Lamiya
@A_Lamiya
81 okur puanı
Mayıs 2021 tarihinde katıldı
Başlı başına bir bilgi xəzinəsidir Anadolu.
Başlı başına bir xəzinədir Anadolu torpaqları. Hər zərrəsi tarix qoxan torpaqlar.
Bu artıq Ahmet Ümitin oxuduğum üçüncü kitabıdır ki, çox bəyənirəm. Hadisələrin həyəcanverici axarı, hər hekayənin ayrı bir tarixi açıdan yeni şeylər öyrədici olması sizi kitabdan ayıra bilməyəcək. Nitzsche’nin bir sözü var “Bir kitap bizi alıp diğer kitapların üzerine çıkarmıyorsa, o kitapın neresi iyidir ?!”. Ahmet Ümitin də hər kitabı yeni bir şey öyrədir mənə. Bu dəfə Anadolunun yurd edindiyi qədim insan sivilizasiyası “Hititlər”in tarixini ələ alaraq yola çıxan bir hekayə. Miladdan öncəki insanla müasir insan arasında çox mu dəyişiklik var ? Yoxsa biz sadəcə gündəlik keçim vasitələrimizi dəyişən, ama özündə, xislətində heç dəyişməyən, çətinə düşdüyündə o müasirlik elbisəsini bir qırağa atıb, yaradılışdan sahib olduğu instinklərinə bürünən insanlar deyilik də nəyik ?
Gələlim əsər haqqında düşüncələrimə. Patasana ? Adı qəribə mi gəldi ? Nə demək Patasana ?! Patasana miladdan öncə 1600cü illərdə Anadolu torpaqlarında yaşamış bir çox qədim insan sivilizasiyasından biri olan Hititler krallığında, kral Pişirişin yazmanıdır. O dövr üçün yazıb-oxumaq qabiliyyətinə yalnız çox nadir sayıda insanlar malik idi, və adətən belə insanlar saraylarda dövlət yazışmalarını həyata keçirən özəl görəvləndirilmiş şəxslər olurdu. Patasana da onlardan biridir. Bir neçə nəsil krallara yazmanlıq edən bir sülalənin övladı olaraq dünyaya gəlir, və uşaqlığından atası və babası tərəfindən gələcəkdəki bu görəvi devr alması üçün yetişdirilir. Onun öz tragedik həyatı haqqında yazdığı tabletlər günümüz arxeoloqları tərəfindən qazıntılar nəticəsində aşkar edilən, və dövlət yazışması olmayan, qeyri rəsmi ilk tabletlerdir. Hadisələr tarixi cəhətdən çox qiymətli tapıntıları aşkar edən bir qrup arxeoloqlar ətrafında
mahkum kılınmış olan, suçsuz ve günahsızların yük taşıyıcısıdır.
Doğru olan, kötülerin yapıp-ettiklerine bakılarak masum sayılamaz. Zalim zulmünü işletirken, Ak-ellilerin elleri temiz olmaz.
Evet, suçu işleyen kimse, çoğu kez, yaraladığının kurbanıdır.
Çində oxunması qadağan olunmuş əsər.
Sosializm quruluşunun inşa edildiyi dönəmin Çini və insanların məruz qaldıqları dəyişimlərin Fugui’nin dili ilə anlatılması. Fugui sosialist dönəmindən öncə zəngin bir mülkədarın tək varis oğlu olaraq dünyaya gəlir. Taleyin bir oyunu mu deyək, öz axmaqlığı ilə qumar masasında bütün varidatını itirməsi, kasıb əhalidən birinə çevrilməsi onun üçün bütün zənginlərin edam edildiyi sosializm quruluşunda həyatda qalmasının açarı olur. Lakin taleyinə bu oyunu onun üçün necə bir həyat vəd edir?
