Giriş Yap
Röya Abraham
@_Roya_Abraham_
•11.11.1821 °Apatride
160 syf.
·
2 günde
·
Beğendi
·
Puan vermedi
"Hərdən insan olmaqdan yoruluram..."
2 il sonra belə bir yazı yazıram, buna təhlil demək düzgün olmaz. Təhlil çox dərin araşdırma və təhlil edilən haqqında məlumatları tam əhatə etməyi tələb edir. Bu yazı kitabın proqramda ilk oxucusu olduğum və oxumağı düşünəcək insanlarda fikir yaratmaq üçündür. Ayxan Ayvazı yazıçı kimi 2 il əvvəl bir kitabını bura əlavə edəndə tanımışdım. İlkin təəssürat olaraq nədənsə ciddi yazıları olacağını düşünməmişdim, amma "Pəncərəsiz" əsəri bu fikrimi dəyişdi. Kitabda "qeyri-adi bir tələbə" olan İsanın həyatı təsvir olunur. Bu İsa həm insanlara, həm də həyata qarşı dəyişkən münasibəti ilə seçilir. Üsyankar ruhu, sərt fikirləri, vecsizliyi oxucuda maraq oyadır. Hər birimizi narahat edən, amma dilə gətirməkdən çəkindiyimiz həqiqətləri İsa hər kəsin üzünə birbaşa deyir. Belə açıq sözlü olmağına səbəb isə keçmişindəki bədbəxtliklərdir, hər gün artan intiqam hissidir. Həyat onu sərtliyə məcbur etmişdir. Hekayəni nəql edən Mahir isə onun tələbə yoldaşı və dostu olmasına baxmayaraq, haqqında çox az məlumatlıdır. Bu qədər maraqlı həyatı olan İsanın davranışları Mahirin darıxdırıcı həyatına rəng qatır. İsa haqqında hekayələr hamıda maraq oyadır, düzgün olmayan xəbərlər ağızdan-ağıza yayılmağa başlayır. Amma İsa bu xəbərləri belə vecinə almır, deyilənləri nə inkar, nə də təsdiq edir. Ayxan Ayvazın İsanı bu qədər müəmmalı və qeyri-adi təsvir etməsi bir yerdən sonra mənə adi və sıxıcı gəlməyə başladı. Buqələmuna bənzədilən İsa hər gün başqa bir məşğuliyyəti ilə, fərqli bir əqidəsi ilə ətrafındakıları təəccübləndirməyi bacarır, özü haqqında bütün fikirləri alt-üst edir. Sevgidə də bəxti gətirməyən İsa gah hamını çox sevən bir dosta çevrilir, gah da insanlara düşmən olan bir yada. İntihar İsa üçün ən önəmli anlayışdır. O, intiharın da digər seçimlər kimi normal qarşılanmağının tərəfdarıdır. İstədiyi həyatı yaşaya bilməyən, həyatın monotonluğundan bezən hər insanın intihar etmək haqqının olduğuna inanır. Bu isə digərlərinin qəbul edə bilməyəcəyi bir düşüncədir. Onlar qocalana qədər yaşamağı qəbullanmış, öz bədbəxtliklərinin fərqində olmayan insanlardır İsanın gözündə. İntihar sözü bu qədər hallandırıldığı üçün adi bir ifadəyə çevrilib artıq hamı üçün. Münasibətlərdəki laqeydlik oxucunu düşünməyə vadar edir. Yaxınında olduğumuz, varlığına öyrəşdiyimiz insanları nə qədər tanıya bilərik? Sadəcə ev ünvanları, nömrələri, soyadları, valideynləri onları tanımağımız üçün kifayət edirmi? Yoxsa bunlar tanımaqdan danışanda ən sonda gələcək detallardır? Bir hadisə insanın gözünü açmağa kifayət edər ki, həyatındakı hadisələrdən nə qədər uzaq olduğunu anlasın. Kitabın sonluğunu nə adi, nə də qeyri-adi kimi dəyərləndirə bildim. Sadəcə belə olmalıymış, başqa bir ehtimal ola bilməzmiş kimi bir sonluq oldu. Yazıçı özü də sonda əsəri necə bitirəcəyini uzun zaman düşündüyünü qeyd edir. İntihar mövzusuna Ayxan Ayvazın təsadüfi toxunduğuna inanmıram. Ümumiyyətlə, bütün yazıçıların əsər mövzusunda seçici olduqlarını düşünürəm. Həmin yazıçının öz həyatındakı bir zaman kəsiyində o mövzu önəmli rol oynayıb, məncə. Əsərdə bəyənmədiyim xüsusiyyət isə söyüşlərin çox işlənməsi oldu. Bu müasir ədəbiyyatımızda geniş yayılıb və nəyə xidmət etdiyini anlamıram. Ayxan Ayvaz özü bir müsahibəsində bu mövzudan danışıb: youtu.be/Mtj5i5kqvVs . Burada gündəlik həyatı əks etdirən əsərlərdə söyüşün işlənməsini normal hesab edir Ayxan Ayvaz. Söyüşə qarşı olmağı qapalı həyatla əlaqələndirən yazıçı ilə tam razılaşmıram, çünki bədii zövq anlayışı var. Əgər bir əsəri oxuyanda oxucu istədiyi zövqü ala bilmirsə, bu artıq təbiiliyi arxa plana keçirir. Yaxşı yazılmış əsərlərdə əlavə vasitələrə ehtiyac yoxdur. Süjet haqqında danışmaq marağı azaldar deyə qeyd etmirəm. Ümumiyyətlə, "Pəncərəsiz" əsəri adı ilə diqqətimi çəkməyi bacarmışdı. İsanın pəncərəsiz həyatını isə həm mövzusuna, həm təhkiyəsinə, həm də ötürdüyü mesajlara görə bəyəndim. Əməyə görə təşəkkürlər, oxucusu bol olsun.
Raxana Suleyman
, çox sağ ol️ ️
Pəncərəsiz
1.0/10 · 1 okunma
·
1788 syf.
·
26 günde
·
Beğendi
·
Puan vermedi
"Mutluluğu, sevgiyi yanlış simgelerde arıyoruz biz."
İnsan her zaman annesini sever mi? Babasızlık nasıl bir duygudur? Ya da annesizlik? Sevdiğiniz halde başkaları için sevmiyormuş gibi davranmak zorunda kaldınız mı hiç? Geçmiş her zaman geçmişte kalır mı? Fakirlik utanılacak bir şey midir? Aşk var mıdır? Adalet nedir? Namuslu olmak ne demek? Yaşadığı yeri değişince insan da değişir mi? Her istediğimizi unutabilir miyiz? #65044685 #75680968 #64437606 #77929871 #65102591 #64559760 #77283938 ... Yazmış olduğum soruların kaçına cevap verebilirim bilmiyorum. Ama eminim okuduklarımız ve yaşadıklarımız hepsini olmasa da birkaçını cevaplamamıza yardımcı olur. Daha çok yaşadıklarımız. Çünkü insan bazı şeyleri ancak yaşayarak gerçekten anlayabilir. Füruzan bana bir çok sorunun cevabını verdi bence. Bu muazzam kitaba dair bir şeyler yazmak benim için oldukça zor. İnceleme demek istemiyorum buna. Sadece okuduğum satırların bende bıraktığı düşünceleri azda olsa paylaşmak istiyorum sizlerle o kadar. Altı hikaye kitabı ve iki romanının bulunduğu bu kitap hem uzun hem de keyifli bir okuma oldu benim için. Açıkçası yazardan sadece "Parasız Yatılı" kitabını duymuştum daha önce ve onu okumayı düşünmüştüm. İyi ki bu kitap oldu seçimim. Çünkü hepsi birbirinden değerli, farklı hayat hikayeleri ve okunmaya değer. Ama kitaplara geçmeden önce kıymetli yazar hakkında yazmasam olmaz. Füruzan (Feruze Selçuk (Çerçi)) küçük yaşlarında babasını kaybetti. İlköğrenimini farklı yerlerde bitirse de ortaokulu bitiremedi. Ki buna sebep ailesinin maddi durumu oldu. Bu yüzden yazar kısa süre tiyatro oyunculuğu yaptı ve sonrasında tamamen edebiyata yöneldi. Bir süre Almanya'da yaşayan Füruzan ilerleyen zamanda İstanbul'a dönerek burada yaşamına devam etti. Turhan Selçuk’tan ayrılınca yalnızca Füruzan oldu imzası. Füruzan 1970'li yıllarda en çok dikkat çeken üç kadın yazardan biri olarak Sevgi Soysal ve Adalet Ağaoğlu’yla birlikte anılır. İzlediğim konuşmalarında kendisinin de belirttiği gibi ilk başlarda yazar olmayı düşünmemiş Füruzan. Ve ünlü olmak için yazmamış hiçbir zaman. Kitap kapağında ismini herkes görsün diye yazmak doğru değil, öyle yazar olunmaz diyor kendisi. Sadece yaşadıklarını yazıya dökmek istemiş ve oldukça başarılı olmuş. Çünkü ilk zamanlardaki hikayelerinin kahramanları yoksulluk içinde yaşayan insanlar, kendi hayatını kazanmaya ve yaşamaya çalışan kadınlar, onların kızları ve kendi yurtlarından ayrılarak özlemle yaşayan göçmenler olmuştur. Bunların arasında istemeden kötü yola düşeni de var, sevgisiz büyüyen çocukları da var, sevgisinden başka hiç bir şeyi olmayan kadını da var, savaş sonrasında evine dönse de hala savaşta yaşayan kocası da var… Füruzan küçük yaşlarında babasını kaybettiği için annesi onun hayatında daha önemli bir yere sahip olmuştur ve eserlerindeki anne - kız ilişkileri de bunu daha iyi anlamamızı sağlıyor. Hikayelerinde annesini seven, destekleyen, derdine ortak olmaya çalışan kızlar da var. Bunun gibi kızını okutmak isteyen, onun geleceğini düşünen, zorlukları göze alan anneler de var. Ama bir de başka anneler ve kızları var diğer tarafta. Kızı nasıl olursa olsun para kazansın ve onları geçindirsin diye düşünen bir anne var. Herkesin ne düşündüğü, ne söylediği kendisi için önemli olan ama kızının neler yaşadığı ile ilgilenmeyen bir anne. Ve zamanla annesi kendisine yük olan bir kız. Böyle farklı anneler ve kızlar görüyoruz işte... Babasız kalınca neyi nasıl yapacağını bilmeden yaşayan ve çaresizlik içinde hayatla mücadele eden kızlar da var. Hem de çok. Babasının dayakları canını daha çok acıtmasın diye dövülünce aklına güzel zamanlarını getiren ve karşı koymayan bir kız da var. Ve hepsinin bir ortak noktası var: Hayatın zor şartlarına alışmak ve geleceğe umutla bakmaya gayret etmek. Bu kitaptaki sekiz kitabı: Hikaye *PARASIZ YATILI *KUŞATMA *GÜL MEVSİMİDİR *BENİM SİNEMALARIM *GECENİN ÖTEKİ YÜZÜ *SEVDA DOLU BİR YAZ Roman *KIRK YEDİ'LİLER *BERLİN'İN NAR ÇİÇEĞİ Her hikayesini beğenerek okudum ama en sevdiklerim hakkında az da olsa yazmak istiyorum. "Parasız Yatılı" Bu kitabıyla Sait Faik Hikaye ödülünü almış ilk kadın yazar olmuştur Füruzan. "Sabah Eskimişliğin" hikayesiyle başlıyor kitap ve babasız bir kızla kocasız bir anne görüyoruz burada. Yazar kendisi bu hikayeyi yaşadığı için yazdıkları da oldukça dokunaklı olmuş. Geçmişteki güzel sayılabilecek anılara tutunarak hem kendisini hem de kızını düşünmek de bir anne için en zor durum. Bundan sonraki “Özgürlük Atları”nda da üveylik nasıl bir şey onu görüyoruz. Yine babasızlık ama bu defa üvey bir baba da var sonrasında. Ve bunları bize anlatan bir çocuk. Bu hikayesi bir başka duygular bıraktı bende. En çok da sonu. “Ben çocukken (ne zaman çocuk olmuştum/) görünmeyen adam olup pasta yemek isterdim. Ne kıtmış tutkularım. Gidiyor musunuz? Güle güle. Kapıyı iyice kapayın. Sizden üşüdüm ...” "Edirne'nin Köprüleri" hikayesinde biz Balkan muhaciri olan Türk bir aile görüyoruz. Ama yeni yaşama bir türlü alışamayan aile. Ve bu anlatım eski hatıralarla daha da etkileyici oluyor. "Biz de olmayalım herkes gibi cahil. İster kim bilir bir herhangi bir şey. Bilmez ki, bir yalan dünya ..." Kitabın ismi olan aynı zamanda en çok bilinen "Parasız Yatılı" hikayesi de kısa ama oldukça güzel bir hikaye. Başlarken bir anne-kız görüyoruz yine. Parasız yatılı sınavına kızını hazırlayan bir anne. Her şeyin yerli yerinde olması için kendi kendine sorular sorup cevaplayan bir anne. Bir şeyi eksik olmasın diye didinip duruyor. "Mal kim? Biz kim? Malımız olsa yüz suyu döker miyiz el kapılarında?" "Bu okulu kazanacakların hepsi de benim gibi yoksul çocukları mı anne? Onu da öğrendin mi? Öyle ya, yoksul çocukları ki, parasız yatılı için imtihan oluyorlar." "Geciktik mi acaba? Çocukların çoğu gelmiş. Parasız yatılı imtihanlarının çocukları hep erken gelir. Hiç gecikmezler..." Bu üç alıntıda tüm hikayeyi anlayabilirsiniz zaten. Yoksulluk zor bir şey. Diğer çocuklardan farklı olmak ve bunu anlamak daha da zor. Ama umut etmek var. Bazılarımızın sahip olduğu tek şey. İlk kitabın son öyküsü "Haraç" aynı zamanda uzun bir öykü. Bir yaşlı kadının pazardan dönüş zamanı yokuş boyunca kendi hayatının yokuşlarını hatırlamasını görüyoruz. Çocukluk, gençlik, annelik derken uzun zamandır eskisi gibi olmayı özleyen bir kadın. "Kimi zaman bugünü unutur oluyorum." Bugünü unutuyor ama geçmişi hep aklında. Her şeyi bugün olmuş gibi anlatıyor bize. "Bilmek istediklerim, geçmişimdekiler aklımda durmaz oldu." Böyle söylese de okuyunca hatırladıklarının unuttuklarından fazla olduğunu görüyoruz. Bu hikayeyi bitirince hemen diğer kitaba geçemedim. Bir süre bu yokuşları düşündüm ben de. Hakkında yazmadığım diğer hikayeler: "Münip Bey'in Günlüğü" ,"Taşralı", "Piyano Çalabilmek", "Nehir", "Su Ustası Miraç", "İskele Parklarında", "Yaz Geldi". İkinci kitap olan "Kuşatma" da yine çaresizliklerle baş başa kalan insanlar görüyoruz. "Tokat Bir Bağ içinde" hikayesinde kısa ama sizi düşündürecek cümleler daha fazla. Ayrılanlar, barışanlar, ayrılmak isteyip de bir türlü uzak kalamayanlar... "Ama bir selam yeter mi? Hem de anlamsızlık, bıkkınlık yüklü bir selam." Başkalarını seven ya da seviyormuş gibi hisseden insanlar. Sevgisinden başka verecek bir şeyi olmayan kadınlar. Diğer insanların yaşantısının etkilediği bir anne. Yine farklı insanlar ve hayatlar kısacası. "Ah, Güzel İstanbul"da hep uzun yollarda olan bir Sarı Kamil var. Ve kötü yola düşen bir Cevahir. Sadece bir yuva kurmak istiyor Kamil. Geçmişini düşünmüyor kadının. Ama bu yola düşen bir kadın hep herkesin dikkatini kendi üzerinde hisseder. Utanılacak bir şey yapmasa da utanır hep. "Vallahi utanırsın! Bizden herkes utanıyor . . . Doğrusu da bu zaten." İşte böyle utana utana kaç kişi istediği hayatı geri çeviriyor... "Kuşatma", "Kırlangıç Balıkları", "Redife'ye Güzelleme" de diğer hikayeler. "Gül Mevsimidir" kitabında tek hikaye okuyoruz. Mesaadet Hanım ve onun unutamadığı aşkı Rüştü Şahin. "Savaşlar sevilenleri heder ediyor." Sadece bu bile her şeyi anlatıyor zaten. Geriye hatıralar kalıyor. "Benim Sinemalarım" kitabı aynı isimli aynı zamanda en çok etkilendiğim hikayeyle başlıyor. Genç bir kız Nesibe. Diğer kızlar gibi gezmek isteyen bir kız. Yeni insanlar tanımak, yeni yerler görmek, bir insan sevmek. Sevmek... Bunlar ona çok uzak oluyor. Ama neden? Annesi babası yüzünden. Mahalleli yüzünden. Anne ve babası ondan ne istiyor? Evi geçindirmesi için yeterli para. Ve bu para artıyordu her defasında. Nasıl daha fazla kazanıyordu Nesibe? Çalışmak yeterli miydi bu paralar için? Hayır. Ama esas para geliyordu ya önemli olan o. Nereden kazanıyor? Kaç saat çalışıyor? Bu ilgilendirmez onları. Ve bir gün mahallelinin diline düşüyor Nesibe. İşte o zaman babası bir namusu olduğunu hatırlıyor. Gereken cezayı vermek gerek. Başka türlüsü yakışmaz onlara. Sonda ne oldu peki? "İçi sevgisizlikle doldu..." "Temizlik Kolu", "Seyyid", "Bir Evin Dıştan Görünüşü", "Günübirlik Adada", "Kış Gelmeden" kitaptaki diğer hikayeler. "Gecenin Öteki Yüzü". Bu kitabında da dört hikaye var. "Kanı Unutma", "Çocuk", "Sokaklarından Gemilerin Geçtiği Kent", "Gecenin Öteki Yüzü". "Çocuk" hikayesinde bize yine bir anne görüyoruz. Bu defa küçük çocuk erkek. Hissettirdikleri yine değişmiyor Füruzan'ın. Annesinin sözünden çıkmayan bir çocuk. Diğer çocuklarla oynamıyor ama o. Herkes ona kötü bakıyor. Neden peki? Annesi yüzünden. Oysa annesini çok seviyor. Neden böyle şeyler söylüyorlar ki? Anlamıyor. Annesi sadece uslu olmasını söylüyor o kadar, başka bir şey bilmesine gerek yok. Korkmamasını ve ona güvenmesini istiyor ondan. Mümkün olur mu bu peki? "Sevda Dolu Bir Yaz". Bu kitabında da yine geçmişi düşünerek anılarda yaşayan anne görüyoruz. Kızına anlatarak yaşadıklarını tekrar yaşayan bir anne. Acı, aşk, mutsuzluk, çaresizlik, ölüm... Ne isterseniz