BİR ÇOCUĞUN GÖZÜNDEN YANSIYAN BÜYÜLÜ BİR DÜNYA
Eser, Orta Asya’nın sert, büyüleyici ve bir o kadar da amansız coğrafyasına davet eder. Eser, ilk bakışta isimsiz küçük bir çocuğun dünyasını anlatıyor gibi görünse de derinlerde insan doğasını, modernleşmenin sancılarını, toplumsal yozlaşmayı ve yok olan kültürel değerleri evrensel bir düzlemde sorgulayan sarsıcı bir eleştiridir. Aytmatov, çocuk masumiyetinin yetişkinlerin katı ve çıkarcı gerçekliği karşısındaki kırılganlığını işlerken okuyucuya adeta bir insanlık dersi verir. En etkili anlatım stratejisi, olayların isimsiz bir çocuğun gözünden aktarılmasıdır. Yazar, bu saf ve önyargısız bakış açısı sayesinde toplumsal yabancılaşmayı çok daha berrak bir şekilde gözler önüne serer. Toplumun "öteki" olana karşı geliştirdiği dışlayıcı tavır, romandaki ninenin "Bir yabancıyı ne kadar yedirip içirsen yine yabancı kalır." sözünde vücut bulur. Buna karşın çocuk, "Ben başkasının çocuğu olmayı istemezdim." diyerek bu yabancılaşmayı reddeder. Aytmatov’un kurguladığı bu tezat, asıl yabancının ve canavarlaşanın çocuk değil; hırsları, nefretleri ve sınırları olan yetişkinler dünyası olduğunu derinden hissettirir.
Mümin Dede’nin temsil ettiği pasif iyi doğa , yalnızca karakterlerin üzerinde hareket ettiği pasif bir fon veya mekân değildir. Orman, dağlar ve hayvanlar; yaşayan, insanla birlikte sevinen ve acı çeken birer canlı organizmadır. Ağaçlar hunharca kesildiğinde kuşların çığlık çığlığa uçuşması ve ormanın kalbinin sökülüyormuş hissi uyandırması, insanın doğaya verdiği zararın kozmik boyutunu gösterir. Bu evrende doğayla gerçek bir bağ kurabilen yalnızca iki karakter vardır: Çocuk ve dedesi. Çocuğun kayalara isim vermesi, bitkilerle konuşması, modern insanın çoktan unuttuğu "doğayla bütünleşme" arzusunun birer kanıtıdır. Bu bütünleşmenin ve katıksız iyiliğin somut hali ise
Puan vermedi
Sırf inceleme yazacağım diye
Yıllar sonra üşenmeyip bu kitabı da
Bir kez daha okudum ve yıllar önce
Kaleme aldığım makalemde
ne kadar haklı ve tutarlı olduğumu
bir kez daha anladım.
İlk sayfalarda yer alan
Maymunların da insanlar gibi
içki, sigara, çay, kahve ve tabii
tütün kullandıkları gibi malumatlar ile
Karşı karşıya kalıp acaba beni bu kitapta
İlerleyen sayfalarda ne bekliyor diye
İçten içe bir merak uyandırsa da
Kitabın genelinde zannedilenin aksine
Bilimsel olan veriler değil
sadece Darwin'in gözleme dayalı
Yorum ve karşılaştırmalar yer almaktadır.
Yani öyle müthiş ötesi
Bilimsel veriler bekliyorsanız,
Bu kitap da sizi hayal kırıklığına uğratacaktır.
Zira, Türlerin Kökeni, İnsanın Türeyişi
ve tabii İnsan ve Hayvanda
Duyguların ifade edilmesi kitaplarında
Sadece gözleme ve yoruma dayalı olan
Analizler yer almaktadır.
