Yazar:
Sylvia Plath
Çevirmen:
Gürkal Aylan
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 11 dk.
Sayfa Sayısı:
77
Basım Tarihi:
2009
İlk Yayın Tarihi:
1971
Yayınevi:
Artshop Yayıncılık
Orijinal Adı:
Crossing The Water
ISBN:
9789894793724
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Yaşamıyor bu şiirler: ne üzücü bir tanı."
Kendi yazdığı dizelerin güzelliği gibi yaşamı ona güzellikler sunamadı. Kendisi intihar etmesinden dolayı tanıdığım bir şairdir. Eserini de merak edip okumaya karar verdim. Eserinde şiirlerini hikaye anlatır gibi ve şiirin ahengi ile anlatıyor. Eser de şair kendi ruh halinin yarattığı depresif halleri büyük çoğunlukta yansıtıyor. Okunulabilir.
Sylvia'maEdebiyat
Yine bir Sylvia klasiği ve yine Sylvia betimlemeleri. Sylviamın betimlemelerini kolay kolay başka şiirlerde bulamazsınız. O kadar farklı ve düşündürücü betimlemeler yapmış ki canımın içi okurken bunu nasıl düşünmüş veya bu parçaları nasıl birleştirmiş diye merak ediyor insan. Bu yaratıcılığı hastalığının mı yaşadıklarının mı yoksa yeteneğinin mi sonucu bilemiyorum. Bildiğim tek şey Sylviamın şiirindeki betimlemeleri anlamak felsefe yapmak gibi. Bazen bir şiirinin üzerine uzun uzun düşünüyorum acaba ne demek istemiş diye. Ama en çok uzun uzun düşündüren bunları hangi yaşanmışlığın hangi bunalımın üzerine yazdığı. O an ne yaşadı da tüm bunlar döküldü kaleminden diye düşünmeden alamıyorum kendimi. Çok zor şeyler yaşadığını biliyorum. Ve bunca yıl sonra seninle hiç tanışmamış olan ben seni anlıyorum ve seni asla fark edememiş olan lanet Ted Hughes'ten daha fazla tanıyorum. Senin nasıl olur da o cam fanusun içinde sıkıştığını fark etmez anlayamıyorum. Ya da fark etti ama kurtarmak istemedi. Ama seni ben yaşatacağım bende hep yaşayacaksın.
Tam inceleme olmadı yazdığım fakat Sylvia hakkında bir şey yazarken istemsizce onunla konuşuyor gibi yazmaya başlıyorum. Bence Sylviamın kitaplarına da bu yakışır. Onu anlamak, benimsemek ve yaşatmak. Benim küçük meleğim. Ruhun bende emanet. Asla bir erkeğin Ted Hughes'ın senin canını yaktığı gibi canımı yakmasına izin vermeyeceğim. Bir erkeğe boyun eğmeyeceğim. Senin için özgür ve güçlü bir kadın olacağım. Seni çok seviyorum meleğim. Işıklar içinde uyu. Ruhun hep benimle
"Tebeşiri siler gibi sildi beni karanlık"
Öncelikle Ariel ve Seçme Şiirler'de Sylvia ile tanışmama ve onun hayat hikâyesine değindiğim için bu incelememde değinmeyeceğim.
Bambaşka bir şey ararken Sylvia'ya rastlamak ve hızını kesemeyeceğim bir sabırsızlıkla okumaya başlamak...
Eğer geceyse, kitabın kapağındaki kadın yanı başındaki boşluğa derin derin bakıyorsa, bir şeyler ya yolunda değildir ya da birazdan gemi parçalanmaya hazırdır. Sylvia'yı okuyacaksanız bunlara hazırlıklı olmalısınız.
Ritim aramayın onda.
Kendi yansımanızı gördüğünüz an terk etmeyin onu. Uzatacağı örselenmiş eli tutun ve size eşlik etmesine izin verin yokuşlu yolda. O, size ormanın uyumunu değil ağaçların tezatlığını anlatacaktır yol boyunca... Nesnelere dokuyacaktır hiçliği zerafetle.
Sonra ne mi olacak?
