Yazar:
Anonim
Çevirmen:
Bilge Umar
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 57 dk.
Sayfa Sayısı:
175
Basım Tarihi:
Mart 2005
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
ISBN:
9789750809248
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·175 syf.·
2020 102. kitabı
Sözlü destanlar denince aklımıza farklı coğrafyalara ait pek çok örnek gelir. Bunlardan bazıları bize oldukça tanıdık gelmekle birlikte pek çoğunu bilmiyoruz. (Bu biraz da kişisel bir ilgi meselesi tabi. Çok duyduğumuz, okul kitaplarında adı sıklıkla geçen Türk edebiyatında yeri olan destanların kaçını okuyoruz?) Mezopotamya’da ortaya çıkan Babil ve Akad toplumlarının benimsediği Gılgamış Destanı, Yunanların Homeros destanları olarak bilinen İlyada ve Odysseia Destanları, zengin bir sözlü destan geleneği olan Türklerin Yaratılış Destanı, Saka Destanı, Oğuz Kağan Destanı, Ergenekon Destanı, Manas Destanı bizlerin daha aşina olduğumuz destanlar. Daha az duyduklarımız arasında eski İngiliz halk destanı Beowulf, Eski Almanca Heldenlieder (kahramanlık türküleri), İspanya’da El Cantar de Mio Cid, Hindistan'da Mahabharata, Ramayana, Japonya’da Heike Monogatari yer alıyor. Aynı sözlü geleneğin ürünü olan, Fransa'da kahramanlık destanlarının (Chansons de Geste) en tanınmışı olan da Roland Destanı.
Kutsal Roma Germen İmparatoru Charlemagne’in (MS 768-814) yeğeni ve en önemli on iki savaşçısından birisi olan Breton bölgesi markizi Roland’ın adını taşıyan (Chanson de Roland) ve 11. yüzyıla tarihlenen destanın kısaca konusu, Charlemagne ile şövalyelerinin maceraları. Destan tamamen kurgusal değil, tarihi bir alt yapısı var. Tarihte Roland, düşmanla anlaşan Ganelon adlı bir kişinin ihanetine uğrayınca 778 tarihinde Roncevaux geçidinde Basklılar (!?) tarafından öldürülmüş. Destanın özünü Roland’ın yanındakilerle birlikte pusuya düşürülmesi oluşturuyor. Ancak destan 300 yıl sonra yazıldığı için Basklılar ile Saraken adı verilen Müslüman Arapların yer değiştirdiği iddiaları var. Bazı tarihçilerin söylediğine göre pusuyu kuranlar aslında Basklı Hristiyanlar. Ama Haçlı seferleri için
Roland Destanı hakkında inceleme:
Orta çağı Frank destanıdır Roland adlı bir kahramanın bir avuç arkadaşıyla beraber Müslüman Araplara karşı verdiği mücadeleyi konu alır hikaye ispanya’da ve Frank imparatorluğu Charlemange Döneminde geçer.
Fransız kralı Charlemange Haçlıların ülküsü haline gelmiş olan Endülüslü müslümanların elinden İspanya’yı tekrar fethetmet için yedi yıldan beri İspanya’ya Sefer düzenlemektedir. İmparator Charlemange’a Müslüman kral Marsile’ nin Elinde bulunan Saragosa Şehri direnmektedir. Kral Marsile kendisinden barış ister savaştan yorulmuş olan France kral ,müzakere yapmak için adamlarini toplar komutanı Roland Üvey babası Ganelon’un Elçi olarak tayin edilmesini önerir.Ganelon buna bozulur ve ülkesine ihanet ederek Müslümanları kışkırtır.Marsile’in boyun eğeceğine inanan Charlemange Fransa’ya dönmeye karar verir. Roland’ı artçı birlik olarak yerleştirip onları Pirene dağlarındaki geçide gönderir. Olaylar hainlerin planladığı gibi gelişir kral ülkesine döner ancak geçitte kahramanlar Roland dahil öldürülür..
Roncevaux geçidine dönen Kral Charlemagne, acı içinde adamlarının ölümüne tanık olur. Düşman birliklerini takip eder ve onları bozguna uğratır. Destan şöyle devam eder: “Tanrı, güneşin batışını durdurur. Fransızlar, düşman askerlerini Ebre ırmağına kadar takip ederler; Paganlar Tanrıları Tervagant’dan yardım isterler ve kendilerini ırmağa atarlar ve orada boğulur. Charles, secdeye kapanır ve Tanrıya şükreder. Tekrar ayağa kalktığı zaman, güneş batmıştır”Böylece Hıristiyanlık, zafer kazanmıştır. Saragosa’yı alır. Ganelon ihanetinden dolayı yargılanır.
