Yazar:
Aleksandr Herzen
Çevirmen:
Mazlum Beyhan
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 50 dk.
Sayfa Sayısı:
312
Basım Tarihi:
Ekim 2007
İlk Yayın Tarihi:
1846
Yayınevi:
Öteki Yayınevi
Orijinal Adı:
Rusça: Кто виноват? [Kto Vinovat?]
ISBN:
9789757782667
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kitabın başında şöyle bir not yazılı;
"Olay, suçlu olanların açığa çıkarılamaması nedeniyle Allah'a, dosya ise halledilmiş sayılarak arşive havale edildi.
Tutanak"
Bu roman da suçlu kim? Bir cinayet işlenmiş de suçlu kim? diye soruluyor sanki değil mi? Ben de öyle zannetmiştim. Burada sorulan soru, kişilerin eylemlerinin, kararlarının, getirdiği sonucunu sorgulatan, aslında daha çok düşündüren bir anlatım ve yaşananlar söz konusu.
Arada kopukluklar yaşadım bunun nedeni de yazarın bir karakterin hayatını anlatıp, bir yerde bırakıp başka bir karakterin hayatını anlatmaya başlamasından kaynaklandığını düşünüyorum. Çoğu yerde bizimle konuşması, karakter analizinin yapıldığı kısımları sevdim diyebilirim.
Aleksey Abramoviç, otoriter, katı ve sert mizaçlı bir generaldir. Oğlu için bir öğretmen tutmak ister ve Dr. Krupov tavsiyesiyle Dimitri artık bu evde ev sahipleri ile birlikte yaşamaya başlar.
Öncelikle generalin yaşam öyküsünü anlatmaya başlıyor yazar, aralar da bizimle de konuşmayı ihmal etmiyor tabi. Daha sonrasında Dimitri'nin çocukluğunu, geçmişini, Anne ve babasının hayatını, yoksulluğunu görüyoruz.
Generalin ilk eşinden olan kızı Lyubov Alexandrovna'yı tanıyoruz bir yandan. Generalin kızına karşı sert tutumunu, sevgisizliğini, hor görmesini, hakaretler etmesini görüyoruz. Kişiliği bakımından bu tarz davranışları gören Lybov, kendini hep kötü ve yabanıl hisseder.
Dimitri ve Lyubov birtakım karışıklıklar çıksa da evlenmeyi başarırlar. Yazar onları burada bırakıp, bir başka önemli karakter olan Beltov'un hayatına giriş yapar.
Beltov, annesi ve hayatının yarısını Cenevizli hocası Joseph'in himayesinde eğitim görerek yaşamıştır. Dış dünyaya karşı savunmasız bir gelişim gösterir. Gençliğini bir amacı olmadığı için can sıkıntısı
Rus Edebiyatının devleri Tolstoy, Dostoyevski, Puşkin ya da Gogol kadar değil belki ancak yine de çağdaşlarının kumaşını taşıyan bir yazar Herzen. Kitap sizi hemen içine çekiyor ve zevkle okunuyor. Bununla birlikte çok büyük şeyler beklemeden okunmalı.
Beltov adında hayatta bir amaca bağlanamamış ancak aileden büyük bir çiftliğe sahip olan bir kişinin, temiz bir aşk ve güzel bir evliliğe sahip olan bir çiftin evliliğini mahvetmesini anlatıyor temelde. Bu konuyu bağlayana kadar da onlarca karaktere -ki bazıları gereksiz yere detaylı anlatılmış- yer veriyor.
Rusya'da toprak sahibi zenginlerin hantal ve bayağı yaşantılarını hicvederek eleştirdiği için Çarlık sansürüne de uğrayan Suçlu Kim?, bir yanda gününü gün eden sorumsuz toprak beyleri, diğer yanda mutluluğu arayan genç bir çift özelinde Rus toplumunun panoramasını sunarken, "gayrimeşru ilişkileri" sorgulayarak yolunda gitmeyen beraberliklerdeki asıl suçluyu da aramaktadır.
