Yazar:
Ahmet Hikmet Müftüoğlu
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
2012
İlk Yayın Tarihi:
1922
Yayınevi:
Kent Yayıncılık
ISBN:
9786054406760
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
47 diğer baskı · Tümünü Göster
Çağlayanlar
982 okunmaÖtüken Neşriyat · Mart 2017 · 141 s.
Çağlayanlar
317 okunmaKum Saati Yayıncılık · 2011 · 111 s.
Çağlayanlar
129 okunmaBilge Kültür Sanat · 9 Ekim 2012 · 144 s.
Çağlayanlar
90 okunmaKitap Zamanı Yayınları · 1 Ocak 2016 · 115 s.
Çağlayanlar
76 okunmaElips Kitapları · 1 Ekim 2014 · 128 s.
Çağlayanlar
73 okunmaAlkım Yayınları · 2006 · 156 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Twitter'da bir zamanlar şöyle tweetler vardı: Bir manzara resmi paylaşılır ve burası Finlandiya olsaydı beğenirdiniz ama burası Aydın... Gibi bazen sitemli bazen de espirili paylaşımlar olurdu.
Ben de, Çağlayanlar yazarı bir Hans ya da bir İvan olsaydı beğenirdiniz ama o Ahmet Hikmet:)
İşin şakası bir yana böyle bir yazarı geç tanıdığım için kendime kızamıyorum. Kızmam gereken o kadar fazla kişi var ki bana sıra gelmez.
Edebi dili, toplumsal olayları, tatihi ve milli değerleri Namık Kemal gibi vatan şairi kalitesinde muhteşem bir kalem. Daha önce Reşat Nuri Güntekin, Refik Halit Karay, Peyami Safa için söylediklerimi tekrar etmemek adına kısa kesiyorum. Sadece şunu ifade edeyim. Zekanızın ve kültürünüzün "daha fazla" gelişmesi için kendi dilinizde yazılan eserlere hakim olmalısınız... Okunup okutulması ve tanınması dileğiyle:)
Bu vatan ya senindir ya kimsenin!...Edebiyat
Puan vermedi·167 syf.··
Beğendi
·2022 134. kitabı
·32 saatte okudu
·Okunma: 11 Eylül 2022 14:46
Türkçülük idealini ; fikir ve yazılarıyla bayraklaştıran ender yazarlarımızdan Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun Türk tarih ve destanlarından yararlanarak kaleme aldığı Çağlayanlar kitap incelemesi ile sizlerleyim..
Çağlayanlar özellikle 1908'den sonra Osmanlı Devleti'nde öne çıkan fikir hareketlerinden Türkçülük akımının, milli kültür ve heyecanıyla dopdolu zengin içerikli muhteşem bir eser...
Çağlayanlar, "Türk 'ün Zeybeklerine" başlığını taşıyan bir önsöz, "Yakarış" adını taşıyan bir sonuç bölümü ve on altı hikayeden oluşmuştur. Kitabın ön sözünde Türk gençliğine seslenilerek Türkçülük fikri öne çıkarılmış, hikayelerde de tarih bilinci aşılanmaya çalışılırken Türklerin her alanda kabiliyetli ve başarılı bir millet olduğu vurgulanmıştır.
Çağlayanlar, bana göre baştan sona Türkçülük adına büyük bir sorumluluk ve samimiyet taşıyan, bu bakımdan günümüzde de değerini kaybetmemiş önemli eserler arasında yer almaktadır.
Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun kaleme aldığı Çağlayanlar adlı eseri hakkındaki sözleriyle incelemenizi noktalayalım.
"Ben isterim ki bu eseri analar, babalar evlatlarına ;öğretmenler öğrencilerine okuyup açıklasınlar ve yazarın nağmeleriyle şakısınlar."
Keyifli okumalar dilerim..
Eserin yazarı Müftüoğlu Ahmed Hikmet (1870-1927), İstanbul'da doğmuş ve ve yine İstanbul'da vefat etmiş milliyetçi bir yazar. Soy ismi, Mora'da müftülük yapan dedesi Abdülhalim Efendiden geliyor. Abdülhalim efendi, isyancı Rumlar tarafından sakalına ve üzerine gaz dökülerek yakılıp şehit edilmiştir. Ayrıca Ahmed Hikmet'in ninesi ve halası da yine Rumlar tarafından birer gözleri oyularak işkence görmüştür. Bu hadiseleri düşündüğümüzde Ahmed Hikmet'in milliyetçilik fikrinin nasıl oluştuğunu anlayabiliriz.
