Şimdi ağzımdan garip bir söz kaçıracağım! Eserimi, kumar hakkında bu zamana kadar yazılmış bir çok eserlerle mukayese etmeden söylüyorum: Dünyada (Dostoyevski)den itibaren, bu mevzuda yazılmış nice piyes ve roman okudum. Fakat hiçbirinin, kumar ejderhasını tam yakalayıp sımsıkı çevreleyebilmiş olduğuna inanamadım. Aman, sakın “İşte buna ben muvaffak oldum!” dediğimi sanmayınız! Demek istediğim şu ki, bir türlü yazılamayan, dibine ulaşılamayan ve daima satıhlarında dolaşılan bu cehennem ikliminin, bu âciz eserimle ben de derinliğine dalamamış bulunuyorum ama, dalınması gereken bir derinliği olduğunu ve o mıntıkanın bakir kaldığını haber vermek cesaretini gösterebiliyorum; gerisi, dâvanın başı ve sonu, ilk ve son söz burada değil, orada, sahnede...
Necip Fazıl Kısakürek / 1948
Bu kitabı okurken, adamın düşüncelerinde bir sinir krizi geçirdim, bir yandan da haklı dedim. Öyle garip kitaptı, o kadar da güzeldi. Bayıldım denemez, ama kötü de denemez. Stabil bir kitaptı bana göre, yine de okunur.
Reklam
İncelemeDuygu ve Düşünce
Dostoyevski denince çoğumuzun aklına ağır psikolojik çözümlemeler ve karanlık karakterler geliyor. Ancak Stepançikovo Köyü bu algının biraz dışına çıkan, yer yer güldüren ama satır aralarında insan doğasına dair sert eleştiriler barındıran bir eser.
Kitabın merkezinde, kendisini olduğundan çok daha önemli gören ve çevresindeki insanları etkisi altına alan Foma Fomiç karakteri bulunuyor. İlk başlarda onun davranışları bana oldukça komik geldi; fakat sayfalar ilerledikçe insanların güç karşısındaki tutumlarını, çıkar ilişkilerini ve körü körüne bağlılıklarını düşündürdü. Dostoyevski, mizahı kullanarak insanın zayıflıklarını ve toplum içindeki ikiyüzlülüğü ustalıkla gözler önüne seriyor.
Bu kitapta beni en çok etkileyen şey, karakterlerin gerçek hayattan çıkıp gelmiş gibi hissettirmesiydi. Hepimizin çevresinde sözleri gereğinden fazla önemsenen, insanları yönlendirmeye çalışan ya da sırf huzur bozulmasın diye yanlışlara ses çıkarmayan kişiler vardır. Kitap tam da bu noktaya dokunuyor. Stepançikovo Köyü, Dostoyevski'nin daha az konuşulan eserlerinden biri olsa da hem mizahi yönü hem de insan ilişkilerine dair gözlemleriyle okunmaya değer bir kitap.
Dört kardeş ve bir babadan oluşan Karamazov ailesi nefret ve entrikalarla dolu bir ailedir.. Baba açgözlü ve şehvet düşkünü bir cehennem kaçkını; büyük oğul gururlu ve öfkeli bir subay; ortanca oğul Avrupa’da tahsil görmüş, analitik, ateist bir rasyonel; küçük oğul sevecen, iyi kalpli bir rahip adayı; gayrimeşru oğul ise bir uşaktır.. Büyük oğul Gruşenka’ya aşık ancak Katerina ile nişanlı, Katerina ortanca oğula , baba ise Gruşenka’ya aşıktır. Gruşenka mavi boncuk dağıtan güzel kadındır.. Bu arzu, kıskançlık ve nefret çamuruna bir de miras eklenmiştir.. Sonuçta ölmesi gerekenler ölür ancak ölen karakterlerin edebi kanı elimize bulaşır.. Çünkü suç işeyen her kimse, bizim içimizdeki suç işleme arzumuzu gidermiş ve kan hepimize sıçramıştır..
Beyaz Geceler ve Yufka Yürekli kitabı hakkındaki düşüncelerim…
Bu kitabı okuduğumda ana karakterde kendimi gördüm. Onun hayalperestliğini, yaşadığı aşkı ve sevgiyi kendi içinde büyütmesini, bununla ilgili hayaller kurup içinden belli bir umut beslemesini hissettim. Belki hayal kurarken dışarıdan bakınca aptalca, saçma ve anlamsız görünebilecek ama insanı yine de bir şekilde mutlu eden bir yanı vardı bu durumun. Fakat bir yandan da o hayalin gerçekleşmemesinden doğabilecek acı ve üzüntü de çok derindi.
Geceleri kurulan hayaller, zihinde sürekli canlandırılan o sahneler, sonrasında gerçeğin yüzüne çarpmasıyla oluşan acı gerçekten çok sarsıcı. Ana karakterimiz günün sonunda yine yalnızlığıyla baş başa kaldığını hissediyor çünkü aşık olduğu kadın başkasına gitmişti. Kim bilir neler yaşadı, neler hissetti… Belki onun adına mutlu olmuştu ya da en azından mutlu olduğunu düşünmek istemişti. Ama günün sonunda yine kendi hayallerine dönüyor, gerçek hayatla yüzleşip acı ve düşünceler içinde gecelerini geçiriyordu.
Yine bu kitapla birlikte Dostoyevski’nin Yufka Yürekli adlı eserinde de benzer bir düşünce yapısı dikkatimi çekti. Vasya dediğimiz karakterin ne kadar alçakgönüllü, kibar ve naif biri olduğunu görüyoruz. Adı üstünde “yufka yürekli” oluşu, onu sürekli başkalarının yanında mahcup hissettiren bir özelliğe dönüşüyor. Kendisine verilen küçük bir görevi bile aşırı büyütüyor, kendine gereğinden fazla sorumluluk yüklüyor.
Oysa ona görev veren kişi bile bu işi o kadar da önemli görmüyor. Yazıların zamanında teslim edilmemesi gibi durumlar belki işveren için büyük bir sorun bile değilken, Vasya bunu sanki büyük bir başarısızlıkmış gibi içselleştiriyor. Ona güvenin sarsılacağını düşünüp derin bir rahatsızlık yaşıyor.
Aynı şekilde sevdiği kadına karşı da benzer bir düşünce içinde. Kadın onu seviyor ve onunla evlenmek istiyor ama Vasya, fakir
Rus edebiyatının babalarından hatta Dostoyevski tarafından “hepimiz gogol’ün palto’sundan çıktık” dediği yazarımızın sıkıcı romanı, beğenmedim. Alışılmışın aksine, çiçikov karakteri üzerinden dönemin rus insanına yapılan ağır eleştiriyi okuyoruz. Fakat kitapta heyecan yok, tansiyon hiç artmıyor, çok renksiz ve zevksiz bir çizgide başlıyor, devam ediyor ve bitiyor. Gogol’ün manik depresif hastası olduğu notu var kitapta. Bu son kitabının ikinci yarısını maalesef hastalığının nüksettiği bir depresyon anında yakıyor… yanan nüshalar, zaman içinde yayınevleri tarafından toplanıp derleniyor ve ölü canlar tamamlanıyor. Edebi olarak tabi ki kuvvetli ancak içerik olarak beni içine almadı, tavsiye edemiyorum.
Reklam
Reklam