Ermeniler millet-i sadıka idi, nasıl bozuldular?
Millet-i sadıka ("sadık millet") meselesi bin yıllık Türk-Ermeni ilişkileri tarihinde kısa bir parantezdir, bunu öncelikle belirtelim. Kalan dokuz yüz küsur yılda Ermeniler millet-i sadıka değildi, millet-i mahkume idi, yani boyun eğdirilmiş millet. Reaya idi, yani güdülecek sürü. Silah taşıma imkanına sahip olmayan bu kütle sadık mıdır değil midir diye sormak da gülünç bir soru olduğundan, muhtemelen kimsenin aklına gelmemişti.
1823'te Yunan isyanı çıktı. Bundan önceki yarım yüzyılda Rumlar imparatorluk bünyesinde güçlenmiş, palazlanmış, önemli mevziler kazanmıştı. Devrin padişahı II. Mahmut, isyan etmelerini onuruna yediremedi. Rumlara karşı dinmez bir kine kapıldı. Yakın dostu olan Skarlatos dâhil ileri gelen Rumların çoğunu idam ettirdi. Diğerlerini sürdü, görevden aldırdı, ticari imtiyazlarını iptal ettirdi. Boşalan yerlere de Müslimleri almak söz konusu olamayacağı için, Ermenileri doldurdu.
"Hain Rumlara" kıyasla Ermenilere "sadık millet" payesinin verilmesi bu dönemin işidir. 1820'lerin sonu ile 1830'lar Osmanlı tarihinde Ermenilerin parlak çağıdır. Cemaat reisi olan Harutyun Amira Bezciyan ("Kazaz Amira") önderliğinde Ermeniler sarayın mali ve ticari hizmetlerinde, hariciye kaleminde, yeni kurulan eğitim kurumlarında kilit mevkilere geldiler. Osmanlı ülkesinde Batılı tarzda ilk modern hastane olan Balıklı Ermeni Hastanesi açıldı. Çok sayıda Ermeni genci Avrupa'ya tahsile gönderildi. İstanbul'daki bütün Ermeni kiliseleri onarıldı. Krikor Kalfa Balyan hassa mimarlığına atandı; Yeniçeri ocağına karşı kazanılan zaferin anısına Tophane'de 1826'da inşa edilen Nusretiye camiini yapma onuru da kendisine bahşedildi.
Ermenilerin talihi Abdülmecid (1839-61) döneminde parlamaya devam etti. Âli ve Fuad Paşaların
Sayfa 118 - Liber Plus Yayınları / Ermeniler kitabı notları / Mart 2010
Nazi döneminde Almanya'da yaşayan Rahip Martin Niemüller: "Önce sosyalistler için geldiler, sesimi çıkarmadım, sosyalist değildim. Sonra sendikacılar için geldiler, sesimi çıkarmadım, sendikacı değildim. Yahudiler için geldiler, Yahudi de değildim, sesimi çıkarmadım. Sonra benim için geldiler, ses çıkaracak kimse kalmamıştı."
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
ÇOCUK KAÇIRAN ÖGRETMEN
Azmi'yi anlatmam gerek. Azmi Karamustafa'yı. En ön sırada otururdu. Altın gibi, aslanlar gibi bir yüreği vardı. Haksızlıklara başkaldırır, zayıflara kol kanat gererdi. Bu yüzden bir gece Okmeydanı'nda koca koca adamlar tarafından tabancayla bile kovalanmıştı. Okulda ilk kışım. Kar yağıyor. Çocuklar geliyorlar. Kiminin sırtında incecik, kolsuz bir kazak, kiminin ayağında plastik terlik. Bende onları giydirecek para ne gezer! 550 lira aylık alıyorum. Gidip bir yerlerden dört çuval dolusu çocuk giysisi topladım, okula getirdim. Azmi'yi aldım karşıma. "Sen hepsini tanıyorsun," dedim. "Kime ne verelim, söyle bakalım." Teker teker ayırdı giysileri. "Bu Şemsettin'in olsun. Kardeşinin ceketini giyip geliyor. Şu kazak Zeytin'e göre. Şu paltoyu da Nurgül'e verelim. O çok zayıf, öğretmenim, üşüyor ... " Giysileri öğrencilere dağıttık. Ertesi gün bir geldiler sınıfa, hepsi pırıl pırıl. Bir baktım, Azmi'nin sırtında incecik bir hırka. Kafama dank etti. "Yahu," dedim, "sana bir şey vermedik." "Ben üşümem, öğretmenim," dedi. "Onların daha çok ihtiyacı var." Öğleden sonra gidip fiyakalı bir trençkot aldım Azmi'ye. Ertesi gün de zorla sırtına giydirdim. Bir cumartesi son dersin ortasında kapı açıldı. Bir adam başını uzattı. Çıktım. "Ben Azmi'nin babasıyım," dedi. "Samsun' dan geldim. Akşama gideceğim. İzin verirseniz Azmi'yi alıp biraz gezdireyim."
