Yazar:
Suat Derviş
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Canan Hatiboğlu Hiç için yazdığı sunuşta Suat Derviş'in eserlerinin, kronolojik açıdan Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatına, ya da toplumcu gerçekçiler içine konulabileceğini, anlattığı kadın hikâyeleri nedeniyle dönemin popüler yazarları Kerime Nadir ve Muazzez Tahsin Berkand ile anılabileceğini, siyasal bir sınıflandırma yapılırsa Marksist yazarlar içerisinde yer alabileceğini belirtmiş.Ancak tüm bu sınıflandırmaların onun edebiyatını açıklamakta da yetersiz olacağının altını çizmiş.
Hiç'i ben " kadın" üzerinden okumayı uygun buldum.Seza tutkuyla seven bir kadın.Bazı kadınlar tutkuyla sever.Kimseye benzemez sevgisi.Ödü patlar karşısındaki erkeğin.Atıf'ın da öyle oldu kanımca.
"Nikâh ne demek? Evlenmek ne demek? Ben senin kadının değil miyim? Bana hiçbir bağın yok mu?
Eğer beni sevseydin en temiz, en meşru nikâhla bizim birbirimize bağlı olduğumuzu anlardın.
Nikâh aşkın tabii bir neticesidir.Sevişmeyen insanların birbirinden ayrılması en doğru ve ahlaki bir harekettir.Birbirlerinden ayrılmamak isteyenler sevişen insanlardır.Onlar hiçbir menfaat hissi, hiçbir içtimai mecburiyet olmadan birbirlerine istedikleri anda nikâhlanmışlar demektir.
Bu arzu bittiği anda, bu nikâh bozulmuş olur."syf 82
Bunları düşünebilen bir kadının karşısında güçlü bir erkek olmalı elbette.️
Atıf onlardan değil ya da yetmedi ki sevgisi uzaklaştırır bir vesileyle Seza'yı.
Tutkulu bir aşk ile başlayan kitap, trajik bir sonla bitiyor deyip, daha fazla ayrıntıya girmemeli.Çok sevdim Hiç'i.
Unutmayın ki...
Hayatta olan hadiselerden hiçbiri, üstünde tevakkuf etmeye değmez.Hayatta hakiki ve devamlı hiçbir şey yoktur.Her şey bir sabun köpüğü gibidir.Solmaya, ölmeye, yok olmaya mahkûmdur.Sabun köpükleri...sabun köpüklerinden ufaklı büyüklü balonlar olur.Bunların ışıltılarıyla, pırıltılarıyla, renkleriyle
Sabun köpüğü gibidir hayat·216 syf.·
8/10
2025 4. kitabı
Okuduğum ilk Suat Derviş kitabı. Bayıldım, mest oldum. 1930'lu yıllarda yazılmış olan 'Hiç' kitabı bir kadının talihsiz hayatını konu alıyor. İlk gençlik aşkı ki o çok masumdur ve niyetsizdir, evlilik, yasak aşk, diğer kadın olmak, annelik, evlat acısı, yas süreci ve ölümü anlatan, dopdolu iç konuşmalarla sarılmış bu eser beni etkiledi. Sade ama vurucu bir üslubu var yazarın. Okurken muhteşem bir tat ve anlayışla okuyorsunuz. Duygularımıza güzel tercüman olmuş. Çünkü evrenseldir duygular. Sevmek, sevilmemek, kıskanmak, üzülmek... Kadının ağzından bir kadının anlatılışı ve kadın okur olarak onu anlamak.
Kitap kapağındaki sabun baloncukları kitaptaki şu satırlara istinaden: 'Hayatta hakiki ve devamlı hiçbir şey yoktur. Her şey bir sabun köpüğü gibidir. Solmaya, ölmeye, yok olmaya mahkumdur. Sabun köpükleri... sabun köpüklerinden ufaklı büyüklü balonlar olur. Bunlar ışıltılarıyla, pırıltılarıyla, renkleriyle gözleri oyalayan ve sanki her biri birer alemmiş vehmini veren balonlar, fakat siz onları beğenirseniz, onları tutmak isterseniz ne olur? Parmaklarınız birbirine vurur ve ortada hiçbir şey kalmadığını görürsünüz. İşte, hayat da böyledir. İçinden bin küçük balon çıkan bir sabun köpüğü!'
