Allı Turnam
Erdal ÖzYazar:
Erdal Öz
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 52 dk.
Sayfa Sayısı:
101
Basım Tarihi:
1976
Yayınevi:
Cem Yayınları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sovyetler'e yolculukAnı-Mektup-Günlük
Erdal Öz 'ü Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının ardından yayınladığı 
Gülünün Solduğu Akşam ile tanıyoruz. Deniz'lerin ne amaçla ortaya çıktıklarını, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak neleri kendilerine dert ettiğini, birebir onun kaleminden okuduk. O, bir ölçüde devrimci gençliğin en yakın tanıklarındandi. Cezaevinden tahliye olduğu zaman üzülen kaç kişi tanıyorsunuz? Biri Erdal Öz. Çünkü, Deniz ve arkadaşlarına doyamadan ayrılmak zorunda kaldığını itiraf ediyor.
Yine 12 Mart iskencecilerini deşifre ettiği 
Yaralısın romanı. İrfan Uçar ile simgelesmis bir romandır. Okurken çok zorlandığımız kitaplardan biridir. İnsanin insana yaptığı zulümu anlatır bu kitapta. Mutlaka okumalısınız, eğer okumadiysaniz. Çünkü, şunu anlıyorusunuz. Bundan elli yıl önce, bu ülkede Atatürk devrimlerini alaşağı etmek isteyen faşist bir güruh, her türlü devlet desteğine sahip, hatta devlet adına bu çocukları öldürmekten zevk alan, karşılarında bir avuç devrimci.
Yine, işte bu zulüm içindeki kısa öyküler. 
Kanayan . İçinde Deniz'in en etkilendiği Ernesto öyküsü.
Allı Turnam ise Erdal Öz'un 1975 yılında Sovyetler Birliği'ne yaptığı seyahatin satırlara dökülmüş metnini oluşturuyor. Yazarlar Birliği sendikasınin davetiyle, Cengiz Aytmatov, Oljas suleymanov ve Kaltas'in evsahipliğinde.
Bu anıları iki bölüme ayırabiliriz. İlk bölümde Sovyetler Birliği'nin devrim sayesindeki kazanımlarını okuyoruz. Sağlık, eğitim, tarım ve sanayide aldıkları uzun ve etkili yol. Örneğin, insanlar kendilerine ait bir evleri, arabaları, yazlıkları olsun istemiyorlar. Bunu lüks görüyorlar. Çünkü herşey o kadar ucuz ve kaliteli ki gerek görmüyorlar. Konut hakkı devlet tarafından güvenceye alınmış. Sağlık ve eğitim ücretsiz. Ürettiklerini paylaşma hazzı onları mutlu ediyor. Kooperatifler, devlet çiftlikleri... Ürettiklerini nasıl
Gülünün Solduğu Akşam ile tanıyoruz. Deniz'lerin ne amaçla ortaya çıktıklarını, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak neleri kendilerine dert ettiğini, birebir onun kaleminden okuduk. O, bir ölçüde devrimci gençliğin en yakın tanıklarındandi. Cezaevinden tahliye olduğu zaman üzülen kaç kişi tanıyorsunuz? Biri Erdal Öz. Çünkü, Deniz ve arkadaşlarına doyamadan ayrılmak zorunda kaldığını itiraf ediyor.
Yine 12 Mart iskencecilerini deşifre ettiği Yaralısın romanı. İrfan Uçar ile simgelesmis bir romandır. Okurken çok zorlandığımız kitaplardan biridir. İnsanin insana yaptığı zulümu anlatır bu kitapta. Mutlaka okumalısınız, eğer okumadiysaniz. Çünkü, şunu anlıyorusunuz. Bundan elli yıl önce, bu ülkede Atatürk devrimlerini alaşağı etmek isteyen faşist bir güruh, her türlü devlet desteğine sahip, hatta devlet adına bu çocukları öldürmekten zevk alan, karşılarında bir avuç devrimci.
Yine, işte bu zulüm içindeki kısa öyküler. Kanayan . İçinde Deniz'in en etkilendiği Ernesto öyküsü.
Allı Turnam ise Erdal Öz'un 1975 yılında Sovyetler Birliği'ne yaptığı seyahatin satırlara dökülmüş metnini oluşturuyor. Yazarlar Birliği sendikasınin davetiyle, Cengiz Aytmatov, Oljas suleymanov ve Kaltas'in evsahipliğinde.
