Yazar:
Müfide Ferit Tek
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 5 dk.
Sayfa Sayısı:
144
Basım Tarihi:
Eylül 2022
İlk Yayın Tarihi:
2008
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786254291579
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
İstanbul'da yaşayan aydın bir genç olan Demir Bey, Osmanlı'nın son zamanlarındaki milliyetçilik akımından etkilenir ve Türkistan'a giderek Ordaki Rus esirliği altındaki Türklere millet bilincini aşılamak için bütün hayatından, aşkından, hayallerinden vazgeçer.
Kitap açıkçası bu uğurda uğraşmanın kutsal bir şey mi yoksa gereksiz bir şey mi olduğunu sürekli sorgulamamızı sağlıyor. Ben bu Türk klasiğimizi öneriyorum. Sıkılmadan rahatça okunacak bir kitap.
Şevket Süreyya Aydemir'e soyadını veren kitap1000Kitap
Kitap konu olarak Türkçülük ve Turancılık ütopyası üzerinedir. Yazıldığı 1918 yılında ise Türkçülük akımının yeni alevlendiğini bilmekteyiz ve bu kitap o dönem Türkçüleri için önemli bir kaynaktır. Kitabın baş karakteri olan Demir'in dönemin Türkçülük önderlerinden Yusuf Akçura'dan esinlenerek yazıldığı düşünülmektedir. Ayrıca Şevket Süreyya bu kitaptan etkilenerek Aydemir soyadını alacak ve 1959 yılında Suyu Arayan Adam'ı yazacaktır. Kitaptan bahsedecek olursam; romanın baş karakteri olan Demir, Hazin'i sevmektedir. Bu sevdasının yanı sıra Türkçülük ideali ağır basan Demir Bey, Orta Asya'ya (Türkistan) gider. Nihai hedefi ezilen Türklere milli bilinç aşılamak olan Demir Bey'in bir yandan İstanbul'da bıraktığı sevdalısı Hazin'ede gün geçtikçe çok özlem duymaktadır. Türkistanlı gençler idealist Demir'i rol model almışlardır ve artık onların hepsi Aydemir'dir.
Ay Demir
Müfide Ferit Tek
Ay Demir
Müfide Ferit Tek
Turan hayalini gerçekleştirmek isteyen bir adam, aşkıyla turan hayali arasında sıkışmış bir kadın..
Türkçülük akımının romanda ilk temsilcilerinden olan Müfide Ferit Tek'in eseri olan "Ay Demir", yazarın sürgündeyken daha yirmi beş yaşında kaleme aldığı bir romandır. Halide Edip'in Yeni Turan eserinden sonra ikinci turancı niteliği taşıyan kitapta, tamamen turancı bir adamın fikrinden hayatına kadar nasıl bir tutum sergilediğini okuyoruz.
Aşkı ikinci planda tutan yazarımız vatanla bütüleşik bir aşk kavramını ele alsa da mutlu sonla buluşamıyoruz.
Demir, Türkistan'a giderek Çarlık Rusyası altındaki Türk kardeşlerini bilinçlendirme hayaliyle yaşayan bir doktordur. Hazin'e olan aşkıyla ideleri arasında gelgit yaşayan Demir, Hazin'in de yaşlı bir adamla evlendirilmiş durumda olması sonucu daha mümkün olan fikirlerle yaşamaya devam edecektir. Narin, kırılgan Hazin de aşkını içine gömer, Demir'in onu Türkistan'a davetini reddetmek zorunda kalır. İki aşık aslında iki coğrafyaeda ideallerini sürdürerek birbirlerine itaat edecektir.
Demir'in Türkistan macerası güzel başlar. Türkler kendi aralarında "Demir gibi olmak" anlamına gelen "Ay Demir" adını birbirlerine kullanmaya başlarlar. Birbirlerini cesaretle gittikçe ayaklanmaya evrilen bu süreçte elbette dikkat çekeceklerdir...
Sonunu anlatmamakla beraber bitirdiğimde buruk bir tat ve gerçek bunun gibi birçok hikayeye sahip olan Türk coğrafyası için hazin sonlarından birini okumanın verdiği üzüntüyle kapağını kapadım ve kitaplığıma ekledim.
Müfide Ferit Tek ve Ay Demir kesinlikle Türk Edebiyatına hakim olmak isteyen bir insanın bilmesi okuması gereken değerlerdir...
