Tam 1 yılı geçmiş kitaba başlayalı ve bugün bitiriyorum hayatımda başlayıpta bu kadar geç bitirdiğim bir kitap olmadı başka sanırım. Bu hala kitabın kötülüğünden değildi tabiki aksine sindirerek aklıma kazıyarak okumamdan mütevellit yoksa Fatma hanımın dili çok sade, nahif, anlaşılır. Çoğu zaman Allah’ın bir ismini okuyup çokça ara verdim, bazen peşpeşe okudum. Geceleri bir isim okuyup onu zikrederek anlamını düşündüm. Bu açıdan çok verimli oldu benim için. Kitapta önce Allah’ın bir ismi kısa manaları ile başlık olarak veriliyor sonra ne demek bunu açıklıyor sonra insana bu isim tesir ederse nasıl görünür onu açıklıyor toplamda her isme 3-3,5 sayfa ayrılmış kısa ve alaşılır. Ali Osman Tatlısu’dan da okumuştum ona da çokça atıf var zaten. Kendimce aldığım Esmaül Hüsna anlamları, arada dönüp kısaca bakmak adına…
Allah: bütün Kemal sıfatları kendisinde toplayan
Rahman: nimet veren
Rahim: merhamet eden
Melik: Tek Hükümdar
Kuddüs: eksiklikten uzak
Selam: selamet veren
El Mümin: emin kılan
El Müheymin: gözeten, koruyan
El Aziz: yücelik sahibi
El Cebbar: istediğini yaptıran
El Mütekebbir: Herşeyden büyük
El Halık: Yoktan yaratan
El Bari: Birbirine uygun yaratan
El Musavvir: Şekil veren
Ya Gaffar: bağışlayan, kusurları örten
El Kahhar: herşeye hakim, yenilmeyen
El Vehhab: karşılıksız veren
Rezzak: rızık veren
Fettah: zorlukları açan, hayır kapılarını açan
Alim Allah: her şeyi bilen
Kabıd: sıkan, daraltan
Basıt: genişleten, açan
Hafid: aşağı indiren
Rafi: yukarı kaldıran
Muizz: izzet veren
Müzill: hakir, zelil eden
Semi: Her şeyi işiten
Basir: her şeyi gören
El Hakem: hakkı yerine getiren, son hükmü veren
Sabahattin Alinin "İçimizdəki Şeytan" (1940) əsəri, fərdin daxili aləmi ilə cəmiyyət təzyiqləri arasındakı qarşıdurmanı ustalıqla işləyən psixoloji romandır. Əsər adını “şeytan” metaforundan alır: Yazar şərri xarici bir qüvvədən çox, insanın öz zəiflikləri, qorxuları və bəhanələri kimi təyin edir. Roman eyni zamanda dövrün ziyalılarının riyakarlığını, müharibə illərinin bədbin havasını və fərdin özünə yadlaşmasını tənqid edir.
Romanın Əsas Temaları :
· Özünü Aldatma və Məsuliyyətdən Qaçış: Ömər uğursuzluqlarını daim “içimdəki şeytana” yıxır. Halbuki Sabahattin Ali şeytanın əslində insanın öz vicdanı və iradəsizliyi olduğunu göstərir.
· Cəmiyyət Tənqidi: Cümhuriyyət dövrü ziyalılarının Qərb təqlidçiliyi, samimiyyətsizliyi və xalqdan qopması tənqid edilir. Ömər kimi ziyalılar yaşadıqları cəmiyyətə yadlaşmışdır.
· Məhəbbət və Xəyal Qırıqlığı: Ömər ilə Macidənin münasibəti ehtirasla reallıq arasında gedib-gəlir. Macidənin romantik gözləntiləri Ömərin məsuliyyətsizliyi qarşısında yıkılır.
Personaj Təhlilləri :
Ömər – Romanın anti-qəhrəmanı. Hüquq fakültəsini yarımçıq qoymuş, nizamsız işlərdə çalışan, ziyalılıqla öyünən bir gəncdir. Daxili çatışmalarla boğuşur: Bir tərəfdən cəmiyyətə uyum sağlama istəyi, digər tərəfdən asi və məsuliyyətsiz olmaq. Özünü daim haqlı çıxartma cəhdi onu tipik “özünə yadlaşmış ziyalı” halına gətirir. Ömərin ən böyük qüsuru, hərəkətlərinin nəticələrini üstlənmək yerinə bir “şeytan” uydurmasıdır.