Bu anıları iki bölüme ayırabiliriz. İlk bölümde Sovyetler Birliği'nin devrim sayesindeki kazanımlarını okuyoruz. Sağlık, eğitim, tarım ve sanayide aldıkları uzun ve etkili yol. Örneğin, insanlar kendilerine ait bir evleri, arabaları, yazlıkları olsun istemiyorlar. Bunu lüks görüyorlar. Çünkü herşey o kadar ucuz ve kaliteli ki gerek görmüyorlar. Konut hakkı devlet tarafından güvenceye alınmış. Sağlık ve eğitim ücretsiz. Ürettiklerini paylaşma hazzı onları mutlu ediyor. Kooperatifler, devlet çiftlikleri... Ürettiklerini nasıl
Allı Turnam, ilk baskısını 1976 yılında yapmış. Erdal Öz'ün Sovyet Yazarlar Birliği'nin davetlisi olarak gittiği Sovyetler Birliği'nde kaldığı on beş günün izlenimlerinin bir anlatısı. Aralarında Petersburg, Moskova, Alma-Ata, Bakû gibi çeşitli kentlerde gördüklerini, duyduklarını öykü tadında anlatıyor.
Gezi kitaplarını, yazarların gezip gördüğü şehirler ve ülkeler hakkındaki görüşlerini, değerlendirmelerini okumayı severim. Erdal Öz'ün okuduğum ilk kitabı Allı Turnam. Kitap 1975 yılında onbeş günlük bir yolculuktaki anıları ve tespitleri aktarıyor.
Yazarın görüşü sosyalizm ve komünizm doğrultusunda olduğu için elbette o dönemin Sovyetler Birliği ülkelerindeki gözlemleri yazar için ilham verici olmuş ve bu hayranlıkla aktarmış bir çok şeyi, komünist bir ülkenin olumlu taraflarını sıralamış. Bu görüşte olmadığım için beni çok da açmadı doğrusu. Daha çok bundan yaklaşık elli yıl önce Sovyetler Birliği nasıl bir yermiş onun merakını gidermek için okudum.
Leningrad kuşatması, Dostoyevski müzeleri, yazarın ifadesiyle Kazahistan yolculuğu, kolhoz ve solhoz kavramları, bir çeşit okul olan Pioner kavramı dağarcığıma kattıklarıydı kitabın.
'Allı Turnam' ile ilgili yorumuma geçmeden önce Erdal Öz'den bahsetmek istiyorum. 2006 yılında aramızdan ayrılan Erdal Öz, Can Yayınlarını kurarak Türk Edebiyatına yazarlığının yanında yayıncılık konusunda da hep saygı ile anılacak bir miras bırakmıştır. Dünya Edebiyatından yapılan kaliteli çevirileri ve Türk Edebiyatından basımını yaptıkları kitapların kaliteli baskıları ile Can Yayınları tüm kitapseverlerin gönlünde ayrı bir yer edinmiştir. Bu açıdan Erdal Öz çok özel bir kişiliktir. Saygı ile anıyorum kendisini.
Allı Turnam kitabına gelince; kitap ilk baskısını 1976 yılında yapmış. Benim okuduğum 1980 basımı ve 125 sayfa. Başka baskı yaptı mı bilmiyorum ama 2006 yılında 'Bir Gün Yine Allı Turnam' adıyla yeniden basılmış. 'Allı Turnam', Erdal Öz'ün Sovyet Yazarlar Birliği'nin davetlisi olarak gittiği Sovyetler Birliği'nde kaldığı on beş günün izlenimlerinin bir anlatısı. Aralarında Petersburg, Moskova, Alma-Ata, Bakû gibi çeşitli kentlerde gördüklerini, duyduklarını öykü tadında anlatmış... Ben keyifle ve biraz da imrenerek okudum. Okunası bir kitap.
Her yolcunun valizi kontrolden geçerek veriliyor ama bazı önemli!! kişiler daha uçaktan iner inmez kontola tabi olmadan alıp ayrılabiliyor
Herkes eşit ama bazıları daha eşit !!!
