GGündüz
@GunduzG
252 okur puanı
Mart 2020 tarihinde katıldı
İvan Qonçarovun bu romanı... yox, o qədər də sadə deyil. Əvvəlcə düşündüm ki, nəyin dalınca qaçıram? 600 səhifəlik bir adamın yatıb-durmasını, plan qurub heç nə etməməsini oxumağa dəyərmi? Dəyərmiş. Dəyər də.
Oblomov... İlya İliç... O mənzildə uzanıb "sabah" deyən, paltarını geyinib çölə çıxmağa tənbəllik edən, amma beynində dağları qovan o adam – hamımızıq. Sən fərqinə var, yoxsa yox, hər birimizin içində bir Oblomov yatır. Bəzən onun gözünü açıb "yaşa, hərəkət et" deyirik, bəzən də üstünə bir yorğan çəkib onu daha da dərinə basdırırıq.
Qonçarovun ən dahi işi budur – o, bir xəstəliyin adını qoydu. "Oblomovluq" deyə bir termini ədəbiyyata daxil etdi. Bu nədir? Tənbəllik? Yox. Tənbəllik onun bir budağıdır, amma kökü başqa yerdədir. Oblomovluq – hər şeyi başa düşüb, heç nə edə bilməməkdir. Nəyimiz çatışmır, harda səhv edirik, nə etməliyik – Oblomov bunların hamısını bilir. Olga onu sevəndə, Ştoltz ona əl uzadanda o hərəkət edə də bilər. Etdi də – bir müddətliyinə. Amma sonra... geri çəkildi. Yorğanı başına çəkdi. Bu, sadəcə iradəsizlik deyil. Bu, bir növ intihardır – sakit, səssiz, heç kimə zərəri olmayan, amma özünü məhv edən bir intihar.
Olga xanım... o qadın məni həm sevindirdi, həm də kədərləndirdi. O, Oblomovu diriltmək istədi. Öz sevgisiylə, iradəsiylə, gözəlliyiylə. Amma bir insanı yalnız sevgi ilə dəyişmək olarmı? O dəyişmək istəmirsə, bütün cəhdlərin boşa çıxır. Olga nəhayət ki, bunu başa düşdü və getdi. Çünki bir insanın xilası üçün onun özünün də xilas olmaq istəməsi lazımdır. Oblomov isə xilas olmaq istəmirdi. O, Agafya Pşenitsınanı seçdi – rahatlığı, narahatlığı, hər gün eyni çayı, eyni piroqu. Yəni, ölümü seçdi. Çünki yaşamaq, nəfəs almaq, hərəkət etmək – bunlar ağırdır. Yatmaq isə yüngül.
Bu sonsuz bir döngü deyilmi? Oblomovun "yatağı" nədir? Kimin
Aydan Aziz isimli okura yanıt verildi
GGündüz
Təşəkkür edirəm, Aydan xanım
Reklam
"Deyirəm"... Ancaq nəyi? Hər "de" bir əlavədir, bir qaçışdır. "Mən də" deyəndə, özümü harasa aid edirəm, özümü gizlədirəm bir kütlənin içinə. "O da" deyəndə, onu uzaqlaşdırıram. Bu kiçik "de", nə böyük məsafələr qoyur araya.
Və "ki"... Səbəb kimi, şərt kimi gəlir. "Elədir ki" deyib dayanıram. Sanki hər şeyi izah etdim. Amma "ki" yalnız bir körpüdür, altından anlamsız bir axın keçir. Həqiqəti deyil, öz düşüncəmin qurğusunu göstərirəm.
Budur. Ən aldadıcı söz. Əlinlə göstərirəm: "budur, bu!" Amma göstərdiyim o deyil. Göstərməyin özüdür. Dilin özü bir işarədir, özüdə deyil, başqa bir şeyə işarədir. Və biz daim bu işarələr dünyasında yaşayırıq.
Sözlərlə düşünürəm. Amma düşündüyüm şey sözlərdən əvvəl gəlir, onlardan dərin olur. Onu dilin içinə salmağa çalışıram, o isə əyilir, dəyişir, ya parçalanır. Hər cümlə bir xəyanətdir düşüncəyə qarşı. Buna görə də susmaq daha düzgün ola bilər.
Ancaq susmaq da bir cavabdır. Və susmaq da deyilir: "de ki, sus". İçimdəki səs danışır. Demək, tam susqunluq yoxdur. Yalnız danışıqla susmaq arasında bir titrəyiş var. Həyat da elədir – deyilənlərlə deyilə bilməyənlər arasındakı o nazik, gərgin xətt.
Bəlkə də məqsəd "doğru"nu demək deyil. Məqsəd, o "de"nin, o "ki"nin, o "işte"nin arxasında nəyin dayandığını hiss etməkdir. Sözün çatışmazlığını qəbul edib, onunla yaşamağı öyrənmək. Çünki onsuz da, onsuz da... yox.
Deyirəm. Yenə də deyirəm. Çünki bu, varlığımın sübutudur. Səsimi eşidirəm: "de... ki... işte.." Və bu, kifayətdir. Bu, hər şeydir. Bu, heç nədir.
Məryəm Mirzəzadə isimli okura yanıt verildi
GGündüz
Təşəkkür edirəm.
İkilemEdebiyat
Sevgi ise, sevişeceğiz seninle..
Kavga ise, dövüşeceğiz seninle..
Ölümü de paylaştığımız yaşamda
Ortaklaşa bölüşeceğiz seninle.
GGündüz
Özdemir Asaf sevgisi necə də seçilir!
Kitabları pdf formasında, yoxsa alıb oxuyursunuz?
Mən şəxsi kitabxanamı yaratmaq üçün alıb, oxuyuram. Amma pdf formasında da oxumaq istəyirəm.
GGündüz
Alıb oxuyuram, amma hal-hazırda karantində olduğum üçün pdf vasitələri sınayıram.