"Ay Demir", Müfide Ferit Tek'in 1918 yılında yayımlanan ve Türkçülük akımının etkilerini taşıyan önemli bir romanıdır. Kitap, Rus egemenliği altındaki Türk topluluklarına milli bilinç aşılamayı amaçlayan Demir adlı idealist bir gencin hayatını ve mücadelesini konu edinir.
Roman, İstanbul'da yaşayan aydın bir genç olan Demir Bey'in, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerindeki milliyetçilik akımından etkilenerek Türkistan'a gitmesini ve buradaki Rus esareti altındaki Türklere milli kimliklerini hatırlatma ve onları bilinçlendirme çabalarını anlatır. Demir, bu ideal uğruna İstanbul'daki hayatını, aşkını ve hayallerini geride bırakır.
Roman, yazıldığı dönemin önemli düşünce akımlarından olan Türkçülük ve Turancılık ideolojilerini yansıtır. Demir'in mücadelesi, bu ideallerin hayata geçirilme arzusunu simgeler.
Kitap, esaret altındaki Türklerin yaşadığı zorlukları ve milli kimliklerini koruma mücadelelerini etkileyici bir şekilde ele alır. Demir'in çabaları, milli uyanışın önemini vurgular.
Demir'in kendi hayatından vazgeçerek idealleri uğruna mücadele etmesi, romandaki önemli temalardan biridir. Bu durum, o dönemin aydınlarının fedakarlık anlayışını gözler önüne serer.
Romanda Demir'in İstanbul'da bıraktığı aşkı Hazin ile idealleri arasında yaşadığı içsel çatışma da önemli bir yer tutar. Bu durum, bireysel duygular ile toplumsal ideallerin karşı karşıya geldiği durumları yansıtır.
"Ay Demir", Osmanlı İmparatorluğu'nun son yılları, Meşrutiyet dönemi ve I. Dünya Savaşı'nın etkilerini taşıyan bir dönemde geçer. Roman, bu dönemin siyasi ve sosyal atmosferini de yansıtır.
Dönemin Türkçülük düşüncesini anlamak açısından önemli bir kaynak olan kitapta yer alan Demir karakterinin Yusuf Akçura'dan izler taşımaktadır.
"Ay Demir", Türk milli bilincinin uyanış dönemini ve
Müfide Ferit Tek'in Birinci Dünya Savaşı yıllarında, henüz 25 yaşındayken eşiyle birlikte Sinop'ta sürgünde bulunduğu dönemde kaleme aldığı ilk romandır.
Çarlık Rusyası boyunduruğu altındaki Türkleri özgürleştirmek isteyen Demir'in hikayesini konu alır. Demir, Rus egemenliği altındaki Türkleri bilinçlendirmek için kalbindeki aşkı bir kenara bırakıp, Türkistan'a giden idealist bir doktordur.
Yazar Ay Demir'den İsa gibi, Buda gibi bir "fevkalbeşer" olarak söz eder. 1918 yılında yayımlanan bu romanda; Nietzsche’nin üstinsan gibi kavramlarından bahsedilmesi, Buda ve Odin'in Türk olduğunu savunması oldukça ilginç geldi.
Yazarın kalemiyle bu kitap ile tanıştım, oldukça akıcı bir anlatımı var. Değindiği konular merak uyandırıcıydı. Sadece bazı konularda daha fazla ayrıntıya inmesini isterdim, biraz hızlı geçilmiş. Yine de yazarın ilk kitabı olduğunu düşünürsek güzel bir kitaptı, tavsiye ederim.
Farklı bir okuma deneyimi olduTürk İslam Ülküsü
Genel olarak beğensem de ne olduğunu net olarak anlayamadığım bir şeylerden de rahatsız oldum. Müfide Ferit Tek Kastamonulu bir kadın yazarımız, kendisini bu kadar geç tanımam da benim ayıbım olsun. Eşiyle Sinop'ta sürgündeyken yazmış bu kitabı, daha 25 yaşındayken. Ilk kitabı. Yazıldığı dönemde çok ses getirmiş, yankı uyandırmış. Meşrutiyet ile başlayan ve savaş dönemleriyle devam eden yıllarda geçiyor anlatılanlar. Mekânın biri Istanbul ama çoğunlukla Semerkand, Türkistan ve Ay Demir... Hazin'in hikâyesi gölgede kalıyor, Neyir'in ölümüyle bitiyor onun sahnesi ki paralel şekilde devam etmeliydi. Millet aşkı ile birlikte devam ettirilmesi zor olduğu için böyle yazdı belki de yazar kimbilir... Söylenecek çok şey var hakkında ama ilk cümlemde de söylediğim gibi anlamlandıramıyorum düşündüklerimi. Belki demlenip, dinlendikçe netleşecekler, okuma keyfimin üzerindeki gölgeleri de gidecek.
