Mutlak bilgiye ulaşmak adına; hayatta yaşanabilecek tüm neşe ve elem, başarı ve başarısızlığı tatmak için şeytan ile anlaşmaya giren bir faninin, pastoral, şiirsel ve tiyatral anlatımlarıyla karışık romanıdır.
Bu anlaşmanın gerisinde ise bir de, Tanrı ile Şeytanın fanimiz Faust üzerinden girdikleri bir iddia vardır. Bu durumda kim kazanacak? Tanrının sevgisini simgeleyen insanoğlu mu yoksa kötülüklerin yaratıcısı şeytan mı?
Büyülü anlatımı ve tek sayfasının bile hayal gücünüzü zorlayarak kıvrımlı dehlizlerde kaybolmanızı sağlayabilecek yoğunluktaki bu eseri Goethe, 64 yıl boyunca yazmaya devam etmiş. Ölümüne bir yıl kala da bitirmiş (İşte klasik eser diye ben buna derim!) Daha uzun yaşayacağını bilse belki bir perde daha yazardı, kim bilir?
Dipnot: Faust latince, “mutluluk” anlamına geliyor.
Ben ne okudum öyle dediğim bir kitap oldu sonunda
Usta ve Margarita yazarın ölüm döşeğinde bile tamamlamaya çalıştığı bir kitap, o öldükten sonra eşi düzenleyip yayınlatıyor. Sovyet rejimini eleştirdiği için de uzun süre yasaklı bir kitap olarak kalıyor daha sonra ise sansürle ancak yayınlayabiliyorlar.
Hikayeye gelince; aynı anda hem 1930’lar Moskovası hem de Eski Kudüs’ten iki hikaye iç içe ilerliyor. Birinde Şeytan ve maiyeti Moskova’ya gelip şehrin tüm çürümüşlüğünü, insanların aç gözlülüğünü ve zorbalığını, yalancılığı, üçkağıtçılığı teker teker gözler önüne serip hepsine de kendi yöntemleriyle ceza kesiyorlar. Diğer yanda Eski Kudüs’te ise İsa’nın idamına karar veren Yahudiye valisi ve sonrasında yaşadığı pişmanlık ve korku anlatılıyor.
Aynı zamanda da bir aşk öyküsü, kendine Usta diyen ve kitabı edebiyat eleştirmenlerince yerden yere vurulan, basılmaya değer görmeyen bir adamla onun ebedi aşkı güzeller güzeli Margarita anlatılıyor.
Fantastik öğeler ilk bölümde tam kararındaydı bana göre ama ikinci bölümde biraz fazla göze batıyordu ve hikayenin ucu kaçabiliyordu zaman zaman. Yine de anlattığı tasvir ettiği sahneler o kadar canlı yaşadı ki kafamda yazarın zekasına ve hayal gücüne hayran kaldım.
Kitabı okumak isteyenler için şöyle bir önerim olabilir; öncesinde 1920-1930 Rusya’sına ve İncilin özellikle İsa’nın idamıyla ilgili bölümlerine biraz göz atmanız yararlı olabilir. Bir de Goethe’nin Faust adlı eseri de kitabın boşluklarını doldurmak için size fayda sağlayabilir diye düşünüyorum çünkü çok katmanlı ve anlamak için birikim gereken bir kitap. İleride zamanı gelince bir kere daha okumayı düşünüyorum. Ama gönül rahatlığıyla 9/10 diyebilirim.
Reklam
Esasında kitap 9 puanlık bir kitap ancak kitapta işlediği bazı konuları anlamak için önden ilgili konular hakkında okuma yapmış olmak gerekiyor. Beni etkileyen kısımlar Paracelsus, Freud ve Wilhelm hakkında yazılan denemeler oldu.
Paracelsus'un insan ve cosmosun birbirinden ayrı düşünülemeyecek oluşu üzerine olan katı fikrinin işlendiği kısım açıkça görülüyor ki Jung'un psikoloji ekolünün de derinden etkilemiştir. Bu denemeyi okuyunca Jung'un kolektif bilinçdışı kuramını çok daha iyi anlıyorsunuz. Esasında Jung, Paracelsus'un insan-cosmos bütünlüğünü toplum ve insan bütünlüğü olarak derinlik psikolojisi ekolüne yansıtmıştır.
Freud ile ilgili kısımda ise Freud'un haz psikolojisinin Victoria dönemi sansürcü ve baskıcı toplumsal dinamiklere tepki olarak doğduğunu ve bu nedenle Freud'un fikirlerini sapıkça veya saçmalık olarak görülmemesi gerektiğini, aksine dönemin ruh sağlığı göz önüne alındığında oldukça isabetli öngörülerde bulunduğunu açıklıyor. "Close your eyes and think of England" cümlesi bile Victoria döneminin cinsellik üzerindeki baskıcı tutumunu özetler nitelikte. Bu baskıya karşı Freud haykırmış ve psikanalizi kurmuştur.
