Bîra Qederê
Mehmed UzunYazar:
Mehmed Uzun
Tahmini Okuma Süresi:
11 sa. 6 dk.
Sayfa Sayısı:
392
Basım Tarihi:
Kasım 2013
İlk Yayın Tarihi:
Ekim 2000
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Bîra Qederê
Orijinal Dil:
Kürtçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789752733688
Ülke:
Türkiye
Dil:
Kürtçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
7 diğer baskı · Tümünü Göster
Kader Kuyusu
3.621 okunmaİthaki Yayınları · 19 Ekim 2017 · 389 s.
Kader Kuyusu
129 okunmaSel Yayıncılık · Ekim 2020 · 350 s.
Kader Kuyusu (Cep Boy)
9 okunmaİthaki Yayınları · Haziran 2016 · 146 s.
Kader Kuyusu
6 okunmaGendaş Kültür · Ekim 2000 · 343 s.
Bîra Qederê
190 okunmaİthaki Yayınları · Kasım 2013 · 392 s.
Bîra Qederê
24 okunmaSel Yayıncılık · Ekim 2020 · 360 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Pirtûke Mehmet Uzun,Bîra Qederê biwê gotina Goethê despê dike û jî mere şanzde fotoğraf nîşan dida. Ew fotoğraf fotografen mirinê, fotografen evîne û fotografen sirgûne nişane me dida. Çawa ku ew bî mirina despê dike disa bi mirina dawî dibe.
Ew pirtûk jî dimina her pirtûke Mehmet Uzun :zimanê weye biqawet zimanê weye ku gotina nav xalke hatiyê çekirin, bi wî zimanê hatiyê nivisandin.
Mehmet Uzun'un Kader Kuyusu kitabı Goethenin bu sözüyle başlıyor ve bize 16 tane fotoğraf gösteriyor. Bu fotoğraflar bize sürgünü, ölümü ve aşkı gösteriyor. Nasıl ki (kitap) ölümle başlıyorsa yine ölümle bitiyor.
Mehmet Uzun'un bu kitabı:onun güçlü, söylemlerini halkın içinden alan yapımı, bu dille yazılmıştır.
Heyveron ( dolunay) Mir CeladetDuygu ve Düşünce
— Ben zamanın, devranın, iki Dünya Savaşı'nın, bolşevizmin, nasyonel sosyalizmin, faşizmin şahidi, gecelerin dostu, yaralı dilin işçisi, ustası - - -
İstanbul Kadıköy'de, zengin bir kültürel ortamda dünyaya gelip büyüyen, yüreğini bir Boşnak kızına kaptıran, hayatını, dedesi Mir Bedirhan, babası Emin Ali Bedirhan gibi Kürt davasına adayan ve onlar gibi kırık bir kalple öleceği günü bekleyen Mir Celadet...
Avrupa'da yaşayan , Almanya ve Fransız kültürü ile gelişen, Bismarch, Goethe, Nietzsche okuyan öte yandan günde bir iki patatesle karnını doyuran, prens Celadet...
Diz boyu karışıklığın hüküm sürdüğü Lübnan ve Suriye'de, ortadoğunun belirsizlikleri içinde büyük yokluklarla cebelleşerek Sinem ve Cemşid'in babası yaşlı ihtiyar Celadet...
Savaşların gölgesinde yeni bir rejim düzeni içinde bir halkın var olma mücadelesi dili koruma ve yaşatma çabasının insanıdır Mir Celadet.
Kürt dili ve kültürünün devam etmesi, Avrupa'nın da Kürt edebiyatından kültüründen haberdar olmaları için kitaplar yazmak isteyen Mir Celadet ,1930'lu yıllarda Kürt dili ve Kürtçeye ait her şeyi yasaklayan siyaseti, inkar ve imha politikası ile değil hukukla çözülmesi gerektiğinin altını çizmiştir. Hatta bu uğurda doğup büyüdüğü İstanbul'u bir daha asla görmeyecek ihtimalini göze alarak yapmıştır.