"Hiç" değilAlıntı
"Anne olmak ne saadet! Anne olmak ne felaket Yarabbi!" Uzun zamandır bir kitabı soluksuz okumamıştım. İnanılmaz etkilendim. Öyle ki oğlum (4) anne bu kitap sana birşey mi yaptı dedi. Evet kitap beni alıp duvardan duvara vurdu..
Ciddi anlamda sarstı..·216 syf.·Edebiyat-Düşünce
10/10
2024 6. kitabı
Ali Lidar kitabından ismini gördüğüm Suat Derviş. Kadın duygularının derinliğine ine bilen yazar gibi anlatmıştı onu. Az bile söylemiş. Eseri okumaya başlarken yarıya kadar vasat bir aşk hikayesi olduğunu sanmıştım, hatta ilerlemiyordu. 70-80ci sayfa sonrası kitaba kitlendim. O kadar derinlemesine hissettim ki duyguları- yaşanmışlıklarımla birebir aynı olan bazı şeyler vardı- kopamadım kitaptan. Okudukça sarsıldım, tekrar o anlara döndüm, kitabın içine girdim.. Ağlattı ya.. bir kitap insanı nasıl bu denli sarsa ve ağlata bilir diye düşünürdüm, şahit oldum. Kadınların duyguları onları kocaman bir boşluğa iter.. hele ki travma yaşamışlarsa.. bunu insanlar, özellikle erkekler maalesef ki anlamaz.. Kadın kendi kendini bir şekil onarmaya çalışır doğru ve ya yanlış.. yoksa ölmelidir. Zira duygular katlanılmazdır. Yalnızlık gibi..
Kendini Sessizce Tüketen Bir Kadın: Hiç
Puan vermedi·216 syf.·
2025 11. kitabı
Hiç, hayatta bir kenara itilmiş, ne tam vazgeçebilmiş ne de tutunabilmiş bir kadının, Seza’nın hikâyesi. Bu roman, sadece bir kadının çöküşünü değil; aynı zamanda bir insanın yavaş yavaş silinmesini, hayattan ve kendinden kopuşunu anlatıyor. Gürültüsüz, gösterişsiz bir yok oluş bu. Sessizliğin bile yankılandığı bir iç dünya.
Bazı insanlar yavaş yavaş silinir hayattan. Ne bir patırtı kopar, ne büyük bir çöküş yaşanır. Sadece günler birbirine benzemeye başlar. Umutlar küçülür, gözlerin içi kararır, ses azalır. Seza da böyle bir kadın, hayata tutunmaya çalışırken elleri kayan, içinden konuşan ama dışarıya hep susturulmuş bir kadın.
Seza çok yorgun, yorgunluğu yalnızlıktan, reddedilmişlikten, ama en çok da içindeki boşlukla baş edememekten geliyor. Bir zamanlar sevilmek istemiş, sevmeye kalkışmış ama sonunda hep kendine çarpmış. Annelik bile ona bir aidiyet vermez. Oğlu Mehmet’e duyduğu sevgi, zamanla bir yabancılığa, hatta suçluluğa dönüşür. Seza, oğlunu sevdiği kadar kendini eksik bulur; iyi bir anne olamamıştır çünkü önce bir insan gibi hissedememiştir kendini.
Atıf, Seza’nın son umudu gibidir. Belki de bu yüzden onu sever, çünkü artık başka hiçbir şey kalmamıştır. Ama bu sevgi de kurtuluş değil, sadece başka bir düşüştür. Seza'nın Atıf’a bağlanışı bir aşktan çok, var olma çabasıdır. Kaybolduğunu bile bile yöneldiği bir yoldur bu. Ve yolun sonunda onu kimse beklememektedir.