Bu destan 1000 -1025 yılları arasında kaleme alınmıştır. Yazarı belli değildir son dizisinde yer alanTurolds adının Destan yazarının mı kopya edenin mi yoksa söyleyenin mi adı olduğu
Sanırım uzun zamandır hiçbir kitaptan bu denli sıkılmamıştım. Tamamen hayal ürünü ve gerçekleşmemiş bir düşünce üzerinden hareketle yazılmış, pek de bir değeri olmayan bir destan. Tarihte pek de önemi olmayan ve aslında bilinmeyen bir olaydan hareketle yazılmış bu destan. Küçük bir Frank ordusunu pusuya düşürüp kılıçtan geçiren Basklar'ın bu acımasız olayından hareketle yazılmıştır Roland Destanı.
Lâkin ne gariptir ki bu destandaki Baskların yerini İspanya Müslümanları almıştır. Sanırım yüzyıllar boyunca hristiyanların müslümanlara karşı yenilgi içerisinde olmasından dolayı onlar ancak bir fantazi ve hayal ile kendilerini tatmin etmeye çalışmışlar gibi görünüyor. Hiç varolmamış bir olayı ballandıra ballandıra ve yere göğe sığmayacak bir coşkuyla anlatmışlar. Okurken çok güldüm şahsen. Müslümanlığı çok iyi bilmedikleri ortadaydı. Sanırım İslamı pek iyi bilmediklerinden kendi dinleri gibi 3 tanrıları olduklarını söylemiş ve Jüpiteri de bizim tanrılarımızdan biri olarak göstermişler. İşte bunu okurken çok güldüm.
Baştan sona saçmalıklar ve hayal ürünü bir olayı okumak çok sıktı beni. Destanlarda az da olsa yaşanmış ve gerçek olaylar olur lâkin bu destan baştan sona uydurma ve hayal ürünüydü. Bu destanı okurken o zamanlar hristiyanların Müslümanlara karşı ne kadar da büyük bir kin beslediklerini gördüm. Bu kin ve nefret o kadar fazla ki asıl olayın faillerini bırakıp onlar yerine müslümanları koymuşlar. Yazık.
Okumanızı tavsiye etmem şahsen zira zaman kaybından başka birşey değil.
Bir Hıristiyan Gazavâtnâmesi
Yazarı belirsiz olan bu destanı “Thermopylae Muharebesi”ne, yaygın ismiyle “300 Spartalı”ya benzettim (Belki de gerçekten ondan esinlenmiştir). Zaten pek çok destan da benzer olaylara dayanmıyor mu? Az sayıdaki bir grup adamın, kendilerinden çok daha fazla sayıdaki adama karşı verdiği mücadeleye… (“Anabasis”e benzettiğim kısımlar da oldu.)
“Roland Destanı” da öyle. Yalnızca ismi bilinen bir yazara sahip olan ve eski Fransızca dilinde yazılan destan, Şarlman (Büyük Karl ya da Charles; “kral” kelimesi de buradan geliyor.) zamanında geçiyor (Şarlman, Batı Roma’nın yıkılmasının ardından Avrupa’da kurulan ve kabaca bugünkü Fransa, Almanya, Belçika ülkelerini kapsayan Frank krallığının başı. 800 yılında Papa tarafından kendisine taç giydiriliyor ve Papalığın dünyevî koruyucusu haline geliyor. Sözü geçen tarih, Avrupa için bir dönüm noktası.) Anlatılan hikayede, Şarlman’ın askerleri, İspanya’yı uzun süre yurt tutan Müslüman Araplar’a (Endülüs Emevîleri) karşı saldırıya geçiyorlar. Kendilerine göre, kâfirlere karşı bir cihad bu. İçlerinde soylu asker Roland da var. Sene 700’ler (Destan’ın kaleme alındığı tarih ise 11. ya da 12. yüzyıl). Muharebeler sona erip de Şarlman’ın ordusu geri çekilirken, stratejik olarak geride bırakılan bir grup asker, Fransa - İspanya sınırında Müslümanlar’a karşı kahramanca savaşmaya devam ediyor ve ortaya bir destan çıkıyor.
Destanda Müslümanlar’dan “kâfir” olarak bahsedilmesi alışılmadıktı. Okuması eğlenceli bir din savaşı ve kahramanlık destanı. Roman tadında. YKY çevirisi bir harika.
Beslendiği tarihi gerçek vaka her ne kadar saptirilmış(Basklarin yerini Arapların alması) olsa da; mükemmel bir ulus inşa ürünü çıkarmış Fransızlar.
Bir akademik eser kadar Ortaçağ Avrupa konjonktürü ve Zeitgeistini başarılı bir şekilde aktarıyor.
Reklam
Yazar Hakkında
AnonimYazar · 532 kitap
Anonim Fransızca kökenli bir kelimedir. Sıfat olarak adı sanı bilinmeyen anlamına gelir. Aynı zamanda kim tarafından yapıldı ya da ne zaman ortaya çıktı bilmeyen şeklinde de anlamak mümkündür.
Kitaplar çeşitli nedenlerle "Anonim" olarak adlandırılabilir:
* Resmi olarak bu isim altında yayınlanmış olabilirler
* Belirli bir yazara atfedilmeyen geleneksel hikayelerdir
* Genellikle belirli bir yazara atfedilmeyen dini metinlerdir
