palto 'yla tanımış oldum. Ölü Canlar 'ın konusunu kendisine Aleksandr Puşkin önermiş.
Yani çokça tanınmasında Puşkin'in de bir miktar payı var gibi görünüyor.
Uzınca bir süre dinsel-ruhsal bunalım geçiriyor. Bunun sonucunda da ölüyor. Söylentilere göre kendisi şizofren değil manik depresif psikoz hastasıymış. Bu hastalık sonucunda kendisinin diri diri gömüleceğini düşünüyor ve en çok korktuğu şeyin bu olduğunu söylüyordu bu yüzden hiç uyumaz yatağı ona mezar gibi geldiği için kısa aralıklarla koltuğunda kestirirmiş. Yıllar sonra mezarı açıldığında(ne için açıldığını anlayamadım) cesedinin normal bir pozisyonda olmadığı ve tabutun içinin çivilerle çizildiği görülmüş. (Belki de adamı diri diri gömdüler)
Bana çok ilginç geldiği için yazmak istedim.
Şimdi gelelim Rus edebiyatına yön veren öyküye :Paltospoiler vardır dikkat
Bu öyküyle birlikte Nikolay Gogol dönemin hükümetine, siyasilerine ve toplum yapısına ağır eleştirilerde bulunduğu için Çarlık Rusya'sı tarafından eleştirilere maruz kalmış.
"Çünkü bizde her şeyden önce unvan belirtmek gerekir." (s.10)
Çok yalın ve sade bir dille yazılmış herkesin okuyup anlayacağı türden.
Ana karakterimiz Akaki Akakiyeviç alt tabakadan zor şartlarda geçinen işini çok severek yapan bir memurdur. (Rus yazarların neden yazdıkları karakterler hep yoksul oluyor?)
Gogol'da henüz yazar olmadan önce Petersburg'da zor şartlarda yaşayan bir memur olarak çalışmış. Belki de bu öykü biraz da ondan bir şeyler barındırıyor.
Akakiyeviç'i sürekli 'üst tabakadan' olan insanlar
Bir insanın bütün hayatı bir palto gibi küçük bir şey üzerine kurulabilir mi?
Gogol bu soruyu acı bir şekilde cevaplar:
Evet. Çünkü toplum bazı insanlara bundan daha büyük bir hayat alanı, daha büyük bir hayal ya da umut tanımaz.
Palto bu hikâyede yalnızca bir kıyafet değil; saygınlığı, toplum tarafından görülme arzusunu, insan yerine konulma ihtiyacını temsil etmiş.
Akakiy yeni paltosunu giydiğinde birden herkes onu fark etmeye başlar. Görülür, duyulur, davet edilir.
Çünkü toplum çoğu zaman insanın kendisini değil, onun statüsünü görür.
Palto çalındığında ise yalnızca bir eşya kaybolmaz. Aslında Akakiy’nin toplumsal varlığı da çalınır. Ama asıl trajedi paltonun çalınması değil. Asıl trajedi, Akakiy’nin hayatında palto dışında hiçbir şey olmamasıdır.
İnsan hayalleri, tutkuları olmadan nasıl yaşar?..
Bu yüzden bu hikâye bir hırsızlık hikâyesinden çok "bir umut cinayetidir."
Bunun da ötesinde Gogol eserde adeta bir denklem kurmuş.
Kahramanın vaftiz töreninde isminin neredeyse rastgele verilmesi, daha doğduğu anda bile varlığının ciddiye alınmamasını ima etmiş.
Ve yaşadığı trajedinin sahnesi St. Petersburg! Soğuk, yalnız, karanlık; yoksulluk ve yoksunluk içinde insanın varlığını silikleştiren bir şehir.
Çalıştığı kurumda ise insanlar neredeyse birer makine dişlisi gibi... Empati yoksunu, statüye göre insanı gören ya da görmezden gelen, ikiyüzlü bir düzen.
Ve elbette bir de “önemli kişi” kibri var.
Gücün insanı büyütmediği, yalnızca kibrini büyüttüğü o tanıdık yüz.
Akakiy “Bırakın beni… Neden beni incitiyorsunuz?” diye bir kere sesini duyurur ve hikâyenin sonunda ise sanki Gogol ona şöyle demek ister:
HAYATTA ADALET YOKSA, EDEBİYAT HAYALETLER YARATIR.
Tavsiyemle keyifli okumalar dilerim... ️
Palto
Tam klasik bir rus edebiyatı kitabı diyecekken son sayfalarda birden fantastik bir hale dönüşüyor.
Bir palto almak bütün ekonomisini çökerten alt sınıf bir memurun dramatik bir hikayesiyken memurun ölmesiyle işler değişiyor.
Yatırım tavsiyesidir.
Kısa süreli başka bir dünyaya gittim geldim.. aman aman bir etkisi olmasa da birkaç saat boşluğun var ve en iyi şekilde değerlendirmek isteyenler için tavsiye edilebilir.. :)