Herzen’in 1847 yılında yayınlanan eseri, Klasik Rus Edebiyatı’nın başyapıtlarından ve ilk toplumsal roman olarak kabul ediliyor. Kitapta bir yandan aşk, evlilik ve ilişkilere yer verilirken , diğer yandan Çarlık Rusya’daki sosyal sınıfları başarılı bir şekilde gözler önüne seriyor ve kendine özgü diliyle soyluları hicvediyor.Romanda, sınıflar arasında kendine bir yer bulamamış, tutunamamış ve bu sıkışıp kalmışlığıyla ekonomik imkanlarına göre baş etmeye çalışan insanların hayatına da tanık oluyoruz.
Suçlu Kim?, klasik Rus edebiyatının başyapıtlarından birisi sayılmakta olup aynı zamanda saf anlamda ilk "toplumsal" romanı olarak değerlendirilmektedir. Dostoyevski'nin kitaplarını değerlendirmesinden tanıdığımız eleştirmen Belinski'de, romanı çağdaş Rus yaşamını toplumsal ve psikolojik açıdan ele alması bakımından önemli bulmuştur.
Romanda karşımıza birbirinden farklı yapılarda aileler çıkıyor. Her bir ailenin birbirinin hayatında önemli bir rolü var. Bütün ailelerin nasıl bir toplumsal-sosyal konumda olduğunu, dinamiklerini, ilişkilerini detaylı bir şekilde okuyoruz. Tüm bunları Herzen o kadar güzel bir şekilde okuyucu sıkmadan ama hiçbir önemli detayı da anlatmadan aktarıyor ki; edebi açıdan doyarken bir yandan da okuru kendisiyle birlikte düşündürüyor. Kitap ana hatlarıyla aşk, evlilik, aile, ilişkiler üzerinde dursa da alt metniyle aslında okuru düşündürme amacı edindiğini düşünüyorum. Tüm bu ana temaları anlatırken arka planda Rusya'daki toplumsal sınıfları çok iyi ve çok açık bir şekilde ele alıp, eleştirerek acı gerçekleri resmediyor. Toprak sahibi zenginlerin hem ahlaki hem ekonomik yönden ciddi bir şekilde eleştirdiği için Çarlık Rusya sansürüne uğramıştır. Zengin toprak sahiplerinin alt sosyaoekonomik sınıfın üstündeki hem maddi hem manevi üstünlüğünü tüm netliğiyle anlatmaktadır. Ve geçen uzun yıllara rağmen çoğu şeyin değişmediğini hala günümüz toplumunun en büyük sorunlarından biri olmaya devam ediyor.
Yazar romanını yazarken kendine has bir üslup oluşturmuş. Özellikle de eleştirme üslubunda bunu çok daha iyi gözlemleyebiliyorsunuz. Suçlu Kim kendisinin yayımlanmış ilk romanı. 1841 yılında sürgünde yazmaya başladığı romanı epey geç bir şekilde Moskova'da bitirmiş. 1847 yılında kitap halinde basılarak yayımlanmıştır. Aslında kitabın bu kadar uzun sürmesi
Kto VinovatEdebiyat & Roman
Aleksandr İvanoviç Herzen'i Tolstoy “parlaklık ve derinlikle ışıldamanın nadir bir birleşmesi” olarak nitelemiş. Haksız da sayılmaz hani. Devrimci demokrat, filozof bir yazar olarak biliniyor. Bu okuduğum ilk eseri oldu.Eser, Rusya’da toprak sahibi zenginlerin hantal ve bayağı yaşantılarını hicvederek elestiriyor.. Bir yanda gününü gün eden sorumsuz toprak beyleri, diğer yanda mutluluğu arayan genç bir çift özelinde Rus toplumunun panoramik görüntüsü. Yolunda gitmeyen ilişkiler ve bundan ötürü ortaya çıkan gayrimeşru ilişkiler çok derinlemesine sorgulanmiş ve akıcı bir dille anlatılmış. Az bilinen bir eser ama Rus edebiyatı sevenler bence mutlaka okumalı. Keyifli okumalar dilerim.
