Bir Devrimin Savunması1000k
Öncelikle 
Nutuk bir tarihi eser değil, Kurtuluş Savaşı gibi müthiş bir süreci, bu sürecin başındaki kişi olan Mustafa Kemal’in kendi perspektifinden anlattığı bir savunma ve siyasi metnidir. Dolayısıyla içinde tartışmaya açık noktalar barındırır.
Kanaatimce Nutuk'ta Kurtuluş Savaşı sürecini 3 aşamaya ayırabiliriz:
1. Milli Mücadele’nin siyasal olarak meşrulaştırılması
2. Ordu içinde meşrulaştırılması
3. Kurulacak düzenli bir ordu ile düşmanın yurttan atılması.
Bu üçünü de başaran M. Kemal, mücadeleyi hem siyasal hem de ordu içinde meşrulaştırma gereğini, siviller ve ordu içinde ülkenin kurtuluş yolunu mandacılıkta görenlerin varlığı ve tek kurtuluşun ‘’Ya İstiklal, Ya Ölüm!’’ diyerek yola çıkan, bunun dışında hiçbir görüşün kabul edilemeyeceğini bildiğinden duymuştur. Mandacılık fikrini ‘’güçsüzlük’’ ve ‘’beceriksizlik’’ olarak nitelemesi ve halkı savaşa duygusal olarak hazır duruma getirmeyi planlaması örnek olarak verilebilir.
Öte yandan ordu içinde de henüz Kurtuluş Savaşı’nı mümkün görmeyip buna hazır olmayanların varlığı da bir hayli ilginç. Örneğin, Erzurum Kongresi’nin bildirimleri ve tüzüğü komutanlar ve güvenilir makamlara dağıtılıp bulundukları yere göre basılıp çoğaltılması istenmiş, ancak 3. Kolordu Komutanı Salâhattin Bey’in Tüzüğün ikinci ve dördüncü maddesini sakıncalı bulmuştur. İkinci madde, ‘’birlik olarak savunma ve direnme ilkesinin kabul dilmesi’’ iken, dördüncü madde ise, ‘’geçici hükümet kurulabileceğine’’ ilişkin maddedir.
Kitaptaki en ilginç noktalardan biri Mustafa Kemal’in BMM’ni açarken kullandığı akıllıca siyasi yöntem. BMM’nin açılacağına dair yaptığı bildirimde Meclisi İstanbul’da esir Halife ve Padişahı kurtarmak ve düşmanı yurttan açmak için kurulacağını belirtmesi ve meclisin açılacağı gün, ‘’cuma namazı, sala, Buhari okunması
Nutuk bir tarihi eser değil, Kurtuluş Savaşı gibi müthiş bir süreci, bu sürecin başındaki kişi olan Mustafa Kemal’in kendi perspektifinden anlattığı bir savunma ve siyasi metnidir. Dolayısıyla içinde tartışmaya açık noktalar barındırır.
Kanaatimce Nutuk'ta Kurtuluş Savaşı sürecini 3 aşamaya ayırabiliriz:
1. Milli Mücadele’nin siyasal olarak meşrulaştırılması
2. Ordu içinde meşrulaştırılması
3. Kurulacak düzenli bir ordu ile düşmanın yurttan atılması.
Bu üçünü de başaran M. Kemal, mücadeleyi hem siyasal hem de ordu içinde meşrulaştırma gereğini, siviller ve ordu içinde ülkenin kurtuluş yolunu mandacılıkta görenlerin varlığı ve tek kurtuluşun ‘’Ya İstiklal, Ya Ölüm!’’ diyerek yola çıkan, bunun dışında hiçbir görüşün kabul edilemeyeceğini bildiğinden duymuştur. Mandacılık fikrini ‘’güçsüzlük’’ ve ‘’beceriksizlik’’ olarak nitelemesi ve halkı savaşa duygusal olarak hazır duruma getirmeyi planlaması örnek olarak verilebilir.
Öte yandan ordu içinde de henüz Kurtuluş Savaşı’nı mümkün görmeyip buna hazır olmayanların varlığı da bir hayli ilginç. Örneğin, Erzurum Kongresi’nin bildirimleri ve tüzüğü komutanlar ve güvenilir makamlara dağıtılıp bulundukları yere göre basılıp çoğaltılması istenmiş, ancak 3. Kolordu Komutanı Salâhattin Bey’in Tüzüğün ikinci ve dördüncü maddesini sakıncalı bulmuştur. İkinci madde, ‘’birlik olarak savunma ve direnme ilkesinin kabul dilmesi’’ iken, dördüncü madde ise, ‘’geçici hükümet kurulabileceğine’’ ilişkin maddedir.