Roman boyunca Seza'nın iç sesi, hayata dair kırgınlıklarla dolu. Ama bu kırgınlıklar haykırmaz; usul usul içini kemiren bir melankoliyle konuşur. Suat Derviş, kelimelere yüklenmeden, süslemelere kaçmadan anlatır bu çöküşü.
Hiç, bir kadının hikâyesi olduğu kadar, topluma tutunamayan herkesin de hikâyesidir. Seza’nın yaşadığı her şey, çok tanıdıktır ama kimse yüksek sesle dile getirmez. Çünkü bu
Aşk ve Dram konulu filmlere bile dayanamazken bu tarz bir kitaba yalnızca yazarı ve vermek istediği mesajları anlamak adına katlanabiliyorum. Tabii bu kitabın kötü olduğu anlamına asla gelmez. Hayatın koca bir hiç olduğunu vurgularken kullandığı Seza adlı kadın karakterin yaşadıkları insanı üzüyor. Aynı zamanda okurken eleştirmek de mümkün oluyor. Hayatta bir hedefiniz, bir ülkünüz vardır değil mi? İnsan ilişkilerinde de bunu göz önüne alırsınız.
Mesela çok başarılı biri olmak istiyorsanız, başarılı veya başarıya aç, başarmak için çabalayan biriyle olursunuz. Başarısız veya pes etmiş birinin size bir şey katmayacağını bilirsiniz. Aynı şekilde Seza adlı kadında bana göre ilgi yahut sevgi arayan bir kadın ama madem böylesin seni sevenle ol, madem olamıyorsun neden başkaları? Madem bu kadar istiyorsun, neden bekleyemiyorsun? Bu da ayrı bir sorun. Yok para arıyorum diyorsan neden başka maceralar. Yani pek çok soru ve eleştiri yöneltilebilir burada karakterlere.
Aslında bir üst paragrafta anlatmak istediğim şu, bir karakter ve bir karakter karmaşası var. Ruhsal olarak bir kadının hayal ve hayat kırıklıklarına odaklanıyoruz. Psikolojik durum o kadar karmaşık ki, melodram diyebileceğimiz bir öykü çıkıyor. Yine de ben bir kadının bu kadar çaresiz yahut ne yapabileceğini bilemediği bir durumda bu kadar zayıf kalacağına inanmıyorum. En azından çevremdeki hiçbir kadın, bu kadar güçsüz değil. Şükürler olsun.
Peki bu kadar güçlü gözüken ve ayakta durmaya çalışan bu kadına neden güçsüz dedim? Eh ona da artık okuduktan sonra varın sizler karar verin. Okumak isteyenler olursa buralardayım.
İyi okumalar dilerim..
HİÇ / SUAT DERVİŞ
Geçen ay sonu, küçük bir gurupla Suat Derviş okumasında bu sefer "HİÇ" adlı eserini okuduk. Kitabın kapağında da dediği gibi, Canan Hatiboğlu'nun önsözü ve Serdar Soykan'ın kronolojik biyografisi ile birlikte.
Gurubun okumalarına, sıralarına karışmıyorum sonradan dahil olan biri olarak ama keşke bu kitabı ilk sırada okusaymışız. Çünkü Suat Derviş ile tanışırken Serdar Soykan ile de tanıştım ve araştırmalarını, incelemelerini ve yazdıklarını çok beğeniyorum; titizlikle yapılmış, özenilmiş, emek verilmiş, okuru bilgilendiren, doyuran yazılar. "HİÇ" 1935 yılında Cumhuriyet gazetesinde tefrika edilip, 1939 yılında kitap halinde basılarak erken / orta dönem eserlerinden olsa da Serdar Soykan'ın 'kronolojik biyografisi bu kitapta olduğu için yazar ve tüm eserleri hakkında bilgi veriyor. Bu yüzden ilk bu eseri okusaydık, daha bilinçli bir okuma yapardık.
HİÇ'e dönersek ( hiç dönmeyelim dermişim ) Canan Hatiboğlu'nun da dediği gibi edebiyat tarihinde 'ortada kalmış' bir halin ürünü. Melodramatik bir öykü olsa da yaşadığı toplumun izlerini taşırken aynı zamanda bir çöküş hikayesi. Muhafazakar izler taşısa da yozlaşan toplumu da yansıtıyor. Ezilen, dışlanan kadını anlatsa da baş karakter, alt sınıfın mensubu değil, orta üst sınıftan.