Əsər mənə Sosialist
dönəminə ayaq uydurmağa çalışan Çin dövlətində aparılan “reformlar” barədə məlumatlanmaq və daha geniş araşdırmaq şansını verdi. 50 milyondan çox insanın ölümü ilə nəticələnən Böyük Çin qıtlığını, kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması üçün 4 növ heyvana (sərçə, ağcaqanad, siçan və milçəklərə) qarşı aparılan köklü soyqırımı, ölkənin kütləvi şəkildə dəmir istehsalına cəlb edilməsi (bunun həm əhalinin yaşantısına göstərdiyi ağır təsirlər, həm də dəmir əridilməsi üçün odun olaraq meşələrin məhv edilməsi) kimi tragediyalar bunları reform” adlandıran Mao, Stalin kimi özlərini qurtuluş lideri adlandıranların insanların manyak fikirlərinin nəticələridir. Əmin olduğum bir şey var, heç bir siyasi fəlsəfi quruluş fikirləri (kapitalizm, sosializm və s) nəzəriyyədə şirin səslənsə də insan cəmiyyətinə uyğulananda rifah deyil, inkişaf deyil, sadəcə iqtidardakılara daha artıq güc, hırs və idarə etdikləri əhalinin həyatlarına sahib olduqlarına düşünmə algısı verir.
Təkrar təkrar dönüb oxunması gərəkən bir kitab.
Finlandiya - təbiətinə görə həmişə, amma milli oyanış səviyyəsinə görə bir zamanların bataqlıqlar, indinin isə daşı, bataqlığı, insanların rifah düzəyi çiçəklənmiş bir ölkədir. Heç bir təbii sərvəti olmayan bir ölkənin nümayəndələri 50 il ərzində xalqın istəyərək, tək vücud olub inkişaf yolunu seçməsi ilə indiki gəldiyi səviyyə qibtə ediləsi, örnək alınasıdır. Xəstəyə həkim dərdinin nə olduğunu başa salır, ama əgər xəstə sağalmaq istəyirsə həkimin məsləhətlərinə əməl edir. Sneilman ölkəsinin, xalqının vəziyyətini görən, və onu inkişafa, oyanışa səsləyən bilgə idi, lakin xalqda da onun dediklərini eşidəcək qulaq, anlayacaq beyin, bataqlıqdan sıyrılıb çıxmaq istəyəcək istək, əzm və iradə var idi.
Yazıçının ‘Her halk layık olduğu şekilde yönetilir.” kəliməsi nə qədər doğrudur, və düzü tokat kimidir. Hər şeyi yalnızca idarəcilərin üstünə yıxmaqla, onlarla gözləməklə inkişaf olmur. Tolstoy demişkən “Hayattaki düzensizliğin en büyük nedenlerinden birisi şudur: Herkes hayatta zengin olmak istemekte, fakat hiç kimse hayatını düzene sokmak istememektedir.’ Dövləti oluşturan hər birəy (millətindən asılı olmayaraq) inkişafı öncə öz beynində başlatmalı, nə istədiyini, necə yaşamaq istədiyini dəqiqləşdirib, həyatını elə yaşamaq üçün çalışmalıdır.
Finlilərin təhsildə əldə etdiyi uğurlara görə Finlandinya dünyanın təhsil sistemi ən güclü ölkələrindən biri sayılır. Və boşuna da “Eğitim demokrasi ve modern toplumun temel taşıdır.” kimi şüarı özlərinə bayraq etməyiblər.
Yazıçı köhnəlmiş qanunlar, qaydalar üzərində ayaqda qalmağı sürdürən dövlətləri Moskvanın yıxılmaqda olan Dövlət Teatrının binasına bənzədir, və bu təməllərin hissə hissə yenilənməsini məsləhət görür. Dəyişimə uyum sağlaya bilməyib, tarixdən silinən imperiyaların kaderini bizə xatırladır.
Xalqımın zamana və inkişafa ayaq
Hayatımda Okuduğum En İyi Kitaplardan Biri!Edebiyat
YouTube kitap kanalımdaki Azerbaycan edebiyatı videosunda bu muhteşem kitabı önerdim: ytbe.one/FM7RoOXGSok
Son zamanlarda okuduğum en iyi kitaplardan biriyle tanıştırmak istiyorum sizi bugün. Çünkü bu kitabın içinde neredeyse her şey var. O halde neden 
Deli Kür daha fazla okunmasın?