Dergiler ve ronahi isminde bir gazete çıkarmış olsa da onun asıl isteği Kürtçe bir roman yazmaktı. Ona göre roman dillerin coşkun zenginliği toplumların tadı ve kokularıydı. Romana ulaşmış roman dili yaratmış diller kefeni yırtmış dillerdi. Mehmet Uzun'da bu şiarla Kürt dili ve edebiyatının ilk romancısı olmuştur.. Sanki Mir Celadet' in vasiyeti gibi bu kitabı ona ithafen yazdığını görüyoruz. Bu kitap Mir Celadet'e adanmış bir kitaptır...
Kitabın yazım tekniği bildiklerimden çok farklı. Okurken
Bazı eserler yazılırken yaşanmışlıklar eserin anlaşılmasında ve karşıya hissiyat olarak geçmesin de başka bir boyut atlar Mehmet Uzun için de bu durum tamamen aynıydı bu kitap için. Kendisi de sürgün yaşadığı için Celadet Bedirhan'ın sürgünlüğünü ve etnik kimliğin yaşayacağı zorlukları mükemmel yansıtmış. Dil anlaşılırdı ama zaman kavramı ile yer kavramı hızlı değişiklikler yaşadığı için o kısımlarda anlamı kaybetme sıkıntısı yaşayabilirsiniz
Kader Kuyusu·389 syf.·Edebiyat
10/10
2022 5. kitabı
***Yazacaklarım, kitap hakkında ipucu içermemektedir, zira kitaba değil kitap ekseninde, kitaba konu olan gerçeklere değinmek istiyorum.
Celadet Bedirhan...Tam adıyla Celadet Eli Bedirxan. Bilhassa tüm Kürtler tarafından yakından bilinen, Mehmed Uzun'un tabiri ile "Gökteki on dördünü doldurmuş ay gibi tanınan" bir aydın, bir yazar, bir öncü, bir dilbilimci...
Yine Mehmed Uzun'un, kendi antoloji kaynaklarında vermiş olduğu bilgilerden yola çıkarak biraz bahsedeyim Celadet Bey'den...
Bir zamanlar, Osmanlı Devleti'nin Cizre-Botan emirliği görevini yürüten, Ezizan ailesi, Bedirxani aşiretinden Mir Bedirxan Paşa'nın torunu, Emin Eli Bedirxan Paşa'nın oğlu olarak, 1897 yılında İstanbul'da dünyaya gelir. Oldukça iri olması sebebiyle ölü bir bebek olarak doğduğu sanılır ve gömülmeden önce yıkanmak üzere konağın kuyusu başına bırakılır Celadet. Yaşam belirtileri vermesiyle, evdeki yas ortamının yerini bayram havası alır. Bir paşazade olarak başladığı hayatı; yoksulluklar içerisinde geçer ve bahçe sulamak için kazdığı kuyuya düşerek 54 yaşında son bulur.
Kitap da ismini bizzat bu kuyu metaforundan alır.
Meşrutiyet'in hemen akabinde peyda olan Türkçülük ideolojisinin ülkeyi sarıp sarmaladığı İttihat ve Terakki Dönemi, Bedirhani'ler için olumsuz bir dönüm noktası olur. Şöyle ki; babası Emin, kendi gibi aydın düşünen, köküne, kökenine sahip oğullar yetiştirmek için büyük bir gayret gösterir ve bunu da başarır.
Ülke şartlarında bu durum "vatan hainliği" sayıldığı için, Osmanlı karşıtı faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle, tüm aile, Abdülhamid fetvası ile Yemen'e sürgüne gönderilir. Abdülhamid devrinin kapanması ile tekrar yurda dönen Celadet Bey, 1.Dünya Savaşı'nda yüzbaşı olarak Kafkas Cephesinde görev alır. Lakin tüm çabasına rağmen 1922 yılında hem kendi, hem babası, hem
• Mehmet Uzun, Kader Kuyusu romanında;
Ölümlerle başlayan hayatlar ve yazgılarına yenilen, sürgün edilen, farklı kültürler içinde şekillenen, parçalanan kozmopolit Kürt aydınları...
