Taha EKŞİOĞLU
@Scapegoatt
Gerçeği aramak gayemiz olduğu sürece herkesle tartışmaya açığım.
Immanuel KantFelsefe
İyi ya da kötü eylemlerle ilgilidir, kişinin duyum durumuyla değil. Bir nesne (her bakımdan ve başka bir koşul getirmeden) iyi ya da kötü olacaksa, öyle sayılacaksa bu ancak eylem türünden, istencin maksiminden dolayıdır. Bu yüzden iyi ya da kötü diye nitelenebilecek olan, eylemde bulunan kişinin kendisidir, bir nesne değildir.
Reklam
Immanuel KantFelsefe
Ahlakın tümel geçerlik taşıyan bir bilim olmasını sağlayan bu önsel öğelerdir. Çünkü ahlakın içgüdülerle, doğal eğilimlerle bağlantısı söz konusu değildir. Ahlak kaynağı us olan bir yasaya, kesin buyruğa (kategorischer Imperativ) dayanır, bu buyruk da yapısı gereği önseldir. Bu buyruğun özünü kuran ise tek salt değer olan "iyi istenç"tir. Öte yandan bu "iyi istenç", yalnız insanı ilgilendiren bir ödevdir; ödev ise "usun sesi"dir, en yüksek değeri içeren bir öğedir. Bu duyuda sevgi, acıma vb. duygusal eğilimlerin izi, etkisi bulunamaz. İşte ahlak yasasına tümel geçerlik sağlayan da bu duygusal eğilimlerden arınmışlığıdır.
Gruba uyum sağlama (conformity) sadece psikolojik bir tercih değildir. Gregory Berns'ün fMRI kullanarak yaptığı algı deneylerinde, bireyler grubun bilerek verdiği yanlış kararlara katıldığında, beyinlerinin prefrontal (karar alma) bölgesi değil, doğrudan paryetal ve oksipital (algı) korteksleri hareketlendi. Yani insan, gruba uymak için yalan söylemiyor; grup baskısı o kadar güçlüdür ki beyin, dış dünyadaki fiziksel gerçekliği gerçekten grubun söylediği şekilde yanlış görmeye başlıyor. Gruba karşı gelindiğinde ise amigdala (korku ve alarm merkezi) doğrudan tetikleniyor. Biyoloji, sürüden ayrılmayı fiziksel bir tehlike gibi cezalandırıyor.
Nörobilimde son yıllarda geliştirilen optogenetik teknolojisi, belirli nöron gruplarını ışığa duyarlı hale getirerek onları dışarıdan lazerle kontrol etmeyi mümkün kılıyor. MIT'de yapılan deneylerde, farelerin hipokampusundaki belirli anı izleri (engramlar) tespit edildi. Fare korku dolu bir ortamdayken bu nöronlar manipüle edilerek, hayvanın aslında hiç yaşamadığı sahte bir korku anısı (ya da tam tersi, güvenli bir yerdeymiş hissi) beyne yapay olarak enjekte edildi. Bu, hafızanın ve kimlik algısının sadece anlık elektriksel kombinasyonlardan ibaret olduğunu kanıtlayan en somut verilerden biridir.
Reklam