Yazar:
Ahmet Mithat Efendi
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 33 dk.
Sayfa Sayısı:
302
Basım Tarihi:
2000
Yayınevi:
Akçağ Yayınları
ISBN:
9789753382601
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
9 diğer baskı · Tümünü Göster
Jöntürk
230 okunmaBeyaz Balina Yayınları · Ocak 2005 · 239 s.
Jöntürk
60 okunmaHalk Kitabevi · Ekim 2016 · 256 s.
Jön Türk
53 okunmaAkçağ Yayınları · 2000 · 302 s.
Jön Türk
28 okunmaBilge Kültür Sanat · · 272 s.
Jön Türk
30 okunmaKırmızı Kedi Yayınları · Şubat 2021 · 360 s.
Jön Türk
10 okunmaTurna Yayınları · 2009 · 237 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yenilikçi fikirlere açık olurken, muhafaza etmeyi de düşündüğü bazı değerleri sentezliyerek yeni bir düşünce ve yaşam biçimi hayali; jöntürk'te tam bir anafikir olarak ortaya çıkmış, Ceylan ve .... karakterleri üzerinden.
Batı'nın özgürlükçü yaşam biçiminin o ülkelerde faciayla sonuçlandığı haberleri yazarımız üzerinde büyük bir endişe yaratmış. Bu yüzden kendi ülkesine de özgürlükçü, yeni fikirler ve yaşama biçimi gelsin derken oradaki gibi aşırılıklara kaçmadan bir noktada durup kendi değerlerimizi de koruyarak bunu yapalım diyor.
Oysa;
Aradan geçen 115 yıl sonucunda görüldüğü üzere tam da onun korktuğu şeyler gerçekleşmiş oldu.
Yeni fikirler, özgürlükler, kadın hakları falan derken onun istediği gibi durulması gereken yerde durulmadı.
Babasız çocuklar,ihanetler, intiharlar, cinayetler...
Hatta kendi gazetelerimiz Avrupa gazetelerinden daha da çok bu haberlerle doldu taştı...
Olaylar örgüsü arasında yazarın fikir ve düşüncelerine bolca yer verdiği ve Batı ile doğu arasında ki arada kalmışlığın da çok net görüldüğü, bir roman jöntürk.
1908'den sonra yazılmış olan kitapta bir de dikkatimi çeken Abdülhamit Han' a karşı ingiliz ve fransızdan hiç de aşağı kalmayan nefret duygusu!..
Bir de kendisinin düşündüğü gibi Fransa , Türk halkını çok sevdiği için mi , jöntürk hareketini destekledi?
Yardımlarını üzerlerinden hiç esirgemediler!
JöntürkEdebiyat
Jöntürk romanında, Batı’nın kültürünün gazete, dergi ve kitaplarla hızla aramıza
girmesi sonucunda oluşan üç farklı aile yapısından bahsedilmiştir. Dilşinaz ve Ahdiye
alaturka aileyi temsil ediyor.
Kitap 2. Abdülhamit Dönemimdeki Jöntürk hareketini güzel bir şekilde anlatıyor.Aynı zamanda bu hareketi yanlış algılayanlardan da bahsetmeyi unutmamış.Kitaptaki duygu tasvirleri güzel, olaylar ve olaylara karşı karakterlerin tutumu ise gerçekçi.Alaturka ve alafranganın kıyası yapılıyor.Ve beni kitapta en çok etkileyen nokta insanların asla böyle olmam dediği kişiliği elinde olan ve olmayan şartlardan dolayı oluvermesi üstüne üstlük bu kişiliğe çok çabuk alışması oldu.
Jöntürkler kitabı; bir edebi eser olmasının yanında yazıldığı dönemin siyasi tarihine ışık tutan bir belge niteliği de taşır.
1910 yılında yayımlanan eser, Osmanlı’da Jöntürkler harekatını romanlaştırarak anlatır. Batılılaşmanın olumlu olumsuz yönlerine de değinen yazar Jöntürkler harekatını dengelemeye çalışır.
Kitap okudukça merak uyandıran, tarihi bilgilere aşk hikayesini de ekleyerek zevkli bir hale gelmiş. Yazarın kalemi ve anlatımı çok hoş olsa da sadece o dönem Batılılaşma tarzında yazılan eserlere benzemesi tek olumsuz yönü olabilir.
Özellikle Jöntürk akımını merak edenlerin zevkle okuyacağı bu eseri okumanız dileğiyle..