Kitaptaki en ilginç noktalardan biri Mustafa Kemal’in BMM’ni açarken kullandığı akıllıca siyasi yöntem. BMM’nin açılacağına dair yaptığı bildirimde Meclisi İstanbul’da esir Halife ve Padişahı kurtarmak ve düşmanı yurttan açmak için kurulacağını belirtmesi ve meclisin açılacağı gün, ‘’cuma namazı, sala, Buhari okunması
Eser zannımca giriş seviyesi için yeterli. Lakin kesinlikle detay isteyenler için değil. Bazı atıflarda ve anıların aktarımında sıkıntılar mevcut. Bazı çıkarımlarsa yetersiz. Dili pek beğenemedim.
Eserde bazı kısımlar hariç anlatım akıyor. Ama temel bilgileri bilmeniz gerekiyor. Yazar her ne kadar milli mücadelenin neredeyse başından alsa da süreci sizlerin ön okuma yapması elzem. Yalnız Atatürk'ün TCF'ye bakış açısı daha detaylı şekilde anlatım sağlanabilirdi. Eserde ayrıca Paşanın sanki başından beri karşı olduğu çıkarımında bulunulabiliyor. Aksine Paşa temkinli ve şaşkın olmakla beraber gayet alttan alarak süreci yönetiyor. Daha sonraki süreçte sertleşme olduğunu söyleyebiliriz. En nihayetinde eser giriş seviye bir eser. Yukarıda değindiğim kalemleri düştüğümde puanım 4.5/10'dan 5/10 olduğunu söyleyebilirim.
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Terakkiperverler·216 syf.·Türk Tarihi
9/10
2023 78. kitabı
Yakın zamanda Cumhuriyetin yüzüncü yılını idrak edeceğiz. Zürcher'in bu kitabı aslında bir şeyi kesin olarak kanıtlıyor. Cumhuriyetimizde yaşanan siyasi mücadelelerin yaşı da yüz olmak üzere... Cumhuriyet kurulduğundan beri demokrasinin olmazsa olmazı çok partili siyasi yaşam için ilk denemelerin sonucu ülkemizde pek de olumlu değildir. Siyasi parti mahfilinin demokrasi için zaruret olmasına karşın, iktidarı tehdit eden parlamalar hiçbir zaman için kolay kabul edilebilir değildir. Siyasi mücadelede kimin haklı olduğundan ziyade ortaya çıkan partilerin hangi amaçların tahakkukunun peşinde koştuğu üzerine yoğunlaşılır. İlk siyasi muhalefet TCF de siyasi zan altında kalarak yaşamına başlar. Zürcher'in şeffaf bir biçimde ortaya koymaya çalıştığı üzere aslında TCF, ülkenin çok sesli demokrasiye geçmek için doğum sancılarının tam olarak başlamadığı yanlış bir zamanda dünyaya gelir. Doğrudan Gazi'nin otoritesini sarsma ya da Cumhuriyeti direkt hedef alma amaçları olmasa dahi TCF'liler zayıf siyasi entegrasyonlarına rağmen güçlü bir şekilde ezilirler. Tabi olayları dışarıdan değerlendiren birinin partinin esas amacını gizli saklı hedeflerini algılayabilmesi zordur. Zürcher, partinin kılcal damarlarına inerek yazılı bütün belgelerden yola çıkarak TCF'nin ne olduğunu ortaya koymaya çalışır. Aslında evraklar vasıtasıyla görünen bir illegallik olmamasına karşın muhalefet olma edimi baştan altında bir şey aranması gereken bir girişimdir. Zira TCF'nin programı ve beyannamesi CHF ile benzerlikler taşır. Aynı yolda emek sarf etmiş insanlar arasında siyasetin oluşturduğu tefrikanın da iyi anlaşılması için bu önemli bir bağlantıdır. Zürcher'in yoğun olarak vurguladığı nokta bu minvalde olup, siyasetin düşmanlığa düşmanlığın tasfiyeye kadar giden halinin izahıdır. Yedi sekiz aylık
Dikkat spoiler içerir.
