ne var ki bazilari, degisimi belirsizlikle ozdeslestirerek kesinlik arayisina sarilir; oysa hakikati mutlak bicimde sahiplenme iddiasi, cogu zaman sorgulamanin onunu keser. bazen bilgiyi koruyan sey onun esnekligi, onu zayiflatan ise katiligidir.
dusuncelerimle ortusmese de muazzam ve zamani icin de o kadar enteresan bir kitap... oncelikle bu kitaba yanlis zamanda ve yanlis sekilde basladigimi soylemeliyim, kitabi felsefeye giris kitabi olarak kullanip 15 yasinda bu kadar agir 2 ciltlik bir eserin altinda kaldigimi hatirliyorum. fakat bunun yanisira fikirler olarak cekmemesinden mutevellit beni "max scheler" cizgisine itmesi, hayatimi da cogu noktada degistiren bir sey oldu. kisacasi eger mantiksal bir yaklasim ariyorsaniz; cinselligi, temasi ve duygulari sig bir icgudusel kavrama indirgemek istiyorsaniz, evet, cevaplari kesinlikle mevcut fakat sizi duygusal olarak tatmin etmeyecegini soylemeliyim.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
8/10
2026 89. kitabı
Max Scheler’in "Pişmanlık ve Yeniden Doğuş" eseri, insan ruhunun geçmişle kurduğu köklü bağı ve bu bağı koparabilme gücünü fenomenolojik bir perspektifle ele alır. Scheler’e göre pişmanlık, sadece bir "hata yaptım" üzüntüsü değil, insanın kendi varoluşunu yeniden inşa etmesini sağlayan metafiziksel bir eylemdir.
Kitabın merkezinde yer alan temel fikir, pişmanlığın geçmişi değiştirme gücüdür. Scheler, zamanın fiziksel olarak geri döndürülemez olduğunu kabul etse de, geçmişteki eylemlerin insan ruhu üzerindeki "anlamının" ve "hükmünün" pişmanlık yoluyla değiştirilebileceğini savunur. Pişmanlık duyan birey, geçmişteki hatalı eyleminin yarattığı sebep-sonuç zincirini ruhsal düzlemde kırar ve o eylemin bugünkü karakteri üzerindeki belirleyici gücünü sona erdirir. Bu, bir nevi ruhun kendi geçmişinden özgürleşmesidir.
Yeniden doğuş ise bu özgürleşmenin zorunlu ve doğal bir sonucudur. Scheler, pişmanlık sürecini ruhun bir arınma süreci olarak görür. İnsan, pişmanlık duyarak "eski benliğini" ve o benliğin getirdiği yükleri geride bırakır; böylece taze bir başlangıç yapma kapasitesini yeniden kazanır. Ona göre, pişmanlık hissetmeyen bir ruh, geçmişin hataları altında katılaşmaya ve köleleşmeye mahkûmdur. Ancak bu içsel yüzleşme ve "itiraf" sayesinde insan, kendi özündeki iyiliğe ve güce geri dönebilir.
Kısacası, insan olmanın sadece "ilerlemek" değil, aynı zamanda "dönüp bakmak ve dönüştürmek" olduğunu anlamak için bu kısa ama sarsıcı kitabı mutlaka listenize almalısınız.
Umarım okuma yolunuzda sizlere dalgalı denizlerin ortasında bir umut feneri olur ve geminizi bu kitabın limanına yanaştırırsınız.
HINCIMIZI ÇIKARMAK
Max F. Scheler’in 1912 tarihli “Hınç” (Ressentiment) kitabı, hem bir Nietzsche eleştirisi hem bir Hıristiyanlık övgüsü hem de modern ideolojilere yönelik felsefî bir küçümseme…
İlk bölümde, adına hınç denen duygunun ne olduğunu, hangi durumlarda ortaya çıktığını örneklerle anlatıyor. Alman filozof Scheler’e göre hıncı, gücümüzün yetmediği durum veya kişilere duyarız. Bu bakımdan hınç, nefret duygusundan farklıdır. Çünkü nefret’te, iktidarsızlık veya çaresizlik hâli yoktur. Oysa hınç çaresiz, iktidarsız, elinden bir şey gelmeyen bir nefrettir. Ezilenler, ezenlere karşı genellikle hınç duyarlar, nefret değil.
Scheler’in bu görüşlerine Nietzsche’den âşinâyız. Nietzsche de Hıristiyanlığın ortaya çıkmasını benzer bir hınç duygusuna bağlar. Ona göre Hıristiyanlık, ezilenlerin ezenlerden aldıkları öçtür. Hıristiyanlığın özünde mevcut olan merhamet, güçsüzden yana olmak, alçakgönüllülük, vb. tavırlar, üstün doğaları gereği bu tavırlara sahip olmayan güçlüleri alt etmek için, sinsi bir silah şeklinde tasarlanarak yüceltilmiş ve benimsetilmiştir.