Kitabın incelemesine gelecek olursak,
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Puan vermedi
Gökyüzünde iki gezegenin çekimser aşkını aynı ofiste çalışan Adam ve Kadın üzerinden okuduğumuz bir hikaye... Gezegenlerin yörünge hareketleri, onların birbirine olan yakınlığı ve uzaklığı bize; ayrılmak istemeyen ama yaklaşmaktan da korkan iki arkadaş! üzerinden anlatılıyor. İkisi arasında mıknatıs gibi bir çekim, zıt kutuplar gibi bir itiş var ikisininde anlam veremediği bu çelişki tıpkı toprağa kavuşmak isteyen yağmur damlası gibi değse kaybolacak değmese yok olacak. Ya kendini aşkta kaybedecek ya da gururuna yenik düşüp başlamadan bitecek... İşte boyle bir gel git dünyasından kendini kendinde bulma yolculuğuna...
Bitti dediğin yerde yeniden var olmanın hikayesi. Kitabın sonu tam bir ters köşe. Bulmak için önce kaybolmak gerekir. Bulduğun kaybettiğinden her zaman daha değerlidir. Çünkü sendir... Sana ait olan benliğindir.
İsimsiz bir olay örgüsünden ibaret olan kitap biraz evrenselliği benimsemiş gibi, okuyan her insan adamdan bir parça kadından bir duygu bulabilsin istenmiş... Tam da istediği gibi yazarın okurken çokça '-aaa bu ben! diyeceğiniz bir kitap. Satırlarında yaşayamadığınız, yaşamakta çekimser davrandığınız kokuyu bulacaksınız. Kitabın kapağını kapattığınızda aklınızda kalan sadece duygular olacak. Karakter tahlılı değil,olay örgüsü değil sizde oluşan duygu tıpkı yağmurdan sonra kokusunu aldıgımız o toprak gibi ... sakinleştiren,rahatlatan ama sorgulatan
10/10
2026 11. kitabı
Aşk kitabına başlarken içimde pek okuma isteği yoktu, biraz mesafeliydim. ama sayfaları çevirdikçe kitap beni içine çekti hatta o satırları okurken "aşka inanmadığını söyleyen ben bile çok aşık olmak istedim" aşkın o dönüştürücü gücünü ben de hissetmek istedim.
ama kitabın sonlarına doğru hikaye beni hem üzdü hem de sinir etti. Özellikle Şemsin, Kimyaya yaşattıkları, o yüksek maneviyatın arkasındaki bencil ve sert tutumu içimi acıttı. Diğer yandan Mevlananın eşi Kerraya karşı olan mesafeli davranışı da beni çok sarstı ve sinirlendirdi. Mevlana tıpkı öğrencilerine yaptığı gibi karısına da bir şeyler öğretebilir, onunla da o derin konuları konuşup sohbet edebilirdi. Kitabı okurken Kerranın o dışlanmışlığına ve yalnızlığına çok hak verdim ve onun adına gerçekten çok üzüldüm. Önyargıyla başlayıp elimden düşüremediğim, insanı aşka özendiren ama bir yandan da Şems ve Mevlananın kadınlara karşı tavrıyla buruk ve öfkeli bir tat bırakan, çok farklı bir deneyimdi.
(eleştirilerim ve yorumlarım kitapta anlatılan, Elif Şafak'ın kurguladığı Şems ve Mevlana karakterleri için geçerli; tarihteki gerçek kişilikleri için değil.)
Puan vermedi·779 syf.·
2020 648. kitabı
Budala Dostoyevski'nin sürgün yıllarından sonra yazdığı beş büyük eserinden bir tanesidir. Bununla birlikte ben de üç eserini okumuş, geriye Ecinniler ve Delikanlı eserlerini bırakmış oldum.
Bir çok okurun kabul edeceği üzere Dostoyevski edebiyat dünyasının gelmiş geçmiş en iyi ve insanın iç dünyasını yansıtan en başarılı yazarlarından bir tanesi. Bunun yanında anlatımıyla, değindiği konularla, cesur ve eleştirel kalemiyle ve de oluşturduğu karakterlerle de çok özel bir isim. Prens Mışkin karakteri de onun kaleminden çıkan edebiyat dünyasının en orjinal karakterlerindendir.