Sovyet Rusyaya övgüler dizilmiş bir kitap. Yazar o kadar etkilenmiş ki öve öve bitirememiş. Ama eşitlik kavramı anlatılırken bazılarının daha eşit olduğu aşikar çıkıyor ortaya
Rusya sadece yabancı devletlerin değil, şair ve yazarların da bir şekilde dikkatini çekmeyi başarabilmiş bir ülke. Almanya, Rusya ve Japonya gibi ülkelerin en önemli ortak özelliği nedir? Cevap çok basit: Hepsinin de dünya savaşlarında çok büyük kayıplar vermeleri, yerle bir olmaları. “Bir Gün Yine Allı Turnam” Erdal Öz’ün Rusya ziyaretinden aldığı notları kitaplaştırarak ortaya çıkan bir eser. Edebiyat dünyasında buna benzer başka kitaplar da var. Yakın zamanda dilimize çevrilen 
Rusya Günlüğü ve Tagore’un 
Rusya'dan Mektuplar isimli kitabı aklıma ilk gelenler arasında. Erdal Öz’ün bu çalışması bence adı geçen iki Nobelli yazarın kitaplarının bir teyidi niteliğinde. Üç kitap da tek bir şeyi vurguluyor: Rusya’ya duyulan hayranlık!
Bugün Almanya denince disiplin, Japonya denince ahlak, Rusya denince çalışkanlık akla gelir. Rusya’da 7’den 70’e kadın erkek, genç ihtiyar herkes çok çalışır. Gece gündüz çalışır. Yazarı en çok etkileyen hususlardan biri de bu oluyor. Özellikle kadınların çalışkanlığından çok etkileniyor. 
Kadın Yok Savaşın Yüzünde kitabında Aleksiyeviç Rus kadınlarının ne kadar çalışkan olduğunu belgeleriyle ortaya koyuyor. Savaşın kazanılmasındaki rollerinin ne kadar kritik olduğunu tüm dünyaya haykırıyor. Rusya egemenliği altında kalmış bir doğu blok ülkesinde yedi yıllık yaşamımda bu kitapta Rusya hakkında yazılanların aynı şekilde o ülke için de geçerli olduğunu kendi gözlerimle gördüm. Yazarı en çok etkileyen şey 2. Dünya Savaşı’nda 25 milyon yurttaşını kaybetmiş bir ülkenin küllerinden Anka kuşu misali doğması. Ben bir ülkenin ancak çok büyük acılardan tekrar doğabileceğine inanıyorum. Ruslar buna en büyük örnek bence. Yazar Rusların günlük hayatından
Rusya Günlüğü ve Tagore’un Rusya'dan Mektuplar isimli kitabı aklıma ilk gelenler arasında. Erdal Öz’ün bu çalışması bence adı geçen iki Nobelli yazarın kitaplarının bir teyidi niteliğinde. Üç kitap da tek bir şeyi vurguluyor: Rusya’ya duyulan hayranlık!
Bugün Almanya denince disiplin, Japonya denince ahlak, Rusya denince çalışkanlık akla gelir. Rusya’da 7’den 70’e kadın erkek, genç ihtiyar herkes çok çalışır. Gece gündüz çalışır. Yazarı en çok etkileyen hususlardan biri de bu oluyor. Özellikle kadınların çalışkanlığından çok etkileniyor. Kadın Yok Savaşın Yüzünde kitabında Aleksiyeviç Rus kadınlarının ne kadar çalışkan olduğunu belgeleriyle ortaya koyuyor. Savaşın kazanılmasındaki rollerinin ne kadar kritik olduğunu tüm dünyaya haykırıyor. Rusya egemenliği altında kalmış bir doğu blok ülkesinde yedi yıllık yaşamımda bu kitapta Rusya hakkında yazılanların aynı şekilde o ülke için de geçerli olduğunu kendi gözlerimle gördüm. Yazarı en çok etkileyen şey 2. Dünya Savaşı’nda 25 milyon yurttaşını kaybetmiş bir ülkenin küllerinden Anka kuşu misali doğması. Ben bir ülkenin ancak çok büyük acılardan tekrar doğabileceğine inanıyorum. Ruslar buna en büyük örnek bence. Yazar Rusların günlük hayatından
“Eğer bizi sual eden olursa…”·118 syf.·Edebiyat
10/10
2023 22. kitabı
Uzun zamandır inceleme yazmıyordum. Ama çok beğendiğim bir kitap olursa o anın vermiş olduğu duygularla hemen bir şeyler karalamak istiyorum. Erdal Öz’ün okuduğum ikinci kitabı “Bir Gün Yine Allı Turnam”. Bu gezi türündeki kitabında yazar Sovyet Rusya’ya 1975’ de yapmış olduğu gezisinden anılarını paylaşıyor. Bu kitapla birlikte Sovyet Rusya, Rusya’nın tarihi, Lenin, Stalin, Petersburg, Dostoyevski, Kazakistan, Kazakistan’ın ünlü yazarları ve Nazım Hikmet ile ilgili bir çok yeni bilgi öğrenmiş bulunmaktayım. Ama bu bilgileri salt bilgi şeklinde değil de bir olay örgüsü, tatlı bir hikaye okur gibi keyifle öğrendiğimi belirtmek istiyorum. Erdal Öz ile birlikte gezdim Rusya’yı. Onunla misafir oldum birçok yere. Dostoyevski’nin evini gezdik ve Nazım Hikmet’in mezarına birlikte karanfil bıraktık. Çok teşekkür ederim Erdal Öz .