"Tabii," dedim. "Siz burada bekleyin; ben şimdi yollanın onu." Sınıfa girip Azmi'nin yanına gittim. "Gözün aydın. Hadi, toparlan da çık. Baban gelmiş ... " Cümlemi yarıda kesti. Bağırmaya başladı: "Ben o adamla gitmem! Yine beni kaçırmaya geldi! Ben burada çalışıp anneme bakıyorum! Beni Samsun'a kaçıracak!..." "Peki, peki," dedim. "Heyecanlanma. Seni bırakmam." Koridora çıktım. Azmi'nin babasına, "Yazılı
Daniel ve Marty
Idaho, yansımayı izlemeye koyuldu, işte onlar yine karşısındaydı: Bahçe dekoru içindeki, o yaşlı çift. Onların önündeki parıldayan ağı gördü; adam ona doğru işaret ediyor ve tatmin olduğunu belirten yuvarlak bir yüzle gülümsüyordu. Geminin devrelerini arkalarında açığa çıkaran, şeffaf bir tabakanın içinde hareket ediyorlardı. Ağ büyümeye başladı — çizgiler değil, kurdeleler yansıtılan devrelerden daha büyük hale geldiler.
Adamın dudakları birkaç kelimeye şekil verdi ama ses yoktu: "Seni bekliyorduk."
İstanbul ve Roma'nın silüetleri
Ve önlerinde
Yeşil sancaklı sultan tuğları
Arzı soyunmuş
Arşı giyinmiş asker
Şimşekle devrilmiş bir boğa gibi
Yere serilmiş bir Haliç
Sonra "ayrılış" konuşmasında
Sustu İsa
Sustu İsa' da her havari
Sustu yüz yirmi dört bin sahabi
Sustu zaman
Sustu bengisu
Su sundular yaralı sahabeye
Durdu arz karıncaları
Sustu arş sesi
Durdu develerin üstünde güneş
Hurmalar bir vadiden bir vadiye gidip geldiler
Ve durdu yaprakları
Dört kitap durdu ve dinledi
"Şahit ol ya Rab!"
Sesi kaldı yalnız ortada
Onlar da o sofrada
Bizim gibi şahit oldular
Öldürmeseydim hiç acımadan
Gözünün önünde o çocuğu
Bütün suçsuz çocukların katili
Firavun'u boğar mıydı daha yeni kurumuş bir deniz
Musa sürüyü Şuayb'tan öğn:ndiyse
Yolu dağı yaylayı benden öğrendi
Şuayb'tan öğrendiyse köpeği
Kurdu benden öğrendi
Benimle kahve içti geceleri
Onunla namaz kıldıysa sabahları
Benimle dua etti akşamları
Ondan aldıysa Tanrı sevgisini
Benden aldı korkusunu
Ama ben karanlıklarda yittim
Musa ışığa vardı
"Kırklar yediler geldiler
Beni alıp götürdüler
Bir çok yeri gezdirdiler
Sonra geri getirdiler"
Deseydi Musa yalnız beni anlatmış olacaktı