Macidə – Ömərin sevgilisi, idealist və duyğusal bir gənc qadın. Müəllim işləyir, dürüst və ciddi bir xarakterdir. Lakin Ömərin qeyri-sabitliyi qarşısında sadəlövh qalır; onu dəyişdirə biləcəyinə inanır. Macidə romanın əxlaqi kompası kimidir, lakin sevgisindəki israr onu xəyal qırıqlığına sürükləyir. Sabahattin Ali onun vasitəsilə qadınların
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
1913 Yılının Filistin'iTarih
Hacmi çok küçük bir kitap, fotoğrafları saymazsak 65 sayfa. Kitap, 1913 yılında Kudüs mutasarrıflığı yapan Ahmed Macid Bey'in 1944 yılında Vakit gazetesinde yayınlanan yazılarından oluşuyor. On bölümden oluşan kitapta yer alan bölümlerin konuları; Filistin tarihi, Kamame Kilisesi, Beytüllahim, Kudüs, Kudüs halkı, Eriha, Emmaüs, Yafa, Gazze, Halilu'r-Rahman, Birisebi...
Kitabın dili çok akıcı. Gezi kitapları, seyahatname okumayı sevenler için iyi bir tercih olabilir.
Sabahattin Ali-nin oxuduğum ilk kitabı olan “İçimizdeki şeytan” əsəri, istər hekayəsi, istərsə də fəlsəfəsi baxımından bəyəndiyim kitablar sırasında yerini aldı. Hekayə Ömər və Macidənin bir-birlərini 2 həftə qədər az bir müddət ərzində tanımaqlarına baxmayaraq aşiq olub evlənmələri ilə başlayır. Lakin ani bir həvəslə, gələcək haqda düşünmədən belə bir addım atan bu iki gənc, evləndikdən qısa müddət sonra həm maddi baxımdan sıxıntılarla üzləşir, həm də xarakter baxımından nə qədər zidd olduqlarının fərqinə varırlar. Ömər, 30 yaşına yaxınlaşmağına baxmayaraq, ani həvəslərin arxasıyca qaçan, bir işin ucundan tutmayan, öz iradəsini idarə edə bilməyən, içində olduğu mühiti sevməməsinə baxmayaraq uzaqlaşa da bilməyən, hələ böyüməmiş uşaq kimidir. Elədiyi bütün pislikləri, öz iradəsi ilə etmədiyini, bunları ona “İçindəki şeytan”-ın məcbur etdiyini deyir, və buna özünü də inandırırdı. Digər tərəfdən Macidə isə yaşı ilə müqayisədə daha yetkin, daha ciddi, və öz iradəsinə hakim olmağı bacaran bir qızdır. Musiqi təhsili alan tələbə olan Macidə, Ömərin bu uşaq xasiyyətini bəyənmədiyi halda, onu dəyişdirə biləcəyinə inanaraq onunla evlənmişdi. Əslində bu iki gənci bir-birinə bağlayan saf sevgidən əlavə, daha çox bu idi: Ömər Macidənin onu dəyişdirə biləcək qədər güclü iradəsinə inanmış, Macidə isə Ömərin ona yaşamaq üçün möhtac olmasını sevmişdi. Ancaq zaman keçdikcə, hər ikisi anlayır ki, Ömər özü istəmədikcə Macidə onu dəyişdirə bilməz. Həmçinin, bəlkə də uzun illər çəkəcək bu mübarizəni Ömər tək başına, öz içində həll etməli, və heç bir günahı olmayan Macidəni bu yolda özü ilə bərabər həba etməməlidir. Kitabın bir hissəsində, Macidənin Ömərə yazdığı məktubda deyildiyi kimi, əgər bu iki gənc bir-birlərinə bir neçə il sonra təsadüf etmiş olsaydılar, biz tamamilə başqa sevgi
Işığın O Kör Edici Yokluğu·228 syf.·Edebiyat
10/10
2025 19. kitabı
Tahar Ben Jelloun'un enfes yazımı, bir tanıklıktan yola çıkan bu zorlu hikâyeye tüm gücünü ve derinliğini kattığını hissettim. Ben Jelloun, "Kutsal Gece" ile Goncourt ödülünü kazanmış ve Frankofon edebiyatının bir dehasıdır; aynı zamanda filozof, psikiyatrist, ressam ve şairdir. Aydınlanmış İslam üzerine birçok eser kaleme aldığını ve ayrıca kitaplığımda Fransızca baskısı bulunan "Le racisme expliqué à ma fille" yani Türkçe adıyla "Kızıma Irkçılığı Anlatıyorum" kitabının da yazarıdır. Jelloun’un güzel bir ruha, hayranlık uyandıran bir insaniyete, bir bilgeliğe ve bir alim imajına sahip olduğunu görebiliyoruz.
