Ölü Canlar - Gogol
Ölü Canlar – Nikolay Gogol
Kitap, serflik dönemindeki Rus taşrasını ve dönemin toplumsal yapısını hiciv yoluyla anlatan önemli bir eserdir. Gogol, bu romanda yalnızca bireyleri değil; bürokratik düzeni, sınıf anlayışını, insan ilişkilerindeki çıkarcılığı ve statü tutkusunu da eleştirir. Yazar, babadan kalan unvanlara ve toplumsal hiyerarşiye karşı insani değerleri savunan bir bakış açısı ortaya koyar.
Romanın başkahramanı Çiçikov, Rus edebiyatının unutulmaz karakterlerinden biridir. Çiçikov, büyük toprak sahiplerini ziyaret ederek onlardan “ölü canları” satın almaya çalışır. Serflik düzeninde toprak sahipleri, kayıtlı serfler üzerinden devlete vergi ödemektedir. Ancak nüfus sayımları seyrek yapıldığı için ölen serflerin isimleri uzun süre kayıtlardan düşmez. Çiçikov da bu sistemdeki boşluğu kullanmak ister. Kâğıt üzerinde çok sayıda serfe sahip görünerek devletten kredi almayı ve böylece kendisine yüksek bir statü sağlamayı hedefler. Fakat planları zamanla beklediği gibi ilerlemez.
Çiçikov ilk başta bulunduğu çevrede oldukça olumlu bir izlenim bırakır. Bilgili, ölçülü ve ağırbaşlı tavırları sayesinde kısa sürede kentin ileri gelenlerinin güvenini kazanır. Validen emniyet müdürüne kadar pek çok kişi onu evlerinde misafir eder. Ancak valinin kızını kaçıracağı yönünde söylentiler yayılınca insanlar onun gerçek kimliğini sorgulamaya başlar. Şüphelerin artmasıyla birlikte satın aldığı “ölü canlar” da dikkat çeker. Buna rağmen kimse meseleyi tamamen açığa çıkarmaya cesaret edemez; çünkü kendi usulsüz işlerinin ortaya çıkmasından korkarlar. Böylece Gogol, yozlaşmış bürokratik düzenin herkes tarafından nasıl sessizce sürdürüldüğünü gösterir.
Çiçikov’un geçmişi de karakterini anlamak açısından önemlidir. Soylu bir aileden gelse de bu soyluluk eski gücünü kaybetmiştir. Eğitim
Farklı bir bakış açısıyla Genç Werther'in Acıları1000Kitap
(Spoiler içerir)
Hayata iyimser bir şekilde bakan, hassas bir adamın iç dünyasındaki fırtınaları en içten duygularla hissettiren bir psikoloji kitabı olan Genç Werther'in Acıları, insana birçok noktada hayatı sorgulatan baş yapıtlardan biri.
İmkansız bir aşkın girdabına kapılan Werther'in başka bir adamla nişanlı olan Lotte'ye karşı aşkını melankolik bir şekilde ele alıyor.
Öncelikle bu kitabı okuyanların hayat konusunda toy olmamasına -özellikle gençler- dikkat edilmesi gerektiğini düşünüyorum çünkü bir çok insan bu kitabı yanlış yorumluyor.
Bu kitap sıradan bir aşk hikayesini ele almaktansa gerçek hayatımızı da sorgulatacak bir yapıya sahip.
Bu kitaba sadece bir aşk kitabı gözüyle bakmamalıyız.
Burada aslında yazarın aşktan çok hayattaki psikolojiyi ölçtüğü kanaatindeyim.
Kitaba bakarken yazarın en başından beri kitabın sonunu kendi kafasında kurguladı aşikâr çünkü yazar Werther gibi bir gence ölümü kaçıştan çok bir zorunluluk olarak görmüş .
Kitabı okurken insanlar arasındaki sınıf ayrımı gözümüzden kaçmıyor.
Üst tabakada bulunan Werther her şeye rağmen alt tabakadaki insanların hayat sorunlarını dinliyor ve bunlara kayıtsız kalmamaya çalışıyor.