1935 yılında Niyazi Acun'a verdiği röportajda Suat Derviş, HİÇ için: "Şimdi bir eser yazıyorum ki, şu ümitle... Türk edebiyatında parmakla gösterilecek ve Nobel mükafatını alacağım." demiş. Ama maalesef alamamış, herhalde siyasi yaşamı yüzünden yasaklı olmasının etkisi vardır diye düşünüyorum.
Kitabın konusuna gelirsek: Seza, küçük oğlu Mehmet ve dadısıyla yaşarken, evli olan Atıf ile bir ilişki yaşar. Ölen kocasından kalan parayı ortaklarından alması için Seza'nın yurt dışına gitmesi gerekmektedir, Atıf
.
Annesiz, babasız, sevgisiz büyüyen Seza, kocası ölünce küçük oğluyla kalmış, evli olmasına rağmen mutsuz olduğunu, aşkı onda bulduğunu söylediği Atıf'a kapılmıştır. Bu saplantılı sevdası bazen çocuğuyla bile yeterince ilgilenmemesine sebep olur. Atıf'ın ısrarıyla, kocasından kalan hakkını almak için Almanya'ya gitmeyi kabul eder. Düşündükçe Atıf'ın kendisini başından attığını anlar. Bu arada oğlu hastalanır. Onun ölümle yüz yüze gelmesi oğlunu ihmal ettiği günler için pişmanlıkla dolmasına yol açar.
.
.
Türk filmi gibi bir romandı. Benzer konuları işleyen filmleri çok izledim zamanında. Seza'nın kendiyle konuşmaları, duyguları, yaşadıkları başarılı bir şekilde aktarılmış. Küçük çocuğun konuşmaları, bazı diyaloglar tam film gibiydi gerçekten. Tabii romanın asıl önemi, yazıldığı döneme göre cesur sayılacak fikirleri, üstelik bir kadın yazar tarafından ifade ediyor olmasında.
.
.
Alıntı:
.
Evet, her şey hiç! Her şey bir sabun köpüğü! Saadet de öyle! Tutmak, yakalamak istediğiniz zaman parmaklarımız birbirine sürünüyor. Ve ortada hiçbir şey yok. Ya aşk! Aşk nedir? O kadar kahir, o kadar elle tutulabilecek kadar muazzam bir ıstırabı olan bu aşk nedir? Hiç, o da bir hiç, öyle değil mi?
Hiç- Suat Derviş
Suat Derviş'i ne Cumhuriyet Devri Türk Edebiyatı'nın başlangıcındaki eserlerin ne de döneminin popüler romanlarının çizgisinde anmak olası değil. Toplumcu gerçekçi ve Marksist izler taşıyorsa da sadece bu akımlarla da izah edilemez. Hiç de kimilerinin bakış açısıyla edebiyat tarihinde "ortada kalmış" bir halin, kimlerinin bakış açısıyla da nev'i şahsına münhasır bir edebiyatın ürünü...
Hiç, Suat Derviş'in hayatından izler taşısa da bir dönemin toplumsal panoraması, bir kadının dramı, insan ruhunun halleri, hayal kırıklıklarını birkaç cümleyle anlatamayız.
Hiç'in kahramani Seza'nin "o kadın" olma hikayesini okuyoruz. Sezai küçük yaşta anne ve babasını kaybetmiş başkalarının yanında kalmak zorunda kalmış sevgiye ve guvene muhtaç bir kadındır. Aradigi bu duyguları bulamayan Seza'nin önce Yusuf'a sonra Atıf'a tutulması bundandır. Bir kadının hayal kırıklarıyla süslenmiş hayatını okurken oğlu Mehmet'e sevgisini de anlıyoruz.
Dram yüklü bir kitaptı.
Genç ve güzel bir kadın olan Seza'nın hikayesi anlatılıyor.
