Müslümanlarda ve bütün insanlarda tarih boyunca cihâd ruhunu söndüren ve savaştan geri kalmalarını sağlayan sebep; mal ve can sevgisi, hayatı ve nefsi zevkleri, rahat ve huzuru cennete tercih etmek, et ve kandan oluşan bedene tapmak, geçici ve sınırlı gayelere gözünü dikip sonsuz gayelerini unutmaktır.
Selmân -radıyallâhu anh- başka bir mektubunda kardeşine şu tavsiyelerde bulunmuştur:
"Hayr; mal ve evlât çokluğuyla değildir. Asıl hayr, hilminin artması ve ilminin sana fayda vermesidir. Bulunduğu mekân insana ibadet sevåbı kazandırmaz. Sen Allah'ı görüyormuş gibi ibadet et ve kendini ölülerden say! (Yani ölmeden evvel ölüme iyi hazırlan!)"
Bu dünya, dârü'l-hikmettir, dârü'l-hizmettir; dârü'l-ücret ve mükâfat değil.
Buradaki a'mal ve hizmetlerin ücretleri berzahta ve âhirettedir.
Buradaki a'mal, berzahta ve âhirette meyve verir.
Madem hakikat budur, a'mal-i uhreviyeye ait neticeleri dünyada istememek gerektir.
Verilse de memnunane değil, mahzunane kabul etmek lâzımdır.
Velayet yolları içinde en güzeli, en müstakimi, en parlağı, en zengini; Sünnet-i Seniyeye ittiba'dır.
Yani: A'mal ve harekâtında Sünnet-i Seniyeyi düşünüp ona tâbi' olmak ve taklid etmek ve muamelât ve ef'alinde ahkâm-ı şer'iyeyi düşünüp rehber ittihaz etmektir.
Gazalî, Tûs'ta başlayan ilim tahsiline Cürcan da devam etti. Burada tanıştığı Seyyid Şerif Cürcani'den istifade etti. Beş yıl kadar burada kaldıktan sonra tekrar Tûs'a gitmek üzere bir kervana katılarak yola düştü. Bu yolculuk esnasında meşhur hâdise olan eşkıyanın kervanı soyması olayını yaşadı. Kervanı soyan eşkiya çetesi onun da kitaplarını aldı. Kitaplarının kendisine verilmesini isteyen Gazalî'ye eşkıya başının söylediği bir söz ona ders oldu:
"Sen nasıl ilim sahibisin ki kitapların elinden alınca ortada kalıyorsun, sermayen yok oluyor?"
Kitapları kendisine iade edilen Gazali bundan sonra öğrendiği bilgileri ezberlemeye veya o ilimlerin özetini kendine mal etmeye çalıştı.
Sayfa 7-8, Nesil Yayınları, 1. Baskı, Nisan 2025·Kitabı okuyor