Melikşah'ın Ölümü Ve Fetret DevriAlıntı
Melikşah’ın ölümüyle imparatorluk iki kutba ayrılmıştır. Bir tarafta sarayın güçlü kadını Terken Hatun, henüz 4 yaşındaki oğlu Mahmud’u tahta çıkarmak için ordunun sadakatini altınla satın almış; diğer tarafta ise Nizâmü’l-mülk’ün "evlatlarım" dediği Nizamiyeler, büyük oğul Berkyaruk’u meşru varis kabul etmiştir.
Tarihçinin Notu: Terken Hatun'un, halifeye baskı kurarak küçük bir çocuk adına hutbe okutturması, Selçuklu geleneklerine aykırı bir "zorlama" olarak nitelendirilir.
Nizamiyeler ve Nizâm-ı Âlem Mücadelesi
Berkyaruk’un hapisten kaçırılarak tahta oturtulması, bürokrasinin ordu üzerindeki son büyük zaferlerinden biridir. Bu dönemde Tâcü’l-mülk gibi rakip vezirlerin tasfiyesi, devletin yönetim kodlarının yeniden Nizamiyeler eline geçmesini sağlamıştır.
Tutuş ve Arslan Argun Tehdidi
Sultan Berkyaruk, sadece kardeşleriyle değil, "Melikşah’ın mirasında hak iddia eden" amcasıyla da savaşmıştır.
Tutuş Vakası (1095): Suriye Meliki Tutuş'un mağlubiyeti, Berkyaruk’un saltanatını meşrulaştıran en büyük askeri başarıdır. Tarihçi burada, komutanların "zalim ve sert" Tutuş yerine, daha "ılımlı" görünen Berkyaruk’un safına geçmesini bir dönüm noktası olarak görür.
Arslan Argun: Horasan'ı kana bulayan bu isyanın, bir köle suikastıyla bitmesi devletin bekası için "ilahi bir lütuf" olarak yorumlanabilir.
Muhammed Tapar ve Müeyyedü’l-mülk İttifakı
1099 sonrası başlayan bu yeni evre, "Kardeşin kardeşe kırdırıldığı" en dramatik dönemdir. Nizâmü’l-mülk’ün oğlu Müeyyedü’l-mülk’ün taraf değiştirerek Muhammed Tapar’ın veziri olması, devletin idari çekirdeğinde büyük bir çatlağa yol açmıştır.
Tarihçinin Notu: Bu dönemde Bağdat’ta kimin adına hutbe okunacağı, o gün şehre hangi ordunun hakim olduğuna göre değişir hale gelmiştir. Bu durum, Selçuklu prestijine vurulan en ağır
1105. Cabir ibni Abdillah radıyallahu anhdan rivâyet edildiğine göre, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
"İyi huylu olanlarınız, içinizde en çok sevdiğim ve kıyamet günü bana en yakın mesafede bulunacak kimselerdir. Güzel sohbet ediyor dedirtmek için uzun uzun konuşanlar, sözünü beğendirmek için avurdunu şişire şişire laf edenler ve bilgiçlik etmek için lügat paralayanlar ise en sevmediğim ve kıyâmet günü bana en uzak mesafede bulunacak kimselerdir."
Sayfa 499 - TAHLIL YAYINLARI (2022), Cilt 2.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Bknz: Cumhuriyetin kıymetini bilmek…Tarih
Humeyni'nin bir fetvasına uyacak şekilde, kız çocukları için evlilik yaşı 9'a indirilmişti; daha sonra tekrar bu yaş sınırı 13 olarak belirlendi. Erkeklere evlilik ve miras konusunda yeni imtiyazlar tanınmıştı. Örneğin, Medeni Kanun'un 1105. maddesine göre erkek evin reisidir ve kadının da ona boyun eğmesi gerekir. Eğer kadın erkeğe karşı çıkarsa ki buna cinsel ilişkiyi reddetmesi de dahil, erkeğin kadını cezalandırma hakkı vardır ve bazı koşullar altında kendisinden boşanabilir. Madde 113'e göre yalnızca erkeklerin boşanma hakkı vardır.
Sayfa 263 - İletişim Yay.
"Selçuklu imparatorluğunu hedef alan İsmailî tehdidi dizginlenmişse de, tam manasıyla ortadan kaldırılamamıştı. Berkyaruk'un 1105'te ölümünden sonra yerine geçmiş olan halefi Muhammed Tapar, İsmailîleri dize getirmek üzere yeni ve kararlı bir hamle yaptı. Sultanlık tamamen eline geçip de karşısında tahtta hak iddia eden bir hasmı kalmadığı vakit, Muhammed'in önünde tek bir iş kalmıştı; o da, İsmailîlerin izini sürüp savaşmak ve Müslümanları bu tarikatın zulmünden ve günahlarından kurtarmaktı. İlk hedef, en çok sorun çıkartan ve başkentini en fazla baskı altında tutan Isfahan kalesiydi. Ordunun başına bizzat kendisi geçti ve 6 Şaban 500 (2 Nisan 1107)'de kaleyi kuşattı."
[1105] Çözümü: Önceden geçene benzemektedir, çünkü bu takdire
göre şeylerin tamamının ortadan kalkmasının yokluğundan, bu takdir-
le şeylerin ortadan kalkmasının çelişiğinin lüzumu gerekli olmaz ki ters
döndürmeyle döndürülsün.
Kitabın Özeti (Çok güzel bir kitap)
Fazla empati yapmak sempatik sinir sistemini devreye sokuyor. Kendi derdine düştüğün için yardım etmek adına harekete geçmiyorsun. If seeing someone in pain actives your SNS (sempatik nervous system), you’er likely to be preoccupied with your own distress instead of helping, turn on the PNS, and it’s the opposite (69).
PreFrontal Cortex Amigdala
Prefrontal cotex is not fully online until people are in their midtwenties (109).
Frontal korteks was bidirectionally enmeshed with the limbic system, leading him to propose that the frontal cortex is a quasi member of the limbic sysytem (72).
Amigdalanın boyutu fazla strese maruz kalırsa büyüyor bunun sonucu nedir? Aşırı hassasiyet ve boyunca stres tepkisinin ateşlenmesi. Moreover, the amygdala expands in size with long-term PTSD (85).
People with damaged amgydalae are atypically generous in the Ultimatum Game and don’t increase rejection rates if they start receiving unfair offers (94). Kuralları anlıyorlar çünkü korteks çalışıyor fakat kendilerini koruyamıyorlar.
Çok İlginç DİYALEKTİK: Importantly, increase cognitive load on the frontal cortex, and afterward subjects become less prosocial –less charitable or helpful, more likely to lie. Or increase cognitive laod with a task requiring difficult emotional regulation and subjects cheat more on their diets afterward (119).
Sosyal Karmaşıklık PreFrontal Korteksin Gelişmesini Sağlıyor SOSYOLOJİ DERSİ (Neden bencil olamayız. Çünkü insanlığımızı toplumsallığımıza borçluyuz):Another study resolves this; if rhesus monkeys are randomly placed into social groups, over the subsequent fifteen months, the bigger the group, the larger the PFC becomes- social complexity expands the frontal cortex (123).
Dorsolateral PFC: PFC (dlPFC) don’t worry about dorsal or dorsolateral it’s just