Kürtlerin en önemli aydınlarından Celadet Bedirhan’ın İstanbul’daki elit yaşamından, sürgün yıllarına, ardından Şam’a yerleşmesine ve yine yoksulluk içindeki ölüm yıllarına dek uzun bir dönemi kapsayan "Kader Kuyusu" bir yandan da dönemi, dünya savaşını, özgürlük mücadelesini, yenilgileri, yalnızlığı ve yaşanan çaresizlikleri anlatmaktadır.
• Kitap, umut dolu,hüzün dolu ve surgunlerle geçen bir yaşam ve geride biraktigi izlenimleri taşıyor.
• Mir Celadet, kendini davasına ,halkına ve onun diline,kültürüne nasıl adandığını gösteriyor. Sırf halkının bağımsızlığı için bütün varlığını bir kenara itip, sefalet içinde onurluca direnen değerli bir şahsiyeti görüyoruz.
• Herkese keyifli okumalar diliyorum ..!
• Kitaplarla kalınız..!
Kuyu, Kuyu,Mutlu ve Hazin Kuyular...Roman
Kadim Mezopotamya'nın köklü Bedirhan ailesinin sürgün hayatında Mir Ali Caledet Bedirhan dünyaya geldiğinde ölü sanılıp Istanbul konağının bahçesinde kuyu kenarına bırakılıp tekrar hayata tutunup hasret, elem, keder dolu yaşamı başlar.Ve yaşamını yine Halep'in en güzide semti Salihiye mahallesinde bir iş günün de yine bir kuyuyla son bulması.
Hayata gelirken gözlerini Babaannesi Ruşen hanımın kucağında açması, veda ederken eşi Ruşen hanım kollarında gitmesi ayrıca manidar.
1893' de 18'ci Y.Y'ın son çeyreğinin son yıllarında başlayıp, 19'cü Y.Y'ın ortalarına kadar 1951'le son bulan.
Emin Ali Bedirhan ve Semiha hanımın oğlu Celadet Bedirhan sürgünde İstabulda dünyaya gelen tam manasıyla o dönemin Entellektüel, modern bilgili kültürlü ve bir çok dile hakim olan bir İstanbul aşığı.Yaşamı İstanbul, Münih, Kahire, Beyrut, Şam ve Halep'te geçti.
Her gittiği sürgün yerlerde evlerinin bahçe içindeki kuyularla hazin hatıralarıyla dolu.
Babası Emin Ali Bedirhan saygın ve kültürlü karekteriyle çocuklarını okutup topluma hazırlayıp mal etmiş.Eeeeee tabiii az değil Cizira Botan Aşiretinin Bedirhan Ailesi
Celadet Bedirhan 41 yaşından sonra Ruşen hanımla evlilik yolculuğunda ona fikirlerine Hawar Gazetesinin ayakta kalabilmesi için yaptığı fedakârlıkları göz ardı etmemek lazım.
Avukat, Gazeteci, Yazar ve şair olan Celadet Bedirhan babası Emin Ali Bedirhan bu denli o dönemde vizyonu geniş bir baba çocuklarını yurt dışında okutup eğitime önem verdiği taktire şayandır.
Celadet Bedirhan bu son romanın adını bile hazırlayıp ve başlayıp lakin sonunu kendide göremeden göçüp gitmesi, fakat umudunun hep var olması ve günün birinde bir yazarın gelip romanı bitireceğinden emin bir edayla gitmesi.
Sevgili Mehmed Uzun bu romanı var edip topluma ve bizlere yetiştiren o kalemi güçlü
Mehr Lich/ Ateş düşürüyorsun içime..CecoEdebiyat & Roman
Dram, tarih, köklere bağlılık, umutvar ama hüzün kokan bir roman okudum. 