Karakterin melankolik, yalnızlık içindeki buhranı ve her şeye rağmen sorunlara kayıtsız kalmaması belki de bizi şu sonuca ulaştırıyor :
Werther içinde yaşadığı melankoliği birine tam olarak anlatamıyorken başkalarının sorunlarını dinlemeye çalışıyor. Bu da karakterimizin kendinde gördüğü eksikliği başkasında görüp içselleştirmesiyle karakterimizi daha başa çıkılmaz bir yola sürüklüyor. Sadece buraya bakarak bile karakterin çok hassas bir yapıya sahip olduğunu anlayabiliyoruz.
Kitabı okurken aklım hep Edvard Munch'ın çığlık tablosuna gidiyordu, sanatçının tablo hakkında söyledikleri aklıma gelirdi.
Edvard tabloyu
Genç Werther'in AcılarıJohann Wolfgang Von Goethe · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2024150,3bin okunma
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
İnsanın kendi içinde var olan dürtüleri veyahut potansiyeli keşfetmesi bir tetikleyici olaya bakar. Grady, yükselişi gören ama zamanla düşüşe geçen ve artık yazmak için bir ilham bulamayan bir yazar. Akşam yemeğine malzeme almak için dışarı çıkan ve eve döneceği yolda arabasını terk edilmiş bir halde bulduğu eşi Abby'e ne olduğunu uzun uzadıya düşünüyor. Telefonu araç içerisinde ama Abby ortada yok, etrafta herhangi bir iz de yok. Polis gerekli araştırmaları yapsa da olay unutulmaya yüz tutuyor ve aradan 1 sene geçiyor. İnsan hayatında sevdiği birinin kaybını nasıl unutabilir ki? Üstelik ona ne olduğunu bilmeden?
Öte yandan editörü ve yayınevi uzun zamandır Grady'nin yeni yazdığı bir kitabı teslim etmesini bekliyor. Tıkanıklık ve bunalım içinde olan Grady, kendisini her yönden sıkışmış hissediyor. Daha önce çoksatanlar listesinde üst sırada yer alan bir yazarın yaşadığı küçük bir İskoç adasındaki evinde sessiz, sakin ortamda yeni kitabını yazma teklifi geliyor. Grady bu inzivanın kendisine iyi geleceğini düşünerek teklifi kabul ediyor ama ne adanın yaşam koşulları ne de adanın az nüfusla yaşayan sakinleri göründüğü gibi değil. Üstelik daha ilk günden karısına çok benzeyen bir kadını görüyor ve ne düşünmesi gerektiğini bilemiyor. Geçmiş ve günümüz zaman diliminde işlenen eser, evlilik içi ilişkilere ve ataerkil düzene eleştirilerini çok beğendim. İntikam, kaybetme, başarısızlık ve ölüm korkusu üzerine incelikle düşünülmüş bir kurgu, tavsiyemdir.
Beş Şehir Kitap Tahlili
Beş Şehir 
Ahmet Hamdi Tanpınar
Tanpınar Beş Şehir adlı kitabında İstanbul'a madde ve mana olmak üzere iki yönden bakmıştır.
MADDE:
" Tarih, mimari,peyzaj, ticaret hayatı, yaşam,sanat, şehrin görünümü, İstanbul'dan insan manzaraları, semtlere bakış, eğlence hayatı v.b. "
Tarih:
Yazar, tarihi kullanarak İstanbul'daki değişimi, insanların değişimini hatta İstanbul ile başka şehirlerle arasında ilişki kurmada kullanmıştır.
Örnek:
" Birinci Dünya Harbi'nden sonraki Fransız nesrinde hemen on yıl önceki Paris'in hasreti belli başlı bir temadır. İstanbul böyle değişmedi, 1908 ile 1923 arasındaki on beş yıl o eski hüviyetinden tamamıyla çıktı. Meşrutiyet inkılâbı, üç büyük muharebe, birbiri üstüne bir yığın küçük, büyük yangın, malî buhranlar, imparatorluğun tasfiyesi, yüzyıldır eşiğinde başımızı kaşıyarak durdurduğumuz bir medeniyeti nihayet 1923'de olduğu gibi kabullenmemiz onun eski hüviyetini tamamıyla giderdi. "
Mimari:
İstanbul'un eski halini ve şimdiki halini karşılaştırırken eski mimari ile yeni mimari hakkında bilgi vermektedir. Mimarinin yanında kullanılan eşyalardan da bahsetmiştir.
