Friedrich NietzscheFelsefe
Karanlıkçılar.— Cehaleti savunan siyaset (obskürantizm) tarafından kullanılan karabüyünün en önemli özelliği kafaları karartmak istemesi değil, dünyanın resmini lekelemek, varoluş hakkındaki tasarımımızı karartmak istemesidir. Bunun için çoğu kez tinlerin aydınlanmasını yok etme yolunu seçer. Kimi zaman, tam tersini yapar ve zihni en üst mertebeye yükselterek zihnin meyvelerine karşı tam bir bıkkınlık yaratmaya çalışır. Şüpheleri hazırlayan ve aşırı kurnazlıkları ile zekâya karşı şüphe duymaya çağrıda bulunan müşkülpesent metafizikçiler, daha ince bir obskürantizmin iyi birer aracıdır. Kant'ın bile bu bağlamda kullanılması mümkün müdür? Hatta kendi ifadesine göre, böyle bir şeyi en azından geçici olarak istemiş olması mümkün müdür; bilgi sınırlanarak inancın yolunu açabilir mi? Tabii ki bunu başaramadı, tıpkı bu iyice inceltilmiş ve oldukça tehlikeli, hatta en tehlikeli obskürantizm yolunda ondan sonra gelenlerin başaramadığı gibi: Çünkü karabüyü, bir ışık halesi içinde göze batıyor.
-Nietzsche, sonsuzluğu bu dünyaya hapseden insanı yeryüzüne mahkfun eden ilk büyük filozofudur. Çığırın dan çıkmış Batı treninin başına gelecek felaketleri önce den görüp aleme ilan etmiş çılgındır. Konuşmasaydı çıldı racaktı. Fakat o konuştu yine de çıldırdı; çünkü bir insanın kaldıramayacağı kadar acı gerçekleri söylemişti.
Nietzsche, çağının adamıdır, on dokuzuncu yüz yılın; çünkü hem iki bin küsur yıl öncesinin tarihsel biriki mini doğru okumuştur (Yunan mitolojisi: kendini bulduğu tanrılar: Dionysos ve Apollon, Helen kültürü, olumsuz tarafından Hıristiyanlık vb.); hem geleceğe, doğru aynayı tutmasını bilmiştir (postmodernizm, egzistansiyalizm, empresyonizm, ekspresyonizm, Dadaizm, sürrealizm, konstrüktivizm); hem de çağının hakkını vermiştir (Scho penhauer Kant'a, Descartes'ten Spinoza'ya, Locke'den Goethe'ye, Stendhal'dan Dostoyevski'ye, Wagner'den Napolyon'a eleştiriler yapar).
Sayfa 25 - Zilan akademi yayınları 2022
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
"Demek ki bir idealist, duyuların dış nesnelerinin mevcudiyetini/Dasein inkar eden değil, özellikle bunun doğrudan algı sayesinde tanınacağını kabul etmeyen anlaşılır, buradan ama bizlerin olası tüm deneyimler aracılığıyla onların gerçekliğinden hiçbir zaman tamamen emin olamayacağımız sonucunu çıkarır.