Yolun sonunda fısıldayacak kulağınıza kurşuni ses tonuyla:
" Bir metelik mi,
yoksa bir inci mi,
Ruhun, ruhun?"
Sylvia, kısa ömrü boyunca mental rahatsızlıklarla boğuştu ve hayatı boyunca ileri derecede bipolar bozuklukla yaşadı. Ariel ve Seçme Şiirler'de olduğu gibi Suyu Geçişte de hastalığının yansımalarına sıkça denk geliyoruz. Kitap Sylvia'nın 37 şiirinden oluşmaktadır. Bu şiirler içinde Ariel ile ortak olanlar da var. Bu ortak şiirleri okuduğumda Ariel ve Seçme şiirlerin çevirsini üstlenen Yusuf Eradam'ın şiirleri harcamış olduğunu düşünmeden geçemiyorum... Kesinlikle Gürkan Aylan'ın çevirisi daha iyi ve okuduğumda aldığım haz çok daha fazlaydı. (Ayrıca Kitabın satışının durdurulmuş olmasıda sinir bozucu bir durum.)
Kitapta en sevdiğim şiirler:Uykusuz, Alçıda ve Büyücü Yakma şiirleri oldu. Bu şiirlerin her bir dizesine Sylvia'nın kişiliği sinmiştir ve net bir şekilde manik depresifin etkileri varlığını sürdürmektedir.
Gürkan Aylan,bu şiirleri şu cümlelerle anlatıyor:
"Bu şiirler geçiş dönemi şiirleridir. Bunlardaki yoğun denetim
9/10
2019 102. kitabı
Bu şiirler soğuk kiraz şerbeti ile çok iyi gidiyordu, tabi ben böğürtlen şerbetiymişçesine içtim bu kirazlı şerbeti. Çünkü kitaptaki böğürtlen ağacına rastladım ve kirazın tadı kaybolana kadar hepsini tek tek bardağıma akıttım. Sanırım ev sinekleri şairi de çok rahatsız ediyor, tıpkı beni rahatsız ettiği gibi. Kitabı okurken sinir bozucu bir ev sineği ile oturuyorduk. Durmadan koku reseptörlerini temizliyordu, refleksleri benden katbekat daha güçlü olmasına rağmen üzerime konmasına hiç bir şekilde izin vermeden huzurumuzdan kovdum.
Artık kitaba daha çok yoğunlaşabileceğim dakikalar başlamıştı ve sizinle de paylaşmak istediğim bu güzel dizeler ile karşılaştım.
"Dağ kargaları geçiyor tepemden, siyah,
başıbozuk sürüler halinde.
Yanmış kağıt parçaları dönüp duruyor, rüzgarlı gökyüzünde.
Kınayan, kafa tutan tek ses anlarınki."
Kargaları yanmış kağıt parçalarına benzetmesi çok özel bir tasvirdi benim için. O yanmış kağıt parçalarında kınayan ve kafa tutan ne vardı? İnsan merak ediyor okurken. Belki de şairin gün yüzüne çıkmayan şiirlerinden biri, bu şiir kitabında ruh göçüne uğrayarak gök yüzüne çıkmıştı.
Şiirlerin bazıları yaşam heyecanını bize yansıtırken, bazıları monotonluğun suyunda durulandı. Ama her sevdiğim şair gibi Sylvia'nın da farklı bir tarzı var. O bu farklılığını bana nesneleri başka bir nesneye benzetmesiyle gösterdi, tıpkı kargaların yanmış kağıtlara benzetilmesi gibi.
Usta şair Salâh Birsel der ki;
Mecazlar olsun, benzetmeler olsun yani bir nesneyi başka bir nesneyle anlatmak sanatı zekânın aşağı değil yüce bir katını gösterir.
Sylvia da zekâsının yüce katını en azından beni tatmin ederek bana gösterdi.
Keyifli okumalar diler ve sevgili Neytiri arkadaşıma teşekkür ederim, başka bir şiir kitabı ile daha beni tanıştırdığı için.
Yazarken öldüm, ölümün öldürüyor seni her okuyuşumda ...1000Kitap
Puan vermedi·77 syf.·
2018 6. kitabı
Retro'nun Gözünden Sylvia diyelim adına..