bulabilirsiniz. "Şarkılar Kitabı"nda bir kızın aklından çıkmayan yaz hatıralarını okuyoruz. Hep şarkılarla hatırlıyor yazları. Okula gidecek aslında o yıl. Herkes okuldan bahsediyor. Onun ise düşündüğü sadece eskiler... "O ilk yazı asla unutmadım." Çünkü annesi, teyzesi hep güzel şarkılar, türküler söylerdi. O da hiçbir sıkıntısı olmadan sadece dinlerdi onları. Gelecekte belki üzülerek hatırlayacak o zamanları ama yine de seviyordu. "Kalbim yine üzgün seni andım da derinden Geçtim yine dün eski hazan bahçelerinden Mahzun ve kırılmış gibi en ince yerinden Geçtim yine dün . . . " "Kırk Yedi'liler" 12 Mart 1971 Muhtırası’nı yaşayan, Türkiye tarihine 68'liler olarak geçmiş bir kuşak 47'ler. Devrim nasıl olmalı? Ya da nasıl olmamalı? Gençlik aslında hep iyi şeyler istedi belki de. Ama nasıl istemek önemli. Bu kadar işkenceye katlanmak boşuna olmamalı. Eğer bir şey uğruna hayatınızı hiçe sayıyorsanız sonuna kadar böyle olmalı. Baş karakterimiz Emine Semra Kozlu. Çocukluğu hep baskı altında geçmiş biri. Ama artık büyüdüğü zaman gerçeklikleri görüyor. İyilik kimin için iyilik? Kötülük dedikleri aslında kötülük mü gerçekten? Ve her şeye boyun eğmeye alışmış insanlardan nasıl kurtulabilir? Namus, terbiye, karı-koca, aile, ihanet, dostluk, aşk, fedakarlık... Bu sözcüklerin anlamını o yaşayarak öğreniyor. Ona öğretildiği gibi değil. Aşk kutsaldır. Ama nasıl aşk kutsaldır? Onun aradığı aşk sadece kendisi için değildi. Tüm insanları sevmek, herkes için en iyisini yapmak. Çalışmak, çalışmak, çalışmak. Selahattin kızı Emine Semra Kozlu. Nüveyre'den doğma. Doğum 1947. İstanbul. Beşiktaş. Bektaş Elçin oğlu Erzurum 1947 doğumlu Sami Kaya Elçin. Zeria'dan dogma. Hacettepe Üniversitesi. Anarşik olaylara karışmış. Silahlı çatışmada vurulmuştur. Ali Kerimoğlu oğlu Dudu'dan doğma Hüseyin Cemşit Kerimoğlu. Doğumu 1947, Tunceli, Hozal. İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi. Burslu öğrenci. Selim Raci Ötüken kızı Sara'dan doğma Hacer Melek Ötüken. Doğumu 1948, İstanbul Kadıköy. İst. Üni. İkt. Fakültesi öğrencisi. Tüm öğrenci eylemlerine katılmıştır. Seçkin bir aileden gelme. Salih Zeki Onurkan kızı, Merzuka'dan doğma Bilge Sümer Onurkan. Doğumu 1948, Ankara Kayaş. Babası ordonat albay. Ailenin dört çocuğu var. Anne ev kadını. Küçük oğlan orta iki öğrencisi. İki erkek, iki kız. Abdülkadir Öztürkoğlu, Dillanı'dan doğma, Necil Seyhan Öztürk. Doğumu 1947, Adana Seyhan. İst. Tek. Üni. Mimarlık Fakültesi. Babası yargıç, annesi eczacı. Anarşik olaylara karışmıştır. Hüseyin Cemil Kadiroğlu oğlu Ali Ahmet Kadiroğlu. Neriman'dan doğma. Doğum 1946 Aydın. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi. Anarşistlerin saklandığı yer ilgililere bir sayın muhbir vatandaşça bildirilmiştir. Sümmani Zasa oğlu, Zeynep'ten doğma Şirvan Zülkadir Zasa. 1947 doğumlu Siirt Pervari. İst Üni. İk. Fak. Öğrencisi. Eylemci. Öğrenci birliği liderlerinden. Çatışmalardan birinde üstünde silah bulunmuştur. Fatma Şerife Aysu, Kadri Selami Aysu kızı, Behiye'den doğma. 1948 doğumlu İstanbul Anadoluhisarı. lst. Üni. Tıp Fak. Babası demiryolu müfettişliğinden emekli. Mehmet Kadir Tepeoğlu, Nazik'den doğma Hüseyin Tepe. Doğumu 1947, Erzurum, Aşkale. Ortadoğu Teknik Üniversitesi öğrencisi. Mürsel Uzunoğlu, Hanımdan doğma. Kars, Kağızman, Denizli köyü nüfusuna kayıtlı. Doğumu 1947. İmam Haydar Uzun. İst.Üni. İkt. Fakültesi. Ve daha ne kadar genç. Bunlar bir romandaki karakterler olabilir. Ama bunları okurken herhangi bir zamanda onlarla ortak kaderi yaşayan insanların aynı duyguları hissetmemesi anlamına gelmez. Emine hiçbir zaman kendisini savunmadı. Ne de yaptıklarını savunan avukat istemedi. Çünkü doğru yolda olduğuna inanmıştı. Diğer hiçbir şeyin önemi yoktu. Seçil vardı birde. Parayla saadet olacağına kandırılarak hayatı mahvedilen ablası Emine'nin. Emine herkesten çok ona acıyordu bu hayatta. Roman dilinin ağır olmasına göre zor ilerliyor. Ve siyasi olaylar anlatıldığı için sıkıcı geleceğini düşünebilirsiniz. Ama Emine ve çevresindekilerin hayatlarıyla birlikte oldukça güzel bir roman olmuş. Emine gibi kızlar çok olsun istiyor insan okuyunca. Siyasi tartışmaları, toplumsal bunalımı anlamamız için elinden geleni yapmış Füruzan. Bu roman 1975 yılında Türk Dil Kurumu Roman Ödülü’nü kazanmıştır hem de. Ve son olarak "Berlin'in Nar Çiçeği". Daha önce vurgulandığı gibi yazar bir süre Almanya'da yaşamış. 1988'de yayımlanan bu romanında da Almanya'daki Türk göçmenlerinin hayatını anlatıyor bize Füruzan. Baş karakterimiz olan yaşlı Elfriede Lemmer' in hayatını okurken bir taraftan da bu ailedeki ilişkileri, evlatları, anne babalarını görüyoruz. Aslında romanın dilinde çok fazla almanca söz mevcut. Konusunu düşünürsek bu oldukça güzel bir durum ve daha da yaşayarak okumanızı sağlıyor. Ama çeviriler çok olunca biraz sıkıcı oldu bazı yerleri benim için. Fraud Elflriede Lemmer, yaşlı, kimsesiz ve kederli bir kadın. Sadece bir kuşu var. Sarah. Hep onunla konuşuyor. Dertlerini, hatıralarını anlatıyor. Ama cevap veremeyince daha da kötü oluyor. İnsana ihtiyacı var onun. Her şeyini anlatabileceği birilerine. "- Böyle yapamayacağım ben Sarah'cığım demişti, insanlarla olmak istiyorum demek ki. Uygun bir şey mi bu? Ne ayıp. Hasta ya da bunak olduğumu düşündüm. Değil değil. Onlarla birlikteyken, kendimi nasıl iyi bulduğumu bilsen." Bu Türk ailesi onun için önemli oluyor zamanla. Sadece varlıklarını bilmesi bile onu sevindiriyor. Ve bu kahramanımız geçmişi düşününce aklına en çok savaş geliyor. Kocasının savaşa gitmesi, savaştan dönmesi, değişmesi. Kendisi de onunla birlikte değişmişti galiba. Eski hayatlarına dönmek zor olmuştu onlar için. Hiçbir şey aynı kalmıyordu. "Duymak istemediği geçmiş miydi? Hayır, o geçmişi seviyordu. Değişmeleri istemiyordu." Ama onu hayata bağlayan tek şey sevgiydi. Çünkü sevginin yolunu şaşırmadığını biliyordu. İnsanlara sadece sevgiyle yaklaşmak gerekti. Ancak böyle yaşamak mümkün olabilirdi... Yazar bütün hikayelerinde istiyor ki kızlar okusun. Kendi hayatlarının sorumluluğunu alabilsinler. Uzun zamandır sadece sözde kalan "Adalet" sağlansın. Fakirler fakirliklerinden utanmasın. Emeğe saygı gösterilsin. Ve yüzlerce insanın genç, yaşlı, kadın, erkek, çocuk demeden öldürüldüğü savaşlar olmasın. "Sessizliğe ses veren yazar" oldu Füruzan. Benim için farklı bir yazar oldu bu kitaplarıyla. Çok sevdim. Duygulandım. Düşündüm. İyi ki okudum. Her hikayesi hakkında yazamadım ama hepsini beğendim. Çünkü karakterler bana hitap etti. Yaşadıklarını sevdim, yaşayamadıklarını daha çok sevdim. Uzun bir okuma oldu ve alıştım kendisine hiç bitmesin istedim. Bu güzel şiiri de son olsun o zaman. Çağımızın düşmanlığı emzirmemesi için Sevgiyi bulmalıyız Hiçbir kadın, hiçbir erkek birbirine değemiyor. Görmek için bakmıyoruz ki… zaten körüz. Ağrılar içindeyiz. Bir gençlik mi gerçeğin mirasçısı Yalanın baş tacı edildiği tarihlerdeyiz Öylesine alıştık ki duymamaya Kimin ne dediği umurumuzda değil Bin dokuz yüz seksen beşlerden geçerken… Keyifli okumalar dilerim...
