Vatanseverlik duygusu olmayan bir toplum yok olmaya mâhkumdur.
Tarık Buğra’nın yazmış olduğu Küçük Ağa romanı o zamanın Milli Mücadele ve Kurtuluş ruhunu çok iyi bize aktarıyor. Sadece bununla kalmıyor İstanbullu Hoca ve Çolak Salih’in kimlik değişimlerini ve bireysel iç çatışmalarını da iyi işliyor.
Zamanına göre üslubu sade ve yalın bir dille yazılmaya çalışılmış. Yer yer Osmanlıca kullanılsa da büyük oranda dilde sadeleşmeye çalışılmış. Tek tek karakterleri incelemeye gelirsek;
Çolak Salih: Kitabın bir 50 sayfası Salih’i ve geçirdiği dönüşümü konu alıyor. Salih harptan döndükten sonra İtalyan arkadaşı Nico’nun yanında kalmaya başlıyor ve kimlik kaybetmesi yaşıyor. Akşehir’deki herkes ondan ümidi kesmişken o değişmeye karar veriyor ve bunun için de ilk Doktor Bey’in kapısını çalıyor.
Doktor Bey: Salih’e kendisini bulmakta yol göstermekle kalmıyor. Milli Mücadele ateşini ilk yakan kişi oluyor. ideallerini kasabadaki herkese ama başta İstanbullu Hoca’ya kabul ettirmeye çalışıyor.
İstanbullu Hoca: Başta içinde çok fazla iç çatışma yaşayan bir karakter ve bu kitabın temposunu ister istemez oldukça düşürüyor. Bu yerler daha farklı bir yolla da işlenebilirmiş lakin böylesi de iyi. Yaşadığı bazı olaylar sonucunda ve Çolak Salih’in onu kendine getirmesiyle birlikte kimlik değişimi yaşıyor. Milli Mücadelenin önde gelen isimlerinden biri oluyor ve her yerde “Küçük Ağa” diye anılmaya başlıyor.
Reis Bey: Kitap boyunca gölgenin ardında saklanan bir kahraman bir karakter. Olası isyanı konuşmasıyla ve o otoriter duruşuyla birçok kez engellemiş. Birçok canın kanının akmasından kurtarmıştır. Hatta çok sevdiğim bir alıntısı var ki söylemezsem içimde kalır.
“Beni bilen bilir; kimseye hor bakmam, kötü söylemem. Düşenin elinden tutarım. Övünmeyi de pek sevmem. Bunları söylüyorsam övüneyim diye değil. Bir daha ya karşılaşır, ya karşılaşmayız.
Dr B. Karakteri hikayeye eklenir eklenmez aşık oldum içimdeki çocuk an itibariyle KALK KALK Satranç oynayacağız diye çığlık atıyor sonu istediğim gibi bitmese de o alçak namert Czentovic in Kaybettiğini görmeyi ne kadar istesem de bayılarak okuduğum biter bitmez tekrar başladığım bir kitap oldu akıcı dili 1 sayfa bile sıkmayan anlatımı ve hikayesi ile modern klasiklerde başyapıt diyebileceğim bir yere evrildi karakterler desen Başyapıt tek sıkıntı demiyelim ama azıcık daha Satranç maçlarını açıklayarak yazsaydı yazarımız tadından yenmezdi ama var ya aşık oldum aşıkkkk
Üç Anadolu Efsanesi
Öncelikle kitabın okurken bende bıraktığı his ve düşüncelere değinmek istiyorum. Yaşar Ağabeyden ilk defa bir efsane okudum ve açıkçası okurken efsaneden ziyade roman okuyormuşum gibi hissettim. Kendine has üslubu ile efsaneyi sanki romanlaştırarak içerisinde eritmiş. İçerisinde türküler, deyişler, halk söylenceleri, müthiş betimlemeler, masalsı anlatımları, seslenişleri okurken çok keyifliydi elimden bırakmak istemedim. Dili gayet anlaşılır, herkese hitap edecek düzeyde ancak bazen Çukurova'ya ait söylencelerin olması zorlayabilir ama ben Çukurovalı biri olarak anlamakta pek güçlük yaşamadım aksine doyum yaşattı ve bir kere daha hayran kaldım kendisine.