Müfide Ferit Tek Kastamonulu bir kadın yazarımız, kendisini bu kadar geç tanımam da benim ayıbım olsun. Eşiyle Sinop'ta sürgündeyken yazmış bu kitabı, daha 25 yaşındayken. Ilk kitabı. Yazıldığı dönemde çok ses getirmiş, yankı uyandırmış. Meşrutiyet ile başlayan ve savaş dönemleriyle devam eden yıllarda geçiyor anlatılanlar. Mekânın biri Istanbul ama çoğunlukla Semerkand, Türkistan ve Ay Demir... Hazin'in hikâyesi gölgede kalıyor, Neyir'in ölümüyle bitiyor onun sahnesi ki paralel şekilde devam etmeliydi. Millet aşkı ile birlikte devam ettirilmesi zor olduğu için böyle yazdı belki de yazar kimbilir... Söylenecek çok şey var hakkında ama ilk cümlemde de söylediğim gibi anlamlandıramıyorum düşündüklerimi. Belki demlenip, dinlendikçe netleşecekler, okuma keyfimin üzerindeki gölgeleri de gidecek.
"Yaşasın Han Demir, yaşasın Türkler, yaşasın Turanlılar!"
Meşruiyet'in ilan edildiği dönemlerde İstanbul'da fikir farklılıklarının bulunduğu aşikardır ve bunlardan biri de Türkçülük, Turancılık idealidir. Demir Bey de bu ideale kapılarak Rus yönetimi altındaki Türklere özgürlüğünü vermek istemektedir. Giderken yanında sevdiği kadını Hazin Hanım'ı da götürmek ister fakat Hazin Hanım evlidir ne kadar çok gitmek istese de bu mümkün değildir.
Aşkını ve güzel İstanbul'u geride bırakan Demir Türkistan'da insanlara önce merhameti sonra milli bilinci aşılamaya çalışır. Birlik beraberliği sağlayıp içlerindeki hainlere karşı da iyilikle yaklaşır. Onu gören herkes fikirlerine kapılıp büyük saygı duyar. Hastaları iyileştirir, işçilere bitlik kurmaya çalışır, iyiliği öğütler, zorbalığı yasaklar, zorluklar ile mücadele eder, soğukta yatar fakat arkadaşlarına hizmetten geri kalmaz. Bu ideal uğrunda her şeyi verecek olan Ay Demir Han'ın kalbi de bir an olsun aşkını unutmaz ve ona acılı günler yaşatır.
Demir üzerinden adeta Budavari bir iyiliği ve barışseverliği yücelten Müfide Ferit Tek, insanlara Türklük bilincini de aşılamak istemiştir. 1. Dünya Savaşı yayımlanan roman okuyanlar arasında da büyük tesir yapmıştır. Çarlık Rusya'nın Türklere yaptığı baskılara karşı yazdığı bu kitaptan yıllar sonra Sovyetleri gören Müfide Hanım beterin beteri olduğunu da bu şekilde kavramış. Yusuf Akçura'dan da etkilenerek oluşturduğu bu roman ile başarılı bir yazar olmaya adım atmış Müfide Hanım.
Selam. Bu ay Türk edebiyatından Müfide Ferit Tek'in ilk romanı Ay Demir'i #herybirşiirbirromanokuyoruz grubum ile beraber okuduk.
İdealist bir milliperver ateşi ile yanıp tutuşan Demir'in, tüm isteği Çarlık Rusyası boyunduruğu altındaki Türkleri bağımsızlıklarına kavuşturmak, orada zulüm görenlere yardım etmektir. Hastalara şifa olmak için giden Demir, gönlünde birde Hazin'e karşı duyduğu aşk ile mücadele etmektedir.
Bu ideali uğrunda yaşadığı sıkıntıları, çektiği acıları gördüğümüz fakat bu kısımların çok hızlı geçiştirilmesi ve daha çok aşkının ön planda yer almasından kaynaklı eksik ve yetersiz bulsam da yine de birlikte okuduğumuz için mutluyum. Nice güzel eserlerde tekrar buluşmak dileğiyle.