Toplu Öyküler - Toplu Romanlar
9.0/10 · 13 okunma
·
4 yorumun tümünü gör
336 syf.
·
7 günde
·
Beğendi
·
10/10 puan
"Toplum, kadının özgür gelişimini kabul etmeyecekse, toplum yeniden şekillenmelidir." Istırabım daha ne kadar sürecek? Dünya beni ne zaman azat edecek? Adaletin evi nerde? Kaderimi kim yazdı? Söyle ona Söyle ona Söyle ona Dünyada her şey olmak isterdim Ama kadın olmak değil Afgan kadını değil. Bu şiirle başlıyor yaşamayan kadınların "Yaşam hikayeleri". Bu konuyla ilgili çok iyi kitaplar yazılabilir. Ama hiçbiri gerçeklerin yerini veremez. Çünkü olduğu gibi anlatmak mümkün olmaz her şeyi. İsveç'li gazeteci olan Jenny Nordberg, uzun araştırmalar yaparak bu gerçekleri mükemmel bir şekilde sunmuş bize. Afganistan'ın başkenti olan Kabil ve benzer vilayetlerdeki hayatı az çok herkes biliyordur bence. Ama köle halinde yaşayan kadınlar ve onların yaşam mücadelesini merak edenler bu kitabı okusun. Bir erkek olmadan sokağa bile çıkamayan kadınların hikayelerini kendilerinden dinlemek daha farklı çünkü. Azita, Zehra, Şükriye, Nader. Bunları birleştiren ortak kaderleri. Hepsinin hayatı onlar dünyaya geldiği andan itibaren mahvolmuş. Çünkü kız olarak geldiler dünyaya. Bir çok vilayetlerde olduğu gibi onların doğduğu Kabil’de de kız çocuğu istenmeyen evlattır. O ailede erkek çocuk yoksa zaten hayatları cehennemden farksız olacaktır. Sadece köle, hizmetçi gibi faydaları olur belki. Ama koca evine gidene kadar. Bundan sonrası ise yeni kölelik dönemi başlayacaktır. Anne, diğer kadınlar tarafından "kötü bir eş" olarak kabul edilecek. Gelecek sefer erkek çocuk olsun diye durmadan dua eder kadın. Belki bununla az da olsa görevini yerine getirir. #77448235 Bir tek şey o kızların hayatını kurtarabilir. Bacha posh olarak yetiştirilmek. Ya da ailedeki başka bir kızın bunun için seçilmesi. Bacha posh nedir peki? Afganistan ve Pakistan'da uzun yıllardır mevcut olan bir gelenektir bu. Eğer ailede erkek çocuk yoksa kızlardan biri erkek olarak seçilir ve öyle yetiştirilir. Görünüşü, davranışı erkek gibi olan bu kızların erkek olmadığı zaten bilinir. Ama baba için erkek evlat kıymetli olduğundan, bu gerçekliği görmezden gelerek kendini kandırması doğaldır. O zaman belki bir kaç yıl diğerleri tarafından dışlanmadan yaşayabilirler. Peki bir zaman sonra artık kız olduklarını gizlemek mümkün olmadığı zaman ne yapacaklar? Tabii ki bu durumda baba kararıyla "uygun bir koca" seçiliyor ve kız evlendiriliyor. Ama bu yaşa kadar onlar için yaşamak cehennemden farksız oluyor. "Dört kız kardeşinin göğüsleri ve kalçaları gelişirken Nader’in ergenliğinin başlarında Allah’a yakarışları hep düz göğüslü, kalçasız kalmak ve âdet görmemekle ilgiliydi." İşin tuhaf tarafı, erkek olarak yetiştirilmeyen kızlar bile hep öyle davranıyorlar ve ilerleyen zamanlarda ne kadınlara karşı, ne de erkeklere karşı bir şey hissetmiyorlar. Cinsiyetlerini seçme imkanı olsaydı hiç şüphesiz erkek olmak isteyeceklerdi. Çünkü dışarıdaki insanların kızlara nasıl davrandıklarını görüyorlar. Ve onlar gibi yasaklarla, kısıtlamalarla değil serbest yaşamak istiyorlar. Ama bu mümkün olmuyor. Bu kadınların kendileri böyle yaşadığından gelecek çocukları da bu hayatı yaşamaya mahkum olacaktır. Değişmeyen gerçek bu. Kızların erkek gibi büyütülmesi aile için iyi bir şey olsa da, o vilayetlerde çok tehlikeli bir sayılır. Ve cezası da oldukça kötüdür. Afganistan’daki mollaların birçok toplumsal meselede ve insanların yaşamlarını nasıl sürdürmeleri gerektiğine dair kurallarda olduğu gibi Allah’ın bacha posh’la ilgili söylediği bir şey olup olmadığı konusunda da birbirlerinden farklı görüşleri vardır. Öteki cinsiyet gibi giyinmek suç değildir, ama günah olarak görülmesi mümkündür. Bir hadise göre Muhammed peygamber “kadın gibi görünen erkekleri ve erkek gibi görünen kadınlan lanetlemiş, ‘onları evden kovun’ buyurmuştur. Bu durum her ne kadar dindar insanlar için katı bir kural gibi görünse de, söz konusu kendi nüfuzları olunca kolayca çiğneyebiliyorlar onu. Bununla beraber konu ne olursa olsun böyle ülkelerde “iyi bir Müslüman” olmak çok zor. Çünkü neyi yanlış ya da doğru yapmana sen karar veremiyorsun. Başkaları her zaman senin yerine fikir söylüyor zaten. "Yargıyı veren hep izleyicidir." Afganistan'da Taliban'ın iktidarda olduğu 1996-2001 yılları arasında kız çocuklarının eğitim görmesi yasaklandı. Afgan Eğitim Bakanlığı, Taliban'ın güçlü olduğu 11 vilayette 500'den fazla okulun kapandığını açıkladı. Okulların kapatılmasından Taliban sorumlu tutuldu. Kız çocuklarının okula gitmelerinin engellenmesinin yanı sıra televizyon, müzik ve sinema yasaklandı. Kitaptaki olayların çoğu bu dönemdeki yasakları hatırlatıyor ve bu ülkede hala onların mevcut olduğunu görüyoruz. Bu durumda cezaları belirleyenler hakim olarak seçilmiş kişilerdi. Onlar, kocalarına itaat etmeyenleri, yasak olduğu halde çalışanları ve kitaptakiler gibi erkek olarak dolaşanların cezasını veriyorlar, diğerlerinin de bundan ders çıkarmalarını istiyorlardı. İnsanlık dışı olan bu kurallar ve cezaların şimdi mevcut olmadığını söylemek mümkün değil ne yazık ki. Çünkü kadının karar vermesi, kendi kaderini belirlemesi onlar için kabul edilemez bir şeydir. Ne zaman ki kadınlar onlara karşı gelmek isterler hemen karşılık olarak cezalandırılacaklarını bilirler. Ve bu yüzden her şeyi susarak kabul etmek onlar için en iyisi. Kızlarından birini erkek olarak yetiştirdiği için siyasetçi olmayı başaran ve susmayan Azita ülkesi için önemli biri olmayı başarmıştı belki. Ama en küçük yanlışında yine kocasından şiddet görmesi kaçınılmazdı. Ve özgür olmak tam anlamıyla mümkün değildi onun için. İstersen yapabilirsin. - Bir babadan kızına, 1980’lerde İsveç’te bir kayak pisti. Azita’nın babası kendi kızını aslında okumuş biri olarak görmek istiyordu hep. Ve elinden geldiği kadar da onun için mücadele etmişti. Ama ne yazık ki toplum izin vermediği sürece bu mücadele çok uzun süremez. Ve sonuç olarak yine de evlendirilmeye mecbur olan kız "damat adayları" arasından birini seçecektir. "Toplumu