Örnek:
" İstanbul'un asıl iç manzarasını şehnişinleri, cumba ve çıkmalarıyla, saçak ve sayvanlarıyla, bir kadife gibi yumuşak çizgileri ve süsleriyle çok renkli olan bu sivil mimari yapardı. "
Örnek:
" Çocukluğunda, İstanbul'un hemen her evinde, saat başlarında, ' Entarisi ala benziyor' u, yahut ' Üsküdar 'dan geçer iken' çalan masa saatleri vardı."
İstanbul'dan İnsan Manzaraları:
Yazar, İstanbul'daki sokaklarda insanların yaşamını incelemiştir.
Örnek:
" Satıcı sesleri bunlardan biriydi. Eski İstanbul mahallelerinde bu sesler bütün bir günü baştanbaşa idare eder, saatlerin rengini verirdi."
Eğlence Hayatı:
Eski İstanbul ile yaşadığı İstanbul'un eğlence anlayışını karşılaştırmıştır.
Örnek:
" Şehirde yeni
Beş Şehir Ahmet Hamdi Tanpınar
Tanpınar Beş Şehir adlı kitabında İstanbul'a madde ve mana olmak üzere iki yönden bakmıştır.
MADDE:
" Tarih, mimari,peyzaj, ticaret hayatı, yaşam,sanat, şehrin görünümü, İstanbul'dan insan manzaraları, semtlere bakış, eğlence hayatı v.b. "
Tarih:
Yazar, tarihi kullanarak İstanbul'daki değişimi, insanların değişimini hatta İstanbul ile başka şehirlerle arasında ilişki kurmada kullanmıştır.
Örnek:
" Birinci Dünya Harbi'nden sonraki Fransız nesrinde hemen on yıl önceki Paris'in hasreti belli başlı bir temadır. İstanbul böyle değişmedi, 1908 ile 1923 arasındaki on beş yıl o eski hüviyetinden tamamıyla çıktı. Meşrutiyet inkılâbı, üç büyük muharebe, birbiri üstüne bir yığın küçük, büyük yangın, malî buhranlar, imparatorluğun tasfiyesi, yüzyıldır eşiğinde başımızı kaşıyarak durdurduğumuz bir medeniyeti nihayet 1923'de olduğu gibi kabullenmemiz onun eski hüviyetini tamamıyla giderdi. "
Mimari:
İstanbul'un eski halini ve şimdiki halini karşılaştırırken eski mimari ile yeni mimari hakkında bilgi vermektedir. Mimarinin yanında kullanılan eşyalardan da bahsetmiştir.
Örnek:
" İstanbul'un asıl iç manzarasını şehnişinleri, cumba ve çıkmalarıyla, saçak ve sayvanlarıyla, bir kadife gibi yumuşak çizgileri ve süsleriyle çok renkli olan bu sivil mimari yapardı. "
Örnek:
" Çocukluğunda, İstanbul'un hemen her evinde, saat başlarında, ' Entarisi ala benziyor' u, yahut ' Üsküdar 'dan geçer iken' çalan masa saatleri vardı."
İstanbul'dan İnsan Manzaraları:
Yazar, İstanbul'daki sokaklarda insanların yaşamını incelemiştir.
Örnek:
" Satıcı sesleri bunlardan biriydi. Eski İstanbul mahallelerinde bu sesler bütün bir günü baştanbaşa idare eder, saatlerin rengini verirdi."
Eğlence Hayatı:
Eski İstanbul ile yaşadığı İstanbul'un eğlence anlayışını karşılaştırmıştır.