O halde Paralogizmimizi/düşünme hatalarına dayanan kıyası fasit denilen mantığa aykırılığımızı onun aldatıcı görünümüne/Schein göre tasvir etmeden önce, peşinen insanın iki katlı, yani doğaüstü ve ampirik idealizmi kaçınılmaz biçimde birbirinden ayırt etmesi gerektiğini not düşmeliyim. Ama tüm görüngülerin doğaüstü idealizminden, onları bizzat özünde Şeyler/Dinge olarak değil, cümleyin çıplak tasavvur olarak gördüğümüz ve buna göre uzay ve zaman bizlerin sezgisinin sadece duyusal biçimleri, ancak objelerin mevcut koşulları ve belirlenimleri için bizzat özünde Şeyler/Dinge olan öğreti kavramını anlarım. Bu idealizme zaman ve uzaya özünde (kendi şehvaniyetimizden bağımsız) bir parça uygun şey olarak bakan doğaüstü bir realizm karşıdır. Demek ki doğaüstü realist dış görüngüleri (bunların gerçekliği kabul edilirse), bizden ve bizlerin şehvaniyetinden bağımsız var olan, yani ari idrak kavramlarına göre de bizim dışımızdaki bizzat özünde Şeyler/Dinge olarak tasavvur eder. Doğrusu sonradan ampirik idealisti oynayan ve duyuların nesnelerinden yanlışlıkla bizzat özlerinde nesnelerin kendi varlıklarına duyusuz da sahip olmalarını, eğer bunlar dışsal olmalılarsa, bu bakış açısından bizlerin tüm tasavvurlarının duyulara yetersiz kaldığını varsaydıktan sonra bu doğaüstü realist söz konusu olanın gerçekliğini kesin kılmalıdır."
Kant Platonik bir yaklaşımla ama kanımca yanlış olarak, Spinozayı katil bir baba figürünün oğlu olarak tanımlar. Çünkü daha antikçağlarda Platon, arkaik olanı bir tür baba katli aracılığıyla silip, Birlik kavramından kaynaklanan hiçbir kavramın sonlu olamayacağını görmüştür. Dolayısıyla yay dönmüş, nişan alanın burnunun ucu nişangâha dönüşmüş, sivri uçlu ok filozofun alnının çatına saplanmş, bir an için Birlik kavramından yoksun bir Cogito'ya inanan filozofu vurmuştur.
Zaman:
Olayların birbirini izlediği sonsuz bir ortam olarak düşünülen soyut,
temel kavram. Şimdinin geçmiş olmasını sağlayan ve çoğunlukla dünyayı,
varlıkları etkileyen bir güç olarak düşünülen kesintisiz hareket. Ölçülebilir
bir nicelik olarak düşünülen süre. Bu sürenin belli bir olayın, bir eylemin
gerçekleştiği sınırlı bölümü. Önceden saptanmış ya da uygun olan an. İçinde
yaşanılan dönem. Dünyada yayımlanan saat işaretlerini düzenleyen kabul
edilmiş uluslararası kurallara göre saat işaretleriyle yayınlanan zaman ölçe
ğine eşgüdümlü evrensel zaman denir. Gökmekaniğiyle, özellikle de ayın
hareketlerinin incelenmesiyle elde edilen sonuçlardan çıkarılan zaman ölçe
ği gökgünlüğü zamanıdır. Hileyle satılan maldan zarar gören müşterinin
zararını sabcının karşılayacağına kefil olmasına zaman-ı gurur denir. Sahibinin izni olmadan kullanılan malın kullanma bedelinin ödenmesi ise zaman-ı
menfaattir. Bir makine üzerinde bir parçayı işlerken aynı parçayı ya da bir
başka parçayı bir başka işleme hazırlama zamanına gizli zaman denir. Bir
kumanda zincirinin ya da bir ayarlama döngüsünün bir öğesi için, bir giriş
işaretinin uygulanmasıyla buna denk düşen çıkış işaretinin başlangıcı arasında geçen zamana ölü zaman denir. Ölü zamanlar döngülü sistemlerin kararsızlık nedenlerinden birini oluşturur. Kant'ta zaman bütün sezgiler için
temel işlevi gören zorunlu bir tasarımdır. Hegel'de zaman fiilen var olan
kavramın kendisidir. Bu bakımdan zaman her türlü hakikatin evetlenme yeridir.
Zaman belki de tanrının ta kendisidir.
Var olması için anlaşılması mı gerekir güzelliğin? Dahası, her insanda, anlıyormuş gibi göründüğünden çok daha ötesini,anladığını düşündüğünden de çok daha ötesini anlayan bir şey yok mudur?...