Hayatınızda daha önce hiç manik depresif bir hayata şahit oldunuz mu? Bu depresif bozukluk bir insanın hayatında neleri ne derece etkileyebileceğini hiç düşündünüz mü? Peki ya bu bozukluğun bir insanı şair yapabileceği gibi, aynı insanın intihar sebebi olabileceği geldi mi hiç aklınıza?
Tüm bu soruların cevabını düşündüğümde aklıma gelen iki insan oluyor; Nilgün Marmara ve Sylvia Plath. Manik depresif bir hayat süren, küçük kalplerinde dünyanın kirini taşıyamayacak kadar kırılgan ve naif olan, 29 ve 31 yaşlarında sevdiği ve güvendiği her şeyi arkalarında bırakıp dünyaya veda eden iki insan.
Sylvia...
Babasının ölümüyle ilk şiirini 8 yaşında yazan minik bir kalp. Şiiri:
"yumuyorum gözlerimi, yıkılıp ölüyor dünya,
yeniden doğuyor açınca gözlerimi,
kafamın içinde yarattım seni galiba."
Ne var ki o minik kalp büyüdüğünde bile hâlâ o küçük bir kızken ki kırılganlığını da beraberinde büyütüyor. Büyüdükçe hüznüne hüzün ekleniyor. Babasının eksikliğini hep bir yanında hissettiği anda İngiliz şair/yazar Ted Hughes ile karşılaşıyor ve hayatının aşkını bulduğu inancıyla evleniyorlar. Ne var ki aşk dediği bu şey onun en büyük acılarından biri haline dönüşüyor. Çünkü hayatının geri kalanını Ted'in onu aldatması ve iki çocuğu ile Ted'in eve gelmesini bekleyerek geçiriyor. Kocası ile birlikte yaşadığı evini, şiirlerinde diri diri gömüldüğü bir mezara benzetiyor.
Daha çocukluk yıllarında ortaya çıkan manik depresif bozukluğuyla hayatı boyunca yaşamaya devam eden Sylvia ilk intihar teşebbüsünde lisedeyken bulunmuştu. Ve son olarak da 1963 yılında bir sabah çocuklarına kahvaltı hazırladıktan sonra odaların kapı aralıklarını bantlarla kapatıyor ve fırının gazını açıp, kafasını fırına sokarak korkunç bir şekilde intihar ediyor ...
Ne yazık
Sylvia’nın dizelerini okurken boğazımda bir düğüm, içimde tanıdık bir sızı hissettim.
“Bırakın, bir saksının içine oturayım, örümcekler fark etmesin beni.”
Bu cümle bile yeter…
Görünmemeyi istemek, saklanmak değil; hissedilmemekten yorulmak belki de.
“Sus pus olmuş bir sardunya, yüreğim.”
Kalbinin sesini bile kısacak kadar incinmiş bir kadının dizeleri bunlar.
Suya Geçiş, Sylvia’nın sadece suya değil, kendi içine, sessizliğine, kırılganlığına yaptığı bir yolculuk.
Ve onun her cümlesi, sanki yıllar önce yazılmış ama bugün hâlâ içimizde yankılanıyor.
Ben bu kitaba sadece bir okur olarak değil, sanki onunla aynı odadaymışım gibi yaklaştım.
Sadece kelimelerini değil, acılarını da hissettim.
Ve her satırı, sanki içimde bir yerlere dokundu...
Ben de şiir kültürü yerleşmiştir diyemem. Şimdiye değin bazı şairlerin kitaplarını, bir demet şiirini okumuşumdur o kadar. Bu şiir kitabından pek etkilendiğimi söyleyemem. Bunda önceden Atilla İlhan, Can Yücel, William Shakespeare okumamın etkisi olabilir. Yapıtı biraz fazla içe dönük kişisel bulduğumu ilave etmeliyim. Bu değerlendirmem - diğer kitaplarını henüz okuma fırsatı bulmadığımdan - sadece bu kitabı için geçerli, dolayısıyla ne şairliğini ne yazarlığını eleştirmek için şu an kendimi yeterli bulduğumu söyleyebilirim.