Kader Kuyusu yazar Mehmed Uzun dan okuduğum 
Nar Çiçekleri ve aşk 
Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık kitaplarından sonra üçüncüsü. Yazarın kendisi de sürgün bir hayat yaşadığı için ondan esinlenerek yazdığını düşündüğüm ve okumayı sevdiğim biyografik - otobiyografik tarzda kaleme aldığı 19. y.y la denk gelen, kadim Mezopotamya topraklarının köklü ve geniş, ömürlerinin çoğu sürgünde geçen Kürt aydınları Bedirhaniler anlatılmış. Soyadı kanunundan sonra köklü ve büyük bir aile oldukları için "Çınar" soyadını aldılar.
- - - - Ben, zamanın devranın, iki dünya savaşının bolşevizmin, nasyonel sosyalizmin, faşizmin şahidi, gecelerin dostu, yaralı dilin işçisi, ustası....
İstanbul Kadıköy de zengin bir kültürel ortamda dünyaya gelmiş. Özel mürebbiyeler den, hocalardan çok iyi eğitim almış, yurt dışında Fransa da yaşamış Bismark, Goethe, Nietzsche okuyan.. Gönlünü bir Boşnak kızına (Canan) kaptırmış, hayatını dedesi Cezire - Botan toprakları emiri Mir Bedirhan, babası Emin Ali Bedirhan gibi, Kürt dilinin geliştirilmesi ve Kürt halkının var olma ve özgürlük mücadelesine adayan, bu uğurda sürgün hayat yaşamaya razı olan Kürt aydını Mir Celadet Ali Bedirhan ın hikayesi aslında.
Roman farklı yazım tekniğiyle kaleme alınmış, alıştığımın dışında. İki anlatıcı var, biri yazarımız, diğeri kendisi anısını anlatıyormuş gibi 16 fotoğrafın ışığında ayrıntılı betimlemelerle yani resim nerede çekilmiş, resimde kimler var, neden oraya gitmişler vs. Şeklinde Celadet Bey den birinci ağızdan öğreniyoruz.. Mesela sevgilisi Canan la buluşmalarını, kardeşleriyle İstanbul da ya da Fransa da gezmeye gidişlerini ayrıntısıyla anlatmış . Hatta dikkatimi çekti bazen yazarımız Mehmet bey e nüktedan atıfta bulunuyor Celadet Bey.. örneğin bir olay üzerinden
Kader Kuyusu yazar Mehmed Uzun dan okuduğum Nar Çiçekleri ve aşk Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık kitaplarından sonra üçüncüsü. Yazarın kendisi de sürgün bir hayat yaşadığı için ondan esinlenerek yazdığını düşündüğüm ve okumayı sevdiğim biyografik - otobiyografik tarzda kaleme aldığı 19. y.y la denk gelen, kadim Mezopotamya topraklarının köklü ve geniş, ömürlerinin çoğu sürgünde geçen Kürt aydınları Bedirhaniler anlatılmış. Soyadı kanunundan sonra köklü ve büyük bir aile oldukları için "Çınar" soyadını aldılar.
- - - - Ben, zamanın devranın, iki dünya savaşının bolşevizmin, nasyonel sosyalizmin, faşizmin şahidi, gecelerin dostu, yaralı dilin işçisi, ustası....
İstanbul Kadıköy de zengin bir kültürel ortamda dünyaya gelmiş. Özel mürebbiyeler den, hocalardan çok iyi eğitim almış, yurt dışında Fransa da yaşamış Bismark, Goethe, Nietzsche okuyan.. Gönlünü bir Boşnak kızına (Canan) kaptırmış, hayatını dedesi Cezire - Botan toprakları emiri Mir Bedirhan, babası Emin Ali Bedirhan gibi, Kürt dilinin geliştirilmesi ve Kürt halkının var olma ve özgürlük mücadelesine adayan, bu uğurda sürgün hayat yaşamaya razı olan Kürt aydını Mir Celadet Ali Bedirhan ın hikayesi aslında.