Yazar Hakkında
Erdal ÖzYazar · 23 kitap
Erdal Öz, 26 Mart 1935'te Sivas, Yıldızeli'nde doğdu. Devlet memuru olan babasıyla birlikte Türkiye'nin değişik yerlerini dolaştı. Tokat Lisesi'ni bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi'nde başladığı Hukuk eğitimini, Ankara Hukuk Fakültesi'nde tamamladı. Türk Dil Kurumu Yayın Kolu'nda, Türk Sinematek Derneği Ankara Şubesi'nde çalıştı. Sergi Kitabevi'ni kurdu. 12 Mart 1971 müdahalesiyle başlayan ara rejim döneminde siyasal görüşlerinden dolayı üç kez tutuklandı ama yargılanma sonucunda aklandı. İstanbul'da üniversite çevresindeki arkadaşlarıyla a dergisini çıkardı. İlk öykü kitabı Yorgunlar'a (1960) dergisi yayınları arasında çıktı. İlk romanı Odalarda, aynı yıl Varlık Yayınları'nca yayımlandı. 1975-1981 yılları arasında Cem Yayınevi'nin Arkadaş Kitaplar adlı çocuk edebiyatı dizisini yönetti. 1981'de Can Yayınları'nı kurdu. Çok sayıda yazarı Türk edebiyatına kazandırmanın yanı sıra dünya edebiyatını saygın yazarlarının kitaplarını yayımladı.
Edebiyat yaşamına şiirle başlayan Erdal Öz'ün Rasgele başlıklı şiiri, Kaynak dergisinde çıktı (1952). Yağmurlu Hikâye adlı öyküsü, Seçilmiş Hikâyeler dergisinde yayımlandı (1954). Varlık, Yenilik, Yeditepe, Pazar Postası, a, Değişim, Emek, Cumhuriyet gibi dergi ve gazetelerde çeşitli öykü ve eleştirileri çıktı.
Erdal Öz, yapıtlarında toplum yaşamının bireyin iç dünyasındaki etkilerini duygusal bir üslupla dile getirdi. 1970 sonrasında toplumsal gerçekçi çizgiye yöneldi. 1970'lerde ve 80'lerde yayımladığı yapıtlarında 12 Mart döneminin hukuk dışı uygulamaları ve baskılarıyla karşılaşan tutukluların yaşantılarından kesitler verdi. Bireyin baskı, korku ve acı karşısındaki yalnızlığını, ezikliğini, direncini, umudunu etkin bir duyarlılık çerçevesinde işledi. Bunun başarılı bir örneği olan Yaralısın (1974) adlı romanıyla Orhan Kemal Roman Armağanı'nı kazandı. Kanayan (1973) adlı öykü kitabında; Deniz Gezmiş Anlatıyor (1976) ve Gülünün Solduğu Akşam (1986) adlı anı-romanlarında Deniz Gezmiş ile arkadaşlarının idam kararı öncesi ve sonrasını, kendi izlenimlerini de katarak anlattı. Gülünün Solduğu Akşam'a girmeyen notlar ve izlenimlerini 2003'te Defterimde Kuş Sesleri kitabında topladı. SSCB gezisini içeren Allı Turnam (1977), 1998'de Bir Gün Yine Allı Turnam adıyla yeniden yayımlandı. Dedem Korkut Öyküleri (1979), Beyaz Yele (1981), Alçacıktan Kar Yağar (1982) ve Babam Resim Yaptı (2003) adlı çocuk kitaplarını çıkardı. Havada Kar Sesi Var adlı öykü kitabı, 1987'de basıldı. Sular Ne Güzelse adlı kitabıyla 1998 Sait Faik Hikâye Armağanı'nı, Cam Kırıkları adlı yapıtıyla 2001 Sedat Simavi Öykü Ödülü'nü aldı.
Erdal Öz, yakalandığı akciğer kanseri hastalığından kurtulamayarak 6 Mayıs 2006 günü İstanbul'da vefat etti. Şile Mezarlığı'na defnedildi.