Ahmed Hikmet, hariciye de diplomat olarak da çalışmış olduğu gibi aynı zamanda farklı senelerde Galatasaray lisesi ve İstanbul Üniversitesinde öğretmenlik de yapmıştır. Öne çıkan edebî eserleri Gönül Hanım isimli romanı ve kısa hikayelerden oluşan Çağlayanlar isimli okumuş olduğum eserdir.
Çağlayanlar, milliyetçi ve muhafazakar bir lisân ile yazılmış kıymetli hikâyeler içeriyor. Tasvir-i Efkâr gazetesinde yayımlanan bu hikâyelerin kitap olarak ilk defa 1922 yılında baskısı yapılıyor. Okumuş olduğum Milli Eğitim Yayınları 1971 baskısında bu hikayelere ilave olarak 1922-1926 seneleri arasında yazılmış olan birkaç tane hikâyesi de yer almaktadır.
Çağlayanlar'da yer alan hikâyeler yukarıda da bahsettiğim gibi ağırlıklı olarak milliyetçi mevzular içeriyor. Ayrıca dil olarak da oldukça güzel bir eser. Kullanılan kelimeler ve edebi dil gerçekten muazzam. Okurken bir Abdülhak Şinasi Hisar lezzeti aldığımı söyleyebilirim.
Bu az bilinen kıymetli eseri mutlaka tavsiye ediyorum.
Herkese faydalı okumalar dilerim.
Ahmet Hikmet Müftüoğlu’nun Çağlayanlar’ını elime alıp sayfalarını çevirmeye başladığımda, aslında sadece bir hikaye kitabı değil, koskoca bir imparatorluğun çöküş acısıyla kıvranırken kendi küllerinden doğmaya çalışan bir milletin çığlığını okuduğumu anladım. Yazarın bu satırları karaladığı dönem, dört bir yanda toprakların kaybedildiği, cephelerden durmaksızın kara haberlerin geldiği ve insanların "Biz kimiz, nereye gidiyoruz?" sorusunun ağırlığı altında ezildiği o kapkaranlık İkinci Meşrutiyet yılları. İşte tam bu umutsuzluk girdabında Ahmet Hikmet, köşesine çekilip bireysel aşk acıları ya da soyut bunalımlar anlatmak yerine, eline adeta edebi bir meşale alıp toplumun önüne düşüyor. Kitap boyunca hissettiğim en baskın duygu, yazarın Türk milletine kendi özünü, Orta Asya’dan süzülüp gelen o kadim ve asil kimliğini hatırlatma konusundaki o muazzam, sarsılmaz inancı oldu. Eserdeki her bir hikaye, birbirinden bağımsız olayları anlatsa da aslında görünmez bir ruh bağıyla birbirine kenetleniyor; sanki hepsi aynı nehrin, yani Türk tarihinin farklı kollarından coşkuyla akan birer çağlayan gibi önümüze dökülüyor.Beni bu kitapta en çok etkileyen ve üzerine uzun uzun düşündüren şey, yazarın mitolojiyi ve tarihi kuru birer bilgi yığını olarak değil, adeta damarlarımızda akan kanı canlandıracak birer şok dalgası gibi kullanması oldu. Alparslan’ı, Altın Ordu’yu ya da bozkırın o uçsuz bucaksız destansı havasını okurken, yazarın amacının sadece geçmişi övmek olmadığını, asıl niyetinin o geçmişteki erdemleri alıp bugünün çöken, ümitsizliğe kapılan insanına birer ahlak pusulası yapmak olduğunu çok net görebiliyorsunuz. Hikayelerde bireysel hırslar, küçük çıkarlar ya da bencillikler asla yer bulamıyor; her karakter, vatanı ve milleti söz konusu olduğunda gözünü kırpmadan kendi
"Bu kitabı sizi düşünerek,sizin için yazdım.Bela gecelerinde,yaşım sızarak,yüreğim sızlayarak yazdım.Bu satırları yazarken masallarımı süslemedim.Senin ruhun gibi sade olmasını istedim.Ötesinde,berisinde eğer varsa,göreceğin özentiler sana beğendirmek,gururunu okşamak içindir.Gurur!O,her Türk'ün yaratılışındadır.Biz birbirimizi bundan tanırız değil mi?"
Ahmet Hikmet Müftüoğlu
ŞİŞLİ,1922
A.Müftüoğlu Çağlayanlar'ı tamamen milli ve vatani duygularla yazmıştır.Konusu Türk tarihinden,Türk destanlarından ve şahit olduğu savaşlardan olan hikayeler Türk edebiyatındaki yerini almıştır.