Roman farklı yazım tekniğiyle kaleme alınmış, alıştığımın dışında. İki anlatıcı var, biri yazarımız, diğeri kendisi anısını anlatıyormuş gibi 16 fotoğrafın ışığında ayrıntılı betimlemelerle yani resim nerede çekilmiş, resimde kimler var, neden oraya gitmişler vs. Şeklinde Celadet Bey den birinci ağızdan öğreniyoruz.. Mesela sevgilisi Canan la buluşmalarını, kardeşleriyle İstanbul da ya da Fransa da gezmeye gidişlerini ayrıntısıyla anlatmış . Hatta dikkatimi çekti bazen yazarımız Mehmet bey e nüktedan atıfta bulunuyor Celadet Bey.. örneğin bir olay üzerinden
Bu romanında Mehmed Uzun, Kürt aydını ve dil bilimcisi olan Celadet Bedirhan'ın, bir kuyuyla başlayan ve bir kuyuyla sona eren hayatını anlatıyor.
Celadet Bedirhan'ın, hayatının dönem dönem anlatıldığı kitapta, dönemler fotoğraflardan oluştururak yazılmış. Yani kitap toplam on beş fotoğraftan oluşuyor.
Olaylar zaman zaman roman kahramanı Celadet Bedirhan'ın anlatımıyla aktarılıyor. Bu durum kitabı okurken sanki romanın kahramanıyla sohbet ediyormuşsunuz gibi hissettiriyor ve kitabın daha akıcı bir şekilde ilerlemesini sağlıyor.
Celadet Bedirhan'ın sürgün edilmesi, sürgünde yaşadığı zorluklar, geride bıraktıklarına duyduğu özlem, Kürt dilinin yok olmaması için verdiği mücadele, umutları, çaresizlikleri, hayalleri, hayal kırıklıkları ve sürgünde sona eren hayatı çok etkileyici bir şekilde anlatılmış.
Kısacası Mehmed Uzun, bu romanında sürgün hayatının etkilerini, Kürtlerin yaşadığı zorlukları, insanların din, dil ve ırkları yüzünden yaşadığı acıları gözler önüne seriyor.
Mehmed Uzun kitaplarını okurken etkilenmemek mümkün değil.
Okumanızı önerir keyifli okumalar dilerim... :)
Mehmed Uzun, Kürt aydını ve dil bilimcisi olan Celadet Bedirhan'ın, bir kuyuyla başlayan ve bir kuyuyla sona eren hayatını anlatıyor.
Celadet Bedirhan'ın, hayatının dönem dönem anlatıldığı kitapta, dönemler fotoğraflardan oluştururak yazılmış. Yani kitap toplam on beş fotoğraftan oluşuyor.
Olaylar zaman zaman roman kahramanı Celadet Bedirhan'ın anlatımıyla aktarılıyor. Bu durum kitabı okurken sanki romanın kahramanıyla sohbet ediyormuşsunuz gibi hissettiriyor ve kitabın daha akıcı bir şekilde ilerlemesini sağlıyor.
Celadet Bedirhan'ın sürgün edilmesi, sürgünde yaşadığı zorluklar, geride bıraktıklarına duyduğu özlem, Kürt dilinin yok olmaması için verdiği mücadele, umutları, çaresizlikleri, hayalleri, hayal kırıklıkları ve sürgünde sona eren hayatı çok etkileyici bir şekilde anlatılmış.
Kısacası Mehmed Uzun, bu romanında sürgün hayatının etkilerini, Kürtlerin yaşadığı zorlukları, insanların din, dil ve ırkları yüzünden yaşadığı acıları gözler önüne seriyor.
Mehmed Uzun kitaplarını okurken etkilenmemek mümkün değil.
Okumanızı önerir keyifli okumalar dilerim... :)
Mehmed Uzun'un, kendi antoloji kaynaklarında vermiş olduğu bilgilerden yola çıkarak biraz bahsedeyim Celadet Bey'den...