Kitabın içerisinde "Köroğlu, Karacaoğlan ve Alageyik" efsaneleri bulunuyor. Her efsane kendi içerisinde belirli konulara odaklanmış. Kahramanlık, aşk ve tutkunun getirdiği bedellerin kahramanlar üzerindeki etkisine değiniyor. Beni sırasıyla en çok etkileyen: Alageyik, Karacaoğlan ve Köroğlu oldu. Karacaoğlan ve Köroğlu'na okuldaki derslerden kulak aşinalığım vardı ama Alageyiğin efsanesini bilmiyordum. Okuma yaparken kendimce merak ettiğim bazı şeyler oldu efsaneleri okuma sonrası araştırma ihtiyacı duydum. Özellikle mitolojik ögeleri araştırmak ve bilgilenmek açısından çok iyi oldu. Kullandığım makaleleri de ekleyeceğim (Yaşar Kemal’in Köroğlu Destanı Üzerine Bir İnceleme, Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi İlkbahar 2018, 5(14), ss.377-406) ve (Geyik Avı İle İlgili İnanışlar: Alageyik ve Geyikler Lanetler Örneği- Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 10, Sayı 2, Aralık 2022).
1) Köroğlu efsanesi: Dünyada at yetiştiriciliği ile nam salmış bir seyistir Koca Yusuf. Peki bu nam salma nereden geliyor? Babasından elbette. Babası Bolu Beyi'ne yıllarca at yetiştirmiş, at yetiştiriciliği ile tanınır. Öyle
Değişmeyen tek şeyin değişim olduğundan emin miyiz?
İnce Memed 1 
Yaşar Kemal
Zaman olarak Cumhuriyetin kuruluşunun hemen sonrası, mekan olarak ise Adana'da Çukurova ilçesinin Değirmenoluk köyünde Abdi Ağa Namlı bir kan emici vardır. Bu köyle beraber beş köye ağalık eder.
Ağa despot, zalim zülmekar, Ağa melun, Ağa namert, Ağa insafsız, Ağa insanlıktan nasibini almamış bir tiran.
Köylüyü zorda kor, köylüye işkence ve eziyet eder; kadın, çoluk çocuk demeden karşısında duran herkesi dövebilir, herkese söver, köylünün malını elinden alır. Hiçbir durumda hilekarlığa başvurmaktan geri durmaz. Maraba ve hakir görür herkesi. Onlara karşı her hakkı kendinde görür, kendinde toplar.
Biçare köylünün boynu bükük, yaşadıkları karşısında çaresiz durumdalar. Ağaya içten içe kurulurlar kurulmasına lakin ellerinden bir şeyler gelme ihtimali bulunsa da zihinleri ve bilinç düzeyleri buna elvermez. Bir kahraman çıkagelse de onlar için kendini feda etse, ağayı ortadan kaldırsa minnettar olacaklar ama yapamazsa da onu yerin dibine sokmaktan da geri durmayacaklar, kendileri hiçbir şey yapmadıkları halde.
Kahramanımız İnce memed, babası vefat etmiş ve gariban anası Döne hatun ile bir başına kalmış öksüz bir çocuktur. Ağadan sürekli hakaret işitir, dayak yer. Gururu ayaklar altına alınır ve henüz 11 -12 yaşlarındadır.
Sağdan soldan duyduğu ve hayalini kurduğu güzel öteleri arar, onları hayal eder. Yoksulluğa ve aşağılanmaya daha fazla dayanamaz, köyden kaçar ve başka bir köyde Süleyman Emmi dediği ak sakallı, yaşlı ve çok iyi bir adama misafir olur. Ondan insanlığı görür ve onun yanında kalmaya başlar ancak bu kısa sürer ve zalim Ağa tarafından gerisin geriye döndürülür. Ağa şiddetini artmış, daha da kahredici hale getirmiştir.
İnce memed'in sevdalı olduğu Hatçe'yi yeğeni Veli'ye ister ve nişanlar. Memed kızı kaçırır ve peşinden gelen Ağa'yı yaralar,1000Kitap
İnce Memed 1 Yaşar Kemal
Zaman olarak Cumhuriyetin kuruluşunun hemen sonrası, mekan olarak ise Adana'da Çukurova ilçesinin Değirmenoluk köyünde Abdi Ağa Namlı bir kan emici vardır. Bu köyle beraber beş köye ağalık eder.
Ağa despot, zalim zülmekar, Ağa melun, Ağa namert, Ağa insafsız, Ağa insanlıktan nasibini almamış bir tiran.
Köylüyü zorda kor, köylüye işkence ve eziyet eder; kadın, çoluk çocuk demeden karşısında duran herkesi dövebilir, herkese söver, köylünün malını elinden alır. Hiçbir durumda hilekarlığa başvurmaktan geri durmaz. Maraba ve hakir görür herkesi. Onlara karşı her hakkı kendinde görür, kendinde toplar.