Eşini kaybettikten sonra oğlu Mehmet ile yaşayan ve Atıf adında evli bir adamla ilişkisi olan kadın ve 16 yaşında iken Yusuf adında bir askere vurulmuş ve Yusuf kadar kimseyi sevmemiş bir kadın.
Atıf tarafından terk ediliyor. Oğlu Mehmet ölüyor. İşte burası tam bir dram ve 19 yıl sonra gençlik aşkı Yusuf ile karşılaşıyor . Adam adını bile hatırlamıyor ve ölümle biten hayat.
Hiçlik evet hayatında ki hiçlik....
Yazar Hakkında
Suat DervişYazar · 36 kitap
Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde gazeteciliğe başlayan Suat Derviş Hanım, ülkenin öncü gazetecilerinden biri ve döneminin en üretken yazarlarındandır..
Otuza yakın roman, pek çok hikaye, makale, eleştiri ve çeviriler yayımlanan Suat Derviş'in en bilinen eseri Fosforlu Cevriye'dir. Eserleri yabancı dillere çevrilen ilk Türk yazarlardandır. Adı, toplumcu gerçekçilik ile birlikte anılır.
Avrupa'ya muhabir olarak giden ilk kadın gazeteci, ilk basın sendikasının beş kurucusundan biri ve ilk başkanı, Devrimci Kadınlar Birliği'nin kurucusudur. Kadın hakları, demokrasi alanlarında mücadele etmiş bir aktivisttir.
1903 yılında İstanbul'un Moda semtinde dünyaya geldi. Varlıklı bir ailenin ortanca çocuğu idi. Ailesi ona Hatice Suat adını koydu ancak Suat erkek ismi olduğundan kayıtlara Hatice Saadet olarak geçti. Babası, Darülfünun'un kurucularından kimyager Müşir Derviş Paşa'nın oğlu tıp profesörü İsmail Derviş Bey, annesi Abdülmecid'in mabeyncilerinden Kamil Bey'in kızı Hesna Hanım'dır. Osmanlı'da Telefon İdaresi'nde çalışmaya başlayan ilk kadınlardan Hamiyet Hanım'ın kardeşidir.
Çocukluk çağında evde özel eğitim görüp Fransızca ve Almanca öğrendi. Eğitimine Kadıköy Numune Rüştüyesi'ne, ardından Bilgi Yurdu'na devam etti. Çocukluğundan itibaren yazmaya ilgi duydu. Hezeyan başlıklı mensur şiirini, çocukluk arkadaşı Nazım Hikmet 1918'de Alemdar gazetesinin edebiyat ekine göndererek yayımlattı. Bu, onun yayımlanan ilk eseridir. Henüz çocuk yaşta olan Suat Derviş edebiyat dünyasına Mehmet Rauf tarafından 'hassas bir ruha sahip ve olgun bir müellifin habercisi" olarak tanıtıldı.
Bu yıllarda Nazım Hikmet ile arkadaşlığının şairin ona duyduğu tek taraflı bir aşka dönüştüğü iddia edilir. Şair Nazım Hikmet, 1920'de Gölgesi adlı şiirini Suat Derviş'e ithafen yazmıştır.
İlk eserleri
Suat Derviş'in ilk romanı olan Kara Kitap 1921 yılında basıldı. Edebiyat dünyasında hayret ve şaşkınlıkla karşılanan bu eserde ölüme mahkum güzel ve hassas bir genç kızın son nefesine kadarki yaşama arzusunu belirten iç seslerini ve duygularını anlattı. 1923'de yazdığı Hiç Biri romanını, Ne Ses Ne bir Nefes (1923), Bir Buhran Gecesi (1924), Fatma'nın Günahı (1924), Gönül Gibi (1928) ve Latin harfleri ile yazdığı ilk eser olan Emine(1931) romanları izledi. Bu romanlarında İstanbul'un üst düzey yaşamından kesitler sundu; ilişkileri anlattı; kadının toplumsal konumunu özgürlük talebini irdeledi. 1925'te ilk hikayeleri Almanca'ya çevrildi.