değiştiremem. Bir yere saklanamayız. Toplumumuz hasta.” #77542209 Sırf bu yüzden evlenme adı altında cehennem hayatı yaşamaya mahkum edilen kadınlar, büyük bir nefretle sürdürür evliliklerini. Koca olarak değil de bir düşman olarak görürler onu. Kadınların giyim konusundaki kurallarının asıl sebebi nedir peki? Bunun cevabı olarak kendi iradesizliklerini kabul edemeyen kişilerin hep bir bahanesi olur. "Çoğu toplumda saygın bir kadının değişen ölçülerde kapanması bekleniyor. Eğer kapanmazsa saldırıyı davet ediyordur. Erkeklerin fazla ilgisini çeken herhangi bir kadının başı “belaya” girerse bunun tek suçlusu kendisidir." Sırf bunun için öldürülen, tecavüz edilen kadınları suçlamak da doğrudur elbette. "Aslında bir tecavüz kurbanını savuşturmak çok eski, klişe bir girişimdir — kadının üzerinde kışkırtıcı bir şey mi vardı? Eğer öyleyse saldırıya uğradığı için en azından kısmen sorumludur. Erkeklerin kendilerini asla kontrol edemeyen vahşiler oldukları düşüncesi erkeklere büyük bir hakaret olagelmiştir, çünkü çok baskın dürtülere söz geçirebilecek işlevsel bir zihinleri olmadığını ima eder." Böyle hastalıklı düşünceye sahip olan kadın da olsa, erkek de olsa aynı şekilde suçludur. “[Doğum cinsi] Cins bir gerçekliktir; cinsiyet ve özgürlük fikirdir.” Hepsi bu fikirleri nasıl tanımlamayı seçtiğimizle ilgiliydi. Bunu anlamak aslında zor değil. Ama ne yazık ki "özgür fikir" kabul etmeyen insanlar bunu da kabul edemez. Günahların en kötüsü hatta. Öldürmek gerek. Başka çaresi yok. Kurtulmak gerek onlardan. Belki o zaman bu "mükemmel" toplumumuz daha iyi bir hale gelir. Zaten din adamlarının kuralları da gayet güzel. Hiç sorun yok o konuda. Küçük yaşta kız mı evlendiriliyor? Olabilir, gayet güzel. Ne kadar erken evlendirilirse o kadar çabuk alışır. Kocasından şiddet mi görüyor? Suç kendisindedir nasıl olsa, susup otursun. Boşanmak? O asla olmaz işte. Ölse de orada ölecek. 2003 tarihli Afgan yapımı "Osama" filminin adı geçiyor kitapta. Film Afganistan'da Taliban rejimi altında yaşayan ve ailesine destek olmak için erkek kılığına giren Osama isimli bir kız çocuğunun hayatından bahsediyor. 1996 yılında Taliban rejiminin tüm filmleri yasaklamasından sonra tamamı Afganistan'da çekilen ilk çalışmadır hem de. Kitabı bitirdikten sonra izledim filmi. İyi bir film, kitabı okumasanız da izlemenizi kesinlikle tavsiye ederim. Kız olduğun halde erkek olarak yaşamaya mecbur kalmak ne kadar da zor bir durum. Bunu hem kitaptaki gerçek hikayelerde, hem de filmde çok iyi anlıyorsunuz. Çok beğendim. İlginizi çeken bir konuysa mutlaka okuyun derim. Keyifli okumalar...
·
2 yorumun tümünü gör

Okur takip önerileri

Cavid Mikayılzadə
@Mr_MikayilzadeRöya Abraham ile benzer
Pınar
@birkucukmutlulukRöya Abraham ile benzer
kemal kurt
@kemalkurt06Röya Abraham ile benzer
Daha fazla göster
106 syf.
·
3 günde
·
Beğendi
·
9/10 puan
"Hayatı sevdim. İnsanları sevdim. Ama yenildim ..."
İlk okumadan kalemine hayran kaldığım bir yazar daha... Sevgi Soysal. İsmi gibi herkese sevgisini vermiş, kendisine hiç sevgi kalmamış gibi yazan Sevgi Soysal. Bu nasıl yazmaktır? Bu nasıl düşündürmektir insanı, Sevgi Hanım? Sizi tanıdığım için çok mutlu oldum kendi çapımda... Sevgi Yenen, 1936 yılında mimar-bürokrat bir babanın ve Alman bir annenin ailesindeki altı çocuktan üçüncüsü olarak dünyaya geldi. Kısa denecek, kırk yıllık bir yaşama sığdırdı her şeyi. Yaşama sevgisi, yazmak tutkusu onu hiçbir zaman terk etmedi. Bu yüzdendir ki, arkasında bir birinden değerli hikayeler, romanlar bıraktı. İyi ki de bıraktı. Hiç olmazsa bu kadar tanıyabiliyoruz onu. Ama bu güzel yürekli kadın için yaşamak ve yazmak kolay olmamıştır maalesef. Fikirleri kendi zamanı için alışılmadık olduğundan sert tepkilere maruz kaldı. Gözaltı, sıkıyönetim mahkemesi, sorgu, hapis, hepsini görmek zorunda kaldı Müstehcenlikten bile yargılandı.Tabii ki sessiz kalmadı bunların hiçbiri karşısında. Ama insan hep mücadele ederek de yaşayamaz ki. Yaşasa bile bir zaman sonra yorulur. Sevgi Soysal da böylelikle istemeden de olsa uzaklaştı bazı şeylerden belki de. 1968 yılında yayınlandı "Tante Rosa" . "Bu, Sevgi Soysal’ın ilk kitabı değil, ne de en başarılı, en bilinen romanı. Ama Tante Rosa, Sevgi Soysal ile ilk kez buluşacak okura, onu tanıtmak için en doğru kitap olabilir." Böyle yazıyor kitabın evvelinde kendi kızı Funda Soysal. Bence de yazara başlamak için çok doğru bir seçim oldu. Kısa on dört hikayede Tante Rosa karakteriyle ben Sevgi Soysalı tanıdım. Kendi hayal dünyasında yaşayarak her şeyin güzel olduğu bir hayata inandırdı kendini Tante Rosa. Ama gerçekten de öyle miydi? Sizlerle Başbaşa dergisindeki hikayelerle büyümüştü prenses. Oradaki insanları tanıdıklarından daha fazla sevmişti. Ve kendi prensini aramaya koyulmuştu hep. Öyle bir prens var mıydı ki? Her birimiz hayatımız boyunca Tante Rosa gibi düşünmez miyiz zaman zaman? Benzersiz bir aşk, sıcak bir aile hayali kurmayan çok az kadın olur. Peki bu kadınlardan kaçı istediği hayatı yaşar? Sevgi, saygı, şefkat görür kocası tarafından? Çok azı.. Tante Roza da sadece bunları istedi, fazlasını değil. “Sevgi sözcüğü bir kadına her zaman bir şeyler anlatır.” Artık bir zaman geldi ki, geriye bakınca kendi hayatını yaşamadığını anladı. Geç olmadan koyuldu yola, düştü hayallerinin peşine. Bilmiyordu ki, bu istekler herkes tarafından kabul edilmez. "Ahlaklı düşünce" sahipleri böyle kadına iyi bakmaz. Ama umursamadı bunların hiçbirini. Artık bir kere insan kendini bir yere ait hissetmiyorsa, ne yaparsa yapsın bir gün gidecektir. Geç olacak belki ama mutlaka olacak. Yeni bir hayata başlayacak. Zaten Tante Rosa zamanla alıştı insanların bu hallerine. Mutlu olabildi mi peki? Kitaba başlayınca buna evet dedim ben de. Böyle bir kadın için kendisi her şeyden önce gelir nasıl olsa. İşte düşündüğüm gibi olmadı Tante Rosa. Yaşlanmaya başlayınca çok değişti. Hem kendisine, hem etraftakilere karşı. "Yüreğimi attım ortalığa kimseler üstüne basmadan geçti."Bu kısacık cümle ne kadar da kırgınlıkla, umutsuzlukla dolu. Bir insana