Bir zamanlar, Osmanlı Devleti'nin Cizre-Botan emirliği görevini yürüten, Ezizan ailesi, Bedirxani aşiretinden Mir Bedirxan Paşa'nın torunu, Emin Eli Bedirxan Paşa'nın oğlu olarak, 1897 yılında İstanbul'da dünyaya gelir. Oldukça iri olması sebebiyle ölü bir bebek olarak doğduğu sanılır ve gömülmeden önce yıkanmak üzere konağın kuyusu başına bırakılır Celadet. Yaşam belirtileri vermesiyle, evdeki yas ortamının yerini bayram havası alır. Bir paşazade olarak başladığı hayatı; yoksulluklar içerisinde geçer ve bahçe sulamak için kazdığı kuyuya düşerek 54 yaşında son bulur.
Kitap da ismini bizzat bu kuyu metaforundan alır.
Siz hiç fotoğrafların konuştuğu bir kitap okudunuz mu? Ben Kader Kuyusu kitabı ile başladım okumaya.. Kitapta yaşanan umutlar,heyecanlar ve hayal kırıklıkları çok tanıdık...Mir Celadet Bedirhan'ın sürgünle geçen ömrünü anlatır...Ben Mehmet Uzun'un kaleme aldığı her eseri çok beğenerek okuyorum..Siz de okudukça sayfalar arasında kaybolduğunuzu göreceksiniz..Kuyuların gizemli olduğunu ve aslında her kuyunun bir hikayesi olduğunu unutmamak gerektiğini anlayacaksınız.İşte sizde bir kuyunun aslında kader ile bağlantısını burada farklı bir bakışla göreceksiniz..Keyifli okumalar dilerim...
Yazar Hakkında
Mehmed UzunYazar · 27 kitap
1953 yılında, Viranşehir kökenli bir aşiret ailesinin çocuğu olarak Siverek'te doğdu. Mehmed'in, beş kardeşi daha vardı. Küçük yaşlarında ailesinden duyduğu sözlü anlatım örnekleri, edebi sanatının temelini oluşturmuştur. İlerde yazacağı romanların kökü, bu çocukluk anılarından beslenmiştir.
Kürt dilinin yasak olduğu bir dönemde, birçok Kürt yazarın aksine egemen dilde değil anadilinde yazmayı tercih etmiştir. Özellikle, zayıf olan Kürtçe yazı dilini geliştirmek, ortak bir edebi dil oluşturmak ve Kürt hikâye anlatım geleneğini canlandırmaya yönelik yaptığı çalışmalarla modern Kürt edebiyatında kurucu bir role sahiptir.
26 Ağustos 1977'de, sahte Tunus pasaportuyla Suriye üzerinden gittiği İsveç'e yerleşti. Kurmanci, Türkçe ve İsveççe yazdığı kitapları yirmiye yakın dilde yayınlandı. Hakkında, Türkiye'de çok sayıda dava açıldı. 1981'de Türk vatandaşlığından atıldı ve 1992 yılına kadar Türkiye'ye gelemedi.
Uzun yıllar İsveç Yazarlar Birliği yönetim kurulu üyeliği yaptı. Ayrıca İsveç Pen Kulübü ve Uluslararası Pen Kulüp'te aktif çalıştı. İsveç ve Dünya Gazeteciler Birliği'nin de üyesi olan Uzun'un bugüne kadar çok sayıda Kürtçe roman yazdı.
Mehmed Uzun, "Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık" romanı ve "Nar Çiçekleri" adlı deneme kitabı ile ilgili olarak 2001 baharında yargılandı.
Yakalandığı mide kanseri nedeniyle uzun süre tedavi gören ünlü edebiyatçı, 11 Ekim 2007 günü Diyarbakır'da yaşamını yitirdi. 13 Ekim günü Diyarbakır Ulucami'de kılınan cenaze namazı ardından, Mardinkapı Mezarlığı'na defnedildi.