İlk gazetecilik deneyimleri
Derviş, ilk romanı yayımlandığı sırada Alemdar gazetesinde çalışmaktaydı. 1922'de Ankara hükümetinin temsilcisi olarak İstanbul'a gelen Refet Bey'le ilk röportajı Alemdar gazetesi için yaptı.
Bir süre sonra Alemdar'dan ayrılıp İkdam'a geçti ve gazetede bir kadın sayfası hazırlayacak bu konuda öncü oldu.
Berlin yılları
1927'da konservatuar eğitimi için kardeşi Hamiyet Hanım ile birlikte Almanya'ya gönderildi; Berlin'de Sternisches Konservatuvarı'nda piyano dersleri aldı. Bir süre sonra ailesinden habersiz Berlin Üniversitesi Felsefe ve Edebiyat Fakültesi'ne kaydoldu. Faşizmin yükselmesine tanıklık ettiği Almanya'da öğrenciliği sırasında gazete ve dergilerde çalıştı. Yazıları çeşitli edebiyat ve sanat dergilerinden siyasi gazetelere kadar pek çok yayın organında yayımlandı. 1932'de babasının ölümü üzerine fakülteden mezun olmadan Türkiye'ye döndü.
Yurda dönüş ve 1930'lu yıllar
Yurda döndükten sonra Babıali'nin başarılı muhabirleri arasına girdi; İstanbul, İzmir, Adana ve Ankara'da çıkan pek çok gazetede yazılar yayımladı. Bir yandan da roman tefrika etmeyi sürdürdü. Onu Bekliyorum (1934), Onları Ben Öldürdüm (1935), Baba Oğul (1936) romanları çeşitli gazetelerde tefrika edildi.
Resimli Ay'da çalışmaya başlaması ile solcu basın dünyasına adım attı. 1936 yılında Son Posta gazetesinde çalışırken Montreeux Konferansı'nı izlemeye gitmesi ona yurtdışına giden ilk kadın gazeteci unvanını getirdi.
1936 yılından itibaren çalışmaya başladığı Tan gazetesinde kadın sorunlarına değindi ve dış siyaset olayları ile ilgili haberler yaptı. Bu gazetede çalıştığı dönemde Sovyetler Birliği'ne yaptığı gezi, düşünce dünyasını etkiledi. Dönüşünde yayımladığı röportaj dizisi, "kıpkızıl komünist" olarak damgalanmasına ve gazeteden ayrılmak zorunda kalmasına neden oldu.
Gezinin yapıldığı 1937'de tefrika edilen Bu Roman Olan Şeylerin Romanı görüşlerindeki değişimi yansıtır. Gazetelerde nazizme, faşizmin yükselişine ve adaletsizliğe karşı yazılar yayımlarken romanlarında köşklerde yaşanan aşkları, yemek ziyafetleri ve davetleri yazmayı reddeden yazar, artık toplumcu- gerçekçi bir edebiyat anlayışına yönelmiştir. 1938'de Bir İstanbul Gecesi tefrika edildi, 1939'da "Hiç romanı yayımlandı.
Politik yaşamı ve mahkumiyeti
Suat Derviş'in sol görüşleri, kısa süren ilk üç evliliğinin (Seyfi Cenap Berksoy, Selami İzzet Sedes, Nizamettin Nazif Tepedelenlioğlu ile) ardından 1941 yılında Türkiye Komünist Partisi (TKP) genel sekreteri Reşat Fuat Baraner ile yaptığı evlilik ile pekişti. Baraner ve Derviş'i bir araya getiren, partinin talebi doğrultusunda çıkarttıkları "Yeni Edebiyat Dergisi" olmuştu. Çift, Türkiye'de toplumsal gerçekçi akımın ilk yayın organlarından sayılan dergiyi 15 Ekim 1940-15 Kasım 1941 arasında yirmialtı sayı yayımladı. Derviş, dergide kısa öyküler, fıkra ve eleştiriler yazdı. Orhan Kemal, Mehmet Seyda, Hasan İzzettin Dinamo gibi genç yazar ve şairlerin tanınmasına yardımcı oldu.