bunu dedirtecek kadar ne yaşatabilir ki hayat? Ama yaşattı işte Tante Rosa’ya. Bir insanı en çok üzen, yıpratan şeyler umursamazlıktır, ilgisizliktir, sevgisizliktir. Kötü bir insan kendi kötülüklerinden konuşulsun ister. Çirkin bir insan teselli edilsin ister. Yaşlı bir insan bile sevsin, sevilsin ister. Esas da kadınlar. Onlar ne kadar kendi ayakları üzerinde sağlam durursa dursun birine ihtiyaç duyarlar hep. Tante Rosa da insanların ilgisizliğini bir türlü kabul edemiyordu. "Bunca yaşamışlığın yanından insanların bakmadan, aldırışsız geçip gidivermeleri, hayır bunu istemiyordu!" Yaşlanırken kendi gençliğine hasretle bakması hiç iyi olmadı onun için. “I Love You” ya ne sandın? Bir kendime I Love You! Sevebileceğim tek aşağılık, tek salak kendimim. Neden bu hale geldin sen, Tante Rosa? Ne kadar sevilmedin de bunu söyledin acaba? Ama bir soru çıkıyor ortaya. İnsanların Tante Rosa’yı kabul etmek istememelerinin sebebi neydi ilk zamanlar? Çünkü yabancı gibi geldi onlara Tante Rosa? Böyle kadın mı olur? Her istediğini yapıyor. Nasıl istese öyle yaşıyor. Hiç kimseyi umursamıyor. İşte bu da hem karaktere, hem de yazara karşı tepkiye sebep oldu. E ama yazmak gerek. Göstermek gerek "görülmek istemeyenleri". Yoksa hep böyle devam edemez ki. Her söylenene tamam diyerek, bir hayatı olduğunu unutur kadınlar. Yazar kendisinin hayattaki mücadelelerini burada da yansıtıyor bize. Tabii ki bazı yerlerde ağzı bozuk olan kahramanımıza kızdığım oldu. Ama bu onu sevmeme engel olmadı hiç. Unutulmayacak karakterim oldun, Tante Rosa. “Eve aldığı birkaç parça eşyanın bekçiliğini yapmadım diye bana çatacak adama değil, felsefeye ihtiyacım var benim." Bakın burada görüyoruz onun asıl isteğinin ne olduğunu. Sadece kendisi gibi olan, düşüncelerini paylaşabileceği bir eş istiyordu. Daha fazlasını değil. Eğer bir insanla hayatını paylaşacaksa, bu onu anlayan biri olmalı. "İşte unutmak için, neyi unutmak, neden kaçmak için, işte bunlar hiç bilinmiyor, bunları bilmek bile bir ad değiştirmektir, bir kılık değiştirmektir, neden kaçtığını, neyi unutmak için soyunulduğunu bilmek, sadece bunu bilmek, doğduğu ânı bilmek, çıplak doğmuş olduğumuzu bilmek, çıplak öleceğimizi bilmek, hiçbir şeyi bilmemek ya da, ama hiçbir şey bilmediğini de bilmemek, yararsızlığı bilmek, yararsızlığı." Hayatı boyunca kendisini hiçbir zaman anlamadı belki de Tante Rosa. Anladığını düşündü belki. Ama düşündü sadece. Belki yeni bir iş, belki yeni bir eş, belki başka yer diye düşünerek düşüncelere boğdu kendini. Her şeyden kaçarak bir yere varamaz insan. Sonunda yorulur, kendinden de, insanlardan da, hayattan da. Soruları da cevapsız kalır, en kötüsü de bu. Rahibeler okulunda hayatın gerçek yüzünü de görüyor Tante Rosa. Bu hikayeyi bir başka sevdim ben. Hayata atılmaya hazırlanan kahramanımız hayal kırıklığına uğruyor resmen. Buradaki kısıtlamalar, yasaklar, günahlar, cezalar ona çok garip geliyor. Bazı şeyler neden günahtır? Kendi vücudundan da utanır mı insan? Ya da süslenmek kötü bir şey midir kadın için? İşte bu güzel düşüncelerini de burada görüyoruz Sevgi Soysal’ın. Sonu görünmeyen dehlizleri düşünerek geçti hayatı Tante Rosa'nın. Bir şeylere tutunmak istedi hep kısa mutluluklarında. Ama yine düşüncelerde boğulurken buldu kendini. Yaşlılık onu daha fazla düşündürdü, yalnızlık onu daha fazla yordu bu dehlizlerde. Arkadaş Zekai Özger'in bu güzel alıntısı tam da Tante Rosa için "Kendime kendimden başka kendim yok.. " 1970 yılında TRT Sanat Ödülleri Yarışması'nda da Başarı Ödülü kazanmıştır "Tante Rosa" kitabı. Ve bu kitabın "Seni Seviyorum Rosa" isimli, yönetmenliğini Işıl Özgentürk'ün yaptığı, 1992 yapımı sinema filmi de mevcut. Ki bol ödül almıştır bu film. "Tante Rosa bütün kadınca bilmeyişlerin tek adıdır." Ve bu anlamlı cümleyle sonlandırmak istiyorum yazdıklarımı. Tante Rosa size çok şey öğretecek, hatırlatacak. Ve en önemlisi sizi çok duygulandıracak. Bunu bilerek başlayın kitaba. Diğer kitaplarında tekrar buluşuncaya kadar, Sevgi Soysal. Böyle cesaretli, geleneklere karşı olan kadın yazarlar hep olsun. Ve en önemlisi okunsun. Keyifli okumalar...
Tante Rosa
8.1/10 · 2.900 okunma
·
5 yorumun tümünü gör
736 syf.
·
16 günde
·
8/10 puan
Yaşamak istiyordu ama onu da nasıl yapacağını bilmiyordu.
Son zamanlarda okuduğum en farklı hikayeler oldu... Ama ilk önce yazar hakkında birkaç cümle yazmak istiyorum
Isaac Bashevis Singer
kimdir? Yazdığı kitaplarındaki esas konular hangileridir? Başlıca konusu Yahudiler ve onların yaşamları olduğu için yazar çok dikkatimi çekmişti daha önce. Açıkçası kitaplarını uzun süre bulamadım ama YKY tarafından basılmış "Toplu Öyküleri" ni görünce kendisini tanımak için uzun olsa da okumak istedim. İyi ki de okumuşum. Isaac Bashevis Singer, 1904'te Polonya'da bir haham ailesinde dünyaya gelmiş Amerikalı bir yazardır. Ve ilerleyen zamanlarda kendisi de Varşova'da hahamlık eğitimi almıştır. Singer, 1978 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmıştır. Bunun başlıca sebebi ise eserlerinin birbirine çok benzemesine rağmen evrensel konulara hâkim olmasıdır. Yalnız Yahudiler ve onların yaşamlarını anlatmıyor bize yazar. Bununla birlikte diğer dünya halklarına da sesleniyor, birçok şeye değiniyor. "Toplu Öyküler" kitabında yüz küsur hikaye arasından seçtiği kırk yedi hikayeyi okuyoruz. Ama öyle diğer hikayeler gibi değil hiçbiri. Kendisi de bu hikayeleri seçerken ne kadar zorlandığını söylüyor zaten. "Edebiyat, absürd olanı gayet iyi tanımlayabilir ama kendisi absürd olmamalıdır." Bu cümle hem Singer'a hem de onun gibi yazan birçok yazara aittir. Yine hikayelerini çok sevdiğim başka bir yazar
Edgar Allan Poe
