Atomik Alışkanlıklar her ne kadar başlangıç bölümlerindeki etkileyiciliği ilerleyen bölümlerde azalıyorsa da, geneli itibariyle;
- Kötü alışkanlığını bırakmak (sigara içmek, çok yemek, TV karşısında aşırı uzun zaman geçirmek,vb. ),
- Belli bir konuda olumlu değişim/gelişim gerçekleştirmek (okumak, yazmak, akademik ve/veya sportif başarı),
- İyi ilişkiler kurmak,
- İyi alışkanlıklar edinmek,
- Yönetici, birey, ebeveyn olarak içinde bulunduğu kısır döngülerden kurtularak önemli/gerekli değişimleri gerçekleştirmek, vb.
beklentilere sahip herkes için çok iyi bir başvuru/ilham kaynağı olma potansiyelini taşıdığını düşünüyorum.
*****
Atomik alışkanlıklar ise kendisi itibariyle küçük olan ama etkisi ve sonuçları itibariyle önemli alışkanlıkları ifade ediyor. Dolayısıyla küçük ama sürekli ilerlemelerin asimetrik etkisi söz konusu.
İyi veya kötü alışkanlıkların, zamanla davranışlarımız, tepkilerimiz ve kişiliğimiz haline gelmekte. Bu nedenle alışkanlıkların kontrolü, insan hayatının kaliteli ve güzel kılınması adına büyük önem taşıyor.
Alışkanlıkların temelinde İŞARET-İSTEK-TEPKİ-ÖDÜL unsurları bulunmakta ve bu bağlamda iyi alışkanlıklar GÖRÜNÜR-CAZİP-KOLAY-TATMİN EDİCİ kılınabildiği ölçüde oluşabilmekte. Kötü alışkanlıkların terkedilebilmesi ise; bu alışkanlıkların GÖRÜNMEZ-İTİCİ-ZOR-TATMİN ETMEYEN kılınabilmesine bağlı.
*****
İyi alışkanlıkların kazanılmasını ve kötü alışkanlıkların terkedilmesini "alışkanlık yönetimi" başlığı altında ele alırsak; alışkanlık yönetimini sağlamak için her bir bireyin, kendine özgü ve maksada uygun yöntemler geliştirerek "alışkanlık takipçisi" oluşturması mümkün. Yabancı dil öğrenme uygulamalarında öğrenme zincirinin kopmaması adına kullanıcının birbirini takip eden günlerde uygulamaya giriş yapmasını zorunlu kılan "streak" (dizi, seri) koşulu da bunlardan birisi.
James Clear, alışkanlıkların oluşmasında tekrarın önemini vurguladığı gibi alışkanlığın tesisi için oluşturulan rutinlerin kişinin genel karakteristiğine uygun ve özgün nitelikte olmasının da gerekliliğine dikkat çekiyor.
Yazarın üzerinde durduğu bir diğer husus da; amaç ve hedef belirleme çabasının sistemin kendisinin doğru şekilde tasarlanmasının, istikrarlı ve sağlıklı bir süreç sağlamasının önüne geçmesi şeklinde kendini gösteren yanılgı.
*****
İyi ve kötü alışkanlıklarda ise zaman ve sonuç itibariyle şöyle bir durum var: İyi alışkanlıklar kısa vadede bireye çok da fazla tatmin duygusu sağlamıyor ve arzu edilen sonuçlar genellikle uzun vadede elde edilebiliyor. İşte tam bu noktada; başaran ve başarmayan arasındaki fark vazgeçip vazgeçmemekte saklı. Kötü alışkanlıklar ise tam aksine; genellikle kısa sürede haz verici sonuçlar sağlayabilmekte. Uzun vadede ise önemli ölçüde olumsuzlukları beraberlerinde getiriyorlar.
Bu bağlamda insanın önünde bir seçim, dolayısıyla bir yol ayrımı söz konusu: peşin ödemenin cazibesine kapılıp kötü alışkanlıklar sarmalına teslim olmak veya geç de olsa sonucun iyi olacağı inancını muhafaza ederek küçük büyük demeden sürekli iyileştirmenin peşinden koşmak. Başka bir ifadeyle; iyiye ulaşmak ve iyinin peşinde kalmak uzun vadeli, zorlu ve sürekli bir çabayı gerektirirken; kötü olan "çabuk haz" şeklinde bir peşin ödeme vadediyor ama uzun vadede çok da iyi sonuçlar sunmuyor.