Prens Mışkin oldukça sevecen, temiz kalpli, bağışlayıcı, içinde en ufak bir kötülük bulunmayan, saf ve yardımsever bir insandır. Onun bu özellikleri etrafındaki insanların ona budala yakıştırmasına neden olmaktadır. Eserin Mışkin'in aşk hayatı üzerine kurulu olduğu görülse de, ölüm korkusu, hasta psikoloji, sosyete yaşantısı, insanların içsel gelgitleri, kıskançlık, inanç konuları gibi bir çok kavram işlenmektedir. Dostoyevski'nin bir çok eserinde kendi hayatından izler görebiliyoruz ki bu eserinde de Mışkin tıpkı kendisi gibi sara hastasıdır.
Budala kitabını genel olarak beğenmemle birlikte gereğinden fazla uzun olduğunu, benzer diyaloglar ve olaylar etrafında şekillenmesiyle zaman zaman okurken sıkıldığımı belirtmek isterim. Suç ve Ceza, Karamazov Kardeşler gibi eserleri ile kıyasladığımda Budala bir tık altta kaldı benim için.
Okumayı düşünen herkese şimdiden keyifli okumalar dilerim.
Bir Turan Peygamberi
Bir Turan Peygamberi…. Tarihimizin en kritik dönüm noktalarından, benim de araştırmayı, okumayı çok sevdiğim 1865 - 1919 yıllarına ait bu edebi eserleri okurken; siyasetin nasıl adım adım değiştiğine de şahitlik ediyoruz. Çok tatmin edici bir deneyim benim için. “AY DEMİR” de 1918 yılında, Müfide Ferit Hanım tarafından yazılmış, o yıllarda yeni yeni parlayan Türk Milliyetçiliğini, Turancılığı bize gösterecek bakalım.
Kitabımızda “DEMİR” adında İstanbullu bir doktorun, aşkını ve vatanını ardında bırakıp Orta Asya’ya, Rusların esaretindeki Türk kavimlerini uyandırmaya, onlara unutmaya yüz tuttukları Türklüğü, Turan’ı anlatmaya gidişi konu ediliyor. Kitapta İstanbul’daki siyaset ortamıyla, Orta Asya’daki halkların durumlarıyla, Ruslarla, Müslüman Din adamlarıyla ilgili önemli tespitler var. Bunlara ayrıntılı olarak değineceğim. Ama öncesinde Türk Milliyetçiliği nasıl ortaya çıktı, Müfide Ferit ve kocası Ahmet Ferit kimdir bunları anlatmam gerek yoksa “AY DEMİR” gibi bir karakterin ortaya çıkışı yeterince anlaşılamaz.
Şimdii, işte Reformlardı, Aydınlanmaydı, özellikle Fransız İhtilaliydi derken Avrupa’da milliyetçilik zaten vardı. Ancak bizimki gibi bir imparatorluğun içinde, milliyetçilik fikri tehlikeli olacağından uzun yıllar konuşulmadı. Osmanlı’da halk, milliyetlerinden ziyade dinlerine göre sınıflandırılıyordu. Müslimler, Gayri-müslimler şeklinde. Bugün andığımız Namık Kemallerin yer aldığı 1865’te kurulan Genç Osmanlılar bile vatan ve özgürlük vurgusu yaparken, yine Osmanlı olarak, şeriat kurallarıyla hareket edilmesini savunuyorlardı. Ayrı bir Türk milliyetçiliği, Turancılık kavramı yoktu.
Taa ki Türk toprakları kaybedilmeye başlayana kadar. Kaybedilen topraklarda yaşayan Türk halkları, kalan topraklara doğru, anadoluya doğru geldikçe, gördükleri zulümün de