Bir yanda Milattan Önce (MÖ) 356-323 yılları arasında yaşayan Yunan Antik Makedonya Krallığı’nın kralı Büyük İskender, diğer yanda, MÖ 100 ve 44 yılları arasında yaşayan Roma Cumhuriyeti’nin son diktatörü Sezar… Ve bu iki hayat hikayesinin kaydını tutan, MS 46 yılında doğan biyografinin babası Plutarkhos…
“Hedefimiz tarih yazmak değil yaşamları kaydetmek” diyen Plutarkhos’un Paralel Hayatlar serisinde yazdığı İskender-Sezar kitabı İskender’le açılıyor.
Babası Philippos, azarladığı bir muhafızı tarafından öldürülünce 20 yaşında ülkenin başına geçen İskender, gençliğinde ünlü filozof Aristoteles’in öğrencisi olmuş. İskender okumayı seven biriymiş ve en sevdiği, kılavuz olarak gördüğü Homeros’un İlyada’sıymış.
30 yaşına geldiğinde Yunanistan’dan Kuzeybatı Hindistan’a kadar uzanan antik dünyanın en büyük imparatorluklarından birini oluşturmuş.
Plutarkhos’a göre bu büyük savaşçı, ondan bir şey isteyenlere değil de verdiklerini almayanlara kızarmış. Hatta annesi bir mektubunda, “Arkadaşlarına sevgini başka türlü ispatla. Herkesin zengin ve kudretli olmasını sağlarken, kendin zayıflıyorsun,” diye nasihat vermiş.
Son zamanlarında askeri zaferleriyle sertleşen İskender, herkesten şüphelenir olmuş. Babil’de, bir tören sonrasında da hastalanarak aniden öldüğünde sadece 32 yaşındaymış. Ölümünden altı yıl sonra zehirlenerek suikasta uğradığı iddiaları ortaya çıkmış.
Ve Sezar…
Plutarkhos’un hayatını kaleme aldığı ikinci hayat hikayesi, Romalı asker ve Roma Cumhuriyeti’nin son diktatörü Jül Sezar. MÖ 100 ile 44 yılları arasında yaşayan Sezar, hitabet yeteneğiyle yükselmiş. Halka yaranmak için toprakları bölüştürmüş, bedava buğday dağıtılmasına dair kanunlar çıkarmış. Ayrıca önde gelen Romalıların kimine konsüllük ve praetorluk vadediyor, kimilerini övgüler ve kârlı ihalelerle
Euripides bu son eserinde, bitmek bilmeyen kardeş kavgalarıyla yıpranan halkına birlik beraberlik çağrısında bulunur. Yaşlı ozan çağdaşlarına atalarının örneğini izlemelerini önerir. Önceki nesiller ülkelerini işgal etmeye gelen barbar lara onurlu bir şekilde karşı koyarken, çağdaşları birbirlerine zarar verebilmek için onların yardımını dilenmektedir. Euripides bu tragedyasıyla bayraktarlığını hatip İsokrates'in yaptığı Hellen Birliği ülküsünü savunur. Makedonya Kralı Il. Philippos ile oğlu Büyük İskender bir yüzyıl sonra bu dü şünceyi hayata geçirmişlerdir.
Kitap sadece Büyük İskender'i anlatmakla kalmıyor. İskender'in babasından da önceki dönemde Makedonya'yı ; tarihi, toplumsal özellikleri, doğal kaynakları ile anlatmakla başlıyor ki sonrasında İskender'in babası Philippos 'un yaptıkları daha net gözler önüne serilebilsin.
Philippos Amyntas Makedon, yani Amyntas' ın oğlu, Makedonyalı Philippos yani İskender'in babasının doğumu ile birlikte ölümüne kadarki dönemi okuyoruz. Çocukluk, gençlik dönemi. Hükümdarlık dönemi.
Philippos yirmi dört yıl boyunca Makedonyalılara hükmetti ve en zayıf kaynaklardan başlayarak krallığını Avrupa'nın en büyük güçleri arasına dahil etti. Askeri dehası , cesareti ve parlak zekası ile uyguladığı sosyal ve ekonomik politikalar ile Makedonya'ya kattığı yeni Topraklar ile ölümünden sonra bile halkı tatafından sevgiyle hatırlanan bir kral olmuştur.