Suçlu Kim? tek kelimeyle muhteşem bir kitap! Dostoyevski romanlarında da adı geçen Aleksandr Herzen’in 1847 yılında kitap olarak yayınlanan eseri, aslında Klasik Rus Edebiyatı’nın başyapıtlarından sayılıyor ve ilk toplumsal roman olarak kabul ediliyor. Hem edebi açıdan çok doyurucu hem de alt metni çok güçlü bir eser. Kitap genel olarak aşk, evlilik ve ilişkiler ile ilgili gibi görünse de, Herzen Rusya’daki sosyal sınıfları çok başarılı bir şekilde resmediyor ve kendine has diliyle soyluları hicvediyor. Alt sosyoekonomik sınıfın sıkıntılarını da okuduğumuz romanda, sınıflar arasında kendine bir yer bulamamış, ait olamamış, tutunamamış ve bu sıkışıp kalmışlığıyla ekonomik imkanlarına göre baş etmeye çalışan insanların hayatına da tanık oluyoruz-ki bu karakterlerden biri beni çok etkiledi ve bana Oblomov’u çağrıştırdı. Herzen’in gözlem yeteneğine, ince hicvine, üslubuna hayran kaldım. Mutlaka ama mutlaka okuyun!
Suçlu Kim?Edebiyat
Yaş ilerleyip okunabilecek mükemmel romanların çoğunu okuyunca kendi kendinize şunu düşünüyorsunuz? Söylenecek her söz söylenmiş, anlatılacak tüm hikayeler anlatılmış ve yaşanması gereken tüm hayatlar yaşanmış sanki. O yüzden sevdiğim klasikleri tekrar tekrar okumaya başladım.
《☆☆☆》
Isaiah Berlin'in söyleşilerini okurken en sevdiğim Rus yazarların başında Alexander Herzen olduğunu öğrenince hem mutlu oldum hem de bu büyük yazarı bir kez daha okuma isteği duydum. Rus edebiyatı dediğimizde aklımıza ilk gelen isimler bellidir az çok. Fakat Herzen ve Şolohov'un karakterleri farklı his bıraktı bende.
《☆☆☆》
Herzen, Rus romancılığının en önemli yapıtaşlarından biridir. 1847 yılında "Suçlu Kim" tefrika edilmeye başladığında Puşkin ve Belinski dışında bilinen çok önemli bir entelektüel yoktu. I. Petro öleli 100 yıl olmuş. II. Katerina öleli 50 yıl olmuş. Ve bu süreçte Rus gençleri Fransız aydınlanmasından önemli derecede etkilenmişti. Katerina bu etkinin farkına vardığında sansür baskısını arttırmıştır. İşte Herzen böylesine bir süreçte yazın hayatına girdi. Tıpkı Dostoyevski gibi sürgünde geçti hayatı. Aradaki tek fark babasından kalan yüklü miras sayesinde sürgünü Avrupa'da geçirdi.
《☆☆☆》
Dostoyevski bize Petersburg ve Moskova'nın yozlazmış burjuvalarını anlatırken, Tolstoy pastoral bir anlatımla romantik bir şekilde Rus köylüsünü anlattı. Gogol şehirde hayat mücadelesi veren küçük adamlara yer verdi. Herzen ise belki de ilk kez Rus toplumunu anlatan toplumsal gerçekçi romancılığın örneğini verdi. Tembelleşen ve yozlaşan Rus aristokrasisiyle, kırsal yaşamın zorluklarını ve sefaletini açık açık anlattı. Çarlık sansürüne maruz kaldı. Klasik Rus edebiyatı aslında bir nevi kendi tarihini tüm çıplaklığıyla anlatan bir dönemdir. Herzen de bu dönemin öncülerinden biridir.