«En sert, en dayanılmaz sessizlik, ışığınkiydi. Kuvvetli ve çoğul bir sessizlik. Gecenin sessizliği vardı, bir de hiç değişmeyen ışığın sessizlikleri de vardı. Uzun ve bitmeyen bir yokluk.» S. 68.
Orijinali 2001 yılında yayımlanan bu roman, 1971'den 1991'e kadar Fas'ta yaşanan olaylara bizi geri döndürüyor. Fas'taki Tazmamart cezaevinin eski bir mahkûmunun tanıklığından esinlenilmiş. Yani gerçek bir olaydan ilham alan bu hikâye, birinci ağızdan, hücreye mâhkum edilmiş, ışıksızlığa, soğuğa ve ayakta duramama haline katlanmak zorunda kalmış bir mâhkumun düşüncelerini ve gücünü anlatıyor. Hastalıklar ve ölümlerle çevrili olan mâhkum, hayatta kalmak için kendini şartlandırır; geçmişini unutmaya ve ışığı yeniden görme umudunu reddetmeye zorlar: çünkü bu yerlerde umut insanı delirtir. «Ah! Ani bir ölüm, ne büyük kurtuluştu! Duran bir kalp! Patlayan bir damar! Yayılmış bir iç kanama! Derin bir koma! Hemen ölmeyi arzulama raddesine gelmiştim.» S. 30. Romanın bu çelişkili başlığı, Ben Jelloun'un üslubuna dair bir ön izleme sunarken, okuyanı derinden sarsacak bir şoku da beraberinde getiriyor diyebilirim.
«Hatırlamak, ölmek demek. En büyük düşmanın hatıralar olduğunu
Bu kitap Neriman’ın kökeniyle, hayalleriyle ve değişen benliğiyle savaşmasının hikayesi. Şinasi ve Macid arasında kalışı, bir taraf aidiyetin, sadeliğin ve köklerin sesi; öbür taraf hayranlık uyandıran yeniliğin, özgürlüğün ve batılı hayallerin çağrısı. Neriman’ın doğu ezgilerinden utanması, alaturka nağmelerin ruhundaki yansımasını reddetmesi ve Batı çalgılarına hayranlıkla yönelmesi; insanın gençlikte kendini inkâr etme çabası kadar tanıdık bir his. Müziğin bu sembolik tercihi aslında bir dönemin, bir sınıfın, bir kimliğin ve hatta bir coğrafyanın değiştirilmek istenen yönlerini de anlatıyor. Kendi sesini susturup, bir başkasının sesinde aradığı aidiyet; insanın kökenine sırt dönmeye çalıştığı o tuhaf ve sancılı geçiş dönemini ne güzel de betimliyor.
Okurken defalarca Neriman’ın ruhunun izini kendi hayatımda da buldum. Çünkü ben de, Vezneciler’in sokaklarında yaşayıp Süleymaniye’nin akşamlarında huzur bulan, ama ne zaman Pera’ya geçsem sanki asıl yerimin orası olduğuna inananlardandım. Gençliğin bir döneminde insan, geldiği yeri küçümsemeyi, onunla savaşmayı ve kendini ondan özgürleştirmeyi görev ediniyor. Oysa yaş aldıkça, bir Avrupa şehrinde eski bir plakta Kudsi Ergüner dinleyerek kitap okuduğunuzda, Süleymaniye’nin akşam sessizliğini, Ağa Kapısı’nın manzarasını hayal ettiğinizde, insanın kendiyle savaşmasının ne kadar çocukça ve nafile bir çaba olduğunu anlıyorsunuz.
Neriman gibi hepimiz bir süre kökenimizi unutarak, başka seslerde, başka sokaklarda, başka hayallerde kendimize yer arıyoruz. Sonra fark ediyoruz ki, insan gittiği hiçbir yerle tamamlanmıyor; huzur hayal ettiği anın kendisinde saklı.
9/10
