Puan
7.610 üzerinden
Edward Bernays, Freud'un yeğeni. Freud'un çalışmalarına farklı bir bakış açısı getirerek, psikanaliz ve bilinçdışının manipüle edilebilmesi gibi kavramları 'iş dünyasına' taşıdı. Nitekim 1920'li yıllara kadar ihtiyaç odaklı üretim ve tüketim dengesi varken, bunu toplumları manipüle ederek 'tüketim toplumuna' dönüştüren insan. Kitap da haliyle yukarıda bahsettiğim temel noktaları işliyor. Kitap okunabilir fakat alternatif olarak Bernays ve toplum manipülasyonunu çok güzel işleyen 'Century of Self' isimli dört saatlik belgesel de izlenebilir.
Propaganda nedır=?Neden yapılır? Hangı hedefler ıcın yapılır? Kıtlelerı kontrol etmek ıcın en etkılı yol olan propagandanın neden sonuc ılıskısınde nerden cıktıgı ve nelere yol actıgı (olumlu/olumsuz) en ınce ayrıntılarıyla anlatıldıgı guzel bır eser. Poltikacilarin ve universite akademisyenlerinin kullandigi propagandayi yakindan tanimak hangi yollar icin kullandigini bilmek icin arastiranlar mutlaka okusun...
Propaganda bir sanattır ve bu sanatı doğru icra eden kimseler; kitleleri kontrol eden onları farklı fikir ve tutumlara sevk eden geleceğin iktidar sahipleri olacaktır.
Propaganda… Çoğu insan bu kelimeyi duyduğunda aklına yalanlar, manipülasyonlar ve karanlık siyasi oyunlar gelir. Ama gerçekten bir soru var: Ya propaganda sandığımızdan çok daha derin bir şeyse? Ya sadece insanları kandırmak için değil, modern toplumun çalışabilmesi için gerekli bir mekanizmaysa? Edward Bernays tam olarak bunu savunur. Ona göre propaganda, modern dünyanın görünmeyen işletim sistemidir. Ve belki de en rahatsız edici fikir şu: Biz düşündüğümüz kadar özgür değiliz.
Bernays’e göre toplum, aslında perde arkasındaki küçük ama etkili bir grup tarafından yönlendirilir. O buna “görünmez hükümet” der. İlk bakışta bu fikir abartılı gelebilir. Ama günlük hayatını düşün: Ne yiyeceğine, ne giyeceğine, hangi markayı seçeceğine ya da hangi siyasi görüşe yakın hissedeceğine karar verirken gerçekten tüm seçenekleri analiz ediyor musun? Yoksa sana sunulan seçenekler arasından mı seçim yapıyorsun? İşte Bernays’in iddiası tam olarak burada devreye girer: Sen seçim yaparsın, ama seçenekleri sen belirlemezsin.
Bu noktada işin psikolojik boyutu ortaya çıkar. Bernays, insanların rasyonel varlıklar olmadığını savunur. Ona göre çoğu kararımız bilinçli düşünceden değil, bilinçaltındaki arzular ve dürtülerden doğar. Bu fikir, Sigmund Freud’un psikanaliz teorilerine dayanır. Yani bir ürünü satın alırken aslında “Bu iyi mi?” diye sormayız; “Bu bana ne hissettiriyor?” diye sorarız. Bir araba sadece bir ulaşım aracı değildir; güçtür, statüdür, özgürlüktür. Bir ürünün değeri, onun fiziksel özelliklerinden çok, yüklenen anlamla ilgilidir. Propaganda da tam olarak bu noktada çalışır: Ürünleri değil, anlamları satar.
Aslında propaganda yeni bir şey değildir. İnsanlık tarihi boyunca var olmuştur. Antik çağlarda hatipler insanları sözleriyle etkilerdi, dinler ve ideolojiler kitleleri
Kitabın yazarının ismi kitabı gölgede bırakıyor desem abartmış olmam. Bernays ''halkla ilişkilerin babası'' olarak çoğu kişi tarafından az çok tanınır. Ancak kitabın kitleleri nasıl yönlendirileceği ile ilgili yazılan en önemli eserlerden birisi olduğunu ve günümüzde bile referans alınabilecek fikirler barındırdığını algılamak önemlidir. Kitap içerisinde bernays'ın uyguladığı bazı örnekler de bulunmaktadır. Örneğin, kadınların sigara içmesini sosyal olarak kabul edilebilir hale getirmek için düzenlediği “Özgürlük Meşalesi” kampanyası, toplumsal normları nasıl değiştirdiğinin çarpıcı bir örneğidir. Bu kampanya, propaganda tekniklerinin toplumsal cinsiyet algılarını nasıl dönüştürebileceğine dair de önemli bir vaka sunar. (Ancak Bernays'ın sigara şirketi ile yaptığı anlaşma bahsedilmez :). zaman geçtikçe bazı şeyler geçmişinden daha fazla tezahür eder. Görünmeyenler görünenlerden daha fazla önemlidir.