İsmet İnönü'nün damadı olan gazeteci yazardan güzel bir araştırma eseri. Şeyh Sait isyanının nasıl başladığı, o zaman başbakan olan Fethi Okyar'ın bu konuyu fazla önemsememesi ve isyanın bir jandarma çatışmasından çıkıp giderek büyümesi, Piran kasabasından yayılıp gelişmesi, Nasturi isyanında da parmağı olduğu için Sait'in asker kendisini alacak korkusu ile isyanı erken başlatması ile başlıyor. Sonrasında İsmet Paşa'nın başbakan olması ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının itirazlarına rağmen meclisten Takriri Sükun ve İstiklal Mahkemeleri kanunlarının çıkması, TCF'nin en başta Hükümet ile hareket edip sonradan olayların büyümesi üzerine kapatılması gibi konularla devam ediyor. İsmet Paşa'nın aldıpı tedbirler ile Diyarbakır'ın Sait ve yandaşlarının eline geçmemesi, askerin güçlendikçe Sait taraftarlarını yenmesi ve en sonunda teslim olması anlatılıyor. Diyarbakır ve Ankara'da kurulan mahkemelerde Sait'in ifadesi, Şeyh Şemsettin ve Seyit Abdulkadir'in ifadeleri, Seyit'in bir polis olan Nizamettin tarafından öncesinde kandırılarak İngilizmiş gibi anlaşma imzalaması gibi konular detaylıca anlatılıyor. Mahkemelerde çelişkili ifadeler, Sait'in her şeyi itiraf ederse sürgün olacağına ikna olması ama idam kararı çıkınca mahkeme üyelerine serzenişte bulunması, 46 arkadaşı ile beraber asılması anlatılıyor. O dönemdeki karışık siyasi ve dini ortamın oldukça güzel anlatıldığı, mutlaka okunması gereken eserlerden biri.
Türkiye’nin İlk MuhalefetiTarih
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF), Türk siyasal yaşamının ilk bağımsız muhalefet partisi girişimidir Cumhuriyetin kuruluş döneminde iktidar için yapılan mücadelenin şekli, en açık biçimde bu muhalefet partisinin varlığında gözlenir. Savaştaki rolü nedeniyle önemi ve saygınlığı tartışılamayacak olan bir lidere karşı ve ona rağmen muhalefet olmaya çalışmak, kendi düşüncelerini, politik perspektifini açıklamak ve bunun propagandasını yapmak ve nihayetinde siyasal iktidarı elde etmek için mücadeleye girişmek... Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası bugün doğal karşılanan bir siyasal mücadele yöntemi olarak sayılacak adımları atarken, partinin varlığı hegemonik siyasal elit tarafından bir ihanet şebekesinin girişimi ve komplosu olarak algılandı. O dönemki siyasal iktidar ve en önce de Mustafa Kemal, sürecin en başından itibaren, böyle bir muhalefet partisini emelleri gizli bir grubun -yani eski İttihatçıların, ordu kumandanlarının, padişah ve hilafet yanlılarının içinde olduğu bir fesat topluluğunun- girişimi olarak algılamayı tercih etti. İzmir Suikasti davasıyla başlatılan siyasal temizliğe giden yolda TCF deneyimi, bir yandan siyasal alanın hâkimiyetinin kimlerde olduğunu gösterirken, diğer yandan iktidara siyasal "hasımlarım" seçme ve bertaraf etme imkânı sundu.
"O dönem gözlemcilerinin, CHF'li politikacılar ile bürokratlarının hükümet partisine muhalefeti, devlete muhalefetle bir tutma ve muhalefetin her üyesini devlet düşmanı olarak görme eğilimi üzerine yorumları mevcuttur. Başlıca partiler arasında programları açısından çok büyük uçurumlar almadığı zamanlarda bile, ortak bir zeminin varlığını inkâr ederek, muhalefeti vatan haini olarak suçlama eğilimi, bugüne kadarla Türk siyasal sisteminin istikrarsızlığının temel kaynaklanndan biri olarak kabul
Adı gibi 100 maddede yakın tarihin ilginç durumlarını derleyen yazar farklı bir teknikle karşımıza çıkarak bir solukta okunacak okudukça diğer maddeleri de okumak için merak uyandıran bir eser ortaya koymuştur Zihnimde özellikle Menderes, Halide Edip Adıvar, TCF Kurucuları, Mehmet Akif Ersoy, ismi değişen vilayetler, Kamal ve Nutuktaki ibareler dikkat çekici nitelikte dile getirilen 100 konudan sadece birkaçı. Okumanız dileğiyle ...