Şimdiye kadar Azerbaycan edebiyatında 
Anar Rızayev kitaplarıyla birlikte gerçek ve saf sevgiyi, 
Celil Memmedguluzade kitaplarıyla körü körüne birilerinin peşinden giden insanları ve cehaleti, 
Hüseyn Cavid kitaplarıyla madde ve mana arasında kalan insanları ve 
Mirzə Ələkbər Sabir kitaplarıyla da ironinin edebiyatta ustaca kullanımını görmüştüm. Deli Kür kitabının yeri ise çok başka oldu bende...
Bugüne kadar okuduğum hiçbir kitapta karşılaşmadığım bir şey gördüm bu kitapta. Kitaba ismini veren Azerbaycan'daki Kür Nehri, kitabın psikolojisini yönetiyor. Evet, yanlış duymadınız. Kitaptaki karakterler arasında bir tutku varsa Kür Nehri kendisine yansıyan ışıktan dolayı kırmızıya dönüşüyor, öfke varsa gürlüyor, hüzün varsa sakinleşiyor, belirsizlik hakimse suyu bulanıklaşıyor... Gerçekten muhteşem bir düşünce!
Üstelik kitabı okuduğum süreç boyunca aklıma bir zamanlar ülkemizde bulunan köy enstitülerinin ve Hasan Ali Yücel'in gelmesi de bir tesadüf değil. Biz genelde Türkiye İş Bankası Hasan Ali Yücel klasiklerini biliriz. Fakat bu ismin değerini, neler yapmaya çalıştığını ve köy enstitülerini neden kurduğunu hep göz ardı ederiz.
Zamanında ülkemizde kitap yazmış değerli yazarlar olan 
Fakir Baykurt, 
Mahmut Makal, 
Talip Apaydın, 
Adnan Binyazar ve daha nicesinin bu kurumlardan çıktığını biliyoruz. Bu yüzden Deli Kür kitabının bize anlatmaya çalıştıklarıyla bu yazarların kitaplarındaki mesajlar arasında büyük paralellikler yakalanabileceğini düşünüyorum.
Bu kitapta herkes kendisinden bir şeyler bulabilir. Umutsuz olduğunuz bir dönemde bu
Deli Kür daha fazla okunmasın?
Şimdiye kadar Azerbaycan edebiyatında Anar Rızayev kitaplarıyla birlikte gerçek ve saf sevgiyi, Celil Memmedguluzade kitaplarıyla körü körüne birilerinin peşinden giden insanları ve cehaleti, Hüseyn Cavid kitaplarıyla madde ve mana arasında kalan insanları ve Mirzə Ələkbər Sabir kitaplarıyla da ironinin edebiyatta ustaca kullanımını görmüştüm. Deli Kür kitabının yeri ise çok başka oldu bende...
Bugüne kadar okuduğum hiçbir kitapta karşılaşmadığım bir şey gördüm bu kitapta. Kitaba ismini veren Azerbaycan'daki Kür Nehri, kitabın psikolojisini yönetiyor. Evet, yanlış duymadınız. Kitaptaki karakterler arasında bir tutku varsa Kür Nehri kendisine yansıyan ışıktan dolayı kırmızıya dönüşüyor, öfke varsa gürlüyor, hüzün varsa sakinleşiyor, belirsizlik hakimse suyu bulanıklaşıyor... Gerçekten muhteşem bir düşünce!
Üstelik kitabı okuduğum süreç boyunca aklıma bir zamanlar ülkemizde bulunan köy enstitülerinin ve Hasan Ali Yücel'in gelmesi de bir tesadüf değil. Biz genelde Türkiye İş Bankası Hasan Ali Yücel klasiklerini biliriz. Fakat bu ismin değerini, neler yapmaya çalıştığını ve köy enstitülerini neden kurduğunu hep göz ardı ederiz.
Zamanında ülkemizde kitap yazmış değerli yazarlar olan Fakir Baykurt, Mahmut Makal, Talip Apaydın, Adnan Binyazar ve daha nicesinin bu kurumlardan çıktığını biliyoruz. Bu yüzden Deli Kür kitabının bize anlatmaya çalıştıklarıyla bu yazarların kitaplarındaki mesajlar arasında büyük paralellikler yakalanabileceğini düşünüyorum.
Bu kitapta herkes kendisinden bir şeyler bulabilir. Umutsuz olduğunuz bir dönemde bu