*****
Atomik Alışkanlıklar; kişisel ve toplumsal gelişmenin önemine inanan hemen her okurun kitaplığında yer alan İrade Terbiyesi, Beyaz Zambaklar Ülkesinde, Çalınan Dikkat gibi eserlerin arasında yer almaya aday bir çalışma. Kitabın son kısımlarındaki içerik, biraz da ticari kaygıyla oluşturulmuş görünse de eserin değeri ve öneminden pek bir şey eksiltmiyor.
İlgilenenler için kitabın önemli bulduğum bölümlerinden yapılan alıntılar konu ve sayfa bazında aşağıda yer almakta.
GÖNDERİ KONU SAYFA
#247388566 Hayatımızın kalitesi alışkanlıklarımızın kalitesine bağlıdır 7
#247390362 Küçük alışkanlıkların etkisi zamanla büyür 18
#247390793 Alışkanlıklar kendini iyileştirmenin bileşik faizidir 19
#247391761 Neyi tekrarlarsanız onu elde edersiniz 20
#247391905 İstikametteki küçük kaymalar, varış noktasında büyür 20
#247392150 Alışkanlıklar iki ucu keskin bir kılıçtır 21
#247397737 Alışkanlıkların olumlu ve olumsuz biçimde birleşmesi 22
#247421044 En güçlü sonuçlar geç gelir 23
#247421436 İnsanlar kısa sürede sonuç alamayınca vazgeçme eğilimindedir 24
#247422440 Amaçlardan ziyade sistemlere odaklanın 26
#247422908 Hedeflere takılıp sistemleri ihmal etmeyin 27
#247443062 Kazanmanın tek yolu her gün daha iyi olmaktır 27
#247443398 Panzehir, sistemlere öncelik veren zihniyettir 29
#247443525 İlerlemenizi belirleyecek olan, sürece bağlılığınızdır 30
#247443635 Alışkanlıklarınızı değiştiremiyorsanız sorun sistemdedir 30
#247443689 Sistemlerinizin seviyesine inersiniz 30
#247443999 Atomik alışkanlıklar önemli sonuçların yapı taşlarıdır 31
#247444193 Atomik alışkanlıklar 31
#247444602 Alışkanlıklarımızı değiştirmek zorlayıcıdır 34
#247445660 Kişinin özüyle uyuşmayan bir davranış kalıcı olmaz 37
#247454603 İyileşmeler, benliğinizin bir parçasına dönüşmedikçe geçici olur 38
#247454880 Alışkanlıklara bağlı kalmayı başaramamanın asıl nedeni 40
#247455158 Kimliğiniz alışkanlıklarınızdan doğar 41
#247455681 İnancın gücü kanıtların çokluğundan gelir 41
#247455821 Alışkanlık edinme süreci aslında kendiniz olma sürecidir 42
#247456060 Küçük ilerlemelerin asimetrik etkisi 42
#247456359 Önce kim olmak istediğinize karar verin 44
#247456577 Alışkanlıklarınız ve kimliğiniz birbirini besler 45
#247456871 Kim olmak istediğini bilmemek, dümensiz bir tekneye benzer 45
#247457293 Alışkanlıklar özgürlük yaratır 50
#247459389 Alışkanlık inşa etme süreci 51
#247460167 İyi bir alışkanlık nasıl yaratılır 58
#247460312 Kötü bir alışkanlık nasıl terkedilir 58
#247465927 Motivasyon abartılıyor; ortam genellikle daha önemlidir 87
#247466186 Yer önemlidir 88
#247468500 Alışkanlıklar yeni bir ortamda daha kolay değiştirilebilir 94
#247469190 Ortamın düzenlenmesi: Tek Alan, Tek Kullanım 95
#247469805 Kötü alışkanlıklar otokatalitiktir: Süreç kendi kendini besler 102
#247470544 Öz kontrol, iyi ve kötü alışkanlıklar 103
#247471607 İnsan beyni tuz, şeker ve yağa yüksek değer biçer hale geldi 112
#247502638 Gruba ayak uydurmak 128
#247503175 Alışkanlıklar bağlamında sosyal çevrenin düzenlenmesi 129
#247503814 Sürü / kabile psikolojisi 135
#247507698 En iyi, iyinin düşmanıdır: Mükemmel olmak zorunda değilsiniz 154
#247508101 Başarısızlığı geciktirmek 154