Birini kral yapan soy (phusis) ya da kanuna uygunluk (to dikaion) değildir ; krallık ordularına iyi önderlik etme ve meselelerin yeteneklice üstesinden gelme yeteneğidir; bu Philippos ve Alexander'ın haleflerinin örnekleriyle açıkça görülüyor.
Philippos 'un ölümünden sonra, yirmi yaşındaki Alexander, muhteşem babasının ardından Makedonya hükümdarı olmuştu. Bu hiçte kolay bir geçiş olmayacaktı.
Babasının ölümü üzerine, İskender gücünü pekiştirmek için hızla harekete geçti. Yunanistan ve Balkanlar’ın sindirilmesi ile birlikte Pers İmparatorluğu’na karşı bir sefer başlatmaya artık hazırdı.
Dünyaca ünlü Alexander, tarihin büyük fatihlerinden biri olarak anılıyor. 336'dan 323'teki erken ölümüne kadar on üç yıllık kısa saltanatında, Akdeniz'den Hindukuş Dağları'na ve Indus Nehri vadisine ve Karadeniz ve Hazar Denizi' nin güney kıyılarından Hint Okyanus'u ve Basra Körfezi'ne kadar Batı Asya'nın tümünü fethetmişti. Tüm bu başarılarının altında elbetteki
II. Philippos'tan Önce Makedonya
Philippos 'un Çocukluk Çağı
Philippos 'un Hükümdarlık Dönemi
Philippos'un Yeni Örnek Ordusu ve Yeni Örnek Devleti
Alexander 'ın Hükümdarlık Dönemi
Haleflerin Savaşı
Helenistik Dünya ve Helenistik Uygarlık
Sonuç: Helenistik Kültürün Uzun Süren Etkisi
Başlıklarının olduğu kitabın geçirdiği dönemlerde olmak güzeldi. Makedonyalıları tanıyarak başladığımız kitap, onlarla ilgili detaylı bilgilere yer vermiş. Kökenleri ve kültürel zeminleri ile ilgili güzel bir başlangıç olmuş. Makedonya toplumunun özellikleri, sosyal yaşamlarına dair tüm detaylarını okurken zihninizde o dönemi canlandırıyorsunuz.
Philippos Amyntas Makedon'un çocukluk döneminden itibaren okurken, toplumun sosyal yaşamının yanında hükümdarlık mertebesindeki güç detayları ile ilgili de detaylı bilgiler verilmiş. Tarihin her döneminde olduğu gibi krallığı sürdürmek için verilen uğraşa tanıklık ediyorsunuz. Bunu yaparken Philippos'un çocukluğuna ilişkin ve büyürken elde ettiği deneyimlerle ilgili yeterli bilgi olmamasının yanında bazı noktalarda farz etme yöntemi ile de bazı bilgiler aktarılmış. Örneğin o dönemlerde vahşi bir hayvanı avlamak, birinin erkekçe cesaretini ortaya koyması için çok önemliydi. Philippos 'un mezarının ön cephesinde karaca, yaban domuzu, aslan ve bir ayının gösterildiği avcılığı ifade eden resimden de anlaşılacağı üzere kendisinin avlanmayı öğrenerek büyüdüğü anlaşılmaktadır.
Bir devletin inşa edilmesindeki tüm unsurlar da gözler önüne serilmiş. Bu noktada bölgenin farklı alanlarındaki toprakların hakimiyetini elinde tutan egemen aile ya da kavimlerin oluşumu içinde, ne tür bir sistemleri var bunları okumak çok şey katıyor okuyucuya. Sosyal sınıf farklılıkları, soylular, sözü geçenler ve tüm bunların hükümdarlık çerçevesinde ne tür bir eğitim
Puan vermedi·448 syf.··
Beğendi
·2023 113. kitabı
·11 günde okudu
·Okunma: 15 Ağustos 2023 00:00
Alexandros, Alexander, Büyük İskender…
Tarihe ismini altın harflerle yazdırmış büyük fatih, M.Ö. 356'da Makedonya'nın Pella kasabasında doğar. Makedonyalı II. Filip ile (Philippos) Epiros Prensesi Olympias'ın oğludur.
