Tolstoy'un Gizli Raporlarında Osmanlı İmparatorluğuPyotr Andreyeviç TolstoyM. R. ArunovaF. S. Oreşkova
Bu kitabı 12-13 yıl önce lise 1'e giderken almıştım, okumak bugüne nasip oldu. Kitap yazar Lev Tolstoy 'un kendinden 200 yıl önce yaşamış büyük büyük dedesi, Çar Deli Petro'nun istihbarat için büyükelçi olarak Osmanlı Devleti'ne gönderdiği Pyotr Andreyeviç Tolstoy 'un büyükelçiliği döneminde Rus devletine verdiği istihbarat raporlarından oluşuyor. Kitap 228 sayfa ama bunun yaklaşık 23 sayfası kaynakça ve dizin, ortalama 50 sayfası da Önsöz kısmından oluşmaktadır yani kitabın ana içeriği 168 sayfa civarındadır. Kitabın o dönemde büyükelçilerin nasıl istihbarat görevini yaptığını, yerini getirdiği örneğini net bir biçimde görüyoruz. Yalnız büyükelçi Rus olduğu için Osmanlı ve Türk insanı hakkında çoğu kez rahatsız edici düzeyde aşağılayıcı konuşuyor, ifadeler kullanıyor. Bu kısımları okurken Aleksandr PuşkinErzurum Yolculuğu kitabında ki diğer milletleri küçümseyici sözler aklıma geldi. Sanırım diğer milletleri hor, hakir görmek Rusların genetik özelliği. Devri ve büyükelçilerin nasıl istihbarat verdiklerini görmek için iyi bir eser ama pek hoşlanamadım. F. S. Oreşkova ve M. R. Arunova 'nın geniş önsözü ve uzun uğraşlar sonucunda ve geniş kaynakçalarla oluşturduğu, 24 saat içerisinde bitirdiğim bu eseri çok beğenmedim. Puanım 3-4/10. İlgisi olanlar için belki okunur bir eser.
Bu Tolstoy bizim bildiğimiz Tolstoy değil. Belki bir akrabalıkları vardır fakat bilemiyorum. (Hiç araştırmak istemedim.)
Kitap, İstanbul'daki Rus Büyükelçisi Pyotr Andreyeviç Tolstoy ve Osmanlı İmparatorluğu'nun 18. Yüzyıla dair hatıralarından oluşuyor. Osmanlı iç siyasetine, içeriden, yabancı bir bakış diyebiliriz.
Tolstoy Osmanlı imparatorluğunun 18.yy da yaşadığı olayları, isyanları, 2.Mustafanın tahttan indirilmesini, Seyhül islam Feyzullah efendinin Devleti nasıl elegeçirdiğini ve isyan sonucu öldürüldüğünü, 3.Ahmet dönemi ekonomik krizi, yeniçeri ve ordunun durumu, ekonomik sorunları güzel bir dil ile anlatmış. Bu Esede Çar ın Osmanlı imparatorluğunu adım adım takip ettirdiğini görüyoruz. Avrupa devletlerinin Osmanlı imparatorluğuna yaklaşımını üzerinde durmuş.
Bu kitapta benim en güzel bulduğum husus Tolstoyun rus istanbul sefiri olmasının yanı sıra büyük bir gözlemci olduğunu gördüm bunun nedeni ise şudur o tarihteki osmanlının dünya gözündeki prestiji ve konumunu çok güzel anlatmış
Her fırsatta Osmanlının ne kadar barbar olduğundan bahsediyor. Neredeyse her fırsatta rüşvetçiliğin yoğunluğundan, Dönem yöneticilerinin beceriksizliklerini söyleyip duruyor. Tarihi bir kaynak denmiş ama hiç olumlu birşey göremedim :( :(
1702-1714 yılları arasında İstanbul'da Rus elçiliği yapan Pyotr Andreyevic Tolstoy bizim bildiğimiz yazar olan Tolstoy'un büyük dedesidir.Tolstoy elçiliği döneminde Rusya'ya bol bol ayrıntılı raporlar göndermistir. Bu raporlar 16 konu uzerine soru basligi halinde toplanmistir. Askeri,siyasi,toplumsal,ekonomik durumlarla ilgili 1700 leri basindaki Osmanli hakkinda ayrintili bilgi ve gozlem icermektedir. Ayrica Tolstoy Osmanlida nelerin yanlis yapildigi ile ilgilide degerlendirmelerde bulunmustur.