gibi mesela. Ne kadar gerçek dışı olayları kaleme alsalar da bunu gerçekmiş gibi yansıtmalı okura. Bu zaman iyi bir yazar olunur bence. İşin zor kısmı bunları hikayelerle yapabilmeleri. Yazdığın roman ise bunu başarma ihtimalin daha yüksek. Ama kısa öykülerde bile okuru sıkmadan tüm düşüncelerine hâkim olmak en zoru. Bunun için hikayeleri severim ben. Ve bir yazarı tanımak için ilk önce hikayelerinden başlamayı daha düzgün sayıyorum. Peki bu öykülerindeki konular neler? Buna geçmeden önce bir şeyi de eklemek istiyorum. "Yahudilerin, Müslümanlık ve Hristiyanlık'ta olduğu gibi belli başlı iman esaslarına kavuşmalarını mümkün kılan filozof Rabbi Moşe ben Maymon (Maymonides, 1135-1204)'un meydana getirdiği ve günümüze ulaşan 13 Maddelik İnanç Esasları vardır *Tanrı var olan her şeyin yaratıcısıdır. *Tanrı birdir. *Tanrı'nın bedeni yoktur, hiçbir şekilde tasvir edilemez. *Tanrı'nın başlangıcı ve sonu yoktur. *Yalnız Tanrı'ya dua edilmelidir. *Peygamberlerin bütün sözleri doğrudur. *Musa, bütün peygamberlerin en büyüğüdür. *Elimizdeki Tora, Tanrı tarafından Musa'ya verilen ve günümüze kadar değiştirilmeden gelen kitabın aynıdır. *Dinimiz ilahî bir dindir. *Tanrı, insanların bütün hareket ve düşüncelerini bilir. *Tanrı, emirlerine uyanları mükafatlandırır, uymayanları eğer tövbe etmezlerse cezalandırır. *Tanrı gecikmiş olsa da Mesih'i gönderecektir. *Ruhumuz ölümsüzdür. Tanrı dilediğinde ölüleri diriltecektir. " Bu maddeleri yazarın okuduğunuz her hikayesinde farklı şekilde de olsa görüyorsunuz. Ama en çok vurguladığı "mükafatlandırma" ve "cezalandırma" , ruhun ölümsüz olması ve Tanrı'nın sonunda her şeyi düzene koyacak olmasıdır. İnsanların çoğu yaptıkları günahların affedilmesi için sık sık dua ediyor ve bunun çok büyük etkisi olacağına inanıyor. Ki bu o kadar manasız ve tesirsiz ki yazar kendisi bile sonrasında bunu böyle ifade ediyor- "İnsan başkalarının hayatına son verirken, önümüzdeki yıla sağ çıkmak için ya da cennete kabul edilmek için nasıl dua ederdi?" Ama diğer tarafta onlara karşı koyulan ve Tanrı'nın varlığını inkar eden, ya da karışık fikirlere sahip olanlar var; "Tanrı diye bir şey var, inan işte!" "Varsa ne olacak? Gökyüzünün yedinci katında oturmuş, melekleri onu ilahilerle pohpohluyor, bizi de zerre kadar kaale almıyor." "İblis diye bir şey yoktur. Tanrı yoktur." "Emin misin?" "Kesinlikle." "Dünyayı kim yarattı?" "Aman, yine şu eski soru. Doğa. Evrim. Tanrıyı kim yarattı peki? Sen gerçekten dindar mısın?" "Bazen." Evet, günümüzde böyle düşünenler bence çok. Ne inanıp ne inanmayanlar, kendisi bile emin olmadan başkalarını inandırmaya çalışanlar da yeteri kadar. Kendim, inananlara hiçbir zaman neden inanıyorsun diye sormadım ve düşüncelerine karşı hep saygılı oldum. Ama maalesef çok zaman inananlar karşı tarafa baskı yaparak bir şeylere zorla inandırmak çabasındalar. Ve üzücü tarafı bunu saygı, terbiye çerçevesinde yapmıyorlar. Son zamanlar sık sık gördüğüm için dikkatimi çekiyor ve kenardan hiç hoş görünmüyor. Herkes kendi bildiğine inansın ya da inanmasın, başkalarına saygılı olmak zorunda. Saygı ilk şart. Zaten bütün insanların aynı düşüncede olması mümkünsüz bir şeydir. Yahudi kültürü, gelenekleri, yaşam tarzları, dini ritüelleri hikayelerin esas konuları. Birçok hikayesinde bunu görebiliyoruz. Ve evvelde söylediğim gibi yazarın kendi hayatından dolayı "haham" karakterini fazla görüyoruz. Bağışlanma için, topluma yol göstermek için, dini tartışmaları çözmek için başvurulan haham her şeyi düzenleyendir. O olmasa bile mutlaka yaşlı bir rehberleri olur. Onsuz yapamazlar, yollarını şaşırırlar. Hikayelerde yazarın tüm sorunların yalnızca anlayış ve sevgiyle çözüleceğine inandığını görüyoruz. Ama bunların hiçbiri kolay bulunmuyor maalesef. Anlamayanların kavgası da hiç bitmez. Bunu farklı bir şekilde de dile getiriyor Singer; "Herkes aklını kaçırmıştı: Komünistler, faşistler, demokrasi vaizleri, yazarlar, ressamlar, din adamları, ateistler. Çok geçmeden teknoloji de çökecekti." Kendisi her ne kadar dini inançları olan birisi olsa da aşırıya kaçan herkesi suçluyor, buraya din adamları da dahil. En çok yargıladığı da onlar zaten. "Ölümle cezalandırılabilecek günahlar işlemişti ama ellerini yıkamadan ve şükran duası okumadan yemek yemek onu huzursuz etti." Bir tek bu cümle bile bence her şeyi açıklıyor zaten. Fazlasına gerek yok. Ama yazar bazı yerlerde kendisi bile ikilemde kalıyor. İnanıyor mu, inanmıyor mu kendisi de bilmiyor sanki; "Artık dünyevi bir arzusu kalmamıştı ama içinde hala tek bir özlem yanıyordu: Gerçeği öğrenmek. Bir Yaratıcı var mıydı yoksa dünya atomlarla onların birleşimlerinden başka bir şey değil miydi? Ruh diye bir şey var mıydı yoksa düşünce beynin titreşimlerinden mi ibaretti? Ödül ya da cezayla sonuçlanan bir son hesaplaşma var mıydı? Madde var mıydı yoksa bütün varoluş bir hayalden mi ibaretti?" Bu soruları defalarca kendi kendine sorup cevabını bulamayan diğer insanlar gibi yazar da dini inançları olan ailede dünyaya gelse de emin olamıyor bir türlü. Ama onun inandığı bir varlık mevcut. Eğer inanmazsa yaşayamaz. Başka bir hayatın mevcut olup olmamasından ise kuşkulu. Yazarın karakterlerinde her şey var: umutsuzluk, dışlanmışlık, günahkarlık, ahlaksızlık, sevgi.. Ama hepsi kendini bulma çabasında. Bunu başaranlar da çok az. Tüm hayatını zevk peşinde koşarak geçiren insanları gösteriyor bize yazar çok fazla yerde: içki peşinde olsun, kadın peşinde olsun, şöhret peşinde olsun fark etmez. Her şeyi gereğinden fazla istemeyi kötülüyor Singer. Çünkü insanı uçuruma götürüyor hepsi neticede. Kendisi bunun farkında olmasa da. Gerçek diye bir şey yok yazar için. Kim neye inanırsa kendi gerçeği de odur. Ama bu herkes için böyle olmuyor. Bazıları "gerçek" adı altında her kesi inandırıyor bir şeylere. Ama neye inandırıyor? Nasıl inandırıyor? Önemli olan bu. Kitaptaki alıntıları da çok beğendiğimi söylemesem olmaz. Mümkün olduğu kadar paylaştım ama "Üç Karşılaşma" isimli hikayesindeki bu alıntı daha başka: "Burada bir kızın ne istediğiyle ilgilenen mi var? Evlendirip kurtuluyorlar işte." Günümüzde bile ne kadar fazla böyle evlendirilenler... Herkese hitap edecek bir yazar değil. Ama okursanız kendinizden bir şeyler bulacaksınız emin olun. Benim gibi farklı öyküler seviyorsanız okuyun derim. Keyifli okumalar...
·
1 yorumun tümünü gör
88 syf.
·
3 günde
·
Beğendi
·
9/10 puan
"Ama neden birbirimizi bu kadar yanlış anladık? ..."