On üç yaşına bastığında, Philippos Alexander ve onun yaşındaki “seçilmiş” bir grup arkadaşlarının eğitimini üstlenmesi için büyük filozof Aristoteles’i tutmuştu. (Sayfa 187)
On altısındayken Makedonya’nın saltanat vekili olarak atanmış ve kraliyet mührü onun gözetimine bırakılmıştı.
Daha on altısındayken resmi kararlar alabilecek yetkisi olan Alexander on sekizine geldiğinde Philppos’un Yunanistan’daki liderliğini güçlendiren, Chaeronia Savaşı’nda önemli Makedonya ağır süvari sınıfının kumandanı konumuna getirilmişti.
Yunanistan’dan Kuzeybatı Hindistan’a kadar antik dünyanın en büyük imparatorluklarından birini kuran İskender, tarihin en büyük askerî dehası ve kumandanlarından biri olarak “Büyük İskender” diye anılır.
Asya Kralı ünvanını alan Büyük İskender
Hypasdes Savaşı'nda Hindistan Hükümdarı Porus'u ordusundaki fillere rağmen yenmiştir.
Efsanevi Pers İmparatorluğu'nu yenilgiye uğratan bu büyük kumandan başarısının ilahi güçler tarafından buyurulmuş olduğuna inanmayı seçmişti.
Atalarının anne tarafından Andromakhe ve Achilles’e baba tarafından ise Heracles’e dayandığına inanıyordu. Heracles’in yani Herkül’ün Zeus’un, ve Achilles’in Tanrıça Thetis’in oğlu olması ise İskender’in soyunu Tanrılar’a bağlıyordu.
Büyük İskender'in istilalarıyla başlayarak Antik Dünya'da Grek etkisinin doruğa ulaştığı bir dönem olan Helenistik Dönem’e imzasını atmıştır. Ki bu rehber kitapta dönemin de derin incelemesini bulabilirsiniz.
Yenilmezliği yüzünden askerleri ve halkının gözünde bir “İlah” olarak görülen Büyük İskender’in zaaflarına, hayallerine, tüm dehasına
Büyük İskenderTarih
Tarih ilmi, sevgimin ve merakımın beni nerelere götüreceğini bilmiyorum. Ama bildiğim bir şey varki okumaktan keyif aldığım.
Hayranı olduğum Fatih Sultan Mehmed Han Hz. Dedemin Büyük İskender Tarihi'ni okuduğu bilgisiyle merak ederek temin etmiştim. Hannibal ve julie Saesar'in da Büyük İskender'i okuyup hayranlık seviyesini kitapları vasıtasıyla öğrendim; demek ki lider vasiflı bu insanların okuma hevesi icraatları tesadüf değil. "Bilgi; Güçtür" demişti Üstadım. O bilgi, birikim ve fırsatlar oluşunca hayatlarında etkisini ve farklılıklarını gösterebiliyorlar..
Kitap bir biyografi olarak ele alınmış, harita ve coğrafi çizimler anlatımı ile desteklenerek dönemin eski isimlerle beraber farketmenizi sağlıyor. Kaynak bilgisi var ama daha çok yazar yorum katarak betimlemiş. Detaylı anlatım, kaynakları ayırmaması sizi eklemde bırakabilir buda okurken kafa karışıklığına neden olduğu için sıkılmayabaşlıyorsunuz. Bir ara Büyük Iskender seferleri ile yazarı kurtara bilecek mi? diye düşündüm ama kurtardı...;)
Yine de faydalı bilgiler öğrendim amacım da tam olarak buydu. Büyük İskenderin tarihini okumak isteyenlere başka kaynak ve kitapları da okumalarını tavsiye ederim.
Kısaca o dönemin persler, yunanlar, makedonlar bilgisi vererek iskenderin çocukluğuyla başlamış. Savaşlar fetihler hayatı ve yaşadıklarından örneklerle kişiliği, karakteri hakkında bilgi sunmuştur.
Hikayeye gelirsek; Çocukluk çağlarından itibaren aldığı eğitimlerle kendini geliştirmiş on altı yaşından itibaren seferlere katılarak tecrübe sahibi olmuştur nitekim Babası "Philippos" on altı yaşında ki oğlu iskender'e yetki vermiş ve bu aynı zamanda Makedon halkına Velialt olarak oğlunu işaret etmiştir. Babası güzel bir zemin hazırlamış, süper güç olma yolunu oğluna bırakmıştır. Suikast sonucu babasını kaybeden