Biçare köylünün boynu bükük, yaşadıkları karşısında çaresiz durumdalar. Ağaya içten içe kurulurlar kurulmasına lakin ellerinden bir şeyler gelme ihtimali bulunsa da zihinleri ve bilinç düzeyleri buna elvermez. Bir kahraman çıkagelse de onlar için kendini feda etse, ağayı ortadan kaldırsa minnettar olacaklar ama yapamazsa da onu yerin dibine sokmaktan da geri durmayacaklar, kendileri hiçbir şey yapmadıkları halde.
Kahramanımız İnce memed, babası vefat etmiş ve gariban anası Döne hatun ile bir başına kalmış öksüz bir çocuktur. Ağadan sürekli hakaret işitir, dayak yer. Gururu ayaklar altına alınır ve henüz 11 -12 yaşlarındadır.
Sağdan soldan duyduğu ve hayalini kurduğu güzel öteleri arar, onları hayal eder. Yoksulluğa ve aşağılanmaya daha fazla dayanamaz, köyden kaçar ve başka bir köyde Süleyman Emmi dediği ak sakallı, yaşlı ve çok iyi bir adama misafir olur. Ondan insanlığı görür ve onun yanında kalmaya başlar ancak bu kısa sürer ve zalim Ağa tarafından gerisin geriye döndürülür. Ağa şiddetini artmış, daha da kahredici hale getirmiştir.
İnce memed'in sevdalı olduğu Hatçe'yi yeğeni Veli'ye ister ve nişanlar. Memed kızı kaçırır ve peşinden gelen Ağa'yı yaralar,Yolların sonuŞiir
Atsız'ın ne kadar büyük bir şair olduğunu ispat eden kitaptır. Kağan Çapar'ın seslendirdiği şiirlerini hala ara sıra dinlerim. En sevdiğim şiirlerinden birini paylaşacağım.
Bütün Türk Gençliğine
Adalar Denizinden Altayların daha
ötesine kadar bütün Türk gençliğine.
I
Yer bulmasın gönlünde ne ihtiras, ne haset.
Sen bütün varlığına yurdumuzun malısın.
Sen bir insan değilsin; ne kemiksin, ne de et;
Tunçtan bir heykel gibi ebedi kalmalısın.
Iztırap çek, inleme… Ses çıkarmadan aşın.
Bir damlacık aksa da, bir acizdir göz yaşın;
Yarı yolda ölse de en yürekten yoldaşın
Tek başına dileğe doğru at salmalısın.
Ezilmekten çekinme… Gerilmekten sakın!
İradenle olmalı bütün uzaklar yakın,
Dolu dizgin yaparken ülküne doğru akın
Ateşe atılmalı, denize dalmalısın.
Ölümlerden sakınma, meyus olmaktan utan!
Bir kere düşün nedir seni dünyada tutan?
Mefkuresinden başka her varlığı unutan
Kahramanlar gibi sen, ebedi kalmalısın…
II
Sen ne elde ve dilde gezen billur bir sağrak,
Bitti. Yaşar Kemal Anadolu'nun üç meşhur efsanesini, destanını kendi tarzında yazmış yorumlamış.
Çukurova bölgesinin kendine has geleneği göreneği yaşantısı ile.
Köroğlu-Karacaoğlan- Alageyik efsaneleri.. Mertlikle namertliğin, iyilikle kötülüğün, cesaretle korkaklığın mücadelesi şiirsel destansı, ağıtsal, olarak anlatılıyor bu kitapta, Yar aşkı üzerinden...
Üç Anadolu Efsanesi veda ederken kendimce bu üç destanı tek anafikir alıntıyla özetliyorum..
"Mert yakaları namert eline geçmesin. Üç Anadolu Efsanesi Yaşar Kemal sayfa 90 Yapı Kredi yayınları..
Yaşar Kemal Anadolu'nun üç meşhur efsanesini, destanını kendi tarzında yazmış yorumlamış.
Çukurova bölgesinin kendine has geleneği göreneği yaşantısı ile.
Köroğlu-Karacaoğlan- Alageyik efsaneleri.. Mertlikle namertliğin, iyilikle kötülüğün, cesaretle korkaklığın mücadelesi şiirsel destansı, ağıtsal, olarak anlatılıyor bu kitapta, Yar aşkı üzerinden...
Üç Anadolu Efsanesi veda ederken kendimce bu üç destanı tek anafikir alıntıyla özetliyorum..
"Mert yakaları namert eline geçmesin. Üç Anadolu Efsanesi Yaşar Kemal sayfa 90 Yapı Kredi yayınları..