Üstadın vasat kitabı. Her dönemin adamı olarak zannediyorum ”hürriyet”ten sonra yazılmış bir kitap. Üstat, İstibdatın işleri tıkırında aydınlarındandı. Kaypak adamları sevmiyorum yapı olarak. Kitabın ismine aldanıp da okumayın. Bu arada 100 yıldır kimsenin sormadığı soruyu ben sorayım bari: baygın bir erkek bir kızı nasıl hamile bırakır aga? Kadınlar üzerinden medeniyet anlatımı yapmış genel olarak, malum erkekler melek!. Haa, Ceylan’dan bahsetmek gerekir, bırakın o zamanı, şu çağda bile öylesi var mıdır merak ediyorum. Kitabı tavsiye etmiyorum zaman kaybı. #kitapşuuru
Başta bir konuda anlaşalım. Kadınların "Namus" konusuna bir gönderme ya da genelleme yapma olayı yoktur. Ahmet Mithat bu tarz şeylere girmez, aksine kadınlara toplumda kabul ettirme adına
Mecburiyetlerin zorlamasiyla Jön Türk olan Nurullah Bey'in hikayesi.Donemin istibdat yonetimi,siyasi olaylari hakkinda daha cok bilgi veren bir tarzda yazilmis.Roman anlatisi yer yer verilen bilgilerle kesilmistir.Turna yayinlarindan okudugum kitapta bolca yazim ve dizgi hatalari mevcut siz bundan almayin.
Ahmet Mithat Efendi hayranlığımı her daim dile getirdiğim için bu sefer doğrudan eserinden bahsedeceğim. Kitabın ismi sizi şaşırtmasın öyle tarihi, siyasi bir hikâye beklemeyin. Olayımız karmakarışık bir ilişki yumağı ama üstadın kalemiyle öyle sade bir hâle geliyor ki... Okuyucu ile sohbet ede ede yazdığı eserlerinden birisi bu da. Kendisi farklı yöntem ve tekniklerin ustasıdır zaten. Bölümler arası geçişler okuyucuyu yormuyor, zaman kaymaları kolay bir şekilde takip ediliyor. Döneme, yozlaşmaya, yanlış batılılaşmaya, yasaklamalara çok başarılı göndermeler var. Hikâye Ahdiye'nin kına gecesi ile başlıyor. Babası kızını okutmaya ahdettiği için Fatma Ahdiye koyuyor ismini. Annesi mutaassıp bir Çerkez hanımı. Damat namzeti Nurullah Bey, Ceylan'ın Nurisi ise kendi nikâhına gelemiyor ve bu öykü hiç beklenmedik yerlere yol alıyor... Kendisine Ceylan dedirten Ayşe karakteri gerçekten de incelenmeye değer bir model. 1800lerin sonunda nasıl varolduğu bugünden bakıldığında düşündürüyor insanı...
19 yy'nin son çeyreğinde, evlerden bir evde, bir düğün telaşıyla başlıyor hikaye. Dili oldukça yalın ve hikaye epey koştur koştur ilerliyor. İstibdat, meşrutiyet, jurnalcilik gibi meselelerin, dönemin gündelik hayat entrikaları içinde doğal bir havada nasıl var olduklarına şahit oluyoruz. Yazar eli bastonlu bir tellak gibi bize sesleniyor, şakalar yapıyor, sorular soruyor. Bu üslup benim için çok yeniydi ama hoşuma gitti, tiyatro oyunu izler gibi hissettim. Tartıştığı meseleleri esnetebilmesini, zıt kutuplar arasındaki gitgelleri kıymetli buldum. Yalnız öyle katmanlı, derin bir roman beklememek lazım. Döneme dair eğlenceli, alaturka-alafranga temalı bir kadın erkek çatışması okumak isteyenlere uygun olabilir.
Bir Ahmet Mithat Efendi kitabını daha tamamladım. Keyifle okunan, insanı Osmanlı köşklerinde geziniyormuş gibi hissettiren bir roman. Aynı zamanda yazarın son romanı olma özelliğini de taşıyor. Beni için için rahatsız eden ise kitabın konusunun batı hayranı, feminist düşünceleri ile dikkat çeken henüz on sekiz yaşına dahi gelmemiş bir kızın yaptığı akıl almaz kötülüklerle şekillenmesi. Böyle rahat tavırlı, sözünü sakınmayan bir kızla şarkı söylemek, dans etmek, içki içmek uygun ama evlenmek için mutlaka mazbut bir kız bulmalı fikri çok göze sokulmuş bence.