Yazar bazı gerçekleri çivi gibi çakıyor insanın yüzüne.Hikayelerini aslında o çağın insanlarına değil de daha sonraki nesillere öğüt mahiyetinde kaleme almış.Günümüzün siyasi yapısını 1920'lerden resmini çekmiş ve kaleme dökmüş.Bunları da anekdotlarıyla bir bir hikayelendirmiştir.
Okuyun, Okutun!..Edebiyat
Servet-i Fünûn döneminin kurucularından olan A. Hikmet Müftüoğlu, Meşrutiyet'ten sonra asıl kimliğini Türkçülük ülküsünü benimseyerek kazanmıştır. 1908'den sonra sosyal konulara yönelen ve toplumsal faydayı esas alan A. H. Müftüoğlu, milli edebiyatın oluşmasında önemli bir görev üstlenmiştir. Eserlerindeki amacı:
"Batı medeniyetini içerisinde yaşayarak tanıyan ve medeniyetler arasındaki pek çok farklı gözlemleyen Ahmet Hikmet, Batı medeniyetine ait olma arzusu ile yapılmış olan her türlü taklit ve kültürel yozlaşmaya karşı çıkarak kaleme almış olduğu eserlerinde Garp - Şark medeniyetleri arasında kalan bireylerin kimlik sorunlarını, kültürel buhranlarını eleştirel bir tavırla okuyucuya göstermek ister. *Eserlerin asıl amacı milli değerlerinden habersiz şekilde başka bir medeniyete ait olma sevdasında olan kişilerin bilinçsizliklerini göstererek topluma örnek olmadır. "
( Meral Erez, Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun Eserlerinde Batı, syf. 3)
A. Hikmet Müftüoğlu, Çağlayanlar'da 1911 ve 1922 tarihleri arasında kaleme almış olduğu (Yakarış ve Altın Ordu hikayelerinin tarihi verilmemiş) 18 hikayede; vatan - millet sevgisi, yozlaşan değerlerimiz, kültürel - milli değerlere sahip çıkma, dil - din sevgisi, savaş atmosferi gibi konuları ele alarak Türkçülük anlayışıyla döneminin ruhunu; kâh insanlığa isyan ederek, kâh öfkelenerek bazen de Tanrı'ya yakararak coşkulu ve anlaşılır bir dil ile hitabet sanatından da faydalanarak yansıtmış.
Kitabın son kısmında yer alan ' Yakarış' başlık yazısı ise Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun kaleme almış olduğu ' mensur şiir' örneğidir.
" Orta Asya kaynaklarından beslenerek kaleme alır. Eserde, Türk milletine yardım etmesi için Tanrı’ya yalvarışta bulunulur. Eserin isminin 'yakarış' olması da bu yardım isteme ve yalvarışın bir göstergesidir." (Meral
Servet-i Fünun.Edebiyat
Servet-i Fünun yazarlarından olan Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun sadeleştirilmiş,içinde 16 adet hikaye bulunan kitabıdır.Kitabın ismi Çağlayanlar olunca kendi çevremden bişiler bulurum sandım,yanıldım :) iş ve arkadaş çevremi anlatacak hali yok Kurtuluş dönemi yazarının tamam ama bu ne propagandadır be kardeşim.Tamam Vatanseveriz,safkan Türk olmasak bile ''Ne mutlu Türk'üm diyene'' sözünü benimsemişiz eyvallah ama bu ne faşizmdir be abicim.Her hikasinde ağır ve bazen saçma övgülerle vurguladığı Türklük,bi zamandan sonra bunalttı.Saf bir Yunanın eline ver bu kitabı,okusun,babasını keser ben Türk'üm diye.Övünmenin de bir şirazesi olur.Abartılı ve sıkıcı.Kötü seçimlerimden dolayı şuan kendimi çok pis yargılıyorum.Türk töresi kurşuna dizilmemi emreder!
Bu akşam sizlere edebiyatçı bir arkadaşımın "Bir insanın ömründe üç kez okumalı (ortaokul çağında, lise çağında ve yetişkinlikte)" dediği, benim ise en ilk kez okuduğum ve 'Neden daha önce okumamışım' dediğim bir kitabın paylaşımı ile geldim.
Servet-i Fünun yazarlarından olan Müftüoğlu daha sonra Türkçülük ve Yeni Lisan akımlarını benimsemiştir.
