Yazar:
Müfide Ferit Tek
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 5 dk.
Sayfa Sayısı:
144
Basım Tarihi:
5 Eylül 2022
İlk Yayın Tarihi:
2008
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786254291692
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Türler:
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
Müfide Ferit Tek / Ay Demir
Rus egemenliği altındaki Türklere milli bilinci aşılamak için sevdiği şehrini ve aşkını geride bırakan Demir’in hayatını ve o dönem yaşanılan zorlukları anlatan bir eser.
Türkçülük akımının öncülerinden olan yazar Yusuf Akçura’dan izler taşıyan bir karakter Demir. Kitabın adındaki “Ay” unvanını bile Akçura’nın yazılarının altında kullandığı paraftan aldığı düşünülmektedir.
Türklerin Çarlık Rusya’sının boyunduruğunda olması Demir’in Türkistan’a gitmek istemesine sebep olur. Turan ideali ile yola çıkan Demir yalnız mazlumu değil, zalimi de zulümden kurtarmak ve özgürleştirmek niyetindeydi. Yazarın ilk tahsilini rahibe okulunda almış olması ve hristiyan mitologyasına hakim olması sebebiyle kitaptaki karakterimiz olan Demir’de İsa ve Buda’nın hayatından benzerlikler bulunmaktadır.
Hazin ve Demir birlikte büyüyen ama duygularını birbirine açamayan arkadaşlardı. Demir’in idealleri uğruna Hazin’i arkada bırakması ve Padişahın emriyle Hazin’in bir başkası ile evlenmesi içlerindeki duyguları öldürmeye yetmedi. Seneler sonra içinde yaşadığı aşkı daha fazla saklayamayan Hazin, Demir’e tüm duygularını açıkladı ve karşılığı olduğunu görmek onu daha da cesaretlendirdi. Demir bir seçim yapmak zorunda hissetti. Ömrünü adadığı idealinde aşka yer var mıydı? Bu güçlü duygu onu ele geçirdikçe idealleri arka planda kalır mıydı? Hazin’in ve Demir’in hayatı ön planda tutulsa da, o tarihlerdeki yaşanılanlara da değinilen bir içeriği var kitabın.
Keyifli okumalar…
İncelemeye geçmeden önce akıllarda tek bir soru dahi bırakmayan önsözüyle Ali Bilgin'e teşekkürü borç bilirim.
Kitabımız kendi konforunu Turan idealleriyle hiçe sayan Demir'in Orta Asya'da bir rota oluşturup o bölgede Türklüğü uyandırmak adına çıkmış olduğu yolculuğa konu almaktadır.
İdealist bir adam olan Demir, o bölgede öğrenciler yetiştirip onların da farklı bölgelere dağılmasını sağlamak ve sonrasında organize bir uyanışı başlatmak niyetindedir. Bu niyetle, hem çok sevdiği Hazin Hanım'dan hem de vatanından, huzurundan ve düzeninden vazgeçmiştir.
Kitapta, yazarın İtalyan rahibelerin çalıştığı Fransız St. Joseph okulundaki sürecinden etkilenmiş olduğunu görülmekte, İncil'den alıntılar yapması, Demir'in öğrencisi olan Ay Demirler'in 12 havariye benzetilmesi ve ayrıca Demir'in davasını silahla değil sözle, izahla ve idrak ile sürdürmesi de onu İsavari bir insan hatta üstinsan olarak aktarılması da bunu desteklemektedir.
Kitabın ilk yarısında daha çok bir aşkın ızdırabına, sonrasında da davasındaki ilerlemesine şahit oluyoruz.
Ben metni çok güçlü bulamadım maalesef. Elbette, yazarın kendi önsözünde belirtmiş olduğu gibi okuyanı ekileyen yanı inkar edilemez ama sanki bu metin daha detaylı ve uzun olmayı hak ediyordu. Yine de içinizdeki o Türk olmanın gururunu ve o görev bilincini hissedebiliyorsunuz.
Türk olmanın gururunu hissettiriyor.Edebiyat
Osmanlı’nın İstibdat döneminden itibaren birçok tarihi ana şahit olmuş Müfide Hanım, tüm bu zorlu geçen yıllarda kendini geliştirmeye ve yazmaya devam etmiş. Türkistan’a giderek millî uyanışı desteklemek isteyen Demir’i anlatırken Osmanlı’nın çöküş dönemindeki Türkleri bir nebze olsun gözlemlememizi sağlamış. Türkçülük ve Turancılık idealini simgeleyen bu karakterin hayatını nasıl bu uğurda feda ettiğini işlemiş. Her Türk gencinin bir oturuşta bitirebileceği kısa bir roman.