Yazar şu ana kadar okuduğum diğer iki kitabında ve hatta bu kitabında bile kadınların eğitimine, kendini geliştirmesine destek veriyor, eşit haklara sahip olmaları gerektiğini her fırsatta dile getiriyor. Buna rağmen bu kitapta yer yer bu düşüncelerle zıt bir his oluştu içimde yazarla ilgili.Evet anlatmaya çalıştığı kontrolsüz bir şekilde batı hayranı olmanın insanları kötü davranışlara ve dolayısıyla kötü sonlara sürükleyeceği gerçeği ama yine dķe bu kadar keskin bir ayrım yapması biraz rahatsız hissettirdi.
Sonuç olarak yazarın gerçekte savunduklarını anlayabilmek için daha fazla kitabını okumam gerektiğini anladığım bir kitap oldu benim için.
Yazar Hakkında
Ahmet Mithat EfendiYazar · 107 kitap
Ahmet Mithat (d. 1844; Tophane, İstanbul - ö. 28 Aralık 1912, İstanbul), Türk yazar, gazeteci ve yayıncı. Tanzimat dönemi yazarlarındandır. Türk edebiyatının gerçek anlamda ilk popüler yazarıdır. 1878'de çıkarmaya başladığı ve yayın hayatını 1921'e kadar sürdürmüş olan Tercüman-ı Hakikat gazetesi Osmanlı basın tarihinin en uzun ömürlü ve etkili yayınlarından biri olmuştur.
1844 yılında İstanbul'un Tophane semtinde dünyaya geldi. Babası Bezci Süleyman Ağa, annesi bekar çamaşırı diken Nefise Hanım idi. Annesinin ilk evliliğinden olma Hafız İbrahim adlı bir ağabeyi ve Halime, Şerife, İsmet ve Şerife adlı kardeşleri vardır.
6-7 yaşlarında iken babasını kaybetti ve ailesi büyük geçim zorluğuna düştü. Ailesi ile beraber ağabeyi Hafız Ağa'nın kaza müdürü olarak görev yaptığı Vidin'e gitti ve bir mahalle mektebinde öğrenim görmeye başladı. Ertesi yıl İstanbul'a dönerek öğrenimine Tophane Sıbyan Mektebi'nde devam etti. 1857-1861 yıllarında Mısır Çarşısı'nda bir aktar dükkânında çırak olarak çalıştı.
1861de ağabeyinin yeniden Vidin Kasabası'na atanmasıyla Vidin'e, Mithat Paşa'nın ağabeyini yanına aldırması üzerine Niş kasabasına gitti ve 1864 yılında üç yıllık Niş Rüştiyesini bitirdi.
Mithat Paşa'nın Tuna Valisi olarak atanıp ağabeyini vilayet merkezi Rusçuk'a getirtmesinden sonra kendisi de Rusçuk'ta bir devlet dairesine memur olarak atandı. Memuriyetini sürdürürken bir yandan da Arapça, Farsça ve Fransızcasını ilerlettiği için kendisini takdir eden Mithat Paşa ona kendi ismini verdi. Böylece asıl adı olan Ahmet'in yanına 'Mithat' da eklenerek, bu şekilde anılmaya başladı.
Bu dönemde memuriyet görevlerine ilave olarak Teşkilat Kanunu gereği çıkartılan Tuna Gazetesi'nin yazıişlerinde yardımcılık yapmaktaydı.
1866'da ağabeyinin yanında tercümanlık göreviyle gittiği Sofya'da ailesinin isteği üzerine evlendirildi. Kısa süre sonra Rusçuk'a dönerek çeşitli işlerde çalıştı. 1868de Tuna Gazetesi'nde yazar olarak göreve başladı, gazetenin başyazarı oldu. Bu dönemde tanıştığı Muhacirin Komisyonu (Göçmen Komisyonu) başkanlığını yapmakta olan Şakir Bey'in evinde uzun süre konuk olan Ahmet Mithat, onun zengin kitaplığından yararlandı, Şakir Bey'in Romanyalı bir müzisyen olan eşi sayesinde ilk defa Batı sanatı ile tanıştı.
Bağdat yılları
Şura-yı Devlet Reisi olan Mithat Paşa 1869 yılında Bağdat Valiliği'ne tayin olduğunda Şakir Paşa'yı da merkez mutasarrıfı olarak Bağdat'ta görevlendirmesi üzerine Ahmet Mithat, onunla birlikte Bağdat'a gitmek istedi. Bu isteğini kabul eden Mithat Paşa kendisini bir matbaa kurmakla görevlendirdi ve çıkartılacak olan 'Zevra' adlı gazetenin başına geçirdi.