Yazar "Bu kitabı sizi düşünerek sizin için yazdım. Bela gecelerinde, yaşım sızarak, yüreğim sızlayarak yazdım.
Ey Türk! Bu satırlarda geçmişin destanlarını, şimdinin ayrılık acılarını söylemek ve inlemek istedim. Bir keman gibi..." cümleleri ile başlıyor kitabına.
İlk kez 1922 yılında yayınlanmış olan bu kitabında Türk tarihinin çeşitli dönemlerini, bu dönemdeki acı olayları işlemiştir. Kitapta yer alan hikayelerinde; vatan - millet sevgisi, yozlaşan değerlerimiz, kültürel - milli değerlere sahip çıkma, dil - din sevgisi, savaş atmosferi gibi konuları ele alarak Türkçülük anlayışıyla döneminin ruhunu; kâh insanlığa isyan ederek, kâh öfkelenerek bazen de Tanrı'ya yakararak coşkulu ve anlaşılır bir dil ile hitabet sanatından da faydalanarak yansıtmış.
Kitapta yer alan yazıları:
Türkeli Zeybeklerine
Alpaslan Masalı
Yarayı Kanatan
Padişahım Alınız Menekşelerimi, Veriniz Gülümü
Altın Ordu
Üzümcü
Sümbül Kokusu
Turhan Nasıl Çıldırdı?
Ayşe Kız' la Vato
Yatağan
Rahat Döşeği
Maviş
Bahar
Bayram
Gözyaşı Çeşmesi
Matemin Kuvveti
İnci
Yakarış
Yazıldığı dönem gözönünde bulundurulduğunda milleti ayakta tutacak ve devlet bağı ile bağlayacak olan yegâne değerler olan millet ve dini duyguları çok yoğun şekilde yaşatan yazıları okumak beni hem duygulandırdı, hem de heyecanlandırdı.
Kitap Ahmet Hikmet Müftüoğlu’nun gazetede halkı aydınlatmak için yazdığı yazılardan oluşuyor. Eserin son kısımları da yazarın kitaplarda yer almayan hikayelerine ayrılmış.
Kitaptaki “Alparslan Masalı” adlı hikayeyi okuduğumda, kitap boyunca aşırı milliyetçi semboller göreceğimi düşünmüştüm ama yazar beni yanılttı. Müftüoğlu kitap boyunca savaştan yenik çıkmış bir milletin ferdi olarak haklı isyanlarda bulunuyor ve Türk milletini birlik olmaya davet ediyor.
Birinci Dünya Savaşından yenik çıkmış olmanın, ülkeyi tekrar kurduktan sonra da önlenemeyen batı özentiliğinin acısını derinden hisseden yazar, bunu okuyucuya da çok güzel aktarmış.
Kitapta beni en çok zorlayan kısım eski bir dil kullanılmış olmasıydı. Çok fazla Arapça ve Farsça tamlamalara yer verilmiş. Okurken sürekli eski kelimelerin anlamlarına bakmak, bende kitaba odaklanma sorunu oluşturdu.
Eski dile aşina ve Türk kültürüne ilgisi olan okurlara tavsiye olunur.
Ah! Vatan! "Misk gibi kokusu canlarda tüter!"Edebiyat
Çağlayanlar, Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun Gönül Hanım'ından sonra okuduğum ikinci kitabıydı. 1900'lü yılların başında kaleme alınmış, kısa hikayelerden oluşan bir kitap. İlk cümlesinden son cümlesine kadar milli ruhu kitabın her sayfasında hissetmek mümkün. Hikayeler yazıldığı dönemin yaşantı ve duygu yoğunluğunu hissettirmekle beraber bazı hikayelerde bahsedilen konular bu gün için dahi düşünülmesi gereken cinsten. Benim en çok hoşuma giden hikaye ise "Sümbül Kokusu" oldu.
Okuması gayet keyifliydi.
Yazar Hakkında
Ahmet Hikmet MüftüoğluYazar · 5 kitap
Ahmet Hikmet Müftüoğlu Yazar ve diplomat. 1870 yılında İstanbul'da doğdu. Babası Müftüoğlu Sezai Beydir. Dedesi Yunanlılar tarafından şehid edilen Mora Müftüsü Abdülhalim Efendidir. Dedesinin müftü olması sebebiyle "Müftüoğlu" adını almıştır.