#247515530 Bir alışkanlıkta ustalaşmak 155
#247519592 Öğrenmenin en etkili biçimi planlama değil, pratiktir 159
#247536087 Alışkanlıklar bir otoyolun giriş rampası gibidir 174
#247536130 Karar anları ve yol ayrımları 175
#247536172 Karar anları ve yol ayrımları 175
#247536305 Alışkanlıklarımızın bizi yönlendirdiği yerle sınırlıyız 176
#247536482 Alışkanlık oluşturmada "İki dakika kuralı" 177
#247536678 Ritüeller ve odaklanma 182
#247536687 Optimize etmeden önce standardize edin 182
#247536723 Başarı, bazen iyi alışkanlıklar oluşturmak yerine kötü alışkanlıklardan uzaklaşarak gelir 184
#247536919 Katma değer yaratan eylemler 186
#247537030 Zaman yönetimi 190
#247537519 Kötü alışkanlıkların sonuçları gecikir ama ödülleri hızlıdır 203
#247537593 İyi alışkanlıklar uzun vadede kalıcı çözüm sunar, kötü alışkanlıklar ise kısa vadede haz verir ama nihai sonuç kötüdür 203
#247537683 Bir eylemden ne kadar hızlı haz alıyorsanız o eylemin uzun vadedeki amaçlarınıza hizmet edip etmediğini o kadar şiddetli sorgulamalısınız 203
#247862730 Davranış Değişikliğinin Temel Kuralı 204
#247863373 Sabreden mükâfatını alır 204
#247863999 "Gecikmiş Haz" kavramı 205
#247864615 Kusursuz bir dünyada iyi bir alışkanlığın ödülü, alışkanlığın kendisidir
205
#247865041 Teşvikler bir alışkanlığı başlatabilir; Kimlik ise sürmesini sağlar 207
#247866535 En etkili motivasyon, ilerlemedir 212
#247867685 Sizi mahveden hiçbir zaman ilk hata değildir, onu takip eden tekrarlı hatalar sarmalıdır 216
#247881516 Hiç hata yapmayanlar, hiçbir şey yapmayanlardır 216
#247881626 Kayıpların birleşik kazançlarınızı kemirmesine izin vermeyin 216
#247881823 Kimliğinizi belirleyen, sonuçlar değil; sürece bağlılığınızdır 217
#247882396 Ölçebileceğimiz faktörlerin var olan tek faktörler olduğu yanılgısı 218
#247935646 Rekabet alanını doğru seçmek 234
#247936285 Odaklanmak için doğru yeri seçmeniz hayati önem taşır 235
#247945263 Genler kaderinizi tayin etmez; fırsat alanlarınızı belirlerler 236
#247945942 Kişiliğiniz; farklı durumlarda tutarlılığını koruyan özellikler topluluğudur 236
#247948276 "Beş Büyük" Davranış Spektrumu 237
#247948849 Uzlaşmacılığı yüksek insanlar nazik, düşünceli ve sıcaktırlar 237
#247950170 Özgün ve hakiki hissederseniz o zaman doğru istikamettesiniz demektir 242
#247951983 Doğamızı ne kadar iyi anlarsak stratejimiz de o kadar iyi olabilir 244
#247953980 Sıkıntıya âşık olmaya mecbursunuz 255
#247954216 Farkı yaratan, heyecan yokken işe devam edebilme becerisidir 255
#247955394 Alışkanlıklar + Kasıtlı Pratik = Ustalık 258
#247956441 Öz farkındalık eksikliği zehirdir 268
#247956867 Tek bir küçük değişiklik hayatınızı dönüştürebilir mi? 271
#247957188 Sürdürülebilir değişim 272
#247957437 Başarı varılacak bir hedef ya da aşılacak bir bitiş çizgisi değildir 272
#247957793 Atomik alışkanlıkların gücü 274
#247961061 Gözlemlediğiniz şeyden sonra eyleme geçmeyi arzu etmiyorsanız huzurlusunuzdur 280
#247961351 Yeterince büyük bir "neden"le her türlü "nasıl"ı yenebilirsiniz 280
#247961754 Acı çekmek ilerlemeye itici güç olur 282
#247961919 Eylemleriniz bir şeyi ne kadar istediğinizi gösterir 282
#247962866 Kontrol edebileceğiniz şeylere odaklanmak 295