Bağdat yolculuğu sırasında ressam Osman Hamdi Bey ile tanışmıştı. Osman Hamdi ile dostluğu sayesinde Batı kültürünü tanımaya başladı. Bağdat'ta bulunduğu sırada Muhammed Zuhavi ve yarı derviş bir kişi olan Şirazlı Muhammed Bakır Can Muattar ile tanışıklığı onun kültürünü genişletti, öğrenme hırsını kamçıladı.
Bağdat'ta hem gazete yönetmenliği yaparken hem de sanat okulu öğrencileri için fen bilgileri kitabı hazırladı. Kitabı Maarif Nezareti'nin yarışmasında ödül kazanıp ders kitabı olarak okutuldu. Devrin Maarif Nazırı Saffet Paşa ile yazışmaları onda İstanbul'a dönme isteği doğurdu.
Basra mutasarrıfı (valisi) olan ağabeyi Hafız İbrahim'in ölümü üzerine 1871 yılında görevinden istifa eden Ahmet Mithat, İstanbul'a dönüp ailesinin geçim yükünü üstlendi. 'Ceride-i Askeriye' ve 'Basiret' Gazetelerinde çalıştı gibi matbaahanesini de kurup eserlerini bastı. İlk önce kendi evinin altında kurduğu matbaayı kısa süre sonra Eminönü'nde kiraladığı bir odaya taşıdı. Edebiyatımızın ilk hikâye koleksiyonu olan 'Letaif-i Rivayat' adlı eseri kaleme aldı. 'Letâif-i Rivayat', 'Kıssadan Hisse' ve 'Hace-i Evvel' isimli eserlerini kaleme aldı, bu eserlerin satışıyla geçimini temine çalıştı İlk sayıda kapatılan 'Devir' ve 13. Sayıda kapatılan 'Bedir' Gazetelerinin ardından 'Dağarcık' adlı dergiyi çıkardı.
Bu dönemde Genç Osmanlılar ile ilişki kuran Ahmet Mithat, Ebüzziya Tevfik aracılığıyla Namık Kemal ile tanıştı. Kendi bastığı eserlerinin yanı sıra gazetelerde de yazıları yayımlandı. Namık Kemal'in yayınlamaya başladığı "İbret" gazetesinin sürekli yazarları arasına girdi. 1873 yılında kendine ait Dağarcık mecmuasında yazdığı yazılar ve Yeni Osmanlılar'la yakınlığı nedeni ile tepki çekti. Özellikle mecmuanın 4. Sayısında yayınladığı Duvardan Bir Seda adlı makalesi nedeniyle dinsizlikle suçlandı. Namık Kemal'in Vatan Yahut Silistre oyununun yarattığı hava içinde Gedikpaşa Tiyatrosu'nda iken 6 Nisan 1873'te Ebüzziya Tevfik ile birlikte Rodos'a sürüldü.
38 ay süren sürgün sırasında çok sayıda eser yayınladı, Rodoslu çocuklara ders verdi, 'Medreseyi Süleymaniye' adlı bir ilkokul açtı. En üretken dönemlerinden birini yaşayan yazar, 'Hasan Mellah', 'Hüseyin Fellah' ve 'Dünyaya Yeniden Geliş ya da İstanbul'da Neler Olmuş' gibi önemli eserlerini burada yazdı. İstanbul'da çıkan 'Kırkambar' dergisi'ne yazılar gönderdi. Abdülaziz'in vefat etmesi ve V. Murat 'ın başa geçmesiyle çıkan genel af sonucu İstanbul'a geri dönmesine izin verildi.
İstanbul'a döndükten sonra gazetecilik, yayıncılık ve romancılığa ağırlık verdi. İstanbul'a dönüşünden 15 gün sonra 'İttihad' adlı gazeteyi çıkardı. Vakit gazetesinde yazar (1877), Takvim-i Vakayi'de müdür oldu (1878). Bu dönemde yazdığı ve sürgüne kadarki hayatı ile sürgün yıllarını anlattığı 'Menfa' adlı eserinde Yeni Osmanlılar'ı eleştirdi; 'Üss-i İnkılab' adlı eserinde de II.Abdülhamid'in siyasetini överek yeni sultanın gözüne girdi.
27 Haziran 1878'de Osmanlı sarayının desteği ile Tercüman-ı Hakikat gazetesini yayımlamaya başladı; gazete, Osmanlı basın tarihinin en uzun ömürlü ve etkili yayınlarından birisi oldu. Başlangıçta gazetenin tüm yazılarını kendisi yazıyordu. Zamanla gazetenin yazarları arasına giren Ahmet Cevdet, Hüseyin Rahmi, Ahmet Rasim gibi isimler, bu gazetenin sütunlarında meşhur oldular. 1879da Matbaayı Amire'ye müdür olarak tayin edildi.