Türkçülük fikrini çok iyi anlatan bir kitap. Bir solukta okunuyor. Okudukça hem hüzünleniliyor hem de gururlanılıyor. Her Türk bu kitabı ve buna benzer kitapları okumalıdır. Kitap aynı zamanda iki “aşk” kavramını da karşılaştırıyor. Birincisi sevgili manasındaki aşk. İkincisi millet aşkı. Kitabın ana karakteri olan Demir bu iki aşk için savaşıyor. Okumanızı tavsiye ederim.
Müfide Ferit Tek'in Birinci Dünya Savaşı yıllarında eşiyle birlikte Sinop'ta sürgünde bulunduğu dönemde kaleme aldığı Ay Demir kitabı aynı zamanda Meşrutiyet'in ilanından başlayarak Trablusgarp, Balkan ve Birinci Dünya Savaşlarının maddi ve manevi travmalarını inşa çabasının ilk on yılını kapsamaktadır.
Kitabımızın giriş bölümünde yazar hakkında özet bir otobiyografi verilmiş..
Çarlık idare sisteminin amacı Türkistan’ın tamamen Rus istilası altına almasıyla Orta Asya Türklüğüne uyguladığı idare ve eğitim sistemi Türk topluluklarını ruhani yönden birbirinden uzaklaştırmakla kalmayıp aynı zamanda aralarına derin uçurumlar koyarak Türkistan’da uygulanan Rus kültür politikasının sonucu yerli halkın düşüncesini, şuurunu ve hayat biçimini Ruslara yaklaştırmak ve Türkistan halkını parçalayarak onları ayrı ayrı milletler haline getirmekti..
Ay Demir, Doğu Türkleri ve Kuzey Türkler'nin düşman ayağı altında ezilmelerini,asimile edilmelerini,mekteplerin Ruslaştırılmasini,mescitlerin,abidelerin yıkılmasının artık bir son bulup daha önce de orada bulunduğu Türkler arasında milliyet duygusunu uyandırmak maksadıyla Rusya'nın nüfuzu altında yaşayan Türk bölgelerine gider.Orada Rusya'nın tahakkümü ve nüfuzu altında sömürülen ve ezilen Türkler arasında milliyet duygusunu uyandırılmasına çalışır.
Geride bıraktığı Hazin hanım onun hep gönül yarası olur ama onun bu fedakarlığı aşkının önüne geçer...
Birinci Dünya savaşı'nda sonra kitabın tesiriyle bazı gençlerin kitabın kahramanını taklit ederek, Ay Demir adını alarak Rusya'ya gitmişler ve Anadolu'da bir köye bu isim verilmiş. O senelerde doğan çocuklarda Demir adını almışlar.
Selamlar;
Kitabın kahramanı Ay Demir Han’ın mücadelesini konu edinen bir kitap.Bir dönem kitabıdır. Türklük üzerine çokça düşündürücü yerleri var; Aydemir 'in gerçekleştirmek istediği ideallerini konu alan ardında sevdiği kadını bırakmak zorun da kalan ve padişah tarafından başkası ile evlendirilip kavuşulmayan bir aşkın hikayesi de yer alıyor
Zamansız hiçbir hakikat yaşamaz!#alıntı
Bu dünyada cefa ve elemden başka bir şey yoktur #alıntı
Ay Demir ne çok ağlattın beni...
Kitap 1908 ile 1918 yılları arasındaki zaman diliminde geçiyor. O yıllar Türkler için olduğu kadar tüm dünya halkları için zor zamanlardı. Kahramanımız Demir hem kendi ülkesinin sıkıntılarını derinden hissetmekte hem de Türk dünyasının içinde bulunduğu durum için avı çekmektedir. Kalbindeki ızdırapları Turan ülküsünün dindireceğini farkettiğinden güzel İstanbul'u bırakıp Çarlık Rusya'nın boyunduruğu altındaki Türkleri özgürleştirmek için doğuya gider. Ülkede de zor günler yaşanmaktadır fakat Demir'in Anadolu Türkleri için çalışanlara güvendiğini, gönül rahatlığıyla gidebildiğini düşündüm. Büyük ve saklı aşkı Hazin'e İstanbul'daki çalışmaları emanet etmesinden, onun da insanlığın mutluluğuna hizmet idealiyle çalışmasını beklemesinden de anlayabiliriz.
Demir Türkistan'da Ay Demir Han olarak insanların sevgisini kazanmış büyük işler başarmış Turan coşkusunu insanlara aşılamıştır. Ama her idealin ihanetçisi ve düşmanı olur. Demir gittiği ülkelerde umutsuzluğa, idealsizliğe ve hastalıklara karşı koyduğu çalışmalarda zamanla ihanetlerle de karşılaşır. İşin sonunda da ölüm cezası ile cezalandırılır. Ama geride Turan ülküsüne hizmet edecek pek şok Ay Demir bırakmıştır.