İşte Scheler, büyük saygı duyduğu belli olan Nietzsche’nin Hıristiyanlıkla ilgili bu görüşlerine itiraz eder. “Hınç” kitabının sonraki bölümünde, Hıristiyanlığın Nietzsche’nin tarif ettiği gibi bir din olmadığını, hatta tam tersi değerlerle yüklü olduğunu, söz konusu dinin teolojik ayrıntılarına girerek (dindarca) anlatmaya çalışır. Anlattıklarının özeti; Hıristiyanlığın bireyselci, manevî dünyayı sembolik bir şekilde ifade eden, gerektiğinde uysallığı bir kenara bırakıp kılıcı eline alan, yani Nietzsche’nin düşündüğünün aksi istikamette bir din olduğudur. Kısacası Scheler’e göre Hıristiyanlık, kendisinin tanımladığı hâliyle “hınç” duygusu ile özdeş tutulamaz, çünkü Hıristiyanlık ne “aşırı merhametlidir” ne iktidarsızdır ne de güce
Aşk Nedir Sokrates?
Aşk nedir Sokrates?
Masada yer alan filozofların aşk, arzu dostluk, güzellik ve bilgelik arayışı arasındaki ilişkiyi sevilenlerin yerinin doldurulamaz olduğunu, libido teorisini, ataerkil düzendeki aşkı ve onların bu konu hakkındaki görüş ve tartışmalarında ünlü filozoflara eşlik ediyoruz.
Aynı masada çok farklı zamanlarda yaşamış olan ve aynı zamanda aşk felsefesine katkıları olan bir çok tarihi figür var:
Klasik Antik Çağ’dan Sokrates, Orta Çağ’ın başında yaşayan Augustinus, 18. yüzyılından Immanuel Kant, 19. yüzyılından Søren Kierkegaard, 20. yüzyılın ilk yarısından Sigmund Freud ve Max Scheler, 20. yüzyılın ikinci yarısından Simone de Beauvoir ve Iris Murdoch...
Masa kurgu, yemek kurgu, buluşma kurgu ama filozoflar bir yere kadar kurgu. Tüm filozofların ortak özelliği aşka çıkıyor...
Çok keyifli bir okuma oldu benim için, yazar öyle güzel yazmış ki filozofların yanındaki sandalyede
aşk felsefesinin en sıra dışı düşüncelerine dair bir sohbete eşlik ediyor duygusunu hissettirdi.
☆☆☆"Ruhlarımız ancak ideaları anladıklarını iyi olurlar."☆☆☆
☆☆☆"Sevgi, sevdiğimiz kişi ile sohbet etme ve dünyayı birlikte anlama arzusudur."☆☆☆
☆☆☆"Aşk bilge bir dilencidir."☆☆☆
Aşkın ve Sevmenin Ne Olduğu ÜzerineFelsefe
İlk başta düşünce ilginç gelebilir ama birkaç yıl önce ben de etkilendiğim filozof ve yazarlarla hayali terapi seansları yapmaya kalkışmıştım. Tabii, yine Rabialık yaparak bu giriştiğim yolda da biraz haz aldıktan sonra yarıda bırakıp başka bir projeye atladım. Kafasında sürekli fikirler uçuşan biri olarak bir çift kanatla gökyüzünde süzülmeye devam etmek, çok zor! Bunu elbette zihninde başka uçucu fikirlerle mücadele etmek zorunda kalan anlar. Neyse...
Nora Kreft, benden bir adım öne geçerek projesini tamamlamış olduğundan dolayı tebrik ediyorum. Açıkçası bu tür fikirler üst düzey bir yaratıcılık değil, yine de zengin bir hayal gücü gerektirdiği aşikâr. Bir tür zihin okuma; en sevdiğimiz ve sürekli yaptığımız bir genelleme değil mi? İşte bu kitap da buna örnek. Sekiz ünlü filozofla yapılan hayali bir akşam yemeği: Sokrates, Augustinus, Immanuel Kant, Søren Kierkegaard, Sigmund Freud, Max Scheler, Simone de Beauvoir, Iris Murdoch. Onları tanıyarak yapılan tahmini fikirler... Bir bakıma kümülatif bir üretim. Sonuçta, düşündürücü yanları yok değil, var.
Aşkın ne olduğu, özgecilik, diğerkâmlık ve bilgelik yönünden incelenmesi, mutlu mu yoksa mutsuz mu ettiği, sevgilinin eşsizliği ve yerinin doldurulup doldurulamayacağı üzerine tartışılması, sevilenin zihinsel temsil mi yoksa bir hormon karışımı mı olduğu, sağladığı fayda ve verdiği zararlar açısından kıyaslanması, merak ve haz tetikleyicilerinin ele alınması, sevmenin gerçekten var olup olmadığı, sevme yeteneğinin kaynağı, bir özneye ihtiyaç var mı yoksa kişinin kendini sevmesinden mi ileri geldiği üzerine, robotlarla ilişkinin gerçekçiliği ve kişinin robota yansıttığı şeyin ne olabileceği gibi pek çok konuya değiniliyor.
☆ Dikkat, kitapta bir cevaptan öte düşündürmek amaçlanmıştır. Aradığınız cevabı kitapta