Suçlu Kim?, ismi polisiye romanları çağrıştırsa da, Rus klasiklerinde adına sıkça rastladığımız Aleksandr Herzen tarafından yazılan Rus edebiyatının önemli klasiklerinden bir tanesi. Aynı zamanda Rus edebiyat tarihinin de ilk toplumsal romanı olarak sayılıyor. Romanda Herzen, birbirinden oldukça farklı birkaç ana karakter üzerinden o dönemin Rus toplumunu ve toplumun yaşayışına ilişkin eleştirilerini aktarıyor. Yaşanan sıkıntılı olaylarda aslında suçlunun kim olduğu ya da gerçekten bir suçlu bulunup bulunmadığını sorgulatıyor.
Kitap oldukça akıcı ve ilgi çekici bir kurguya sahip. Özellikle yazarın görüşlerini ve eleştirilerini olay örgüleri içerisinde aktarış biçimi, roman karakterlerinin analizleri ve betimlemeleri konusundaki ustalığı kitabı çok sevmemin sebeplerinden oldu. Yer yer kitap, Çernişevski’nin Nasıl Yapmalı romanını anımsattı. Rus edebiyatı severlere öneririm.
''Suçlu kahramanlardan biri mi yoksa hayat mı? '' gibi klişe bir soruyla başlayayım. Tabii ki bir kadının mahvoluş hikayesinde kendimce bir suçlu buldum ama bunu açık etmek istemem, okuyanların insafına bırakmak isterim. Yaşadıkları dönem göz önünde bulundurulursa aşka teslim olmuş bir kadının, hüzünlü sonunu tahmin etmek pek zor olmaz. Ahlak bekçiliği yapmadan, Lubyanka, Dimitri ve Beltov'u kendi hikayeleri içinde samimiyetle özümsemeye çalıştım. Dönem kitaplarını da Rus edebiyatını da çok severim. Sürükleyici bir anlatımı var; özellikle mekanların ve kişilerin ustaca anlatımı sizi hayal etmenize gerek kalmadan hooop oraya ışınlayıveriyor. Uşakların kıyafetleri, otel penceresinden görünen manzaranın detayları, kahramanların ebeveynlerinin yaşamlarına dair anlatımlar beni hikayeye bağladı. Hikayenin gidişata etkisi olan yan kahramanlarına da ayrıca hayran olduğumu belirteyim. Toplumların gelişmesinde belkemiği olan iki meslek grubuna mensup Dr Krupov ve Cenevizli öğretmen Joseph:) Her ikisinde de mevcut olan idealizm ve bunun yaşam tarzlarına sirayet etmesi son derece etkileyiciydi.
Peki Suçlu Kim?
Puan vermedi·304 syf.··
Beğendi
·2021 36. kitabı
·6 günde okudu
·Okunma: 21 Mayıs 2021 12:51
Peki Suçlu Kim?
Ah şu kitaplar ne kadar yumuşattı beni... Bundan 2 yıl önce "şunun şu kadar suçu var çünkü şunu şunu yaptı" diye sıralardım herkesin payına düşeni. Şimdi bir başka kitap cümlesi şekillendirdi hayatımı "bütün önyargıları bırakmalı çünkü onlar başka bir zamana ait". Ben suçluyu saptayamadım. Galiba artık eskisi kadar bilmiyorum.
Bu arada Herzen'in kalemine hayran kaldım. Özellikle hiciv yeteneği beni çok etkiledi. Mutlaka okunması gereken temel bir eser.
Yazar Hakkında
Aleksandr HerzenYazar · 1 kitap
Rus asıllı filozof, gazeteci ve yazardır. Yapıtlarında İskander takma adını kullanır. Bir Rus Soylusuyla bir alman çocuk bakıcısının evlilik dışı çocuğu olduğu bilinir. Üniversitedeyken sosyalist ve şair olan Nikolay Platinovic Ogarev ile tanışır. Böylece sosyalist akımdan o da etkilenir. Sahip olduğu sosyalist fikirlerden dolayı Ogarev ile birlikte sürgüne gönderilir. Moskova'ya yeniden döndükten sonra felsefi denemesi (Bilimde Heves -1843), doğa bilimleri üzerine inceleme kitabı (Doğanın incelenmesi üzerine mektuplar - 1845) , ve siyasal-toplumsal içerikli romanı (Kabahat Kimde? - 1846) adlı eserlerini yayınladı. Kabahat Kimde? adlı romanında geçmişin kalıbında donakalmış ve baskıcı bir toplumun acı çeken, sorumsuz insanlarını anlattı.