#heraybirşiirbirromanokuyoruz
Fatma Kazankaya 
Beyza Şahin
Kitapperverbiri 
Sena Karaca
Gülşah Ongun 
Şevval Çelik
Okuyan1fenogretmeni
filizlenin
hergune1kitap
#kitapalıntıları :
Biz, insanlığın saadetini arıyoruz. Biz de mesut olalım, onlar da olsun. Eğer onlara zulümle ceza vermek istiyorsan aldanırsın oğlum, zira emin ol ki zulmetmek, zulüm görmek kadar işkencelidir. Mağdurlar bedbaht olurlar, fakat iyi kalabilirler. Halbuki zulmeden zalim oluyor. Bundan daha büyük ceza olur mu? Hayır, hâkim olmak, zalim olmak istemiyoruz, bir zaman gelecek ki mağdur milletler, hâkim milletlerin elinden kurtulunca ikisi de birer özgür ve bahtiyar millet olacaklar. Biz bunu bekliyoruz.
"Niçin fani bir hayatın zaafları bu kadar büyük ve hâkim oluyorlar?"
Fatma Kazankaya Beyza Şahin
Kitapperverbiri Sena Karaca
Gülşah Ongun Şevval Çelik
Okuyan1fenogretmeni
filizlenin
hergune1kitap
#kitapalıntıları :
Biz, insanlığın saadetini arıyoruz. Biz de mesut olalım, onlar da olsun. Eğer onlara zulümle ceza vermek istiyorsan aldanırsın oğlum, zira emin ol ki zulmetmek, zulüm görmek kadar işkencelidir. Mağdurlar bedbaht olurlar, fakat iyi kalabilirler. Halbuki zulmeden zalim oluyor. Bundan daha büyük ceza olur mu? Hayır, hâkim olmak, zalim olmak istemiyoruz, bir zaman gelecek ki mağdur milletler, hâkim milletlerin elinden kurtulunca ikisi de birer özgür ve bahtiyar millet olacaklar. Biz bunu bekliyoruz.
"Niçin fani bir hayatın zaafları bu kadar büyük ve hâkim oluyorlar?"
Puan vermedi·144 syf.·
2024 269. kitabı
Çarlık Rusyası altındaki Türkleri özğürleştirmek isteyen,Turan hayalini kuran Demir,
Mutsuz bir evlilik yapan Hazin,
Hazinin aşkından kahrolan Demir
Ve mutsuz son !
Halide Edipten sonra yazılan ikinci Turan kitabı olmuş,
Bence güzel meraklısı okuyabilir…
Bu aralar Türk kadın yazarlara büyük ilgi duyduğum bir dönem ve önerilen kitaplar arasında ilgimi çeken ilk kitaptı Ay Demir.
Uzun zamandır o kadar kopuk yaşıyormuşmuşum ki bu kitapla silkindim ve uyandım diyebilirim.
Turan ülküsüyle yanıp tutuşan bir adamın hikayesini okuyoruz bu kitapta. Aşkını, şehrini bırakıp uçsuz bucaksız bozkırlarda oradaki kardeşleri için uğraşıp çabalayan "yalnız" ama bir o kadar da kalabalık Ay Demir...
Çarlık Rusya altında ezilen Türk halklarının yalnızlığa ortak olmak için diyar diyar geziyor kahramanımız. Dertlilere derman, düşmana dost, bilgisize bilgi, kopmuşa bağ olmak isteyen ülküsü uğruna her şeyi feda edebilen bir adam. Biraz ilahi bir portre çiziyor Müfide Hanım. Okuduğumuz peygamberlerle, Buda ile harmanlanmış bir kimlik ortaya çıkarmış.
Altını çizmeden geçtiğim sanıyorum sayfa olmadı ki bu benim için bir kitapta en büyük kriterlerden biri. Hacimce ince ama fikirce sizi çok uzaklarda dolaştırıp kitabı kapatınca "Ben neden buna cesaret edemiyorum?" sorusuyla sizi baş başa bırakıyor.
Sonu kalbinizi biraz daha kırabilecek bir kitap olduğunu da söylemeden edemem.
Kitabın güzel yanlarından biri ise şu Müfide Hanım kitabı yazdıktan sonra Orta Asya'yı görme fırsatı bulmuş. Kan bağı mı, gönül bağı mı bilinmez ama hissetmiş öyle kâğıda dökmüş.
1908-1918 yılları arasını kapsayan kitabımız döneminde büyük yankı uyandırmış. Hatta doğan çocuklara Demir ismini koyma akımı bile başlamış diyebiliriz.