Örnek:
" Şehirde yeni
Vişne Bahçesi
“Çok açık bir şey ki, bugünü yaşamak için önce geçmişin kefaretini ödememiz, onun hesabını görmemiz gerekir. Bu kefaret de ancak acı çekerek, olağanüstü, sürekli bir emekle ödenir. Anlayın bunu Anya.”
19. yüzyılın ortalarında Rusya’da toprak köleliğinin ortadan kaldırılmasıyla birlikte burjuvazi yükselişe geçer. Bu akım toplumsal olarak her alanda hissedilir. Bu dönemden olumsuz etkilenen aristokrat bir aile üyelerinin yaşadığı ekonomik bunalım sonrasında vişne bahçelerini ve içinde bulunan çiftliklerini satmak zorunda kaldılar ve bahçeyi ailenin eski kölelerinde Lopahin satın alır.
Toplumun üst kesimi ile bir zamanlar kendilerinin emrinde olan adeta bir eşya gibi kullanılmış insanların sınıf atlamaları ve efendileri ile aynı statüdeye sahip olmaları bunun kabul edilmesi biraz sancılı oluyor.
Yazarın daha öncede Martı adlı kitabını okumuştum o da yine tiyatro tarzında yazılmıştı. Tiyatroyu sahnede daha keyifli buluyorum. Okurken kim kimdi diye düşünüyorum tam karekterler oturuyor zihninizde kitap bitiyor..:))
“Kim bilir? Ve ne demektir ölüm? Belki insanın yüz duygusu var da, insan öldüğünde bunlardan bizim tanıdığımız beş tanesi ölmektedir de, öteki doksan beş tanesi canlı kalmaktadır."
#vişnebahçesi
Rus ve dünya edebiyatının en önemli yazarlarından biri olan Nikolay Vasilyeviç Gogol, öykü, roman ve oyunlarıyla tanınmakta. Bir Delinin Hatıra Defteri, Palto, Müfettiş ve başyapıtı Ölü Canlar ile edebiyat klasikleri arasında üst sıralarda yer alan Gogol, Müfettiş isimli oyununu Aleksandr Puşkin’in önerisi üzerine kaleme almıştır. Çarlık Rusyası’nın yozlaşmış bürokratik yapısını eleştirdiği Müfettiş, yayınlandığı ve sahnelendiği sırada yine bürokrasinin tepkileriyle karşılaşır. İlk kez 19 Mart 1836’da sergilenen oyun tüm dünya tiyatroları tarafından hâlâ sergilenmeye devam etmekte…
Gerçekçi Rus edebiyatının oluşumunda önemli bir yeri olan Nikolay Gogol (1809-1852), küçük toprak sahiplerinden bir ailenin çocuğu olarak Ukrayna’da doğar. Babasının ölümünden sonra annesiyle Petersburg’a taşınırlar ve bir süre sonra bakanlıklardan birinde küçük bir memur olarak bir yıl çalışır. Yazar aynı dönemde Dikankai Yakınında Bir Çiftlikte Akşam Toplantıları adlı eserini yayınlar. Rus köy yaşantısının anlatıldığı bu kitap büyük ilgi toplar. Başta Aleksandr Puşkin olmak üzere dönemin ünlü yazar ve eleştirmenlerinin beğenisini kazanır. Bu kitabını Mirgorod Öyküleri ve Petersburg Öyküleri izler (1835). Gogol velut bir yazardır, çalışmalarına ara vermez ve Burun, Bir Delinin Hatıra Defteri gibi eserlerini yayınlar. 1836’da bürokrasiyi eleştiren oyunu Müfettiş, Petersburg’da sahnelenir. Oyun büyük bir ilgiyle karşılanır, ancak başkentteki bazı çevreler rahatsız olur ve bir kısım basın yazara tepki gösterir. Bu tepkiler üzerine Gogol, Rusya’yı terk ederek Roma’ya yerleşir ve 1842 yılına dek burada yaşar.
Roma’da Ölü Canlar üzerine tekrar çalışır ve ilk bölümünü bitirir, ancak Moskova’ya döndüğünde sansür heyeti eserini reddeder. İstenen değişiklikleri yapan Gogol, 1842 yılında kitabını