Uzun zamandır dikkatimi çeken yazara sonunda bu kitabıyla başlamak istedim. Açıkçası ilk defa için yanlış kitap olabilir diye düşünmedim de değil. Ama benim gibi hiç okumayanlar varsa tereddüt etmeden bu kitapla başlasınlar bence. Sayfa sayısı az olsa da yazarın tarzını anlamak ve düşüncelerimi sorgulamak için yeterli oldu diyebilirim. Diğer kitaplarında olduğu gibi varoluş üzerine aforizmaların bulunduğu, güzel bir kitap. Bununla birlikte kitaptaki esas karakterler aslında
Simone de Beauvoir
ve
Jean-Paul Sartre
da diyebiliriz. Hayatında çok önemli yeri olan Sartre’ ın ve kendisinin zamanla değişen fikirlerini gösteriyor bize yazar. Bunu yazarak anlatmakta da oldukça başarılı olmuş. Simone de Beauvoir, 1966-1967 yıllarında kaleme aldığı, anlatı türünde olan, uzun öykü "Moskova’da Yanlış Anlama"da yaşlanma yolundaki emekli öğretmen çift Nicole ile Andre'nin Moskova' ya yaptıkları bir seyahatte kendi hayatlarını ve sevgilerini sorgulamalarını anlatıyor bize. "Üçüncü bir kişi" olan Macha bu sorgulamaların tam merkezindedir. Peki bu sorgulama neden ve nereden başlıyor onların hayatında? Anlatılmak istenen esas konu bu. Yalnız kitaptaki kahramanlar değil, biz hepimiz yaşamımız boyunca kendi düşüncelerimizi, sevgimizi, ilişkilerimizi sorguluyoruz. Ama bir sonuca varamıyoruz pek çok zaman. Çünkü sonunda yine kendimizi kandırıyoruz. "Durumlara kendini kandırmadan bakma cesaretini göstermek gerekir." Bunu yapabilen ne kadar insan vardır gerçekten? Çok az. Çünkü kendini kandırmak kadar kolay bir şey yok hayatta. En zahmetsiz iş belki de. Yazar yaşlanmaktan bahsediyor. İnsanların kabul etmediği, yüzleşmekten kaçtığı "yaşlanmak". Ama her insan yaşlanır, bunda abartılacak bir taraf yok ki, diyebilirsiniz. Hayır, o kadar da kolay olmuyor maalesef... Artık eskisi gibi hayattan zevk alamadığınız zaman, geriye dönüp baktığınızda bunları gerçekten ben mi başardım? dediğiniz zaman kolay olmuyor yaşlanmak. Etrafınızda herkesin ne kadar mutlu, dinamik, neşeyle yaşadığını görünce de pek iyi olmuyor yaşlanmak. Bence tecrübe arttıkça mutluluk azalıyor birçok insan için. Artık daha fazla sorguluyor her şeyi, insanların yaptıklarını, yapmadıklarını, kendi yaptıklarını ve "yapamadıklarını". Sorgulamak güzel bir şey tabi ki. Ama eğer sorgulamanız sizi sonunda yine bir neticeye değil de sorulara götürüyorsa bir yerde hata yapıyorsunuz demektir. İşte bu hatayı bulmak mesele. Kitaptaki kahramanımız Andre daha çok hayattan zevk alan biri. Ya da kendini öyle olduğuna inandırmış biri de olabilir. Bu seyahat onun için bir değişiklikten çok problemlerden kaçma gibi aslında. Belki günlük hayatından uzaklaşırsa, yıllar önce gezdiği yerleri yeniden görürse daha iyi olur diye düşünüyor. Ama hatıralar bir türlü peşini bırakmayınca ve bu yerlerin artık eskisi gibi olmadığını görünce bu düşüncesi mümkünsüz oluyor. Neden uzaklaşmak istiyordu Andre? Bu yaşamın monotonluğu olamazdı. Çünkü bir çok insan bu şekilde yaşıyor ve herkes sıkılınca başka bir yere gidemiyor. O zaman başka nedeni olmalı, daha farklı bir neden. İşte bu nedeni biz onun kendi düşünceleriyle baş başa kaldığı zaman anlıyoruz. Çünkü o sevildiğinden emin değildi ve uzun yıllar da emin olamamıştı. " Hayatım boyunca sevilmeden yaşamışım!" diyerek hep kendinde hata arıyordu. Ama hakikaten de sevilmedi mi Andre? Orasını da onun karısının düşüncelerinde görüyoruz. Nicole ne istiyordu peki? Onun asıl beklentisi neydi hayattan? Kendisi yıllarca diğer öğretmen arkadaşlarının yaşlanmalarına acıyarak bakmıştı. Ama birden kendinin de artık onlar gibi yaşlı olduğu gerçeğini kabullenmek zorunda kalmıştı. Çevresindeki herkes onun hiç değişmediğini, her zamanki gibi göründüğünü söylemişti ona. Peki bu gerçek miydi? Tabi ki hayır. Uzun yıllar ona tecrübe kazandırmak ile beraber hem de artık daha hareketsiz ve hevessiz biri olmasına sebep olmuştu. Trajik bir şekilde geçen zaman onu artık korkutuyordu. "Yıldan yıla bilgisi arttığı halde, kendini daha da cahilleşmiş buluyordu. Etrafındaki anlaşmazlıklar, zorluklar, çelişkiler çoğaldıkça çoğalıyordu." Bu yüzden o da artık kendi sevgisinden de, eşinin sevgisinden de emin olamıyor, her küçük harekette başka bir anlam arıyordu. Sonsuz bir boşluk oluşmuştu içinde. Her şeye bakınca bu boşluğu görüyordu. Kendi düşüncelerine inanıyor ve diğer tarafın da bu düşüncede olduğuna inandırıyordu kendisini. Ve bunlar da sonunda büyük bir "yanlış anlamaya" sebep oluyor istemeden de olsa. Aslında kendi yaşamlarımızda da bu "yanlış anlamalar" oldukça fazla. Biz kendimiz de kafamızda yarattığımız sebeplere inanarak bir çok şeye başka açıdan bakıyoruz. Belki ben yanlış anladım, belki öyle söylemek istemedi, bu hareketinin başka nedeni olabilir diye demiyoruz hiç. Ve hem kendimizi yıpratıyoruz, hem de karşı tarafa nefret etmemize sebep oluyoruz böylelikle. Neden her düşündüğümüzü sadece söyleyerek açıklığa kavuşturmuyoruz? Kendi şüphelerimizi yok etmiyoruz? Çünkü kendimizi kandırmak daha kolay. Aksine inandırmak daha zor. Sadece düşünüyoruz, konuşmuyoruz. Böyle devam edersek hiçbir zaman doğru anlamayız hayatı... Hatıralardan bahsediyor yazar bir çok yerde. Hatıralar her zaman bize mutluluk verir mi? Ya da mutsuzluk verir mi? Neden verir peki bu mutluluğu ve ya mutsuzluğu? "Anıların güzel olanı da kederli olanı da insanı hüzünlendirir." diyor Dostoyevski. Güzel hatıralar insanı neden hüzünlendirir ki? Çok garip geliyor insana bu cümle. Ama hüzünlendirir. O güzel anılara sebep olan insanlar artık hayatınızda olmayabilir. Ya da artık kendiniz o anılardaki insan olmayabilirsiniz. Bunlar olmasa da hüzünlendirir. İnsan her zaman bir neden bulur nasıl olsa. Bildiğim kadarıyla yazarın önem verdiği bir konu olan kadın ve erkek düşüncelerinin farklılığını da çok güzel anlatmış bize Simone de Beauvoir. Kadının daha çok neler üzerinde düşündüğünü, nelere önem verdiğini görüyoruz kitap boyunca. Erkeklerin belki de üstünde durmayacağı bir mevzuda kadın ne kadar derine gidebilir, ne anlamlar çıkarır kendince. Ama bazen bu anlamlar hakikaten de fazla olabilir bence) Diğer bir konu "Kıskançlık." Nedir kıskançlık? İnsan neden kıskanır bir başkasını? Belki kendinde olmayan bir şey vardır onda; güzellik, para, başarı, şöhret... ve gençlik. Bu öyle bir kıskançlık sebebidir ki, artık elde edilemez. Bir daha elden giderse geri dönemez çünkü. Nicole bu yüzden mi kıskanıyordu eşini kendi kızına? Kendisi artık onun gibi genç olmadığı için mi kabul etmiyordu bu yaşlılığı? Ve yazarın en önemli düşüncelerini burada gördüm ben. Aslında sevgisinden şüphe etmiyordu kahramanımız. Sadece kendinde olmayan özellikleri bir başkasında gördüğü için kıskançlık hakim kesilmişti ona. Ne kadar belli etmemeye çalışsa da, sonuna kadar başarılı olamıyor galiba bu konuda. Sıkılmak. Niye sıkılır insanlar? Ne sebep oluyor bu sıkılmaya. Kitabın sonuna doğru yazar bunu da gösteriyor bize. Gerçekten sıkılmış olamazlar mı kahramanlarımız? Belki uzun yıllar birlikte yaşamak onlara zor geliyor artık. Daha farklı insanlar tanımak, farklı alışkanlıklar edinmek, uzaklaşmak iyi gelir belki onlara. Günümüzde çok önemli sorunlardan biri sıkılmak. Anlaşmazlıkların, kavgaların, hatta boşanmaların bile sebebi olabiliyor sıkılmak. Sıkılmamak için ne yapmalı peki insan? Aslında bu duyguyu yok etmek çok zor bence. Belki sevdiğimiz insanlardan, yerlerden uzaklaşmalıyız ya da her zaman yaptıklarımızı değiştirmeliyiz. Ama bununla bile geçmeyen sıkıntılar da var tabi ki. Ve bu hayatımız boyunca devam edecek. Sadece bazı dönemlerde daha az sıkılmak için çabalamak kalıyor insana. Kitaptaki bir başka konu ise karakterlerin gezilerinde S.S.C.B ve batının karşılaştırılması. Bunu da yazar oldukça iyi, okuru sıkmadan anlatmış. Hem kapitalizmin, hem de sosyalizmin insanların hayatını nasıl etkilediğini görüyoruz bazı yerlerde. Arka planda verilse de dikkat çekiyor eleştirilerle. Yazarın edebiyat tutkusu zaten sevenlerine malum. Bu kitabında da onu görüyoruz. Yarattığı kahramanın kitaplara karşı sevgisinde sanki kendini gösteriyor bize Simone de Beauvoir. Bu yerlerini kısa olsa da sevdim ben. Çiftimiz bir sonuca varabiliyor mu? Sorunlarını konuşarak hallediyor mu? Yoksa bu yanlış anlamalar sürüp gidiyor mu? Bunları kitabı okuduğunuz zaman kendiniz göreceksiniz. Zaten anlatımı oldukça güzel ve kısa bir kitap. Mutlaka okuyun. Ve yazara başlamam için önemli bir sebep olan #74493310 bu güzel inceleme için
Demet
, Sana çok teşekkürler :) Keyifli okumalar...
·
2 yorumun tümünü gör