Aynı zamanda doktor olan Demir insanlığın iyiliği, mutluluğu için var gücüyle çalışan sevgi ve muhabbetle dolu biz hizmet insanıdır. Bu uğurda kendi yaşantısını ve tüm dünyevi zevklerini kenara bırakmıştır. Büyük aşkı Hazin'i bile... Çok büyük bir aşkı kalblne gömüp emelleri için çalışmanın ızdırabını da çok büyük yaşar. Ölmeden son kez Hazin'i görmeyi çok istese de kısmet olmaz. Hazin de Demir'e karşı büyük bir aşk beslemektedi. İstemediği bir evlilik yapmış, eşini kaybetmiş, ülkesinin yaşadığı sıkıntıları derinden hissetmiş bu zavallı kadın Demir'in aşkını da gizlice
Merhaba canlar
@okuyan_kadınlar_kulubü nün #türkklasikleriserisi ve @pamukokumalar ın #pamukileklasik etkinleri için #müfideferittek kaleminden #aydemir okunanlar arasında ki yerini aldı.
Yazarın kalemiyle ilk kez tanışıyorum. Müfide Ferit Tek'in sürgünde olduğu ve henüz yirmi beş yaşındayken kaleme aldığı 'Ay Demir' in milli mücadele ruhunuza dokunacak ve okunası bir eser olduğu kanısındayım.
Yazıldığı dönem itibariyle Trablusgarb savaşından, Balkan ve Birinci Dünya Savaşlarının yer aldığı dönemi kapsayan anlatım, dönemi bütün yönleriyle ele alıp milli benliğin oluşum aşamasını anlatıyor.
Çarlık Rusya boyunduruğu altındaki Türkleri özgürleştirmek isteyen, idealleri uğruna savaşan ve bu uğurda aşkını feda eden Demir'in hikayesine konuk oluyoruz... Onun arzusu tam bağımsızlık için, sınıf ayrımı yapmadan herkese vatan aşkını, milletin birlik ve beraberlik içinde olunca neler başarabileceğini anlatmak ve yegane amaç için gerekli tohumları tek tek ekmek... Bıkmadan, usanmadan ve tabi ki sabırla...
Okumadıysanız fırsat verin diyor ve müsaade istiyorum...
Keyifli okumalarınız daim olsun...
Kitapla kalın...
İçinde yanıp tutuşan milliyetçiliğiyle Türkistan'a giderek Rus işgaline karşı Türkleri millet bilinciyle harekete geçirmek isteyen Demir, beğenilen, saygın bir gençtir. Bu uğurda tüm çevresini, aşkını & çok sevdiği şehrini bırakıp gitmiştir. Kitap 118 sayfa bu yüzden kısaca konusuna değindim, incelememe geçiyorum hemen.
Sade & akıcı bir dili olmasına karşın konuya girizgahı çok hızlı oldu & bir anda olayların içinde buldum kendimi. Normal şartlarda bu şekilde olan girişler çok merak uyandırıcı olur & elimden bırakmak istemem ama karakter derinliğinin de zayıf olmasından kaynaklı çok yüzeysel geçilmiş gibi hissettirdi, kim-kimdir?, ne sever-sevmez, uç noktaları nedir, ağır basan-onu tanımlayan baskın özelliği nedir bilmeden kitabı bitirdim.
Yazarla tanışma kitabımdı, şu durumda yeni bir eserini yakın zamanda okumak istemem ama ilerisi için yeşil ışığım hep var.
İyi okumalar -.-
Yazarın okuduğum ilk kitabı. Tavsiye üzerine okudum. Yazarın da ilk romanı. Müfide Hanım, romanı, 25 yaşında, Birinci Dünya Savaşı olurken, Sinop'ta eşi Ahmet Ferit Tek'le (Ahmet Ferit Tek, aynı zamanda Türk Ocakları'nın kurucuları arasındadır.) sürgündeyken yazmış. Romanı yazmaya Yusuf Akçura bizzat teşvik etmiş. Ay Demir, Türkçü ve idealist bir doktordur. O dönem Rusya Çarlığı egemenliğinde olan Türkistan'a gider ve orda ezilen Türkleri bilinçlendirir. Eser her ne kadar bir vatan ve Türklük bilincini işliyorsa da, diğer yandan Ay Demir'in, Hazin'le olan aşkı da es geçilmemelidir. Romanın basımı Birinci Dünya Savaşı'nın son yılına yetişir ve hemen cephelere dağıtılır. Bu güzel romanın edebiyatımızdaki ayrı bir yeri de, Şevket Süreyya Aydemir'in bu romanı çok beğenmesi ve soyadını bu karakterden almış olmasıdır. Yazarın, Buda ve Odin'i Türk olarak anlatmasını ilginç buldum. Romanda Hristiyanlıktan yer yer esintiler var.