Eğer Türk edebiyatına ilginiz varsa bu kitabı listenin başına eklemelisiniz.
.
Reklam
Yazar Hakkında
Müfide Ferit TekYazar · 3 kitap
Türkçülük akımının roman türündeki ilk temsilcilerindendir. Kurtuluş Savaşı'na kalemiyle katılmış bir kadın yazardır. Türkiye'nin ilk İçişleri Bakanı Ahmet Ferit Tek'in eşidir. Sanat tarihçi Emel Esin'in annesidir.Babası Kemahlı Mazhar Paşa'nın oğlu ve "hürriyet" yanlısı bir subay olan Şevket Bey, annesi Plevne şehitlerinden Zâimzâde İsmail Efendi'nin kızı Feride Hanım'dır.
Babasının görevi dolayısıyla ilköğrenimine Trablusgarp'ta başladı. Trablusgarp'ta henüz bir Türk mektebi olmadığı için İtalyanların yönetiminde bulunan St. Joseph Rahibe Okulu'nda okudu. Okulda İtalyanca ve Fransızca öğrendi. Ayrıca özel ders yoluyla Arapça ve Farsça öğrendi. O yıllarda, İstanbul'da bulunan Harbiye Mektebi'nde bir kanundışı faaliyetlerde bulundukları gerekçesiyle Fizan'a sürgün edilen bir grup öğrenci arasında Ahmet Ferit Tek ile Yusuf Akçura da vardı. İleride evleneceği Ahmet Ferit Bey ile burada tanıştı.
Yazar, 1903 yılında gizlice gönderildiği Paris'te Versailles Lisesi'ne kaydedildi. Onun Paris'teki öğrenimini, velisi sıfatıyla babasının yakın arkadaşı ünlü Jön Türklerden Ahmet Rıza Bey takip etti. Müfide Ferit, Trablus'tan kaçarak Paris'e gelmiş olan Ahmet Ferit Tek ile 1907 yılında -15 yaşında iken - evlendi. Bundan sonraki hayatı, kocasının sürgün veya görevli olarak bulunduğu çeşitli şehir ve ülkelerde geçti.
İkinci Meşrutiyet'in ilan edilmesinden sonra eşi ile İstanbul'a geldi. Ahmet Ferit Tek, İttihat ve Terakki'ye muhalefetten Sinop'a sürülünce Müfide Ferit Hanım, kocasıyla birlikte Sinop'a gitti.1913- 1918 arasındaki yıllarını Sinop ve Bilecik'te geçirdi. Bu arada Yusuf Akçura'nın desteğiyle ilk romanı olan Aydemir'i' yazdı ve 1918 yılında yayınlattı. Halide Edip'in 1912'de yayımlananYeni Turan adlı romanından sonra ikinci "Turancı" roman olan bu eser, birk kaç gazetede tefrika edildi. Roman, bir kuşağı etkiledi ve yıllar sonraŞevket Süreyya Bey, Aydemir soyadını bu romandan etkilenerek aldı.
İşgal yıllarında yazdığı makaleler nedeniyle İngilizler tarafından arandığı için Anadolu'ya geçti. Mütareke ve Millî Mücadele yıllarında İfham ile Hakimiyet-i Milliye gazetelerinde Milli Mücadele'yi destekledi. Savaşın sonlarına doğru Mustafa Kemal Paşa ile Türk-dostu Pierre Loti arasındaki yazışmalara aracılık etti. Eşi 1921 yılında diplomatik görevle Fransa'ya gönderildiğinde École des Sciences Politiques'ten mezun oldu; bu arada Pierre Loti'yi ölüm döşeğinde ziyaret etti. İkinci romanı Pervaneler'i 1924 yılında kaleme aldı; roman, Yedigün Dergisi'nde tefrika edildi.
Eşinin diplomatik görevleri nedeniyle 22 yıl yurtdışında bulundu; Paris, Londra, Varşova, Tokyo'da yaşadı. Yurtdışında bulunduğu sırada Affolunmayan Günah adlı üçüncü romanı Almanca olarak basıldı (Die unverzeihliche Sünde, çeviren: Otto Spies, Krefeld, 1933), Türkçesi yayımlanmadı. Son roman, konusunu Kurtuluş Savaşı'ndan almaktaydı.
1948 yılında Türkiye'deki ilk Soroptimist Kulübün kurucusu oldu. 24 Mart 1971 tarihinde 77 yaşında iken İstanbul'da hayatını kaybetti. Erenköy Mezarlığı'na defnedildi.