Herzen 1847'de Çarlık yönetiminin baskılarından dolayı bir daha geri dönmemek üzere Moskova'dan ayrıldı ve Paris'e yerleşti. Narodizm adıyla bilinen ilk devrimci hareketin kurucusu Alexander Herzen'di. 1848 devrimlerine tanık olan, Avrupa devrimciliğinin başkenti Paris’te ve İtalya’da sürgünken 1850’lerde Mazzini ile yazışan Herzen, 1852’de yerleştiği Londra’da Rus sürgünlerin lideriydi. Marx’ın liberal ve ihtiraslı biri olarak tanımladığı Herzen’i sevmediği, kendisiyle görüşmediği kaydediliyor.Ancak Herzen kendisini Avrupa hayranlığından çok, akıldan ve özgürlükten yana bir tercihi olduğunu ifade ediyordu. 1852’de Londra’ya yerleşen ve kendisi de bir Rus olan Bakunin ile çalışır. Burada gizlilik ilkesiyle çalışmalarına ağırlık verir. Gizlice dağıtılan Kolokol (Çan) adlı dergiyi kurarak sürgündeki Rusları Çarlık Rejimine karşı mücadeleye çağırıyordu.Çarlık İktidarının kokuşmuşluğunu öne çıkaran bu dergi Ruslar arasında siyasl bilincin yerleşmesinde önemli etkilerde bulundu.
Herzen’in genç nesil Rus sürgünlerine yakın olmak için karargahını Cenevre’ye taşıma kararı verdiği 1865’te ondan kopar ve İtalya’ya gider. Gitmeden evvel Marx’la yeniden arkadaşlık kurar ve İtalya’da Birinci Enternasyonal için çalışma yapmak konusunda onunla anlaşır. Ama orada kendisini komploculuğa verdiği söylenmektedir. Bu sıralarda ilkin merkezi Cenevre’de bulunan Barış ve Özgürlük Ligası adında uluslararası bir örgütlenmeya katılır. Az sonra bu Liga’nın sol kanadı ile birlikte ayrılır ve Uluslararası Sosyalist Demokrasi İttifakı (veya Sosyalist İttifak) adı altında Birinci Enternasyonal’e katılmak için başvurur. Sonunda 1869’daki Basle Kongresi’nden itibaren Birinci Enternasyonal’e kabul edilir. Bu tarihten itibaren bu kez de kendi görüşlerini hayata geçirmek için İsviçre, Fransa, İspanya ve Avrupa ülkelerindeki Rus sürgünlerin desteği ve kendine özgü yöntemlerle Birinci Enternasyonal’in yönetimini ele geçirmeyi, ona kendi ilkelerini (programını) ve kafasındaki örgüt biçimini (örgütlenmede federasyon ilkesi adı altında savunulan başına buyrukluğu) benimsetmeyi kafasına koyar, tam bir eylem ve girişim özgürlüğü adına Enternasyonalin ulusal seksiyonlarında bölünmelere neden olur.
Avrupa'da düş kırıklığına uğrayan Herzen, umutlarını Rusya'daki devrimci harekete bağladı. Yani sosyalizmin geleceği ona göre Rusya'daydı.
Herzen, tarihsel belirlenimciliğe inanmıyordu. Umutlarını daha çok oluşun yaratıcı gücüne bağlıyordu. Batıcılığa olan zaafına rağmen , Rus köylü geleneğine inancını koruyordu. Köy topluluğunu tarıma dayalı sosyalizmin temeli olarak görüyor ve bu topluluğu Rusya açısından korunması ve geliştirilmesi gereken bir kurum olarak değerlendiriyordu.