Wilhelm kısmında ise doğu ve batı psikoterapisinin farklı bakış açısını yansıttığı için sayfalar boyunca Wilhelm e teşekkür eden Jung maalesef Wilhelm'in çevirdiği kitap olan I Ching'in içeriği hakkında doyurucu bir açıklama yapmıyor.
Kitabın devamında yer alan Edebiyat ve özellikle Ulysses hakkındaki yazıları anlamak için mutlaka Goethe'nin Faust'unu ve James Joyes'in Ulysses kitabını okumuş olmak gerekiyor. Çünkü denemeler baştan sona bu eserlerin incelenmesi üzerine.
Okunması şart olan kitaplardan birisidir. Jung'un analiz yeteneği karşısında hayran olacaksınız.
10/10
Mefisto sadık hizmetkar. Çok başarılı ama hayattan memnun olmayan bir bilgin, şeytan mefisto ile yaptığı yaptığı anlaşma sonucu ruhunu sınırsız ilim ve dünyevi zevkler için değiş tokuş etmesine sebep olur.
Spoiler içermez1000Kitap
Öncelikle böyle bir eseri okuyup belleğimi insanlık tarihinin en zor sorularına bulduğum cevaplarla kısmen de olsa doldurduğum için kendimi tebrik ediyor, böyle bir şaheseri insanlığın hizmetine sunduğu için yazarı rüm içtenliğimle kutluyorum.
Şöyle roman havasından çıkıp biraz değişiklik insan ruhuna iyi gelir tahayyülüyle geçmişe doğru tarihi bir yolculuk yapmak isteyenleri bir bahar mevsiminde doğu expresinde yapılan uzun fakat heyecanlı buna rağmen yorucu olmayan bir yolcuğa çıkaran biçilmiş inciden bir kaftan bu kitap. Bir kitaptan çok öte bir eser, belki ansiklopedi belki de insanlık tarihini anlatan bir tılsım, ne derseniz deyin. Antropolog, biyolog, tarihçi, arkeolog veya bunların tümüyle ilgilenen biri olmayanlar için biraz ayrıntı içeriyor olabilir ama bu mesleklerin hiç biri olmayan fakat tarih ve dünya ile biraz da olsa ilgili benim gibi birileri için kana kana içilecek bir sudan farksız.
Faust nasıl Göthe’nin o ana kadarki hayatının en güzel en derlenmiş meyvesi ise bu kitap da Diamond’ ın fizyolojiden tarihe, biyolojiden arkeolojiye tüm çalışmalarının ve geçmiş yıllarının bir meyvesi olarak görüyorum ben şahsen.
Kitapta insanlık tarihinin Hz Adem’den Günümüze kadar nasıl şekillendiği, bitki ve hayvan türlerinin nasıl evcilleştirirdiği, kıtalar ve milletler arası yiyecek ve hayvan türlerinin nasıl alışverişe konu edilebildiği, insanlığın en başından beri bazı mikropların Dünyayı ve insanlık âlemini nasıl şekillendirdiği Bazı milletlerin bu mikroplar ve hastalıklar yüzünden yeryüzünden tamamen silindiği, bazı ulusların ise başka ulusların hakkından bu mikroplar sayesinde geldiği ve buraları sömürgeleştirdiği, bazı ülkelerin ve kıtaların bir çok olumsuz coğrafi ve beşeri özelliklerine rağmen kendilerinden çok daha iyi coğrafi ve beşeri özelliklere sahip
Mephisto ile kötülüğe doğruEdebiyat
Goethe'nin yaklaşık olarak 60 yılda tamamladığı -hayatını adamak bu demek olsa gerek- bu kitap, bir bilim adamı olan Faust'u Mephisto'nun (şeytanın) gençliği vadederek ruhunu satmasını konu alıyor. Kitap birbiri ile zamansız okunabilecek iki bölümden oluşuyor. Faust hayatı boyunca kendini işine adamış ve dünyanın geçici zevklerinden mahrum olarak yaşamına devam etmiştir ta ki Mephisto'nun,Tanrı ile "Ben bunu yoldan çıkaracağım" anlaşmasına kadar. Bundan sonra konuşmalarda da fark edebileceksiniz, bazı bölümlerde şeytan bile Faust'u yapacağı işlerden geri çekiyor. Davranışları konusunda şeytandan daha abartılı davranmaya başlayan Faust bize bazı gerçekleri gösteriyor. İnsanın sahip olmak istediği gençlik, güç ve aşk üçlüsü acaba Faust'u tatmin etmeye yetecek mi? Okurken kendinizi sorguluyorsunuz, tüm bunlar ruhunuzu satmaya değer midir? Her ne kadar okurken Faust'a kızmış olsam da beni derinden düşündürdü. Sizce sonunda kim kazandı? Şeytan mı, Faust mu?
Reklam
Reklam