Rodos sürgününden döndükten sonra Kabataş'ta yeni bir eve taşınan Ahmet Mithat Efendi, burada şair Fıtnat Hanım ile komşu olmuştu. Annesi Nefise Hanım'ın kardeşinin kızı olan Fıtnat Hanım ile aralarında doğan aşk, mektuplarla sürdürüldü. Mektuplaşmaları 1944 yılında kitaplaştı.
1880 yılında Beykoz bir çiftlik satın aldı. Ona ait araziden kaynayan suya 'Sırmakeş' adını verdi ve şişeleyerek içme suyu satışı başlattı. Beykoz kıyısında bir yalı satın alarak sanat ve edebiyat çevrelerinden pek çok kişiyi bu yalıda ağırladı.
1884te büyük kızı Mediha'yı Muallim Naci ile evlendirdi. Damadı Muallim Naci, 1883te Tercüman-ı Hakikat'in edebiyat sayfasının yönetimini üstlendi. Ne var ki Ahmet Mithad eski edebiyat alışkanlıklarını savunan damadı ile görüş ayrılığına düştüğü için 2 yıl sonra onu gazeteden kovdu.
1888'de 'Gümüş İmtiyaz Madalyası', 1889'da 'Bâlâ Rütbesi' ve ikinci dereceden 'Mecidî' aldı. 1888'de Türkiye temsilcisi olarak Stockholm'daki VIII. Müsteşrikler Kongresi (Doğu Bilimleri Kongresi)'ne katıldı. Dönünce gözlemlerinden yola çıkarak 'Avrupa'da Bir Cevelan' kitabını yayımladı.
1908'e kadar Tercüman-ı Hakikat'te roman, hikaye ve makaleler yazmayı sürdürdü.
Yazar, II. Meşrutiyet döneminde yaş haddi nedeniyle emekliye ayrıldı. Yazıları eskisi gibi rağbet görmediği için yazı hayatından da çekildi[1]; Bakanlar Kurulu'nun özel kararıyla Darülfünun'da genel tarih, felsefe tarihi; Darülmuallimat'ta tarih ve eğitimbilim dersleri; Medreset-ül-Vaizin'de dinler tarihi dersleri verdi; ayrıca Darüşşafaka'da gönüllü olarak öğretmenlik yaptı. 28 Aralık 1912 tarihinde Darüşşafaka'da nöbetçi olduğu bir sırada kalp durmasından hayatını kaybetti. Fatih Camii Mezarlığı'na defnedildi.
Ölümüne dek ikiyüzden fazla eser yayımlayan Ahmet Mithat, Türk edebiyatının gerçek anlamda ilk popüler yazarıdır. En büyük arzusu kitap okuyan bir toplum yaratmak idi. Çoğunluğa hitap etmek, dertlerine tercüman olmak kaygısıyla çok sayıda eser verdi 'kırk beygir gücünde yazı makinesi' olarak tanındı.
Eserlerinde Avrupa'nın bilim, sanayi ve çalışkanlığını överken Osmanlı toplumunun ahlaki değerlerinin korunması gerektiğini vurguladı. Genç yazarlara destek verdi, dilde sadeleşmeyi savundu, devlete ve dine itaatsizliği, tembelliği, müsrifliği, özentiliği eleştirdi. Ürünlerini daha çok öykü ve roman türünde vermiştir. Romancılığı ve öykücülüğü, halk öykücülüğünden Batı tarzı öykü ve romancılığına geçiş olarak kabul edilebilir. Ayrıca tiyatro alanında da çalışmalar yapmış, 'Açıkbaş, Ahz-i Sar, Ziba' adlı kitaplarıyla dram ve operet türlerinde ürünler vermiştir.
Fransızca'dan yaptığı roman çevirileri, Batı yazınının ilk çeviri örneklerini oluşturur. Romanları, Namık Kemal, Şemseddin Sami ve Samipaşazade Sezai ile birlikte onu ilk Türk romancılar kuşağının bir üyesi yaptı.
Gazeteciliğin dışında tarih, coğrafya ve felsefeye ilgi duymuş; çoğunlukla Batı kaynaklarından yararlanarak kaleme aldığı bu eserleri hem kitap oylumunda, hem de fasikül olarak çıkarmıştır.