1944'te Zeynep İçin romanını yazdı. Aynı yıl Biz Üç Kardeşiz, Fosforlu Cevriye, Çılgın Gibi' romanları gazetelerde tefrika edildi.
"Niçin Sovyetler Birliğinin Dostuyum?" adlı incelemesinin 1944'te yayımlanmasından sonra gazeteci kimliği ile hiçbir yerde iş bulamayan Suat Derviş, gerçek ismi olan 'Hatice Saadet Baraner' yerine takma adla yazılar yazmaya başladı. Aynı yıl TKP Soruşturmaları ve tutuklamaları çerçevesinde eşi Reşat Fuat Baraner ile birlikte tutuklandı. Sorgu sırasında çocuğunu düşüren yazar, Reşat Fuat Baraner'i sakladığı ve yasadışı Türkiye Komünist Partisi'ne katıldığı gerekçesiyle yargılandı, 8 ay tutuklu kaldı.
Hapisten çıktıktan sonra büyük sıkıntı çekti.. Geçimini sağlamak için Almanca, İngilizce ve İtalyanca çeviriler ve editörlük yaptı. Tiyatro piyesleri ve radyo skeçleri yazdı. 1947'de "Büyük Ateş ", 1950'de "Yaprak Kıpırdamasın " romanları tefrika edildi.
Paris yılları
1951'de tekrar tutuklanan eşinin 1953'de yargılanmaya başlaması üzerine kendisinin de tekrar tutuklanma olasılığına karşılık ülkeden ayrıldı; İsveç'teki ablasının yanına yerleşti. Avrupa'da çeşitli gazete ve dergilerde yazılar yayımladı; kendisini yurtdışında tanıtacak kitapları kaleme aldı.
Zeynep İçin romanını Ankara Mahpusu adıyla yeniden yazdı. Romanı, ablası Hamiyet Hanım Fransızca'ya çevirdi. 1957'de Le Prisonnier d'Ankara adıyla yayımlanan eser on sekiz dile çevrildi ve o kadar beğenildi ki eleştirmenler tarafından Ivo Andriç'in Drina Köprüsü'nden bile daha iyi bulundu. Daha önce yayınlatamadığı Çılgın Gibi eserini Fransızca'ya çevirdi. Eser, Les Ombres du Yali (Yalının Gölgesi) adıyla 1958'de yayımlandı.
Yurda dönüşü
Reşat Fuat Baraner'in hapisten çıkmasının ardından 1963 yılında Türkiye'ye döndü. Bu dönemde takma isimler roman ve hikayeler, çocuk masalları yazdı, tercümeler yaptı. Aksaray'dan Bir Perihan adlı romanı 1963'te Gece Postası'nda tefrika edildi. Fosforlu Cevriye, öğrenci ayaklanmaları ve sert isyanların zirveye ulaştığı 1968'de May Yayıncılık tarafından Ankara Mahpusu ile birlikte yayımlandı.
Son yılları ve ölümü
1968 yılında eşini, 1970 yılında ise ablasını kaybetmesi onu derinden etkiledi. İki gözünde de ciddi sağlık sorunları çıkana kadar yazmaya devam etti. Moskova'da geçirdiği ameliyat sonrası gözlerinden birinin belli oranda düzelmesinin ardından arkadaşı Neriman Hikmet ile birlikte Devrimci Kadınlar Birliği'nin kuruluşunda görev aldı. Derneğin kapatılması üzerine yeniden yazarlığa ağırlık verdi. Sürekli göz altında tutulan Şişli'deki evini devrimci gençlere açıp onları gizledi. 1971'de evi basıldı, birçok solcu genci evinde sakladığı ortaya çıkınca tutuklandı.
Ertesi sene Fosforlu Cevriye 'yi Gülriz Sururi için senaryoya dönüştürdükten kısa süre sonra şeker hastalığının vücudunda yarattığı tahribat sonucu hastaneye kaldırıldı. 23 Temmuz 1972'de Kasımpaşa Askeri Deniz Hastanesi'nde hayatını kaybetti.