Ahmed Hikmet, sık sık hastalanması sebebiyle okula muntazaman devam edememesine rağmen, Dökmecilerdeki Taş Mektebi ile Mahmudiye Vakıf ve Soğukçeşme Askeri Rüşdiyesini bitirerek Galatasaray Mekteb-i Sultanisine girdi. Dördüncü sınıftayken ilk eserinin basılışı edebiyata ilgisini artırdı.
1888'de Galatasaray'ı bitirdi ve Hariciye Nezareti Umur-ı Şehbenderi Kalemine memur tayin edildi ve vazifesi dışında Fransızcadan roman tercümeleri yaptı. Marsilya, Pire ve 1890 yılında da Kafkasya'ya gönderildi.
Sefaretlerde çalışan yazar, 1896'da İstanbul'a dönerek Umur-ı Şehbenderi Kalemi Ser-halifeliğine getirildi. Meşrutiyete kadar Hariciye Nezareti merkezinde çalıştı. Bir yıla yakın Nafia Nezaretinde, Ticaret Müdiriyet-i Umumiyesinde vazife aldı. Tekrar Hariciye Nezaretine dönerek 1912'de Peşte Başşehbenderi oldu.
Bu tarihe kadar geçen zaman içinde Ahmed Hikmet, 1908 yılında Türk Derneğinin ve 1911 yılında da Türk Yurdu'nun kurucu üyesi olarak hizmet verdi. 1918'de İstanbul'a dönen yazar, 1924 yılında Halife Abdülmecid Efendinin Ser-karinliğine, iki yıl sonra da Hariciye Vekaleti Müsteşarlığına getirildi. Anadolu-Bağdat Demiryolları İdare Meclisi Azalığı ve Elektrik Şirketi İdare Meclisi Azalığı görevlerini de üstlendi.
Ahmed Hikmet 19 Mayıs 1927 günü karaciğer kanserinden öldü.
Ahmed Hikmet'in edebiyat merakı daha lise yıllarında başlamıştı. Bu alandaki merakının, aileden gelen bir haslet olduğunu ifade eder. İlk olarak Asır Kütüphanesi neşriyatı arasında çıkan Leyla Yahut Bir Mecnunun İntikamı yayınlandı. Daha sonra Fransızcadan Tuvalet ve Letafet ve Bir Riyazinin Muaşakası adlarında iki eser tercüme ettiyse de, doğu ile batı kültürünün çok farklı olduğunu görerek bir daha eser tercüme etmedi.
Servet-i Fünun devrinde, İkdam ve Servet-i Fünun dergilerinde yazdığı hikaye ve nesirlerini 1901 yılında Haristan ve Gülistan adlı eserlerde topladı. Bu iki eserinde Ahmed Hikmet Müftüoğlu, daha iyi tesir yapmak, gönülleri heyecanlandırmak için mübalağalı bir üslub kullandığını, ağır ve anlaşılması güç Servet-i Fünun dilini işlediğini ve hayal mahsulü konular anlattığını bizzat kendisi söyler. Kendisinin de ifade ettiği sebeplerden dolayı bu iki eseri fazla itibar kazanamamıştır.
İkinci Meşrutiyetten sonra, zamanın modasına uyarak o da Turancılık edebiyatı akımına uymuştur. Bu akıma bağlı olarak yazdığı yazıların büyük kısmını Çağlayanlar (1922) adlı eserinde toplamıştır. Bu eserinde yazar arı Türkçeciliğe yönelmiş, fakat bu defa da kelime uydurma ve Servet-i Fünundan kalma hayalcilikten kendini kurtaramamıştır.
Gönül Hanım adlı romanı Tasvir-i Efkar Gazetesinde tefrika edilmiş ve 1970'de kitap olarak bastırılmıştır. Ahmed Hikmet, yazılarında daha ziyade kelime bulmaya ve üsluba dikkat ettiği için, konulara dikkat etmemiş ve bu yüzden zamanındakilerin ayarında bir edebiyatçı olamamıştır.
Eserleri:
Patates (ilmî, 1890)
Leyla yahud Bir Mecnunun İntikamı (hikaye, 1891)
Tuvalet yahud Letafet-i Aza (tercüme ve ilaveler, 1892)
Bir Riyazinin Muaşakası yahud Kamil (tercüme, roman, 1892),
Haristan ve Gülistan (hikaye, 1901),
Gönül Hanım (roman tefrikası, 1920),
Çağlayanlar (hikaye, 1922).
Bir Tesadüf
Kadın Ruhu
Beliren Simalar
Salon Köşeleri
Bir safha-i kalb
Silinmiş Çehreler