Okuyacakların - dili açısından- çok beklenti içerisine girmemesi gereken, değerli bir roman..Öneriyorum.
Türkiye İş Bankası Yayınları'ndan çıkan kitap, 118 sayfa
Reklam
Yazar Hakkında
Müfide Ferit TekYazar · 3 kitap
Türkçülük akımının roman türündeki ilk temsilcilerindendir. Kurtuluş Savaşı'na kalemiyle katılmış bir kadın yazardır. Türkiye'nin ilk İçişleri Bakanı Ahmet Ferit Tek'in eşidir. Sanat tarihçi Emel Esin'in annesidir.Babası Kemahlı Mazhar Paşa'nın oğlu ve "hürriyet" yanlısı bir subay olan Şevket Bey, annesi Plevne şehitlerinden Zâimzâde İsmail Efendi'nin kızı Feride Hanım'dır.
Babasının görevi dolayısıyla ilköğrenimine Trablusgarp'ta başladı. Trablusgarp'ta henüz bir Türk mektebi olmadığı için İtalyanların yönetiminde bulunan St. Joseph Rahibe Okulu'nda okudu. Okulda İtalyanca ve Fransızca öğrendi. Ayrıca özel ders yoluyla Arapça ve Farsça öğrendi. O yıllarda, İstanbul'da bulunan Harbiye Mektebi'nde bir kanundışı faaliyetlerde bulundukları gerekçesiyle Fizan'a sürgün edilen bir grup öğrenci arasında Ahmet Ferit Tek ile Yusuf Akçura da vardı. İleride evleneceği Ahmet Ferit Bey ile burada tanıştı.
Yazar, 1903 yılında gizlice gönderildiği Paris'te Versailles Lisesi'ne kaydedildi. Onun Paris'teki öğrenimini, velisi sıfatıyla babasının yakın arkadaşı ünlü Jön Türklerden Ahmet Rıza Bey takip etti. Müfide Ferit, Trablus'tan kaçarak Paris'e gelmiş olan Ahmet Ferit Tek ile 1907 yılında -15 yaşında iken - evlendi. Bundan sonraki hayatı, kocasının sürgün veya görevli olarak bulunduğu çeşitli şehir ve ülkelerde geçti.
İkinci Meşrutiyet'in ilan edilmesinden sonra eşi ile İstanbul'a geldi. Ahmet Ferit Tek, İttihat ve Terakki'ye muhalefetten Sinop'a sürülünce Müfide Ferit Hanım, kocasıyla birlikte Sinop'a gitti.1913- 1918 arasındaki yıllarını Sinop ve Bilecik'te geçirdi. Bu arada Yusuf Akçura'nın desteğiyle ilk romanı olan Aydemir'i' yazdı ve 1918 yılında yayınlattı. Halide Edip'in 1912'de yayımlananYeni Turan adlı romanından sonra ikinci "Turancı" roman olan bu eser, birk kaç gazetede tefrika edildi. Roman, bir kuşağı etkiledi ve yıllar sonraŞevket Süreyya Bey, Aydemir soyadını bu romandan etkilenerek aldı.
İşgal yıllarında yazdığı makaleler nedeniyle İngilizler tarafından arandığı için Anadolu'ya geçti. Mütareke ve Millî Mücadele yıllarında İfham ile Hakimiyet-i Milliye gazetelerinde Milli Mücadele'yi destekledi. Savaşın sonlarına doğru Mustafa Kemal Paşa ile Türk-dostu Pierre Loti arasındaki yazışmalara aracılık etti. Eşi 1921 yılında diplomatik görevle Fransa'ya gönderildiğinde École des Sciences Politiques'ten mezun oldu; bu arada Pierre Loti'yi ölüm döşeğinde ziyaret etti. İkinci romanı Pervaneler'i 1924 yılında kaleme aldı; roman, Yedigün Dergisi'nde tefrika edildi.
Eşinin diplomatik görevleri nedeniyle 22 yıl yurtdışında bulundu; Paris, Londra, Varşova, Tokyo'da yaşadı. Yurtdışında bulunduğu sırada Affolunmayan Günah adlı üçüncü romanı Almanca olarak basıldı (Die unverzeihliche Sünde, çeviren: Otto Spies, Krefeld, 1933), Türkçesi yayımlanmadı. Son roman, konusunu Kurtuluş Savaşı'ndan almaktaydı.
1948 yılında Türkiye'deki ilk Soroptimist Kulübün kurucusu oldu. 24 Mart 1971 tarihinde 77 yaşında iken İstanbul'da hayatını kaybetti. Erenköy Mezarlığı'na defnedildi.