Suya Geçiş, Sylvia Plath’in diğer kitapları gibi beni yine içine çekemedi. Şiirler yer yer etkileyici imgeler sunsa da genel olarak kopuk, karamsar ve okuyucuyla mesafeli bir dil taşıyor. Duygular yoğun ama aktarımı bana kuru ve uzak geldi. Derinlik iddiası taşısa da zihinsel bir yorgunluk yaratmaktan öteye geçemedi. Plath’in diliyle hâlâ bağ kuramadığımı fark ettim. Okuyacak olanlara keyifli okumalar diliyorum.
Senenin ilk kitabı olarak bir şiir kitabı seçmek istemiştim. Fakat çeviri şiir sevmediğimi bir kez daha hatırladım.
Zaten şiir, kendi içinde anlaşılması zor, kendine has bir şeydir. Bunu bir çeviri ile iyice imkansız ediyor, değerini daha da düşürüyoruz.
Fırsatım olduğunda orijinal dilinde de okuyacağım.
Yazar Hakkında
Sylvia PlathYazar · 16 kitap
Sylvia Plath, Amerikalı şair ve yazardır.
Trajik yaşamı ve intiharıyla tanınan Plath, aynı zamanda yarı otobiyografik bir roman olan ve depresyonu üzerine ayrıntılı bilgiler veren Sırça Fanus kitabının yazarı olarak bilinir. Anne Sexton ile birlikte, Plath gizdökümcü şiirin önemli isimlerinden biridir.
Hayatı;
1932 yılında Alman bir baba ve ABD'li bir anneden, Massachusetts'te doğdu. Profesör olan babası 1940 yılında öldü. Plath ilk şiirini 8 yaşında yayımladı.
Plath, hayatı boyunca ileri derecede manik-depresif bozuklukla boğuştu. 1950 yılında bursla girdiği Smith College'deki ikinci yılında ilk intihar girişimini gerçekleştirdi ve bir akıl hastanesine yatırıldı. 1955'te Smith College'den summa cum laude derece ile mezun oldu.
Kazandığı Fulbright bursuyla Cambridge Üniversitesi'ne giderek çalışmalarını burada sürdürdü ve şiirlerini üniversitenin öğrenci gazetesi olan Varsity'de yayımladı. Plath burada 1956 yılında evleneceği İngiliz şair Ted Hughes'la tanıştı. Evliliklerinin ardından Boston'da yaşamaya başladılar. Plath, hamile kaldıktan sonra ise İngiltere'ye geri döndüler.
Plath ve Hughes, Londra'da kısa süre yaşadıktan sonra North Tawton'a yerleştiler. Çiftin Sylvia'nın kıskançlık krizleriyle başlayan sorunları bu dönemde başladı ve ilk çocuklarının doğumundan kısa süre sonra Sylvia Plath Londra'ya geri dönerek boşanma işlemlerini başlattı.
Kiraladığı evin eskiden İngiliz şair William Butler Yeats'e ait olduğunu öğrenen Plath bunu iyi bir işaret olarak değerlendirdi. 1962-1963 kışı Plath için çok zor geçti. 11 Şubat 1963'te, ikinci kattaki odalarında uyumakta olan çocuklarının yanına süt ve kurabiye bıraktıktan sonra, odalarının kapısını da içeri gaz girmeyeceğinden emin olmak üzere bantlayarak kapattı ve kafasını fırının içine sokarak intihar etti.
İntiharıyla ilgili olarak kocası Ted Hughes eleştirilere maruz kaldı. Hughes yıllarca bu konuda konuşmadı. Daha sonra anılarını yayımladı.
1963 yılında daha 30 yaşındayken intihar eden Plath'ın hayatı, Oscarlı oyuncu Gwyneth Paltrow'un ünlü şairi canlandırdığı "Sylvia" filmine de aktarıldı.
Plath'ın Türkçe'ye çevrilen eserleri arasında bulunan "Sırça Fanus" adlı romanı, birçok kişi tarafından ilk Amerikan feminist romanı olarak değerlendirilir.
